Η Ώρα του Στολισμού Μεταξύ των Ζώων

ΧΤΕΝΙΑ και βούρτσες μαλλιών! Πούδρα και πομπόν! Οδοντογλυφίδες και οδοντόβουρτσες! Δύσκολα θα εσκέπτετο κανείς να συνδέση αυτά τα είδη με τη ζωή των ζώων. Πράγματι, και η ιδέα ακόμη θα μπορούσε να φανή γελοία σε μερικούς. Ωστόσο, σπουδασταί και παρατηρηταί της διαγωγής των ζώων διεπίστωσαν ότι πολλοί από τους γείτονές μας μεταξύ των θαλασσινών, των εντόμων και των ζώων είναι εξωπλισμένοι με όργανα τουαλέτας σαν αυτά και τα χρησιμοποιούν τακτικά για να καθαρισθούν και εξωραϊσθούν.

Αυτοί οι γείτονές μας μεταξύ των ζώων δεν ανεκάλυψαν οι ίδιοι την ιδέα του στολίσματος. Ο Παντοδύναμος Θεός, ο Δημιουργός των, είναι εκείνος που τα εξώπλισε με αυτά τα εργαλεία καλλονής. Και αυτός είναι εκείνος ο οποίος τους έδωκε το ένστικτο να χρησιμοποιούν αυτά τα όργανα τουαλέτας για τους επιδιωκομένους σκοπούς των. Επομένως, με αυτά τα μέσα τα ζώα μπορούν ν’ ακολουθούν ένα πρόγραμμα πρακτικής υγιεινής που τα βοηθεί να παραμένουν σε καλή υγεία.

Οι Χτένες και οι Βούρτσες Των

Κοιτάξτε τα όργανα τουαλέτας των ταπεινών μυρμήκων. Αυτά τα λεπτά έντομα έχουν χτένες, βούρτσες, σαπούνια και πομάδα που χρησιμοποιούν συχνά και με μεγάλη δύναμι. Πράγματι, οι μύρμηκες έχουν χτένες με λεπτά δόντια και χτένες με σκληρά δόντια όπως έχουν και οι άνθρωποι. Αυτές οι χτένες είναι προσκολλημένες στην τετάρτη άρθρωσι των ποδιών τους.

Οι Ρ. Ντίξον και Β. Έντυ στο βιβλίο τους Προσωπικότης των Εντόμων (στην Αγγλική) παρέθεσαν την άποψι του Δόκτορος Μακ––Κουκ, ο οποίος μελέτησε τους μύρμηκας επί πολλά έτη και είπε: «Αυτό (το χτένι της κνήμης) είναι ένα πραγματικό χτένι που θα μπορούσε να έχη χρησιμεύσει στον εφευρέτη των δικών μας χτενών σαν πρότυπο, του οποίου η κυρία διαφορά είναι η μόνιμη προσκόλλησίς του στο σκέλος που το χειρίζεται. Έχει μια βραχεία λαβή, μια δύσκαμπτη ράχη και μια κανονικά οδοντωτή κόψι.» Τα δόντια είναι αιχμηρά στο ελεύθερο άκρον και πλατύνονται στη βάσι, είναι δύσκαμπτα αλλά ελαστικά, και λυγίζουν προς τα πίσω όταν καμφθούν, όπως κάνουν τα δόντια μιας χτένας.»

Οι βούρτσες των μυρμήκων είναι πρακτικές επινοήσεις κατασκευασμένες με ευφυΐα. Αποτελούνται από μαλακές κοντές τρίχες μέσω των οποίων εκκρίνεται ένα λιπαντικό υγρό η πομάδα. Αυτό το λιπαντικό κάνει τους κόκκους της ακαθαρσίας και της σκόνης να ενώνωνται, κι’ έτσι γίνεται εύκολο ν’ αφαιρεθούν.

Η ώρα της τουαλέτας για τους μύρμηκας είναι συνήθως το πρωί όταν ξυπνούν. Τότε τους βλέπει κανείς να χτενίζωνται και να βουρτσίζωνται με όλη τη δύναμί τους. Φυσικά, επειδή είναι έντομα που δύσκολα ικανοποιούνται, οι μύρμηκες επίσης καλλωπίζονται όταν αισθάνωνται την ανάγκη να το κάμουν. Είναι ενδιαφέρον να σημειωθή ότι οι μύρμηκες βοηθούν ο ένας τον άλλον να χτενισθούν, να βουρτσισθούν και να πλυθούν, καθαρίζοντας μέρη των σωμάτων άλλων μυρμήκων τα οποία οι ίδιοι δεν μπορούν να φθάσουν. Ναι, ακόμη κάνουν και μασσάζ.

