Τι Περί της Φυλετικής Ανωτερότητος;
ΠΩΣ βλέπετε τις φυλές; Για να γίνη η ερώτησις πιο συγκεκριμένη πιστεύετε ότι οι λευκοί είναι εκ κληρονομικότητος πιο ανώτεροι από τους μαύρους; Άσχετα με την προφορική σας απάντησι, τι αποκαλύπτουν η στάσις σας και οι ενέργειές σας;
Οι άνθρωποι συχνά λέγουν ότι δεν έχουν φυλετική προκατάληψι. Ωστόσο, γεγονός, είναι ότι οι φυλετικές προκαταλήψεις επικρατούν επί πολύν καιρό. Κι έτσι πολλοί διακρατούν την άποψι ότι οι μαύροι είναι οπωσδήποτε κατώτεροι από τους λευκούς και πρέπει να κατέχουν μια κατώτερη θέσι μόνιμα.
Πώς αναπτύχθηκαν αυτές οι ιδέες; Τι τις κάνει τόσο επίμονες;
Ο Ρόλος της Θρησκείας
Η σύγχρονη ιδέα της κληρονομημένης ανωτερότητος των λευκών προήλθε από την κατοχή και την υποδούλωσι των μαύρων της Αφρικής. Το δουλεμπόριο εχρειάζετο μια δικαιολογία, ιδιαίτερα επειδή εκείνοι που ενασχολούντο μ’ αυτό ήσαν καθ’ ομολογίαν Χριστιανοί. Ο Σαρλ Σεκοντά Μοντεσκιέ, Γάλλος νομικός και πολιτικός φιλόσοφος, εξήγησε τον τρόπο σκέψεως των δουλεμπόρων: «Είναι αδύνατον για μας να πιστέψουμε ότι αυτά τα πλάσματα είναι άνθρωποι, επειδή αν τους επιτρέψουμε να είναι άνθρωποι, θα γεννηθή η υποψία ότι εμείς οι ίδιοι δεν είμεθα Χριστιανοί.»
Οι καθ’ ομολογίαν Χριστιανοί στην Αμερική, επίσης, εχρειάζοντο μια δικαιολογία για τη δουλεία, επειδή η οικονομία των ιδιοκτητών βαμβακοφυτειών στο νότο εβασίζετο στους Νέγρους δούλους. Έτσι, ένας Αμερικανός ιστορικός λέγει :
«Ο Νότος έψαχνε να βρη στις Γραφές Βιβλική επιδοκιμασία γι’ αυτή τη συνήθεια. . . . Διαρκώς ο Νότος ισχυρίζετο ότι η δουλεία έχει καθαγιασθή και, στην πραγματικότητα, διαταχθή από την Αγία Γραφή και ότι είναι ένας θεσμός που επιβάλλεται με θείο τρόπο και είναι ιδιαίτερα ωφέλιμος για τους Νέγρους.»—«Μια Πλήρης Ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών,» υπό Κλέμεντ Γουντ, σελ, 217, 337.
Οι εκκλησίες ηγήθησαν στην εφεύρεσι δικαιολογιών για τη δουλεία. Εδιδάσκετο ότι οι Νέγροι είναι μια καταραμένη φυλή και γι’ αυτό το δέρμα τους είναι μαύρο. Το 1844 οι Μεθοδιστές διεχώρισαν τον Βορρά από τον Νότο για θέματα της δουλείας. Οι Βαπτιστές το 1845 και τον ίδιο καιρό περίπου η Πρεσβυτεριανή Εκκλησία, διεχώρισαν την πολιτική γραμμή Μέηζον-Ντίξον. Ακόμη και πιο πρόσφατα, το 1902, ένας Βιβλικός Οίκος στο Σαίντ Λούις εξέδωσε το βιβλίο «Ο Νέγρος—ένα Κτήνος» ή «Κατ’ Εικόνα Θεού,» που είχε ευρεία κυκλοφορία. Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει ένα κεφάλαιο με τον τίτλο «Πειστική Βιβλική και Επιστημονική Απόδειξις ότι ο Νέγρος δεν ανήκει στην Ανθρώπινη Οικογένεια.»
