Kpeme Nte Akpan̄de Utọn̄

1-2. (a) Didie ke Jehovah esin̄wam ikọt esie mfịn ẹtetịm ẹkpere enye? (Psalm 23:1, 2, 5) (b) Nso ke idineme iban̄a mbono esop?

SE JEHOVAH adade Ikọ esie ekpep nnyịn mfịn awak eti-eti. David ọkọkwọ ete: “Jehovah edi Andibọk mi. Ndinanake n̄kpọ.” Ikere kpa ntre.​—Kot Psalm 23:1, 2, 5.

² Usụn̄ kiet emi Jehovah esidade ekpep nnyịn Ikọ esie mfịn edi mbono esop. Ke mme mbono esop emi, ẹsiwak ndineme mme n̄kpọ emi ima ikokokop. Idem ekpededi ‘imọsọn̄ọ ida ke akpanikọ,’ edi se ẹfiakde ẹti nnyịn mme n̄kpọ oro. (2 Pet. 1:12) Edi ekpedi se ẹkpepde ke mbono esop m̀mê ke mme mboho ikọ Abasi en̄wen edi n̄kpọ emi edide ẹkpep ẹfiak ẹkpep, ndi esisọn̄ fi nditịm n̄kpan̄ utọn̄? Ibuotikọ emi ekeme ndin̄wam fi. Imọn̄ ineme ntak emi ọfọnde isitịm ikpan̄ utọn̄ ima ika mbono esop. Iyokụt n̄ko nte nditọ-ete emi ẹsikpepde n̄kpọ ke esop ẹkemede ndin̄wam mbon en̄wen ẹkpan̄ utọn̄. N̄kpọ en̄wen emi idinemede edi ndusụk n̄kpọ emi ẹkemede ndin̄wam nnyịn inen̄ede ikpan̄ utọn̄. Edi ẹyak ibem iso ineme iban̄a akpan Owo emi esitịn̄de ikọ ọnọ nnyịn.

TI KE JEHOVAH ESITỊN̄ IKỌ ỌNỌ NNYỊN

3. Didie ke Jehovah esitịn̄ ikọ ọnọ nnyịn? Tịn̄ eti usụn̄ emi mme asan̄a-utom esie ẹsidade Ikọ esie ẹnam n̄kpọ.

³ Jehovah esitịn̄ ikọ ọnọ nnyịn. Enye esida Bible emi edide Ikọ esie anam oro. (2 Tim. 3:16, 17) Jesus ama ọdiọn̄ọ ke ntre ke edi. Jesus ama enen̄ede ọdiọn̄ọ ndibuan Ikọ Abasi ke ini enye ekpepde mme owo n̄kpọ tutu mbon emi ẹkpan̄de utọn̄ ẹnọ enye ẹbụp m̀mê enye anam didie ọdiọn̄ọ N̄wed Abasi ntre “ke ini enye mîkọbọhọ ukpep ke ufọkn̄wed.” (John 7:15) Ekesidi mbon emi ẹnyenede eti esịt ẹma ẹkop nte Jesus anamde N̄wed Abasi an̄wan̄a, esịt enem mmọ tutu. Mme Christian ke eyo mme apostle, utọ nte apostle Paul ye Apollos ẹma ẹsinyụn̄ ẹwak ndida N̄wed Abasi n̄kọk ibuot ye mme owo. (Utom 17:2, 3; 18:24, 28) Nnyịn Mme Ntiense Jehovah imọdiọn̄ọ ke se idude ke nsio nsio ibuotikọ emi esop Abasi ẹwetde, mme Edinam TV nnyịn, mme n̄wed utịn̄ikọ, ye mme vidio ẹto Bible. Esikpa ediwak isenowo emi ẹdụkde mbono esop nnyịn idem ndikụt nte ikọt Jehovah ẹdade Bible ẹkpep mme owo n̄kpọ do. Mbon emi ẹnyenede n̄kpọ ndinam ke utọ mboho oro ẹsikụt ẹte ke Ikọ Abasi edi ata akpan n̄kpọ emi mmimọ idade ikpep mme owo n̄kpọ. Mmọ isikotke-kot Bible kpọt, edi ẹsiwụt otu-owo nte mmọ ẹkemede ndinam se Bible etịn̄de.​—Luke 24:32.