Ένα άλλο πλάσμα εξοπλισμένο με όργανα τουαλέτας είναι ο κάστωρ. Αυτός έχει ένα εσωτερικό χτένι και εξοπλισμό για το χτένισμά του. Το νύχι του δευτέρου του μεγάλου δαχτύλου σε καθένα οπίσθιο πόδι είναι σχισμένο, και το δάχτυλο το ίδιο, εφόσον έχει αρθρώσεις, μπορεί να κλίνη προς κάθε διεύθυνσι. Έτσι με αυτό το χτένι ο κάστωρ κάθεται επάνω στην ουρά του, πράγμα που φαίνεται να βοηθή τους ελαιοφόρους αδένας του να εκκρίνουν το αναγκαίο λάδι για το χτένισμα και ευπρεπίζει το γούνινο επένδυμά του.

Μεταξύ των πτερωτών πλασμάτων οι νυχτερίδες χωρίς ουρά έχουν πάρα πολύ αποτελεσματικές βούρτσες μαλλιών. Στα εξωτερικά μεγάλα δάχτυλα των ποδιών των υπάρχουν κρόσσια από σκληρές τρίχες που εξέχουν. Ακριβώς κοντά στις άκρες των αυτές οι τρίχες λυγίζουν σε ορθή γωνία. Έτσι με οποιονδήποτε τρόπο η Κα Νυχτερίδα κινήση τα πόδια της μπορεί να τα χώση κατ’ ευθείαν κάτω στις ρίζες των τριχών της. Και έχει άφθονο χρόνο στη διάθεσί της για να περιποιηθή τον εαυτό της. Επανειλημμένως χρησιμοποιεί και τις δύο βούρτσες των μαλλιών της εναλλάξ. Όταν τελειώση το τρίχωμα της ράχης της, το χωρίζει επιδέξια στη μέση.

Οι βούρτσες της μεγάλης κόκκινης γαρίδας, θαλασσίου οστρακοδέρμου, έχουν σκληρές τρίχες που σηκώνονται όρθιες σαν τις τρίχες ενός φιαλοκαθαριστήρος. Είναι τοποθετημένες στις μπροσθινές δαγκάνες της, και εφαρμόζει με δύναμι αυτές τις βούρτσες σε κάθε μέρος του σώματός της, ακόμη και σε μια εκπληκτική απόστασι κάτω από το όστρακόν της. Όταν οι βούρτσες της λερώσουν, απλώς τις καθαρίζει με το να τις κινή ανάμεσα στις σιαγόνες της.

Πουδράρονται

Μεταξύ των βοηθημάτων καλλονής που μερικά από τα γειτονικά μας ζώα χρησιμοποιούν για να περιποιηθούν τους εαυτούς των είναι κάποιο είδος πούδρας, σε πολλές περιπτώσεις χώμα. Εν τούτοις, κοιτάξτε το καλλωπιστικό τραπέζι στο μπουντουάρ του ερωδιού, μακροπόδων πουλιών, η δίαιτα των οποίων συνίσταται κυρίως από θαλασσινά μαλάκια. Εφόσον τέτοια γλοιώδης τροφή λερώνει τα πτερά του, ο ερωδιός έχει ανάγκη να καθαρισθή ευθύς αμέσως μετά το φαγητό. Είναι εξωπλισμένος με δυο βοηθήματα καλλονής για να το επιτύχη αυτό.

Επάνω στο στήθος του έχει ένα «πομπόν» πουδριέρας που είναι καμωμένο από κοντά πτερά που είναι επενδυμένα με μια κηρώδη σκόνη. Το νύχι του μέσου δακτύλου του ποδιού του είναι οδοντωτό. Κάτω από ένα μικροσκόπιο μοιάζει ακριβώς σαν ένα χτένι. Μετά το φαγητό, ο ερωδιός πουδράρει αρκετά το κεφάλι και τον λαιμό του με το να τα χώνη απλώς μέσα στο πομπό της πουδριέρας του που είναι στο στήθος του. Αυτό διαβρέχει την κηρώδη σκόνη. Έπειτα, ταλαντευόμενος επί του ενός ποδιού του χρησιμοποιεί το άλλο για να χτενίση τη σκόνη από τα πτερά του με το χτένι του νυχιού του. Έπειτα περιποιείται το ράμφος του και κατόπιν με τη σειρά κάθε πτέρυγα. Ανοίγοντας μια πτέρυγα καθαρίζει το πόδι του από κάτω από αυτήν και με επιδεξιότητα τακτοποιεί τα πτερά του.