Έτσι, με την επιδοκιμασία της εκκλησίας, οι μαύροι εθεωρούντο ως κληρονομικά κατώτεροι από τους λευκούς. Η Βρεταννική Εγκυκλοπαιδεία θρηνολογεί: «Ήταν δυστυχία για τους Αφρικανούς να υποδουλωθούν στην Αμερική από Χριστιανούς οι οποίοι, επειδή δεν μπορούσαν να συμβιβάσουν την πίστι τους με την άσκησι της δουλείας, αναθεωρούν την αντίληψί τους σχετικά με τους Νέγρους έτσι ώστε να τους βλέπουν ως ιδιοκτησία και όχι ως ανθρώπους που έχουν δικαιώματα και ελευθερίες.»—Τόμος 16, σελ. 200D, 1971.
Αλλά δεν προάσπισαν αυτές τις ιδέες μόνο οι εκκλησίες. Το ίδιο έκαναν και οι φιλόσοφοι και οι επιστήμονες επίσης.
Και Άλλοι Υποστηρίζουν την Ανωτερότητα των Λευκών
Γύρω στη δεκαετία του 1830, οι φιλόσοφοι στο νότο των Ηνωμένων Πολιτειών διετύπωσαν τις αρχές σχετικά με τη φυσική ανισότητα του ανθρώπου, μια ιδέα που είχε γίνει μέχρι τότε παραδεκτή από τους περισσότερους κατοίκους του νότου. Και ο μεγαλύτερος Αμερικανός φυσικός ανθρωπολόγος εκείνης της εποχής, ο Ιωσίας Σ. Νοττ, προσπάθησε να παράσχη βιολογική υποστήριξι γι’ αυτή την ιδέα. Μερικοί άρχισαν να πιστεύουν ότι οι διάφορες φυλές εξελίχθησαν χωριστά και ότι οι μαύροι έχουν μια πολύ στενώτερη σχέσι με τους πιθήκους. Αφού παραθέτει ωρισμένα χαρακτηριστικά ως αποδείξεις, η Βρεταννική Εγκυκλοπαιδεία παρατηρεί: «Ο νέγρος εφαίνετο ότι ευρίσκετο σ’ ένα κατώτερο εξελικτικό πλαίσιο από τον λευκό, και ότι είχε στενώτερο σύνδεσμο με τα πιο ανεπτυγμένα ανθρωποειδή.»—Τόμ. 19, 1911, σελ. 344.
Μερικοί έχουν παρόμοιες ιδέες σήμερα, περιλαμβανομένου και του Καθηγητού Κάρλετον Σ. Κουν, πρώην προέδρου του Αμερικανικού Συνδέσμου Φυσικών Ανθρωπολόγων. Βεβαιώνει ότι οι πέντε ανθρώπινες φυλές, χωριστά η μια από την άλλη, «εξελίχθηκαν με ανεξάρτητο τρόπο στον χόμο σάπιενς (στο νοήμον ον,) όχι μια, αλλά πέντε φορές.» Σε μια εκπομπή της εθνικής τηλεοράσεως των Ηνωμένων Πολιτειών, ένας ομιλητής ισχυρίσθηκε ότι ο Κουν «παρουσιάζει αποδείξεις, και υπερασπίζεται το γεγονός, ότι η φυλή των Νέγρων είναι 200.000 χρόνια πίσω από τη φυλή των Λευκών στην κλίμακα της εξελίξεως.»
Αυτές οι απόψεις, που επί μακρόν επικρατούν σχετικά με τους μαύρους, μας βοηθούν να κατανοήσωμε το πώς οι πρώτοι Αμερικανοί μπορούσαν να λέγουν ότι ‘όλοι οι άνθρωποι επλάσθησαν ίσοι,’ και ωστόσο να καθαγιάζουν μια μορφή δουλείας, κατά την οποία άτομα εθεωρούντο ως κατώτερα όντα. Η Κοινωνιολογία Κοινωνικών Προβλημάτων, Τρίτη Έκδοσις, υπό Πωλ Μπ. Χόρτον και Τζέραλντ Ρ. Λέσλυ, εξηγεί:
«Το ρητό ‘όλοι οι άνθρωποι επλάσθησαν ίσοι,’ δεν εφαρμόζετο στους Νέγρους, επειδή αυτοί ήσαν ‘ιδιοκτησία,’ όχι άνθρωποι. Οι θεωρίες σχετικά με μια βιβλική Χαμιτική κατάρα, για μη πλήρεις ή ξεχωριστές εξελίξεις, για γεωγραφικούς προσδιορισμούς και για αποδείξεις των τεστ νοημοσύνης, εχρησιμοποιήθησαν διαδοχικά για να δικαιολογήσουν τη μεταχείρισι των Νέγρων ως κατωτέρων. Όσο καιρό επιστεύοντο αυτές οι ιδέες—και οι περισσότεροι άνθρωποι τις πίστευαν—δεν ήταν ασυνεπές το να ομολογούν δημοκρατικές ιδέες και συγχρόνως ν’ ασκούν μεροληψία.»
