Οι Εκλογές της Ουρουγουάης και η Καθολική Εκκλησία

Από τον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στην Ουρουγουάη

ΓΙΑ πολλά χρόνια η Ουρουγουάη διακρατούσε μια μοναδική θέσι στη Νότιο Αμερική. Ήταν πολύ γνωστή για την οικονομική της ευημερία και την κοινωνική της νομοθεσία που ήταν μεταξύ των πλέον εξελιγμένων της ηπείρου.

Βέβαια αυτή η ειρηνική και ευημερούσα εικόνα εξαφανίσθηκε ταχέως στα τελευταία χρόνια. «Σταματήστε τις ελλείψεις και τον πληθωρισμό!» υπήρξε η γενική κατακραυγή στα τελευταία λίγα χρόνια, παραπονούνται οι επιχειρηματίαι. «Γιατί αυτή η έλλειψις των αγαθών;» ερωτά μια οικοκυρά. «Πέρνομε μισθούς πείνης!» διαμαρτύρονται οι εργάται.

Ο παραδοσιακός ειρηνικός τρόπος ζωής της Ουρουγουάης έχει αντικατασταθή από απεργίες και εργατοφοιτητικές διαμαρτυρίες. Αλλά δεν είναι αυτό όλο. Ομάδες τρομοκρατών έχουν εξαπολύσει ένα κύμα εκρήξεων βομβών, ληστειών, δολοφονιών και άλλων ενεργειών που στρέφονται κυρίως εναντίον της αστυνομίας και της κυβερνήσεως.

Για να τ’ αντιμετωπίση όλ’ αυτά η κυβέρνησις έχει περιορίσει τα ατομικά δικαιώματα και έχει κινητοποιήσει τις ένοπλες δυνάμεις για να πλήξη τους τρομοκράτας που είναι γνωστοί ως Τουπαμάρος. Εξ αιτίας αυτών των ταραχών αισθήματα φόβου, ανησυχίας και απελπισίας έχουν καταλάβει τους ανθρώπους. Πολλοί ήλπιζαν ότι οι εθνικές εκλογές που έγιναν προς το τέλος του 1971 θα μπορούσαν να δώσουν κάποια ανακούφισι απ’ αυτή την πίεσι.

Καθώς επλησίαζε η ημέρα των εκλογών, η πολιτική κατάστασις εφαίνετο συγκεχυμένη και για τα δύο παραδοσιακά συντηρητικά πολιτικά κόμματα. Το ένα είναι το Παρτίδο Νασιονάλ (Εθνικό Κόμμα), γνωστό επίσης ως οι μπλάνκος. Το άλλο είναι το Παρτίδο Κολοράδο (Έγχρωμο Κόμμα) που καλείται επίσης οι κολοράδος.

Από το 1830 αυτά τα δύο κόμματα εναλλάσσονταν στη διακυβέρνησι της χώρας. Όμως ένας συνεχώς αυξανόμενος αριθμός ατόμων επιθυμούσε μια δραστική αλλαγή από την παλαιοκομματική νοοτροπία. Νομίζουν πως μια αλλαγή είναι αναγκαία για να σώση τη χώρα από την οικονομική καταστροφή και ν’ αποκαταστήση την κοινωνική τάξι και ειρήνη.

Πολλοί άλλοι, μολονότι επιθυμούν ανασχηματισμούς, φοβούνται τις ταξικές αλλαγές. Ανησυχούν για τις αλλαγές που μπορεί να επέλθουν στον συνήθη τρόπο ζωής της Ουρουγουάης εάν τα αριστερίζοντα στοιχεία κερδίσουν στις κάλπες. Πάντως μια νίκη επί των μπλάνκος και των κολοράδος σε μια εκλογή φαίνεται πολύ δύσκολη. Στις προηγούμενες εκλογές αυτά τα κόμματα απέσπασαν το 80 τοις εκατό των ψήφων.

Το απόφθεγμα των αριστερών κομμάτων ήταν: «Ενωμένοι για να νικήσωμε!» Ήταν όμως αυτό δυνατόν; Χρόνια πριν κανείς δεν θα ελάμβανε στα σοβαρά ένα συνασπισμό των μικροτέρων κομμάτων. Παρ’ όλα αυτά όμως κάτι επρόκειτο να συμβή στην Ουρουγουάη που θα αποτελούσε μια συγκλονιστική έκπληξι για πολλούς. Αυτό το κάτι είχε σχέσι με την Καθολική Εκκλησία.

