Ο Τυφών Πάμελα Συγκλονίζει το Γκουάμ

Από τον Ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στο Γκουάμ

«ΠΟΤΕ δεν είχα δει κάτι παρόμοιο σαν την Πάμελα. . . . Οι λαμαρίνες που εσχίζοντο, το μούγγρισμα του ανέμου, η συντριβή των μετάλλων, το θρυμμάτισμα των κλάδων των δένδρων, όλα μαζί έκαναν έναν πάταγο που όμοιό του δεν είχε ποτέ ξανακούσει κανείς . . . .

«Στον τυφώνα φαίνεται σαν να προσπαθή να σας καταβάλη η ίδια η φύσις, να προκαλέση τελικά τον ίδιο τον άνθρωπο, να του επιφέρη καίριο πλήγμα στρεφόμενη εναντίον των τενεκεδένιων και τσιμεντένιων σπιτιών του. Ορμά στους τοίχους σας και σας εκτοξεύει με πάταγο κομμάτια από ξύλο, προσπαθώντας να συντρίψη το σπίτι σας και το πνεύμα σας. Νομίζετε ότι ο τυφώνας είναι ένα ζωντανό πράγμα, ένα πράγμα που αναπνέει, ένα τέρας που προσπαθεί απεγνωσμένα να σας ξεσχίση το κεφάλι και να σας βουλώση τα αυτιά. Είναι φοβερό.»

Έτσι περιέγραψε ένα άτομο τον τυφώνα που έγινε γνωστός εδώ ως «Υπερτυφών Πάμελα.»

Πριν πλήξη το κέντρο του Γκουάμ, η Πάμελα προξένησε καταστροφή σε σοδειές και ιδιοκτησίες στα πιο μακρινά νησιά του Τρουκ. Εκεί, ένα τσιμεντένιο σπίτι έγινε το φέρετρο δέκα ανθρώπων που αναζητούσαν καταφύγιο από τους άνεμους της Πάμελας όταν μια κατολίσθησις λάσπης συνέτριψε το σπίτι.

Στο Γκουάμ, κατεστράφη το 80 τοις εκατό των κτιρίων—περιλαμβανομένων και των σπιτιών—και τουλάχιστον τα μισά απ’ αυτά δεν δέχονται επιδιόρθωσι. Επλήγησαν όλα τα κοινωφελή ιδρύματα. Ολόκληρες στέγες, με τους χαλύβδινους δοκούς τους ακόμη ανέπαφους, εξετοξεύθησαν σε απόστασι δύο μιλίων.

Σχεδόν όλοι οι δρόμοι ήσαν γεμάτοι από γκρεμισμένες γραμμές τηλεφώνου και ηλεκτρικού ρεύματος. Ακόμη και μεγάλοι αυτοκινητόδρομοι κατεστράφησαν από τους δυνατούς ανέμους. Μερικοί απ’ αυτούς υπεχώρησαν κατά τόπους και δημιούργησαν τεράστιες οπές. Εκατοντάδες σπίτια μετετράπησαν σε σκορπισμένα σιδερικά και έμειναν απογυμνωμένα τα θεμέλια. Τα δένδρα και όλα τα είδη φυτικής ζωής κατεστράφησαν σ’ ολόκληρο το νησί.

Όλα εφαίνοντο σαν να μην ήσαν πραγματικά—σαν ένα άγριο και συγκεχυμένο εφιάλτη που άφησε το πρόσωπο του Γκουάμ φοβερά παραμορφωμένο. Ο Πρόεδρος Φορντ ανεκήρυξε αυτό το Αμερικανικό νησί με τους 110.000 περίπου κατοίκους σε κατάστασι εκτάκτου ανάγκης.