Προφανώς λίγοι πιστεύουν σήμερα ότι οι μαύροι «δεν είναι άνθρωποι.» Ωστόσο, πολλοί πιστεύουν ακόμη ότι είναι εκ κληρονομικότητας κατώτεροι. Οι υψηλότερες αναλογίες παρανομίας και εγκλήματα που επικρατούν ανάμεσά τους, η κατώτερη οικονομική και κοινωνική τους θέσις και, ιδιαιτέρως, οι κατώτεροι μέσοι όροι στα τεστ νοημοσύνης, θεωρούνται «αποδείξεις,» της βιολογικής τους κατωτερότητος. Αλλά αποδεικνύουν αυτές οι αποδείξεις πράγματι βιολογική κατωτερότητα; Υπάρχουν συνθήκες που δικαιολογούν τα μειονεκτήματα των μαύρων, κατά μέσον όρο, όταν συγκριθούν με τους λευκούς;
Προέλευσις των Μαύρων της Αμερικής
Πολλά άτομα στις Η.Π. πιστεύουν ότι οι Αφρικανοί πρόγονοι των μαύρων της Αμερικής ήσαν άγριοι, χωρίς πολιτισμό. Πιστεύουν ότι ήσαν νωθροί διανοητικώς, σαν παιδιά, χωρίς να έχουν την ικανότητα να επιτελέσουν δύσκολες εργασίες, ούτε ν’ αναπτύξουν έναν προηγούμενο πολιτισμό. Αλλά τα γεγονότα είναι διαφορετικά, όπως σχολιάζει η Παγκόσμιος Εγκυκλοπαιδεία του Βιβλίου:
«Υπήρχαν βασίλεια Νέγρων ανεπτυγμένα σε υψηλό βαθμό σε διάφορα μέρη της Αφρικής πριν από εκατοντάδες χρόνια. . . . Μερικοί από τους Νέγρους βασιλείς και οι ευγενείς τους ζούσαν με μεγάλο πλούτο και μεγαλείο. Οι πρωτεύουσες τους μερικές φορές εγίνοντο κέντρα πολιτισμού και εμπορίου. Μεταξύ των ετών 1200 και 1600, ένα Νεγρο-Αραβικό πανεπιστήμιο ανθούσε στο Τιμπουκτού της Δυτικής Αφρικής και έγινε γνωστό σ’ όλη την Ισπανία, τη Βόρειο Αφρική και τη Μέση Ανατολή.»—Τόμ. 14, 1973, σελ. 106, 107.
Είναι αλήθεια ότι ο Αφρικανικός πολιτισμός είναι πολύ διαφορετικός από τον Ευρωπαϊκό, όπως και ο πολιτισμός της Ανατολής διαφέρει επίσης. Και, δυστυχώς, μερικοί σχετίζουν τη διαφορά με την κατωτερότητα. Ωστόσο, συγχρόνως, δεν μπορεί κανείς να διαψεύση το γεγονός ότι στους πρόσφατους αιώνες η ανάπτυξις της Αφρικανικής ζωής και του πολιτισμού ανεκόπη. Υπήρξε έλλειψις προόδου, μια οπισθοδρόμησις. Αλλά γιατί;
Η αιτία ωφείλετο κατά μέγα μέρος στο δουλεμπόριο, σχετικά με το οποίο Η Αμερικανική Εγκυκλοπαιδεία λέγει: «Αποδιωργάνωσε τον πολιτισμό και την βιομηχανία των Νέγρων, σταμάτησε την ανάπτυξι των τεχνών, κατέλυσε κυβερνήσεις και απετέλεσε την αιτία για τη σύγχρονη στασιμότητα του πολιτισμού, η οποία χαρακτηρίζει τη Μαύρη Ήπειρο από το 1600.»—Τόμ. 20, 1927, σελ. 47.
