Ο Πιο Θανατηφόρος Φονεύς Όλων των Εποχών

Η ΙΣΠΑΝΙΚΗ γρίππη των ετών 1918 και 1919 ήταν η πιο μεγάλη επιδημία γρίππης που έπληξε τη γη στη γνωστή ιστορία. Αυτή η τρομερή επιδημία ξαπλώθηκε στους ανθρώπους σχεδόν παντού. Μέσα σε λίγες σχετικώς εβδομάδες εφόνευσε περισσοτέρους ανθρώπους από όσους χάθηκαν στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι περισσότεροι θάνατοι συνέβησαν σε λίγους μήνες ενός μόνου έτους! Μια αυθεντία εδήλωσε: ‘Αν η επιδημία συνέχιζε τη μαθηματική της αναλογία επιταχύνσεως, ο πολιτισμός εύκολα θα εξαφανιζόταν από τη γη μέσα σε λίγο περισσότερες εβδομάδες.’

Η Αρχή και Εξάπλωσίς της

Αυτή η γρίππη άρχισε την άνοιξι του 1918. Ήταν σχετικώς ήπια, και κάθε κρούσμα διαρκούσε περίπου τρεις μέρες. Αλλά το φθινόπωρο του έτους εκείνου παρουσιάσθηκε η θανατηφόρος μορφή. Παρετηρήθη ότι εκείνοι που είχαν ενωρίτερα την «τριήμερη γρίππη» γενικά φάνηκε να έχουν ανοσία προς τα «φονικά μικρόβια.»

Μερικοί είπαν ότι η επιδημία της γρίππης άρχισε στην Ισπανία, κι έτσι προήλθε το όνομα «Ισπανική γρίππη.» Η Μαδρίτη της Ισπανίας είχε πληγή σκληρά από τη γρίππη τον Μάιο του 1918. Εν τούτοις, η γρίππη είχε παρατηρηθή στην Κίνα και στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Μάρτιο του 1918. Πραγματικά, κανένας δεν φαίνεται να γνωρίζη ακριβώς πού ή πώς άρχισε.

Η Βοστώνη θεωρείται ότι είναι το σημείο από το οποίον ξεκίνησε η θανατηφόρος γρίππη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε λίγες μέρες ξαπλώθηκε γρήγορα σ’ όλη την ανατολική ακτή. Σχεδόν ταυτόχρονα, η γρίππη αυτή έπληξε στρατόπεδα του στρατού σε όλη τη χώρα. Το στρατόπεδο Γκραντ, στο Ρόκφορ του Ιλλινόις, επλήγη σκληρά με δέκα χιλιάδες κλινήρεις. Σε εικοσιτέσσερες ώρες, 115 στρατιώτες πέθαναν. Ο αριθμός προσήγγισε τον ανώτατο ημερήσιο μέσον όρο των νεκρών σε μάχη.

Η Πενσυλβάνια ήταν η σκληρότερα πληγείσα πολιτεία με περισσότερα από ένα τρίτον του εκατομμυρίου κρούσματα και 10.000 νεκρούς σε λιγώτερο των δύο εβδομάδων. Στη Φιλαδέλφεια, μέσα σ’ ένα νεκροφυλάκιο χτισμένο για τριανταέξη είχαν τοποθετηθή συνωστισμένα προς αναγνώρισιν διακόσια πτώματα. Οι νεκροί είχαν συσσωρευθή σε τρεις και τέσσερες σειρές στους διαδρόμους και τα δωμάτια. Οι περισσότεροι ήσαν αβαλσάμωτοι, κι έτσι η δυσωδία ήταν φρικτή στους χώρους που δεν εψύχοντο. Όταν ξαφνικά παρετηρήθη έλλειψις φερέτρων στην πόλι, ένα κατάστημα επισκευής τροχιοδρόμων μετετράπη σε εργοστάσιο φερέτρων.