4. Ikọ oro “kop” ye “kpan̄ utọn̄” ẹwọrọ nso?

⁴ Ke Bible, ikọ oro “kop” ye “kpan̄ utọn̄” ẹsiwak ndiwọrọ yak owo ananam se ẹtịn̄de. Ntre, ke ini Jehovah adade Ikọ esie etịn̄ ikọ ọnọ nnyịn ke mbono esop, se enye oyomde inam onyụn̄ an̄wan̄a nnyịn, esifiak emem nnyịn utom ndinam se enye oyomde. Imekeme ndinịm ke esịt esinem Jehovah ke ini ikpan̄de utọn̄ inọ enye inyụn̄ inamde se enye ọdọhọde inam.​—N̄ke 27:11.

NTAK EMI IKPESITỊMDE IKPAN̄ UTỌN̄ KE MBONO ESOP?

5. Ima emi imade Jehovah esinam ọdọn̄ nnyịn ndinam nso? (John 4:23, 24; 1 John 5:3)

⁵ Isikpan̄ utọn̄ ke mbono esop sia imama Jehovah. (Matt. 22:37) Nte ikpepde n̄kpọ iban̄a Jehovah ika, ntre ke itetịm ima enye. Ima oro esinam ọdọn̄ nnyịn ndikpan̄ utọn̄ nnọ enye, ndinam se enye ọdọhọde inam, ndinyụn̄ ntuak ibuot nnọ enye nte enye ọdọhọde. Bible ke ikeme ndikụt nte enye ọdọhọde ituak ibuot inọ imọ.​—Kot John 4:23, 24; 1 John 5:3.

6. Didie ke ẹsikpep nnyịn nte ikemede ndin̄wam mbon en̄wen ke mbono esop?

⁶ Isikpan̄ utọn̄ ke mbono esop sia imama mme owo. (Matt. 22:39) Ke mme mbono esop nnyịn, Jehovah esikpep nnyịn nte ikemede ndin̄wam nditọ-ete nnyịn ye mbon emi mîdiọn̄ọke enye kan̄a. Ke uwụtn̄kpọ, ediye ekpri n̄wed Ma Mme Owo​—Nam Mmọ Ẹdi Mbet Jesus an̄wam nnyịn inyene mme edu emi edin̄wamde nnyịn ke ukwọrọ-ikọ. Ndi esisọn̄ fi ndineme nneme ufan ufan mbre mbre ye mme owo? Ekpedi ntre, nditọ-ete ẹma ẹnam nnamn̄wụt ke mbono esop ufọturua, nen̄ede se nyụn̄ tịm kpan̄ utọn̄ man okụt nte mmọ ẹsitọn̄ọde utọ nneme oro.

7. Ntak emi edide akpan n̄kpọ nnyịn ndika iso n̄kpan̄ utọn̄ nnọ Jehovah?

⁷ Isikpan̄ utọn̄ ke mbono esop sia imama uwem nnyịn. Akana nti ikọt Abasi ke eset ẹkop uyo Abasi man mmọ ẹkeme ndikop inem uwem ẹnyụn̄ ẹnyene idotenyịn ndidu uwem ke nsinsi. Ukem oro ke edi ye nnyịn. (Deut. 32:44-47) Ke ini ikpan̄de utọn̄ ke mbono esop, imesikop se ẹdade ẹsọn̄ọ nnyịn idem man ikeme ndika iso nyọ nnyụn̄ mbet yak obufa ererimbot edi. (Rome 8:25) Nnyịn ndikpan̄ utọn̄ nnọ Jehovah edi akpan n̄kpọ sia idu uwem ke mme akpatre usen ndien idịghe idaha-emi ke ikpetehede ubọk ke n̄kpọ Abasi.​—Matt. 24:42-44; Edi. 1:3.

NTE IKPAN̄WAMDE MBON EN̄WEN ẸKPAN̄ UTỌN̄ KE MBONO ESOP

8. Ntak emi anade mme brọda emi ẹsidade ke mbot utịn̄ikọ ẹkpep Ikọ Abasi ẹka iso ẹsịn idem ẹnam n̄kpọ man ẹkpep Ikọ Abasi ọfọn akan nte ẹkesikpepde?