Ο ψαροφάγος είναι ένα άλλο πτηνό που περιποιείται τον εαυτό του με όμοιο τρόπο, επειδή η δίαιτά του ομοιάζει με τη δίαιτα του ερωδιού. Εν τούτοις, το χτένι του είναι ακόμη πιο αποτελεσματικό. Έχει τριανταέξη καλά διαμορφωμένα δόντια!

Οι φασιανοί και οι πέρδικες τακτικά κάνουν χωματόλουτρα. Και τα δύο αυτά πτηνά έχουν ευνοουμένους τόπους ή λουτήρες σκόνης. Οι φασιανοί χρησιμοποιούν έναν τόπο πουδραρίσματος τόσο συχνά ώστε αυτός γεμίζει από λεπτή πουδρωτή σκόνη. Όταν ένας φασιανός χώνεται σ’ αυτήν και αρχίζη να χτυπά ελαφρά την πουδρωτή σκόνη μέσα στα πτερά του, η σκόνη σηκώνεται σε σύννεφα. Στη διάρκεια το ξηρού καιρού οι πέρδικες επισκέπτονται καθημερινά τα χωματόλουτρά τους, είτε αυτά είναι επάνω σε δρόμο ή σε κάποια ξηρή γυμνή θέσι στην άκρη μιας όχθης.

Οι ελέφαντες απολαμβάνουν επίσης τα χωματόλουτρά τους. Ετοιμάζουν το χωματόλουτρό τους με το να σέρνουν τα πελώρια πόδια τους εμπρός και πίσω. Όταν θα έχουν ξύσει έναν αρκετό σωρό χώματος, τον φυσούν επάνω στις ράχες των. Συχνά το κάνουν αυτό και όταν οι μύγες και η ζέστη τους ενοχλούν. Η Μαμά-Ελέφας προσέχει ιδιαίτερα την τουαλέτα του νεαρού της. Παρά τις διαμαρτυρίες του, τον αναγκάζει να μπη στο νερό και τον πλένει τελείως. Έπειτα μετά το λουτρό του τον πουδράρει με λεπτό χώμα και τελειώνει την περιποίησί του με ένα μασσάζ με την προβοσκίδα.

Διατηρούν τα Δόντια τους Καθαρά

Γνωρίζετε πώς μερικά ζώα διατηρούν τα δόντια τους καθαρά; Η απάντησις βρίσκεται ακριβώς στα στόματά τους! Στο εσωτερικό των χειλέων των και των παρειών υπάρχουν εκβλαστήσεις που αποτελούν φυσικές οδοντόβουρτσες. Μερικά θηλαστικά έχουν αυτές τις εκβλαστήσεις στα πλάγια της γλώσσης των επίσης. Κάθε φορά που τα ζώο ανοίγει και κλείνει το στόμα του, αυτές οι φυσικές οδοντόβουρτσες κινούνται επάνω και κάτω με μια καθαριστική ενέργεια.

Ο πίθηκος λεμούριος έχει έξη μπροσθινά κάτω δόντια που βγαίνουν κατ’ ευθείαν έξω από την επάνω σιαγόνα του. Αυτό είναι το χτένι του, άλλα πώς το καθαρίζει όταν γεμίζη από τρίχες; Η αποκάτω πλευρά του μπροσθινού μέρους της γλώσσης του έχει μικρές κερατοειδείς προεξοχές. Με το να την κινή γρήγορα πίσω κι’ εμπρός επάνω στα δόντια του, τα καθαρίζει πολύ αποτελεσματικά.

Οι ιχνεύμονες χρησιμοποιούν τα μυτερά των νύχια ως οδοντογλυφίδες, Ο Φρανκ Β. Λαίην στο βιβλίο του Παρέλασις της Φύσεως (στην Αγγλική) λέγει τι του είπε ένας γνωστός του που είχε έναν ιχνεύμονα ως χαϊδεμένο ζώο: «Ήταν εξαιρετικά καθαρός, και αφού έτρωγε, σκούπιζε τα δόντια με τα νύχια του κατά τρόπον πολύ αστείον.»

