Αυξάνονται οι Ελπίδες για τα Μειονεκτικά Παιδιά

ΑΝΑΜΕΣΑ στα πολυτιμώτερα δώρα, που ο Δημιουργός έχει χορηγήσει στο ανθρώπινο γένος είναι η ικανότης αναπαραγωγής του είδους μας, δηλαδή η απόκτησις τέκνων. Η γέννησις ενός βρέφους φέρνει μεγάλη ευτυχία στους γονείς του. Όπως είπε ο Ιησούς, ο Μεγάλος Διδάσκαλος: «Η γυνή όταν γεννά, λύπην έχει, . . . αφού όμως γεννήσει το παιδίον, δεν ενθυμείται πλέον την θλίψιν, δια την χαράν ότι εγεννήθη άνθρωπος εις τον κόσμον.»—Ιωάν. 16:21.

Αλλά μερικές φορές αυτή η ευτυχία είναι πολύ σύντομη. Πότε συμβαίνει αυτό; Όταν το μωρό γεννιέται με κάποιο ελάττωμα—διανοητικό, συναισθηματικό ή σωματικό. Αναφέρεται ότι υπάρχουν τώρα στις Ηνωμένες Πολιτείες επτά εκατομμύρια παιδιά, που υποφέρουν από κάποιο μειονέκτημα του ενός ή του άλλου είδους. Ιδιαίτερα είναι απίστευτο το πόσο συγκλονίζονται οι γονείς όταν μαθαίνουν ότι το νεογέννητο μωρό τους πάσχει από κάποιο είδος διανοητικής καθυστερήσεως, όπως ο μογγολισμός.a

Πριν από χρόνια υπήρχαν λίγες μόνο υπηρεσίες, όπου οι γονείς μπορούσαν να απευθυνθούν για βοήθεια και συμβουλή ώστε να φροντίσουν όσον το δυνατόν καλύτερα ένα τέτοιο ελαττωματικό παιδί. Αλλά σήμερα η κατάστασις είναι διαφορετική, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες πόλεις. Τόσο πολύ έχουν αλλάξει τα πράγματα, ώστε πολλοί λέγουν ότι «τώρα ξεπρόβαλε μια χρυσή εποχή για τα καθυστερημένα παιδιά.»

Κατ’ αρχήν, μεταξύ των προσφάτων ειδήσεων είναι και μία που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 1975 στη Σύγχρονη Ψυχολογία. Αναφέρει την άποψι, ότι πρέπει όσο είναι δυνατόν, η φροντίδα για τα ελαττωματικά παιδιά να παρέχεται καθώς ζουν σε στενή σχέσι με τα άλλα φυσιολογικά παιδιά. Αντί να κρατούνται όλα τα καθυστερημένα παιδιά απομονωμένα σε ιδρύματα, όπως συνέβαινε μέχρι τώρα, ολοένα και περισσότερα εκπαιδεύονται με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι σε στενή επικοινωνία με τα φυσιολογικά παιδιά. Αυτό αποδεικνύεται πολύ ωφέλιμο.

Βελτιωμέναι Μέθοδοι

Χαρακτηριστικό παράδειγμα του βελτιωμένου τρόπου μεταχειρίσεως αυτών των νεαρών είναι το πρόγραμμα της Ουάσιγκτον, που χρησιμοποιείται από το Τμήμα Υγείας, Παιδείας και Κοινωνικής Προνοίας των Η.Π.Α. Τα παιδιά εγκαταλείπουν τα ψυχιατρεία και εκπαιδεύονται με ειδικό τρόπο ενώ ταυτόχρονα σταματά σιγά-σιγά η χορήγησις φαρμάκων—κάτι που συνηθίζεται πολύ στα ιδρύματα που αναλαμβάνουν καθυστερημένους ασθενείς ή ασθενείς που πάσχουν από άλλη διανοητική βλάβη. Ως αποτέλεσμα πολλοί απ’ αυτούς τους νεαρούς είναι ικανοί να φοιτήσουν σε κανονικά σχολεία ή ν’ αναλάβουν εργασία μετά τη σχολική ηλικία.