Υπερτυφών

Συγκεντρώνοντας δύναμι μετά τη γέννησί της κοντά στα Νησιά Τρουκ, γύρω στις 13 Μαΐου, η Πάμελα κινήθηκε βορειοδυτικά, και ξέσπασε στο Γκουάμ μια βδομάδα αργότερα. Οι συνεχείς της άνεμοι, ταχύτητος 140 μιλίων ανά ώρα (225 χιλιόμετρα ανά ώρα) και οι ανεμοστρόβιλοι μέχρι 165 μ.α.ω. (265 χ.α.ω.) ή και περισσότερο, την έκαμαν μια από τις χειρότερες θύελλες που έπληξαν ποτέ αυτό το νησί, τοποθετώντας την στο επίπεδο του Τυφώνος Κάρεν του 1962 κι ενός ανωνύμου, τρομακτικού τυφώνος του 1900.

Την Παρασκευή το απόγευμα, 21 Μαΐου, το ‘μάτι’ της Πάμελας πλάτους είκοσι μιλίων (το ήρεμο κέντρο του τυφώνος) πέρασε ακριβώς πάνω από το Γκουάμ. Ταξιδεύοντας με τη μικρή ταχύτητα των 7 μ.α.ω. (11 χ.α.ω.), οι πρώτοι άνεμοι της Πάμελας φυσούσαν στο Γκουάμ επί ώρες νωρίς την Παρασκευή. Έπειτα, καθώς το μάτι προσπερνούσε, έγινε νηνεμία από τις 3 μ.μ. ως τις 6 μ.μ. Τελικά, οι τελευταίοι άνεμοι έπληξαν το νησί όλη τη νύχτα. Επί τριάντα έξη σχεδόν ώρες το νησί επλήττετο από τον τυφώνα.

Όσο για τον τυφώνα Κάρεν, μολονότι λέγεται ότι είχε μεγαλύτερη έντασι, κινήθηκε πάνω από το Γκουάμ πολύ γρηγορώτερα και συνεπώς προξένησε, όπως αναφέρεται, λιγώτερες καταστροφές. Έτσι, ένας παρατηρητής είπε: «Εκείνοι που έζησαν τον Τυφώνα Κάρεν κάνουν πολλές συζητήσεις, αλλά εγώ πιστεύω ότι η Κάρεν οπωσδήποτε θα περάση στην αφάνεια.»

Ζώντας τον Τυφώνα

Οι προειδοποιήσεις για τον τυφώνα έδωσαν στους ανθρώπους την ευκαιρία να προετοιμασθούν. Συνεστήθη στους ανθρώπους ν’ αποθηκεύσουν πόσιμο νερό και ν’ αγοράσουν τρόφιμα για μερικές μέρες. Επίσης, οι Χριστιανοί επίσκοποι των Μαρτύρων του Ιεχωβά έκαμαν επισκέψεις στις οικογένειες των εκκλησιών τους για να ελέγξουν τις ανάγκες των.

Ένας επίσκοπος που είχε ζήσει και στον Τυφώνα Κάρεν, συγκλονίσθηκε όταν είδε τη στέγη του γείτονά του να παρασύρεται από τους ανέμους της Πάμελας. «Αν αυτός ο τυφών έπληττε αυτό το μέρος το 1962,» παρατήρησε, «τα πάντα θα είχαν καταστραφή σ’ αυτό το νησί. Τότε οι περισσότερες κατασκευές ήσαν από ξύλο.»

Μια γυναίκα που ζούσε σ’ ένα ξύλινο σπίτι με τον παράλυτο σύζυγό της, είχε ένα σοβαρό πρόβλημα στο αποκορύφωμα της θύελλας. Λέγει: «Κατάλαβα ότι το σπίτι επρόκειτο να καταρρεύση κι έτσι σκέφθηκα ότι θα ήμαστε ασφαλέστεροι στο αυτοκίνητο. Βοήθησα λοιπόν τον σύζυγό μου να βγη έξω και μόλις άνοιξα την πόρτα του αυτοκινήτου, το μεγαλύτερο τμήμα της στέγης του σπιτιού αποσπάσθηκε κι έπεσε πίσω μας. Έβαλα το φρένο κινδύνου και πάτησα το ποδόφρενο κι έτσι γλυτώσαμε από την καταιγίδα.»