Το μέγεθος του δουλεμπορίου και η επίδρασίς του στην Αφρικανική κοινωνία, συγκλονίζει τις αισθήσεις. Σύμφωνα με τη Νέα Βρεταννική Εγκυκλοπαιδεία, 1976, «όπως υπολογίζεται, οι δούλοι που μετεφέρθησαν δια του Ατλαντικού εκυμαίνοντο από 30.000.000 έως 100.000.000.» Πιο συντηρητικοί υπολογισμοί κατεβάζουν τον αριθμό «σε 15 περίπου εκατομμύρια.» Αλλά και οι κατώτεροι ακόμη υπολογισμοί είναι εκπληκτικοί, ιδιαίτερα όταν σκεφθή κάποιος τις απώλειες που περιελαμβάνοντο.
Πρέπει να παραδεχθούμε ότι οι Αφρικανοί αιχμαλωτίζοντο είτε με άμεσο τρόπο από τους λευκούς ή σε πολέμους και επαναστάσεις από μαύρους, οι οποίοι πωλούσαν τους συμπατριώτες τους σε λευκούς δουλεμπόρους. Άσχετα με το ποιος έφερε την αρχική ευθύνη, οι αιχμάλωτοι αναγκάζοντο μετά να προχωρήσουν μέχρι την παραλία και εκρατούντο σε σταθμούς επιβιβάσεως. Κατόπιν αφού τους έδεναν με αλυσίδες ανά δύο, τους συνωθούσαν στα αμπάρια των πλοίων σε χώρο που ήταν αρκετός μόνο για να είναι ξαπλωμένοι. Εκεί περνούσαν τις περισσότερες από τις πενήντα μέρες που εχρειάζοντο για να διασχίσουν τον Ατλαντικό, χωρίς φως ούτε φρέσκο αέρα. Υπολογίζεται ότι το ένα τρίτο περίπου των φυλακισμένων πέθαιναν προτού βγουν από το πλοίο, και το άλλο ένα τρίτο καθ’ οδόν.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1500 εφέρθησαν οι πρώτοι δούλοι στις Δυτικές Ινδίες και στη Νότιο Αμερική, να εργασθούν σε ορυχεία και σε φυτείες. Το 1619 ένα Ολλανδικό πλοίο που μετέφερε δούλους απεβίβασε τους πρώτους μαύρους στη Βόρειο Αμερική, όχι ως δούλους αλλά ως υπηρέτες επί συμβάσει. Εν τούτοις, αργότερα στη δεκαετία του 1600, ανεπτύχθη πλήρως η δουλεία και, με τον καιρό, υπήρχαν περίπου τέσσερα εκατομμύρια μαύροι δούλοι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τι Έκανε σ’ Αυτούς η Δουλεία
Οι Αφρικανοί συνήθως απεβιβάζοντο πρώτα στις Δυτικές Ινδίες, όπου έπαιρναν το ‘χρίσμα’ ως δούλοι, προτού σταλούν στην Αμερική. Η τακτική ήταν να χωρίζουν ανθρώπους της ίδιας φυλετικής προελεύσεως, για να εμποδίζουν την εξέγερσι των μαζών. Ακόμη και οι οικογένειες διελύοντο και εδίδοντο από τους εμπόρους ή από τους νέους κυρίους των νέα ονόματα στους δούλους. Σκοπός τους ήταν να κάνουν τους μαύρους δουλοπρεπείς, υπάκουους. Εν συνεχεία, οι προσωπικότητές τους διεστρέφοντο, οι διανοητικές τους δυνάμεις κατεπιέζοντο και, αναγνωρίζοντας πόσο μάταιο θα ήταν ν’ αντισταθούν, οι μαύροι συχνά άρχιζαν να συμπεριφέρωνται σαν να ήσαν κατώτεροι.