Κρίσις στην Εκκλησία

Η ιστορία της Καθολικής Εκκλησίας στην Ουρουγουάη έχει αποτελέσει μια εξαίρεσι στον κανόνα της Νοτίου Αμερικής. Το 1919 οι κυβερνητικοί παράγοντες της Ουρουγουάης επέφεραν έναν πλήρη διαχωρισμό της εκκλησίας και της Πολιτείας. Μετά απ’ αυτό η ισχύς και η επιρροή του κλήρου εξηφανίσθη. Το σύνταγμα διεχώρισε τη θρησκεία από την κυβέρνησι και έδωσε ισότητα σ’ όλες τις άλλες θρησκείες.

Εκείνο όμως που προσφάτως έχει εκπλήξει πολλούς ανθρώπους ήταν το να βλέπουν όλο και περισσοτέρους ιερείς να λαμβάνουν ενεργό ρόλο στα πολιτικά. Και όχι σε συνεργασία με τα εκ παραδόσεως κόμματα, αλλ’ αυτή τη φορά συνεργαζόμενοι με τις κινήσεις των τρομοκρατών.

Σε μια εκπληκτική τηλεοπτική συνέντευξι ο Ιησουίτης ιερεύς Χουάν Γ. Ζαφφαρόνι συνεκλόνισε το ακροατήριό του επιδοκιμάζοντας δημοσίως τη διαγωγή των τρομοκρατών. Ρωτήθηκε σχετικώς: «Νομίζετε ότι η βία είναι σε αρμονία με την Χριστιανική ηθική;» Η καταπληκτική του απάντησις ήταν: «Και ο Ιησούς επίσης εάν ζούσε σήμερα θα άρπαζε ένα οπλοπολυβόλο.»

Σύντομα η αστυνομία άρχισε να ενοχοποιή τους Καθολικούς ιερείς για στασιαστική κίνησι. Όταν συνελήφθη μια ομάς Τουπαμάρος μετά από τη δολοφονία ενός εξέχοντος τραπεζίτου, ένας από την ομάδα απεκαλύφθη ότι ήταν ιερεύς, ονόματι Ινταλέσιο Ολιβέρα. Ένας άλλος Ουρουγουανός ιερεύς ονόματι Ουμπερφίλ Μονζόν συνελήφθη στην Ουρουγουάη και κατηγορήθηκε ότι ήταν μέλος ενός διεθνούς ομίλου ανταρτών με τα κεντρικά του γραφεία στην Ουρουγουάη.

Οι εφημερίδες Ελ Παΐς και Λα Μανιάνα ανέφεραν ότι τόσο η αστυνομία όσο και οι ένοπλες δυνάμεις που ερευνούν τις εκκλησίες στο Μοντεβιδέο και άλλες πόλεις βρήκαν τεράστιες ποσότητες από επαναστατικά έντυπα. Μεταξύ αυτών ελέχθη ότι βρέθηκαν όπλα πυρομαχικά και υλικά για εκρηκτικά μηχανήματα. Σε μια εκκλησία συνελήφθη ένας από πολύν καιρό καταζητούμενος αντάρτης.

Και Άλλες Ακόμα Εκπλήξεις

Βέβαια και μια άλλη ακόμα έκπληξις περίμενε τους καλοπροαίρετους Καθολικούς. Ανεκοινώθη δημοσίως ότι το Καθολικό Χριστιανο-Δημοκρατικό Κόμμα επρόκειτο να ενωθή με το Κομμουνιστικό FIDEL (Φρέντε Ισκιέρδα δε Λιμπερασιόν) το σοσιαλιστικό κόμμα, το κόμμα των επαναστατών εργατών, την προ-Καστρική κίνησι της 26 του Μαρτίου, και άλλους αριστερίζοντας πολιτικούς ομίλους. Μαζί θα μπορούσαν να σχηματίσουν ένα νέο αριστερό κόμμα με τίτλο Φρέντε Άμπλιο (Ευρύ Μέτωπο).