Η γρίππη εκείνη ξαπλώθηκε σε όλη τη γη. Σε μια απομακρυσμένη περιοχή της Κεντρικής Αφρικής ένας Βρεττανός αποικιακός αξιωματικός ανέφερε ότι βρήκε χωριά των 300 έως 500 οικογενειών που είχαν σαρωθή από τη γρίππη. Η βλάστησις της ζούγκλας ξαναφούντωνε πάλι. Εκθέσεις από τη βόρειο Περσία έλεγαν ότι το ένα χωριό κατόπιν του άλλου έμεναν χωρίς κατοίκους. Πολλά χωριά Εσκιμώων στην Αλάσκα είχαν σαρωθή μέχρι του τελευταίου ανδρός και παιδιού. Έφθασε και στα νησιά του Ειρηνικού. Στην Ταϊτή, όπου 4.500 άτομα πέθαναν σε 15 ημέρες, τα πτώματα συσσωρεύονταν επάνω σε συνεχώς αναμμένες φωτιές.

Πιστεύεται ότι μόνον δυο τόποι στον κόσμο διέφυγαν την παγκόσμιο επιδημία. Η Αγία Ελένη, μια νήσος του Νοτίου Ατλαντικού, εκτάσεως μικροτέρας των πενήντα τετραγωνικών μιλίων, και ο Μαυρίκιος, μια μικρή νήσος στον Ινδικό Ωκεανό.

Η Σημασία της

Αλλά ποια σπουδαιότητα έχει για μας ένας λοιμός που συνέβη πριν από πενήντα περίπου χρόνια; Σχετικώς λίγα άτομα σήμερα κατανοούν ότι εκείνη η επιδημία γρίππης του 1918-1919 ήταν εκπλήρωσις Βιβλικής προφητείας. Ο Ιησούς Χριστός προείπε ότι «το σημείον» των «εσχάτων ημερών,» που θα προηγείτο των μεγάλων ευλογιών της διακυβερνήσεως της Βασιλείας του, θα εσημειώνετο από καταφανή γεγονότα. Μεταξύ αυτών θα υπήρχαν ευρείας εκτάσεως ελλείψεις τροφίμων, σεισμοί και «κατά τόπους . . . λοιμοί.» (Λουκ. 21:7, 10, 11) Περαιτέρω, ο Ιησούς εξήγησε: «Πάντα ταύτα είναι αρχή ωδίνων.» (Ματθ. 24:8) Έτσι εκείνη η επιδημία γρίππης του 1918-1919 ήταν μόνον μια αρχή. Παρ’ όλη τη νεώτερη ιατρική τεχνολογία, ο καρκίνος, οι καρδιοπάθειες—ναι, και η γρίππη-ερημώνουν ακόμη τη γη.

Ποτέ προηγουμένως ο κόσμος δεν είδε «θανατηφόρο πληγή» μαζί με άλλα προφητευμένα συμβάντα σε μια τέτοια παγγήινη κλίμακα όπως είδε από το 1914. (Αποκάλ. 6:3-8) Οι «ωδίνες» είναι μαζί μας περισσότερο από πενήντα χρόνια τώρα και χρειαζόμεθα να ενθυμούμεθα ότι ο Ιησούς είπε: «Όταν ίδητε ταύτα γενόμενα, εξεύρετε ότι είναι πλησίον η βασιλεία του Θεού. Αληθώς σας λέγω, ότι δεν θέλει παρέλθει η γενεά αύτη, εωσού γίνωσι πάντα ταύτα.» (Λουκ. 21:31, 32) Η σημασία, λοιπόν για την εποχή μας είναι ότι μόνον λίγος χρόνος έχει μείνει πριν από το τέλος αυτού του πονηρού συστήματος πραγμάτων.