Διετυπώθησαν κώδικες νόμων για τους δούλους, για να επιβεβαιωθή η πλήρης καθυπόταξίς τους. Η Αμερικανική Εγκυκλοπαιδεία λέγει:
«Οι δούλοι δεν μπορούσαν να έχουν περιουσία, να κατέχουν όπλα, ν’ ασχολούνται με το εμπόριο, να φεύγουν από τη φυτεία χωρίς την άδεια των κυρίων τους, να πηγαίνουν μάρτυρες σε δικαστήρια, εκτός αν πηγαίνουν να καταθέσουν εναντίον άλλων Νέγρων, να κάνουν συμβόλαια, να μαθαίνουν ανάγνωσι και γραφή, ούτε να κάνουν συγκεντρώσεις χωρίς την παρουσία λευκών. . . . ο φόνος ή ο βιασμός ενός δούλου ή ενός ελευθέρου Νέγρου από κάποιον λευκό δεν εθεωρείτο σοβαρό αδίκημα.»—Τόμ. 20, 1959, σελ, 67.
Σε πολλές πολιτείες όπου επικρατούσε η δουλεία, το αδίκημα του να διδάσκη κάποιος ανάγνωσι και γραφή σ’ ένα μαύρο, ετιμωρείτο με πρόστιμο μαστίγωμα ή φυλάκισι.
Το 1808, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέστησαν παράνομο το δουλεμπόριο. Ωστόσο, το εμπόριο αυτό συνέχισε παρά τον νόμο, επειδή υπήρχε μεγαλύτερη ζήτησι για δούλους όσο ποτέ άλλοτε. Αυτό ωδήγησε σε μια διαστροφή άνευ προηγουμένου—στην παραγωγή δούλων για πώλησι. Η Αμερικανική Εγκυκλοπαιδεία εξηγεί:
«Ανεπτύχθη ένα επικερδές εγχώριο δουλεμπόριο μεγάλης κλίμακος και μ’ αυτό συνεδέοντο μερικά από τα πιο σκληρά και ψυχρά επεισόδια του συστήματος δουλείας, όπως η αναπαραγωγή δούλων στις παλαιότερες πολιτείες για πώλησι στον νότο και η συνεχής διάσπασις των οικογενειακών δεσμών με το να πωλούνται τα μέλη της οικογενείας χωριστά.»—Τομ. 20, 1959, σελ. 67.
Πράγματι, η άποψις ότι οι μαύροι «δεν ήσαν άνθρωποι,» ωδήγησε στην αναπαραγωγή και πώλησι των μαύρων, όπως γίνεται συνήθως με τα ζώα. Κατόπιν, ξαφνικά, το 1865, η δουλεία καταργήθηκε τελείως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο οι απόψεις διετηρήθησαν και οι μαύροι έπρεπε να κρατούνται «στη θέσι τους»—δηλαδή υποταγμένοι στους λευκούς—με νόμους που επέβαλαν την απομόνωσί τους από τους λευκούς και με άλλα μέσα.
Το λιντσάρισμα μέσω απαγχονισμού ήταν ένα σπουδαίο όργανο έλεγχου. Εγίνοντο κατά μέσον όρο 166 λιντσαρίσματα ετησίως μεταξύ των ετών 1890 και 1900. Επίσης, όπως αναφέρει Η Αμερικανική Εγκυκλοπαιδεία: «Η σεξουαλική εκμετάλλευσις των Νέγρων γυναικών από λευκούς άνδρες εξακολουθούσε να είναι ανεκτή. Οι Νέγροι ετύγχανον χονδροειδούς, άδικης και μεροληπτικής μεταχειρίσεως στα χέρια της αστυνομίας και συχνά στα δικαστήρια.»—Τόμ. 20, 1959, σελ. 70.
Μήπως μιλούμε για αρχαία ιστορία; Όχι, οι παππούδες πολλών μαύρων που ζουν σήμερα ήσαν δούλοι. Και οι άνθρωποι που ζουν σήμερα έχουν ακούσει από το στόμα πρώην δούλων πώς ήταν η ζωή τότε. Ακόμη και στη δεκαετία του 1950 τα μαζικά μέσα ενημερώσεως στην Αμερική απεικόνιζαν τους μαύρους ως κατωτέρους—αναπόφευκτα ο ρόλος τους, ήταν ρόλος υπηρετών στους λευκούς.
Γενικά, όμως, οι μαύροι δεν εμφανίζοντο καθόλου ούτε στα περιοδικά ούτε στην τηλεόρασι, ούτε στις εφημερίδες, παρά σε ιστορίες εγκλήματος. Εγίνοντο διακρίσεις εις βάρος τους, ελάμβαναν σχολική εκπαίδευσι δευτερευούσης μορφής και απεκλείοντο από ωρισμένα είδη εργασίας και από πολλά άλλα οφέλη που απελάμβαναν οι λευκοί. Στην ουσία όλες οι πόρτες των ευκαιριών έκλειναν γι’ αυτούς, και στερούσαν από πολλούς την ελπίδα για βελτίωσι της τύχης τους.