Σήμερα παντού στις Η.Π.Α. υπάρχουν «Προγράμματα Βελτιώσεως Παίδων,» έτοιμα να βοηθήσουν καθυστερημένα παιδιά. Σύμφωνα με μια ανακοίνωσι «παιδιά οιουδήποτε πνευματικού επιπέδου, μπορούν να βελτιωθούν και να μάθουν, αρκεί η ειδική εκπαίδευσις που θα λάβουν ν’ αρχίση αρκετά ενωρίς.» Ακόμη πιο ενθαρρυντική είναι η θέσις που έλαβε το Νοσοκομείο της Πασίφικ Στέιτ στην Πομόνα της Καλιφόρνιας, «ότι δεν υπάρχει κανένα πνευματικό επίπεδο, που τα παιδιά να είναι ‘χωρίς ελπίδα.’»

Ως γνωστόν τα περισσότερα μωρά είναι περίεργα ν’ ανακαλύπτουν το περιβάλλον τους κι έτσι μόνα τους γίνονται ικανά ν’ αναπτυχθούν σωματικώς και πνευματικώς, ακόμη και αν το περιβάλλον τους δεν είναι ιδανικό. Εν τούτοις, αν το περιβάλλον είναι πολύ άσχημο, θα προέλθη καθυστέρησις. Αφ’ ετέρου, για ν’ αναπτυχθή πνευματικά ένα καθυστερημένο παιδί πρέπει να δεχθή βαθειά επίδρασι. Στην πραγματικότητα η μητέρα του πρέπει ν’ αφιερώση όσο περισσότερο χρόνο μπορεί για να επηρεάση το παιδί της. Αυτό περιλαμβάνει το να συνομιλή με το παιδί της, να το ψυχαγωγή και να το ενθαρρύνη να είναι σωματικά δραστήριο.

Για ν’ ανταπεξέλθουν οι μητέρες αποτελεσματικώτερα στο έργο τους αυτό, χρειάζονται, καθοδήγησι και εκπαίδευσι, τις οποίες μπορούν να λάβουν σε πολλές από τις μεγαλύτερες πόλεις. Μερικές από αυτές τις υπηρεσίες παρέχουν εξειδικευμένη βοήθεια. Οι υπάλληλοι διαθέτουν εβδομαδιαίως 11⁄2 ώρα για να διδάξουν και την μητέρα και το παιδί μέσα στο ίδιο τους το σπίτι. Μερικές κοινότητες έχουν λάβει πρόνοια ώστε να παραμένουν τα καθυστερημένα παιδιά σε τέτοια ειδικά κέντρα, όπου λαμβάνουν καθοδήγησι και εκπαίδευσι για μια περίοδο εβδομάδων. Εκείνοι που ασχολούνται μ’ αυτή τη δραστηριότητα λέγουν «πως είναι τραγικό να σταματά κανείς τις προσπάθειες μ’ ένα καθυστερημένο παιδί και να το στέλνη σε κάποιο άσυλο.»

Τη σπουδαιότητα της σωματικής ασκήσεως για τα καθυστερημένα παιδιά τονίζει η έκθεσις της επιτροπής της Αμερικανικής Ακαδημίας της Παιδιατρικής. Το καθυστερημένο παιδί έχει ανάγκη μεγαλύτερης σωματικής ασκήσεως από το φυσιολογικό παιδί, μολονότι είναι πιθανόν ότι του παρέχεται λιγώτερη. Άγνοια σχετικά μ’ αυτό χειροτερεύει τόσον την πνευματική όσον και την φυσική κατάστασι του παιδιού και καταλήγει σε παχυσαρκία και έλλειψι συντονισμού στις κινήσεις του. Ένα ιδιωτικό ίδρυμα στη Φιλαδέλφεια της Πενσυλβανίας ενθαρρύνει τις μητέρες ν’ αρχίζουν να διδάσκουν τα παιδιά τους που πάσχουν από μογγολισμό όταν είναι μόλις πέντε εβδομάδων.