Αναμνήσεις του Λοιμού

Φυσικά, πολλά άτομα που διαβάζουν αυτό το άρθρο δεν ζούσαν στον καιρό της επιδημίας εκείνης του 1918-1919. Δυνατόν να το βρίσκουν δύσκολο να συλλάβουν το μέγεθος του τι συνέβη τότε. Εν τούτοις υπάρχουν άνθρωποι που ζουν σήμερα και που ζούσαν τότε, και είναι ενδιαφέρον να γνωρίζωμε ποιες είναι οι αναμνήσεις των. Ένας που επέζησε είπε: «Παντού τα χαρακτηριστικά της εμφανίζονταν τα ίδια. Η γρίππη άρχιζε μ’ έναν υψηλό πυρετό και πόνο στα κόκκαλα. Ο πυρετός διαρκούσε έως πέντε ημέρες. Αν δεν υπήρχαν επιπλοκές, η ανάρρωσις γενικά ήταν ταχεία, μολονότι μερικά άτομα παρεπονούντο ότι ήσαν κατόπιν τρομερά αδύνατα. Άλλοι έλεγαν ότι η γρίππη επηρέαζε την καρδιά τους, ή πείραζε τα νεφρά ή τους πνεύμονές των. Πάρα πολλά άτομα, έπειτα από τέσσερες μέρες γρίππης, προσεβάλλοντο από πνευμονία, και αυτή προκαλούσε τον θάνατό τους.»

Πολλοί που επέζησαν από τον λοιμό αναφέρουν μια πάρα πολύ ασυνήθη άποψι γι’ αυτόν—η υψηλότερη αναλογία θανάτων ήταν μεταξύ των προηγουμένως υγιών νεαρών ενηλίκων, ιδιαίτερα των αρρένων. Αυτό είναι σε αντίθεσι με τη συνήθη επιδημία γρίππης, οπότε οι ηλικιωμένοι και αδύνατοι είναι κυρίως τα θύματα. «Ήταν ένας πολύ σωματώδης άνθρωπος με υγιή όψι,» θυμόταν ένας γεωργός από τη Μιννεσότα. «Αυτός συνήλθε από την ήπια περίπτωσι της γρίππης του σε τρεις ημέρες, αλλά σηκώθηκε και γύριζε πολύ νωρίς, που δεν έπρεπε, και το επόμενο πράγμα που μάθαμε ήταν ότι τον είχαν θάψει.»

Πολλοί ήσαν οι σωματικώς ισχυροί άνδρες στη στρατιωτική υπηρεσία που υπέκυψαν. Ο Δόκτωρ Ραφ Σ. Ουίλιαμς, ένας προηγουμένως βοηθός γενικός χειρούργος των Ηνωμένων Πολιτειών, έχει ζωηρές αναμνήσεις εκείνων των φοβερών ημερών: «Ήμεθα πνιγμένοι από στρατιώτες, ναύτες, πεζοναύτες και οπλίτες της ακτοφυλακής. Αυτοί ακριβώς σωριάζονταν στους δρόμους κάτω στην πόλι και μετεφέροντο σ’ εμάς. . . Υπήρχε ένας λοχίας των πεζοναυτών. Αυτός είχε διακομισθή σε κατάστασι αναισθησίας και σε τρεις ώρες ήταν νεκρός. Ακριβώς έτσι. Ήταν γνωστό σε όλους ότι (στο Σικάγο) κάθε μέρα πέθαιναν περίπου 400 έως 500 άτομα. Πέθαιναν περισσότεροι από όσους μπορούσαν να θάψουν. Ήταν κάτι φοβερό.»

Ο αιφνιδιασμός με τον οποίον η γρίππη έπληττε προξενούσε έκπληξι στους ανθρώπους. Ένας άνθρωπος από το Μπρούκλυν είπε: «Ερχόταν ύπουλα, και όμως είχε πολλούς πόνους. Οι άνθρωποι δεν είχαν ιδέα για το μέγεθός της· δεν είχαν μάθει ότι είχε ξαπλωθή τόσο πολύ. Όταν τελικά αντελήφθησαν αυτό το γεγονός, τους έπιασε μεγάλος φόβος. Οι άνθρωποι ήσαν σε αμηχανία. Δεν ήξεραν τι να κάμουν με αυτήν.»