Έχοντας υπ’ όψιν αυτές τις συνθήκες, μπορεί κανείς πραγματικά ν’ αναμένη ότι οι μαύροι θα τα καταφέρουν, κατά μέσον όρο, εξ ίσου καλά, με τους λευκούς στα εκπαιδευτικά επιτεύγματα και σε επιτεύγματα άλλου είδους; Θα ήταν δίκαιο να τους κρίνη κανείς κατωτέρους ως φυλή επειδή δεν φθάνουν σ’ ένα ωρισμένο επίπεδο; Τι συμβαίνει όταν τους δίνουν μερικές ευκαιρίες;
Ευκαιρία και Ελατήριο
Πριν από το 1947, οι μαύροι απεκλείοντο από μεγάλους αγώνες μπαίηζ-μπωλ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκείνο το έτος, καθώς η φυλετική έντασις συχνά αυξάνετο, επετρέπετο στους μαύρους να παίζουν. Σύντομα οι μαύροι άρχισαν να υπερέχουν στο μπαίηζ-μπωλ. Το 1971, το έτος που έγιναν παγκόσμιοι πρωταθληταί, σ’ ένα παιγνίδι η ομάδα Πάιρετς του Πίτσμπουργκ συγκέντρωσε εννέα παίκτες—όλους μαύρους. Η κατάστασις είναι όμοια και σε άλλα σπορ, πράγμα που έκανε την εφημερίδα Τάιμς της Νέας Υόρκης εκείνο το έτος να πη ότι «το επαγγελματικό μπάσκετ-μπωλ είναι ουσιαστικά παιγνίδι για μαύρους.»
Τι σημαίνει αυτό; Ότι οι μαύροι είναι κατά βιολογικό τρόπο ανώτεροι σωματικώς από τους λευκούς; Ή μήπως σημαίνει ότι όταν τους δίδονται ευκαιρίες, εκπαίδευσις και κίνητρα, οι μαύροι τα καταφέρνουν καλά; Προφανώς το τελευταίο συμβαίνει. Τα άτομα στις διάφορες φυλές δεν γεννιώνται με το ταλέντο να είναι παίκτες, μουσικοί, επιστήμονες, καθηγητές κολλεγίων και λοιπά. Πρέπει να διδαχθούν αυτά τα πράγματα.
Είναι εσφαλμένο να θέτωμε τις φυλές, μέσα σε πλαίσια, λέγοντας ότι μια φυλή είναι φυσιολογικά νωθρή και αργή και η άλλη επιθετική και στρατιωτική, μια άλλη πολύ μαλακή και δουλοπρεπής, και λοιπά. Οι φυλές είναι αυτό που είναι λόγω της μορφώσεως, της εκπαιδεύσεως και της υποκινήσεως που λαμβάνουν. Παραδείγματος χάριν, πολλοί χαρακτήριζαν τους Κινέζους ως φυσιολογικά μαλακούς και δουλοπρεπείς. Αλλ’ αφότου οι Κινέζοι έλαβαν διαφορετική εκπαίδευσι και υποκίνησι, όπως αυτή που έλαβαν τις περασμένες δεκαετίες κάτω από τη θεωρία του Κομμουνισμού, λίγοι θα τους χαρακτήριζαν μ’ αυτό τον τρόπο σήμερα.
Ωστόσο, επικρατεί ακόμη η άποψις ότι φυσιολογικά, βιολογικά, οι μαύροι ως φυλή είναι πιο αργοκίνητοι διανοητικώς και λιγώτερο νοήμονες από τους λευκούς. Υπάρχει καμμιά αξιόπιστη απόδειξις για την οποία συμβαίνει αυτό;
[Ευχαριστίες για την προσφορά της εικόνας στη σελίδα 9]
Ευγενή φροντίδι του Κέντρου Schomburg για την Έρευνα Μορφώσεως των Μαύρων, Βιβλιοθήκη Ν. Υόρκης, Astor, Lenox and Tilden Foundations