Ένα άλλο άτομο περιέγραψε τη φοβερή πείρα που έζησε στη διάρκεια της καταιγίδας: «Γύρω στο μεσημέρι οι άνεμοι άρχισαν να γίνωνται πολύ δυνατοί. Ακούσαμε ένα φοβερό θόρυβο από συντρίμμια· ήταν εκκωφαντικός. Η στέγη άρχισε ν’ αποκολλάται και να παρασύρεται μακριά. Το κούφωμα στο παράθυρο του μπροστινού παραθύρου βγήκε από τη θέσι του και το νερό άρχισε να μπαίνη οριζοντίως στο λίβινγκ-ρουμ, πλημμυρίζοντας ολόκληρο το σπίτι. Κατόπιν, ένα ξύλο μήκους οκτώ ποδών, 2x4, μπήκε πετώντας από ένα παράθυρο και προσγειώθηκε στο κρεββάτι. Ύστερα, άκουσα ένα θόρυβο καθώς μια σανίδα μπήκε από ένα άλλο παράθυρο και κόλλησε στον τοίχο της άλλης πλευράς.

«Υπήρχε στο κεντρικό δωμάτιο όπου βρισκόμαστε ένα μικρό στερεό τραπέζι, κάτω από το οποίο ζαρώσαμε η σύζυγός μου κι εγώ και μείναμε εκεί, μέσα στο νερό, επί δύο περίπου ώρες. Τελικά, γύρω στις 2,15 μ.μ., οι άνεμοι άρχισαν να εξασθενούν· το μάτι της καταιγίδας περνούσε ακριβώς από πάνω μας. Έτσι, τις επόμενες ώρες σχεδόν δεν φυσούσε καθόλου άνεμος. Καθώς κυττούσαμε έξω δεν μπορούσαμε να πιστέψωμε όλ’ αυτά τα χαλάσματα που ευρίσκοντο γύρω μας. Το μεγαλύτερο μέρος της στέγης μας είχε συσσωρευθή στα δένδρα, περίπου εκατό γυάρδες (91 μέτρα) πιο πέρα. Όσα δένδρα είχαν απομείνει όρθια ήσαν γυμνά.

«Καθώς το μάτι πέρασε, οι άνεμοι άρχισαν να δυναμώνουν προς το απόγευμα πνέοντας τώρα σε αντίθετη κατεύθυνσι. Αποφασίσαμε να περιμένωμε έξω στο αυτοκίνητό μας ώσπου να περάση η καταιγίδα.

«Το άλλο πρωί, αφού περάσαμε όλη τη νύχτα στο αυτοκίνητο, πήγαμε σ’ ένα σπίτι στο οποίο μέναμε προηγουμένως. Το μόνο που είχε μείνει ήταν τα θεμέλια και ο θερμοσίφων! Έμοιαζε σαν κάποιος να πήρε μια παραγινομένη κολοκύθα, τη σήκωσε ψηλά κι ύστερα την έσκασε σκορπίζοντας την σε απόστασι εκατό γυαρδών. Ήμαστε ευτυχείς που είχαμε φύγει απ’ εκεί!»a

Όταν περνά το μάτι της θύελλας, δημιουργεί ένα πολύ παράξενο συναίσθημα. Κάποιος εξήγησε: «Καθώς περνούσε το μάτι της θύελλας, η οικογένειά μου και όλοι οι γείτονες βγήκαμε έξω για να ξεφύγωμε από την καταστροφή. Όλοι είχαν να διηγηθούν μια ιστορία, τη μια καλύτερη από την άλλη . . . . Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα σχετικά με το μάτι ήταν τα πολυάριθμα τεράστια πουλιά, γλάροι ή παρόμοια, που ωρμούσαν προς το μάτι, προφανώς προσπαθώντας να παραμείνουν σ’ αυτό. Ήταν ένα φανταστικό θέαμα.»