Τόσοι ήσαν οι θάνατοι στην Αυστραλία ώστε ένας δημοσιογράφος είπε ότι ήταν αδύνατο να σκάβουν ατομικούς τάφους αρκετά γρήγορα. Απλώς σήκωναν τους νεκρούς από τα σπίτια τους και τους έριχναν σ’ ένα μεγάλο λάκκο.

Ο αριθμός των επικηδείων τελετών εφαίνετο ατέλειωτος. Μια ατμόσφαιρα φόβου, θλίψεως και αθυμίας απλώθηκε σε όλη τη γη. «Βλέπαμε καταλυπημένα άτομα να πηγαίνουν σε κηδεία ενός συγγενούς ή φίλου,» είπε ένας που επέζησε, «και το επόμενο που ακούγαμε ήταν ότι κι αυτοί, επίσης, είχαν πεθάνει. Ήταν φοβερό.» Ένας άλλος που επέζησε ανακεφαλαίωσε τις εντυπώσεις του ως εξής: «Κάθε στιγμή η θλίψις φαινόταν να συντρίβη κάποιον.»

Μια μάρτυς του Ιεχωβά θυμάται ζωηρά εκείνες τις ημέρες στο Σεμπόυγκαν του Ουισκόνσιν. «Είχαμε τελείως συγκλονισθή,» είπε. «Καθώς πηγαίναμε από θύρα σε θύρα στη διακονία της Βασιλείας, βλέπαμε φέρετρα σχεδόν σε κάθε σπίτι. Πολλά άτομα δεν πρόσεχαν όταν προσπαθούσαμε να τα παρηγορήσωμε με το άγγελμα της βασιλείας του Θεού. Ήσαν πάρα πολύ πληγωμένα από τη θλίψι.»

Η Θεραπεία

Συνήθως η καλύτερη συμβουλή που είχαν να δώσουν οι γιατροί στους ασθενείς των ήταν να τους λέγουν ν’ αναπαύωνται στο κρεββάτι, να διατηρούνται ζεστοί και να πίνουν άφθονα υγρά. Μερικοί γιατροί κατά τη θεραπεία των αρρώστων χρησιμοποιούσαν νέες μεθόδους. Στο Σικάγο ένας γιατρός εθεράπευσε περίπου 600 ασθενείς μ’ ένα ρόφημα από καρπό γκραίηπ-φρουτ, που φάνηκε ν’ αποδίδη. Σύμφωνα με εκθέσεις, έχασε μόνον έναν άρρωστο—τον γυιο του, ο οποίος σηκώθηκε από το κρεββάτι της αρρώστιας του για να κοιτάζη την επικερδή επιχείρησί του.

«Ο πατέρας μου, η μητέρα και εγώ βρεθήκαμε όλοι ασθενείς σε μια νύχτα,» είπε ένας άνθρωπος από το Σινσιννάτι, όπου είχαν αναφερθή περίπου 40.000 κρούσματα γρίππης. «Η μητέρα μου είχε πνευμονία και δεν περιμέναμε να ζήση. Αλλά ένας νεαρός γιατρός συμβούλεψε να τηγανίσωμε σ’ ένα μεγάλο τηγάνι κρεμμύδια και να τα βάζωμε όπως θα είναι ζεστά ένα κατάπλασμα στο στήθος της. Αυτό έκαμε όλη τη νύχτα η θεία μου Κλάρα. Αυτό επέτυχε ν’ ανακουφίση τη μητέρα μου. Το επόμενο πρωί, ξέραμε ότι θα ζούσε.»