Νέες και Επιτυχείς Θεραπείες

Μια άλλη μέθοδος θεραπείας που έχει φέρει εκπληκτικά αποτελέσματα σε βαρείες περιπτώσεις καθυστερημένων παιδιών είναι η γνωστή σαν «Μπάλλα-Πουλί-Ραβδί» μέθοδος. Βασίζεται στην αρχή ότι όλα τα γράμματα του αλφαβήτου σχηματίζονται είτε μ’ ένα κύκλο (μπάλλα) είτε μ’ ένα τρίγωνο (πουλί) ή με μία ευθεία γραμμή (ραβδί). Με τη μέθοδο αυτή οι ψυχολόγοι κατώρθωσαν να διδάξουν παιδιά με δείκτη ευφυΐας μόνον 20 ή 30 να διαβάζουν και να γράφουν. Και μ’ αυτή τη διανοητική βελτίωσι επέρχεται επίσης βελτίωσις της προσωπικότητας.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωσις ενός σοβαρά καθυστερημένου δεκαοκτάχρονου κοριτσιού, που συνεχώς παρεφέρετο, μιλούσε σπάνια και περνούσε όλη την ημέρα σε μια κουνιστή καρέκλα. Τώρα με την μέθοδο «Μπάλλα-Πουλί-Ραβδί» μιλάει ελεύθερα, σπανίως παραφέρεται, δεν τρέμει και έχει αποκτήσει κάποια αίσθησι του χιούμορ. Πράγματι, κατά κανόνα, καθυστερημένα άτομα—μερικά μέχρι ηλικίας 49 ετών—παρουσιάζουν μεγάλη βελτίωσι στην προσωπικότητα τους έχουν όρθια μάλλον παρά κυρτωμένη στάσι και δεν περνούν την ημέρα τους σε μια κουνιστή καρέκλα. Εκδηλώνουν ακόμη ενδιαφέρον για την εμφάνισί τους, θέλοντας να είναι ευπαρουσίαστοι. Όλα αυτά είναι σημεία υγείας. Το προσωπικό αυτών των κέντρων αναφέρει, ότι ενώ στην αρχή αυτοί οι καθυστερημένοι έδειχναν ότι ήσαν «ακοινώνητοι»—όταν κάποιος ενδιεφέρετο να τους πλησιάση—τελικά λόγω αυτής της εκπαιδεύσεως εντυπωσιάζουν τους άλλους καθώς συμπεριφέρονται σαν φυσιολογικοί άνθρωποι.

Μία άλλη επιτυχής μέθοδος θεραπείας καθυστερημένων ατόμων λόγω μογγολισμού ή άλλης διανοητικής βλάβης απεδείχθη η μουσική. Ο εμπνευστής αυτής της μεθόδου, ο Ρίτσαρντ Γουέμπερ στην Πεόρια του Ιλλινόις, χρησιμοποίησε ένα μουσικό σύστημα, με τη βοήθεια του οποίου πολλά καθυστερημένα παιδιά μαθαίνουν να παίζουν ένα όργανο. Ένα παιδί με το οποίο ήταν αδύνατον κανείς να ζη, και που φαινόταν αδύνατον να μάθη κάτι, γρήγορα έγινε φυσιολογικό με τη βοήθεια αυτού του συστήματος. Με την βοήθεια της μεθόδου «Μιούζικωλλ» (όπως αποκαλείται) του Γουέμπερ, εκατοντάδες παιδιών μερικά από τα οποία ήσαν πολύ καθυστερημένα και δεν είχαν ποτέ προφέρει μια λέξι έχουν φθάσει στο σημείο να «γνωρίζουν πώς να μαθαίνουν.» Σχολιάζοντας αυτή τη μέθοδο ο διευθυντής ενός κέντρου καθυστερημένων παιδιών δήλωσε: «Η καινοτομία του Γουέμπερ γκρέμισε ωρισμένες καθιερωμένες γνώμες. Από τότε που αρχίσαμε να εφαρμόζωμε τις μεθόδους του, βλέπομε τα παιδιά ν’ αλλάζουν και από φυτά να γίνονται άνθρωποι.»

Υπερκινητικά Παιδιά

Το παιδί που αναφέραμε προηγουμένως και με το οποίο ήταν αδύνατον να ζήση κανείς πραγματικά έπασχε από υπερκινησία. Η υπερκινησία προσβάλλει διαρκώς περισσότερα παιδιά, κυρίως αγόρια. Χαρακτηρίζεται από αδιάκοπη κίνησι, και ελαττωμένο διάστημα προσοχής· τέτοια παιδιά που πάσχουν από υπερκινησία δεν μπορούν να συγκεντρώσουν την αναπτυσσόμενη διάνοια τους σ’ ένα μόνον θέμα επί πολλή ώρα ώστε να προσθέσουν στο απόθεμα των γνώσεων τους. Αυτό που δυσχεραίνει τα πράγματα είναι ότι αυτά τα παιδιά είναι ανυπάκουα, ισχυρογνώμονα και έχουν 5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να φθάσουν το μπουκάλι με το δηλητήριο από τα άλλα, τα φυσιολογικά παιδιά. Αλήθεια αποτελούν πρόβλημα για τους γονείς τους.