Το Σάββατο, οι άνθρωποι παντού ήσαν ευγνώμονες που είχαν επιζήσει από την καταιγίδα. Είναι αλήθεια ότι μερικοί έχασαν τα πάντα, ενώ άλλοι ήταν πιο τυχεροί. Ένας αυτόπτης μάρτυς λέγει: «Καθώς περνούσαμε απ’ τους δρόμους, εκείνο που μου έκανε περισσότερη εντύπωσι ήταν το πόσο αδιάκριτα είχαν καταστραφή τα σπίτια. Σπίτια το ένα δίπλα στο άλλο και με όμοια κατασκευή, είχαν υποστή εντελώς διαφορετικές μορφές καταστροφής. Μερικά είχαν ξερριζωθή από τα θεμέλια κι άλλα είχαν μόνο φύλλα και κλαδιά στις μπροστινές τους αυλές. Μερικές ξύλινες καλύβες είχαν επιζήσει, ενώ μερικά σπίτια από μπετόν είχαν καταστραφή.»

Βγήκε σε Καλό;

Ο Κυβερνήτης του Γκουάμ, Ρικάρντο Τζ, Μπορντάλλο υπελόγισε ότι οι ζημιές από τον Τυφώνα Πάμελα έφθασαν τα 300 εκατομμύρια δολλάρια περίπου σε υλικές απώλειες. Και οι στρατιωτικοί ηγέτες υπελόγισαν ότι τα «έξοδα αποκαταστάσεως» θα φθάσουν τα 200 εκατομμύρια δολλάρια. Όπως έγραψε ένας δημοσιογράφος: «Είναι οδυνηρό να βλέπης να εξανεμίζεται τόσο μεγάλο μέρος της αναπτύξεως του Γκουάμ.» Πώς λοιπόν θα μπορούσαμε να πούμε ότι ‘βγήκε σε καλό’;

Αυτός ο ίδιος δημοσιογράφος συνεχίζει: «Ο Τυφών Πάμελα θα μας οδηγήση στο θησαυροφυλάκιο του Κογκρέσσου. Συνέβη και προηγουμένως—όταν ο Τυφών Κάρεν ερήμωσε το μικρό μας νησί. Και η ευημερία του Γκουάμ άρχισε μετά το 1962, όταν προσεφέρθη η ομοσπονδιακή οικονομική βοήθεια των 75 εκατομμυρίων δολλαρίων για την αποκατάστασι. Τότε ελέχθη ότι η Κάρεν βγήκε σε καλό.»

Θα ισχύση το ίδιο και για την Πάμελα; Ο Τζ. Τζ. Μπήχαν, γενικός διευθυντής της Τηλεφωνικής Εταιρίας του Γκουάμ, πιστεύει ότι θα ισχύση. Η θύελλα προξένησε ζημιές 10 εκατομμυρίων δολλαρίων στο τηλεφωνικό τους δίκτυο, αλλά μεγάλο μέρος του συστήματος χρειαζόταν αντικατάστασι. Έτσι, παρετήρησε ο Κύριος Μπήχαν, η Πάμελα απλώς επέσπευσε την αντικατάστασί του.

Αυτό που είναι πραγματική ευλογία είναι ότι κανείς στο Γκουάμ δεν φονεύθηκε άμεσα από την Πάμελα, όπως συνέβη αλλού. Εν τούτοις, για κείνους που τραυματίσθηκαν ή έμειναν άστεγοι, η Πάμελα ήταν πράγματι μεγάλη καταστροφή. Χωρίς αμφιβολία, όλοι οι νησιώτες θα συμφωνήσουν και θα ευχηθούν το εξής: Είθε στο μέλλον, όλες οι αδελφές της Πάμελας ν’ ακολουθήσουν πορεία πολύ μακρύτερα από το νησί του Γκουάμ!

[Εικόνα στη σελίδα 13]

Το είδος της καταστροφής που προκάλεσε ο Τυφών Πάμελα

[Υποσημειώσεις]