Σε πολλές πόλεις ήταν αδύνατο να έχη κανείς ιατρική βοήθεια. Στη Φιλαδέλφεια, επί παραδείγματι, περισσότεροι από το 1/3 των γιατρών της πόλεως ήσαν οι ίδιοι κλινήρεις.

Προφυλάξεις

Σχεδόν κάθε προφύλαξις που μπορεί κανείς να φαντασθή είχε ληφθή για ν’ αποφύγη να κολλήση τη γρίππη. «Φορείτε καινούργιες πυτζάμες» ήταν η προτροπή σε μερικές κοινότητες. Σε άλλους ελέγετο: «Μη χαιρετάτε με χειραψία.» «Πίνετε καστορέλαιο.» «Μη ταξιδεύετε με τους υπογείους σιδηροδρόμους.» Σε πολλά μέρη οι άνθρωποι φορούσαν μάσκες. Στο Ανν Άρμπορ, οι σπουδασταί του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν διετάχθησαν να φορούν μάσκες όλες τις ώρες επί ποινή αποβολής. Στο Σαν Φρανσίσκο ο δήμαρχος εξέδωκε μια διαταγή ευρείας δημοσιότητας που έλεγε ότι ο καθένας θα έπρεπε να φορή μάσκα του προσώπου επί ποινή προστίμου $100 ή απομονώσεως σε φυλακή 10 ημέρες. Δεν θα επιτρεπόταν σε ταξιδιώτες να επιβούν σε αυτοκίνητα του Σηάττλ χωρίς να φορούν μάσκα.

Η Δημοσία Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης έπαυσε να κυκλοφορή βιβλία. Πολλές πόλεις απηγόρευσαν σε κουρείς να ξυρίζουν τους πελάτες των, λόγω της στενής επαφής που συμβαίνει στο ξύρισμα. Οι δρόμοι στο Δουβλίνο πλύνονταν με απολυμαντικά. Στη Βοστώνη, οι εκκλησίες έκλειναν την Κυριακή· σε πολλές πόλεις, οι δημόσιες συναθροίσεις απαγορεύθηκαν. Τα σχολεία, οι κινηματογράφοι και οι ταβέρνες έκλεισαν.

Στη Νέα Υόρκη όσοι φταρνίζονταν με ακάλυπτο πρόσωπο υποβάλλονταν σε πληρωμή προστίμου και φυλάκισι. Στο Σικάγο, οι αστυνομικοί διατάχθηκαν να «συλλάβουν χιλιάδες, αν ήταν ανάγκη, για να σταματήσουν το φτάρνισμα δημοσία.» Οι πολλές προειδοποιήσεις εναντίον του δημοσίου φταρνίσματος αναμφιβόλως βοήθησαν να εμποδίσουν τον λοιμό να ξαπλωθή ακόμη περισσότερο. Σύμφωνα με ιατρικές έρευνες που διεξήχθησαν στη Βρεττανία, μόνον ένα φτάρνισμα μπορεί να σκορπίση περισσότερα από 85.000.000 βακτηρίδια και ερευνηταί των Ηνωμένων Πολιτειών ανακάλυψαν ότι ένα φτάρνισμα μπορεί να εκσφενδονίση έως 4.600 μόρια μέσα στον αέρα με «αρχική ταχύτητα» 152 ποδών κατά δευτερόλεπτον. Συχνά τα μόρια εκτοξεύονται σε απόστασι δώδεκα ποδών. Τα μόρια, που παραμένουν αιωρούμενα στον αέρα για περισσότερο από μισή ώρα μετά το φτάρνισμα, δεν είναι απλώς αβλαβή σταγονίδια ύδατος. Ένα μόριο ή σταγονίδιο διεπιστώθη ότι δημιουργεί 19.000 αποικίες βακτηριδίων. Δεν είναι παράξενο ότι η εφημερίς Τέλεγκραμ του Τορόντο, Καναδά, ανέφερεν ότι είναι τώρα γνωστό «ότι το υπερβολικό ποσόν του φταρνίσματος που συνέβαινε κατά την επιδημία της γρίππης του 1918 την έκαμε να γίνη ο τρόμος που την εχαρακτήριζε.»