Η πιο συνηθισμένη και γνωστή μέθοδος θεραπείας είναι η προσφυγή στα φάρμακα και είναι παράξενο το γεγονός ότι ενώ αυτά τα φάρμακα διεγείρουν τους ενηλίκους φαίνεται ότι καλμάρουν αυτά τα παιδιά. Αλλ’ όλο και περισσότερες φωνές διαμαρτυρίας υψώνονται κατά της χρήσεως φαρμάκων γι’ αυτήν την πάθησι. Διότι υπάρχει ο κίνδυνος του εθισμού γι’ αυτά τα παιδιά ώστε να απαιτούν ηρεμιστικά ακόμη και όταν μεγαλώσουν. Επίσης γεννάται το ερώτημα σχετικά με τη βλάβη που μπορούν να προξενήσουν αυτά τα ηρεμιστικά. Και ακόμη περισσότερο, τέτοια φάρμακα είναι πιθανόν ν’ αποκρύπτουν προβλήματα ή διαταραχές της προσωπικότητος, που είναι συχνά η βαθύτερη αιτία της υπερκινησίας. Γι’ αυτό τον λόγο ένας αυξανόμενος αριθμός παιδοψυχιάτρων συνιστούν στους γονείς σταθερότητα στη συμπεριφορά τους απέναντι τέτοιων παιδιών.

Δυστυχώς όμως, όπως παρετήρησε ένας ψυχίατρος, η οργανική εξέτασις συχνά παραβλέπεται, ενώ στην πραγματικότητα έπρεπε να ήταν το πρώτο βήμα. Επανειλημμένως αυτός ο ψυχίατρος διαπίστωσε ότι η υπερκινησία ωφείλετο σε κάποια οργανική διαταραχή του παιδιού, όπως μια ελαττωματική βαλβίδα στην καρδιά ή σε βλάβη στον μεταβολισμό. Κατά τη γνώμη του «Δεν υπάρχει επιστημονική λογική στο να καταπνίγη κανείς την υπερκινησία με φάρμακα. Πρέπει πρώτα να γίνεται διάγνωσις και ακολούθως να διορθώνεται το οργανικό και ιατρικό πρόβλημα.» Για να δώσωμε ένα παράδειγμα, ένα παιδί που έπασχε από υπερκινησία είχε την τάσι να βάζη φωτιά στο κρεββάτι του. Όταν του έκαμαν θεραπεία με φάρμακα, σταμάτησε να βάζη φωτιές, Αλλ’ όταν έπαυσε η θεραπεία με την εντύπωσι ότι είχε θεραπευθή τι έκαμε; Έκαψε το γκαράζ του σπιτιού!

Διάφορα «Σωματικά» Προγράμματα

Μια ακόμη μέθοδος, που επανειλημμένως έχει αποδειχθή πολύ αποτελεσματική είναι η διατροφή. Πολλές φορές η υπερκινησία ενός παιδιού οφείλεται, παραδόξως, στο μικρό ποσοστό σακχάρου στο αίμα, στη γνωστή υπογλυκαιμία. Αυτό μπορεί ν’ αντιμετωπισθή με αυστηρό διαιτολόγιο πλούσιο σε πρωτεΐνες και πτωχό σε υδατάνθρακες και κυρίως με διαιτολόγιο στο οποίο αποφεύγονται όλες οι «άχρηστες τροφές» που περιέχουν σόδα, όλα τα γλυκίσματα που περιέχουν διυλισμένη ζάχαρι και τα τσιπς. Συγχρόνως η θεραπεία του μεταβολισμού περιλαμβάνει χορήγησι βιταμινών καθώς επίσης και σιδηρούχων τροφών. Αυτή η θεραπεία απεδείχθη επίσης πολύ αποτελεσματική στην περίπτωσι παιδιών που υπέφεραν από το αντίθετο της υπερκινησίας, από βραδυκινησία (στην ιατρική, συμβιωτική ψύχωσις) ακόμη και από σχιζοφρένεια.