Μερικοί εκκλησιαστικοί παράγοντες κατεδίκασαν αυτή τη Χριστιανο-Κουμμουνιστική συγχώνευσι. Άλλοι όμως την επεκρότησαν και μάλιστα χειροκρότησαν αυτή τη νέα συμμαχία. Έτσι επήλθε ένα βαθύ ρήγμα στους Εκκλησιαστικούς κύκλους. Ακόμα και ο Γενικός Βικάριος της Αρχιεπισκοπής του Μοντεβιδέο Χαρόλδο Πόνσε δε Λεόν είπε: «Είμαι της γνώμης ότι κανένα από τα κόμματα που αντιπροσωπεύεται στις προσεχείς εκλογές δεν αποκλείεται για τους Χριστιανούς.»

Μια Ιησουιτική δημοσίευσις η Περσπεκτίβα δε Διάλογο επεδοκίμασε τον σχηματισμό του Φρέντε Άμπλιο· το δημοσίευμα επέκρινε σοβαρά την Κυβέρνησι ως «κατασταλτική των λαϊκών τάξεων προς όφελος της εθνικής ολιγαρχίας και του εξωτερικού ιμπεριαλισμού.»

Περισσότερο συντηρητικά εκκλησιαστικά μέλη εσυγκλονίσθησαν και αφυπνίσθησαν από την εκ μέρους κληρικών υποστήριξιν του αριστερού συνασπισμού. Ένας Καθολικός αναγνώστης μιας γνωστής εφημερίδος του Μοντεβιδέο έγραψε: «Φαίνεται απίθανο να υπάρχουν ακόμα ιερείς του λαού του Θεού οι οποίοι να αγωνίζονται να γίνουν ηγέτες του Μαρξιστικού μετώπου χρησιμοποιώντας την ιερωσύνην για να ενισχύσουν και βοηθήσουν τις ορδές του Λένιν, του Μάο, του Κάστρο και άλλων ‘αγίων’ ανδρών.»

Μια «Καυτή Εκστρατεία»

Τα πάθη άναψαν. Η εκστρατεία έγινε πιο καυτή. Κατά καιρούς έγινε ακόμα και «εκκρηκτική.» Λογοτεχνικές βόμβες εχρησιμοποιήθησαν εναντίον των αντιπάλων διοικήσεων.

Μερικές φορές η πολιτική εκστρατεία μετετράπη σε αιματηρές συγκρούσεις. Τραυματισμοί και θάνατοι ήσαν οι άτυχες συνέπειες του πολιτικού τραβήγματος του σχοινιού στη διάρκεια των μηνών που προηγήθησαν από την ημέραν των εκλογών. Έπειτα ακόμα και μια μονομαχία με πιστόλια έλαβε χώραν μεταξύ δύο αποτυχόντων προεδρικών υποψηφίων για σχόλια που έγιναν σε προεκλογικούς λόγους των.

Ο νέος αριστερός συνασπισμός Φρέντε Άμπλιο εκινήθη προς τις εκλογές με μια μεγάλη δημοσία επίδειξι. Σχεδόν όλα τα δένδρα, οι ηλεκτρικές κολώνες και τα ρείθρα των πεζοδρομίων και λιθοστρώτων των κυρίων δρόμων στο Μοντεβιδέο και σε άλλες πολλές πόλεις, εβάφησαν με τα χρώματα του νέου κόμματος—κόκκινο, μπλε και άσπρο.

Ολόκληρες ταξιαρχίες από νεαρούς απεστάλησαν για να επιδιορθώσουν και καθαρίσουν τους δρόμους και τις πλατείες. Καλλιτεχνικές επιδείξεις υπεστηρίζοντο καθημερινά σε διάφορα μέρη των πόλεων. Μετακινούμενες ομάδες πρώτων βοηθειών προσέφεραν δωρεάν ιατρική βοήθεια ελέγχοντας την πίεσι των ανθρώπων στας οδούς. Γιγαντιαίες οδικές συναντήσεις για την υποστήριξι των υποψηφίων του Φρέντε. Τα σήματα του Μετώπου, αυτοκίνητα με μεγάφωνα, αναρίθμητα φυλλάδια, συναντήσεις και άλλες δημοσιότητες εφαίνοντο ως να είχαν εκμηδενίσει τις προσπάθειες των άλλων κομμάτων.