Ο Φόρος Ανθρωπίνης Ζωής

Ο λοιμός άφησε πίσω έναν συγκλονιστικό αριθμό θανάτων που υπελογίσθη μεταξύ 20.000.000 και 27.000.000. Ο Δόκτωρ Έντγουιν Οκς Τζόρνταν, κορυφαίος Αμερικανός Βακτηριολόγος, στο βιβλίο του Επιδημική Γρίππη, που εξεδόθη το 1927, σημειώνει ότι το σύνολο των θανάτων, που ωφείλοντο στη γρίπη του 1918-1919, ήταν 21.642.283. Από αυτούς περίπου 16.000.000 συνέβησαν στην Ασία, περισσότερα από 2.000.000 στην Ευρώπη, πάνω από 1.300.000 στην Αφρική και πάνω από 1.000.000 στη Βόρειο Αμερική. Οι θάνατοι της Νοτίου Αμερικής υπελογίσθηκαν σε 327. 000. Η Αυστραλία και η Ωκεανία μαζί υπέστησαν άνω του 1.000.000 θανάτους.

Η Ισπανική γρίππη έστειλε στο κρεββάτι περίπου 500.000.000 άτομα. Ο λοιμός ήταν ιδιαιτέρως επικίνδυνος στις εγκυμονούσες γυναίκες. Έτσι, σε εκατομμύρια σπίτια, συνέβη διπλή τραγωδία.

Τα θανατηφόρα μικρόβια της γρίππης εξαφανίσθηκαν σχεδόν τόσο γρήγορα όσο γρήγορα ήλθαν. Πού πήγαν, παραμένει ένα ιατρικό μυστήριο μέχρις αυτής ακριβώς της ημέρας. Εφόσον ο ιός της Ισπανικής γρίππης ποτέ δεν είχε παρατηρηθή σε μικροσκόπιο εκείνης της εποχής, οι επιστήμονες σήμερα δεν γνωρίζουν αν εκείνος ο θανατηφόρος ιός διαφέρει σε εμφάνισι από τον ιό της Ασιατικής γρίππης των τελευταίων καιρών.

Δημόσιοι υγιεινολόγοι εκείνου του καιρού παραδέχθηκαν ότι κάθε ανθρώπινη προσπάθεια φάνηκε ανίσχυρη να σταματήση τον λοιμό και ότι οι πιο επιτήδειοι γιατροί στον κόσμο δεν μπόρεσαν να περιορίσουν τη διάρκεια της επιδημίας.

Για πολλά άτομα που ζούσαν τότε, δυνατόν να φάνηκε ότι το πλήρες τέλος αυτού του συστήματος πραγμάτων που προελέχθη από τον Ιησού Χριστό ήταν πολύ κοντά. Αλλά τα γεγονότα εκείνων των ημερών ήσαν μόνον «αρχή ωδίνων.» Εν τούτοις, όπως εξήγησε ο Ιησούς: «Η γενεά αυτή δεν θέλει παρέλθει εωσού γείνωσι πάντα ταύτα.» Η γενεά εκείνη των ανθρώπων που ζούσαν στη διάρκεια και αμέσως μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο τώρα πλησιάζει στο τέλος της. Το γεγονός αυτό, συνδυαζόμενο με άλλα γεγονότα της εποχής μας, είναι μια ισχυρή ένδειξις ότι αυτό το σύστημα πραγμάτων είναι πολύ πλησίον στο πλήρες τέλος του. Αλλά ποια θα είναι η θέσις σας όταν φθάση εκείνη η στιγμή; Αυτό εξαρτάται από το τι κάνετε τώρα για ν’ αποκτήσετε μια δίκαιη στάσι ενώπιον του Θεού.—Ματθ. 24:3, 8, 34.