Στη θάλασσα, τα συγκολλημένα πινακοειδή δόντια του σκάρου (παπαγάλου της θάλασσας) τα περιποιούνται και τα καθαρίζουν μικροί λάβροι, ψάρια με ακανθώδη πτερύγια. Αυτοί οι φίλοι επίσης καθαρίζουν τα λέπια άλλων ψαριών. Επίσης βοηθούν το τρομερό χέλι σμύρνα στην υγεινή του στόματός του. Μπαίνουν στο στόμα του και το καθαρίζουν από τα παράσιτά του. Όταν γίνεται αυτή η εργασία, το χέλι συνήθως απέχει από το να βλάψη τον οδοντοϊατρό του.

Οι ζωντανές οδοντογλυφίδες του κροκοδείλου έρχονται υπό την μορφή ειδικών πτηνών, που τρώγουν τσιμπούρια, και χαραδριών. Όταν οι κροκόδειλοι λιάζονται στην όχθη, ανοίγουν διάπλατα τις σιαγόνες των και αφήνουν τους χαραδριούς να καθαρίζουν τα δόντια των και το στόμα των. Τα μυτερά σπηρούνια που βρίσκονται στις φτερούγες των χαραδριών λέγεται ότι κρατούν τους κροκοδείλους ενήμερους της παρουσίας των οδοντογλυφίδων των για να μη κλείσουν τις σιαγόνες τους επάνω τους προτού τελειώση η εργασία των.

Ο Φρανκ Λαίην αναφέρει ότι μια φορά υπήρχε ένας γέρος κροκόδειλος που λησμόνησε και έκλεισε τις σιαγόνες του στα πουλιά που καθάριζαν τα δόντια του, συντρίβοντάς τα μέχρι θανάτου. Τα άλλα πουλιά εφάνη ότι ποτέ δεν λησμόνησαν την πράξι του παληόγερου διότι τον απέφευγαν σαν την πανούκλα.

Καλλωπιστική Βοήθεια από Άλλους

Παρατηρήσατε ποτέ έναν πίθηκο να σκαλίζη προσεκτικά τα μαλλιά ενός συντρόφου του; Ίσως νομίσατε ότι έπιανε ψύλλους. Όχι, δεν ήσαν ψύλλοι αυτά που έψαχνε να βρη, αλλά τα λεπιώδη κομματάκια του δέρματος, των οποίων η αλμυρή γεύσις τον ευχαριστεί. Όχι μόνον αυτό, αλλά και εκείνος που λαμβάνει την περιποίησι με αυτόν τον τρόπο είναι φανερό ότι απολαμβάνει ένα πολύ ευχάριστο αίσθημα.

Τα ζώα βοηθούν το ένα το άλλο στον καλλωπισμό μερών που δεν είναι εύκολα προσιτά. Στέκονται το ένα απέναντι του άλλου και αρχίζουν να γλύφουν το κεφάλι και το λαιμό το ένα του άλλου. Ναι, κάνουν μασσάζ το ένα στο άλλο.

Ο Καναδός φυσιοδίφης Νταν Μακ Κάουαν αναφέρει ότι παρέστη μάρτυς σε σκηνή κατά την οποίαν ένα είδος ελάφου εκαλλώπιζε το γουνοφόρο επένδυμα μιας ποικιλίας λαγού. Ο λαγός πήδησε στην έλαφο που έβοσκε στο χείλος ενός δάσους και κάθησε απέναντί της. Αμέσως η έλαφος άρχισε να γλύφη το κεφάλι, τη ράχη και τα πλευρά του λαγού. Αυτό εξακολούθησε επί δέκα έως δώδεκα λεπτά. Ο Μακ Κάουαν διεπίστωσε ότι και άλλοι επίσης είδαν ελάφια να περιποιούνται λαγούς κατ’ αυτόν τον τρόπο. Προφανώς η έλαφος απολαμβάνει τις αλμυρές ουσίες που βρίσκονται στο τρίχωμα του λαγού και η θεραπευτική ενέργεια της γλώσσας της ελάφου απλώς ευχαριστεί τον λαγό.

Και η περιποίησις είναι μια τακτική συνήθεια της ζωής των ζώων. Δεν είναι μόνον οι άνθρωποι που ασχολούνται με αυτήν.