Εξωτερικοί παρατηρηταί απορούσαν: Υπήρχε πιθανότης ο λαός της Ουρουγουάης να είχε κουρασθή από τις δυσκολίες των προσφάτων ετών και να μεταστραφή ευνοώντας το Καθολικό-αριστερό μέτωπο; Θα διεξήγοντο ειρηνικά οι εκλογές, μια και οι τρομοκράται που ευνοούσαν το Φρέντε Άμπλιο διεκήρυξαν ότι ήσαν αποφασισμένοι να κερδίσουν την νίκη εν ανάγκη και διά της βίας;

Η Ημέρα των Εκλογών μία Λύσις;

Τελικά έφθασε η ημέρα των εκλογών. Η Κυριακή 28 Νοεμβρίου ανέτειλε λαμπρή και διαυγής. Η ατμόσφαιρα ήταν τεταμένη. Για πρώτη φορά η υποχρεωτική ψηφοφορία επεβλήθη με κυρώσεις. Ανεμένετο ένα μεγάλο πλήθος να ψηφίση.

Καθώς άρχισαν να καταμετρώνται οι ψήφοι διεπιστώθη ότι τα δύο μεγάλα κόμματα έπαιρναν την πλειοψηφία των ψήφων. Η τελική καταμέτρησις έδειξε ότι το κόμμα Κολοράδο εκέρδισε, ακολουθούμενο πολύ κοντά από τους Μπλάνκος. Οι αριθμοί έδειξαν:

Κόμμα Κολοράδο 680.440 ψήφους

Κόμμα Μπλάνκος 667.860 ψήφους

Φρέντε Άμπλιο 303.178 ψήφους

Ο νέος Πρόεδρος Χουάν Μ. Μπορνταμπέρυ ανέλαβε τα καθήκοντά του την 1ην Μαρτίου 1972.

Ολίγες ημέρες μετά την εγκατάστασί του, η τιμή των καυσίμων εδιπλασιάσθη. Έπειτα παρετηρήθη μια γενική αύξησις των τιμών παντού και για μερικά είδη κατά 200 τοις εκατό. Απεργίες των εργατών και άλλες ενδείξεις ανησυχίας ανανεώθησαν.

Την Τετάρτην στις 12 Απριλίου δεκαπέντε τρομοκράτες επέτυχαν ν’ αποδράσουν μ’ ένα θεαματικό τρόπο από τις φυλακές του Σωφρονιστηρίου Πούντα Καρρέτας. Οι φυλακισμένοι απέδρασαν μέσω του συστήματος αποχετεύσεως. Την Παρασκευή στις 14 Απριλίου μια σειρά από συγκρούσεις μεταξύ των τρομοκρατών και της αστυνομίας είχε σαν αποτέλεσμα τον θάνατο δώδεκα ατόμων.

Την επομένην ημέραν το Κοινοβούλιον της Ουρουγουάης έθεσε τη χώρα σε κατάστασι πολέμου και ενέκρινε τον περιορισμό των ατομικών ελευθεριών. Εδόθησαν περισσότερες εξουσίες στο Στρατό για να καταστείλουν τις ανατρεπτικές ενέργειες και να προσέχουν τους φυλακισμένους στασιαστάς. Ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ τρομοκρατών και στρατού εξακολουθούν και παίρνουν το μερίδιό τους στην καταστροφή ξένης περιουσίας και ζωής. Είναι προφανές ότι οι εκλογές δεν έλυσαν τα προβλήματα της Ουρουγουάης.

Και η Καθολική Εκκλησία επίσης αντιμετώπισε ένα σκληρό πλήγμα. Η έλλειψις ενότητος που παρουσιάσθηκε μέσα στις τάξεις της ως προς τα πολιτικά ζητήματα υπήρξε καταφανής. Αυτό έκανε ώστε όλο και περισσότερα ειλικρινή άτομα να την εγκαταλείψουν.

Είναι καταφανές ότι χρειάζεται μία αλλαγή όχι μόνον στην Ουρουγουάη αλλά και σ’ οποιαδήποτε χώρα υπάρχει ανησυχία και ανασφάλεια. Αν και οι άνθρωποι διαφωνούν ως προς το πώς θα έπρεπε να επέλθη αυτή η αλλαγή, εν τούτοις ο αλάθητος λόγος του Θεού η Γραφή μάς λέγει με βεβαιότητα πώς θα έλθη, όχι μόνο για την Ουρουγουάη, αλλά για όλη την ανθρωπότητα. Ο καιρός γι’ αυτή τη δραστική αλλαγή, είναι πολύ, πολύ κοντά. Με την πλευρά τίνος θα ήσθε όταν αυτή θα έλθη;