Επίσης πολλοί ψυχίατροι διεπίστωσαν ότι ωρισμένα πρόσθετα, όπως τα τεχνικά χρώματα, τα αρώματα και τα συντηρητικά (που προστίθενται ώστε να μην αλλοιώνωνται τα τρόφιμα) μπορεί να οδηγήσουν ένα παιδί σε υπερκινησία. Όταν τα συντηρητικά απομακρύνθηκαν από την τροφή τέτοιων παιδιών, τα παιδιά έγιναν πάλι φυσιολογικά. Αυτό δεν είναι μικρό ζήτημα, διότι τα 90% των τροφών που αρέσουν στα παιδιά έχουν τέτοιες ουσίες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και τα λαχανικά.

Το περασμένο έτος άλλος ένας παράγων, εθεωρήθη υπεύθυνος, για την υπερκινησία των παιδιών: Το τεχνητό φως, ιδιαίτερα ο φωτισμός φθορίου. Έτσι ένας άλλος ψυχίατρος διεπίστωσε ότι όταν άλλαξε τις συνθήκες φωτισμού, ώστε να υπάρχη το ηλιακό φάσμα και να μην εκτίθενται τα παιδιά στις ακτίνες Χ που εκπέμπονται συνήθως από τα κάθετα άκρα των λαμπτήρων φθορισμού, τα παιδιά που είχαν υπερκινησία έγιναν φυσιολογικά.

Μια άλλη μέθοδος θεραπείας που δεν μπορεί να αγνοηθή είναι η μέθοδος που εφαρμόσθηκε από τον Νικόλαο Τίνμπεργκεν κάτοχο βραβείου Νόμπελ. Στο περιοδικό Επιστήμων της 5ης Ιουλίου 1974 αυτός αναφέρει την αξία της μυϊκής θεραπείας, που συντελείται μ’ ένα κατάλληλο και απαλό μασσάζ από το κεφάλι μέχρι τα πόδια· έτσι χαλαρώνει η σωματική έντασις και υποβοηθείται η ομαλή λειτουργία των νεύρων και των μυών. Ο Τίνμπεργκεν από τη μια πλευρά ήταν ευχαριστημένος διότι πολλοί ειδήμονες εκφράσθηκαν ευνοϊκά για τη θεραπεία του, και από την άλλη πλευρά εξεπλάγη επειδή διεπίστωσε ότι ‘αυτό το τμήμα της ψυχιατρικής ευρίσκετο σε τόση ακαταστασία και ότι πολλοί ιατροί, καθηγηταί και θεραπευταί δέχονται με μεγάλη επιφύλαξι νέες ιδέες ακόμη και γεγονότα.’

Όλοι οι προηγούμενοι τρόποι θεραπείας της υπερκινησίας, θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως «σωματικοί,» από την αποψι ότι λύουν το πρόβλημα μέσω του σώματος. Σε αντίθεσι με αυτούς, είναι το πρόγραμμα «Τσεκ-Μαρκ» που χρησιμοποιεί ψυχολογικά μέσα, εκπαίδευσι και διδασκαλία. Σ’ αυτό το νέο εκπαιδευτικό πρόγραμμα δίδονται χρηματικά βραβεία (τσεκς) και βαθμοί (μαρκς) στα παιδιά ανάλογα με την πρόοδο και την συμπεριφορά τους. Απαιτείται μεγάλη υπομονή και κατανόησις εκ μέρους των διδασκάλων γιατί τα παιδιά αυτά χρειάζονται μακροχρόνια προσωπική παρακολούθησι. Περίπου το 80 τοις εκατό από τα υπερκινητικά παιδιά επανέρχονται σε φυσιολογικό επίπεδο έπειτα από θεραπεία 18 περίπου μηνών, ενώ τα υπόλοιπα χρειάζονται λίγο περισσότερο χρόνο.

Αληθινά, απ’ όσα εξετάσαμε φαίνεται ότι υπάρχουν αυξημένες ελπίδες για τα ελαττωματικά ή υπερκινητικά παιδιά. Όχι μόνον οι γονείς τους μπορούν να διαλέξουν από τα πολλά είδη εξειδικευμένης θεραπείας, που είναι τώρα διαθέσιμη, αλλ’ όπως συμπεραίνομε πολλά πράγματα που μπορούν μόνοι τους να προσφέρουν οι γονείς, αποδεικνύονται αποτελεσματικά.

[Υποσημειώσεις]