⁸ Mme brọda emi ẹsidade ke mbot utịn̄ikọ ẹkpep Ikọ Abasi, akpan akpan mbon emi ẹsinọde utịn̄ikọ ofụri owo, akpana ẹka iso ẹnam n̄kpọ man mmọ ẹkeme ndikpep Ikọ Abasi ọfọn akan nte ẹkesikpepde. Utịn̄ikọ emi ẹnen̄erede ẹda ini ẹtịm ẹnyụn̄ ẹdade se ẹkpepde ẹto Bible ekeme ndin̄wam mbon emi mîdịghe Mme Ntiense Jehovah ẹyom ndidiọn̄ọ akpanikọ, onyụn̄ an̄wam mbon emi ẹma ẹkededi Ntiense Jehovah ẹsọn̄ọ ẹsịne ke esop. Ntre, mbon emi ẹnyenede n̄kpọ ndinam ke mbono esop ikpanaha ẹfre ke se mmimọ ikpepde ekeme ndin̄wam mme owo n̄kan nte mmimọ ikekerede. Ekpedi emesinam n̄kpọ ke mbot utịn̄ikọ, kere nte ekemede ndinam n̄kpọ ifan̄ emi iyomde ndineme mi ke ini oyomde ndinọ utịn̄ikọ. Kpa ye emi edide ẹnen̄ede ẹtịn̄ mme n̄kpọ oro ẹnọ mbon emi ẹsinọde utịn̄ikọ ofụri owo, mmọ ẹsụk ẹn̄wan̄wam owo nnyịn ekededi emi enyenede n̄kpọ ndinam ke mbono esop.​—2 Tim. 4:2; Titus 1:9.

9. Ntak emi ọfọnde utịn̄ikọ fo okûsọn̄ ndin̄wan̄a owo?

⁹ Bon ikọ fo ke usụn̄ emi edisọpde in̄wan̄a owo. Afo emi edide etịn̄ikọ oyom ikọ fo okûsọn̄ ndin̄wan̄a owo. Edieke utịn̄ikọ fo edide se ẹtade-ta ẹtịbi, ekikere ekeme ndiyo mbon emi ẹkpan̄de utọn̄ ẹnọ fi. Nso ke ekeme ndinam man obon se editịn̄de ke nde ke nde, ke usụn̄ emi edinemde-nem mme owo? Emekeme ndinam n̄kpọ ifan̄ emi: (1) Ke ntọn̄ọ utịn̄ikọ fo, domo ndinam mme akpan n̄kpọ ẹwọrọ ẹda. (2) Neme akpan n̄kpọ kiet ma mbemiso odụkde en̄wen. Ke ini etịn̄de akpan n̄kpọ kiet ama, bet kan̄a nam akpan n̄kpọ en̄wen emi edinemede ọwọrọ ada mbemiso ọtọn̄ọde ndineme enye oro. (3) Ke utịt utịn̄ikọ fo, fiak ti mme owo mme akpan n̄kpọ oro, edi nam edi ibio ibio.

10. Ntak emi edide akpan n̄kpọ nnyịn ndima se iyomde ndikpep?

¹⁰ Ma se oyomde ndikpep owo. Edieke amade se oyomde ndikpep owo, eyetịn̄ ikọ esịn uwem ye inem. (N̄ke 2:4, 5; Utom 4:20) Se idin̄wamde fi okụt mme n̄kpọ emi edinemede edi afo nditie n̄kere mme itie N̄wed Abasi ye mme n̄wed ndụn̄ọde emi ẹdude ke se ẹnọde fi anam. Brọda kiet emi otode United States, emi ebede isua 70 etịn̄ aban̄a utịn̄ikọ emi enye okokopde ini enye ekedide uyen. Enye ọdọhọ ete: “Mmeti nte etịn̄ikọ oro ọkọdọhọde nnyịn ima ikot Ikọ Abasi, yak inen̄ede itie ikere se ikotde. Enye eketịn̄ ikọ oro nte n̄kpọ emi enye enen̄erede enịm onyụn̄ anam enen̄ede an̄wan̄a nnyịn nte ikemede ndinam oro. Tọn̄ọ n̄kokop utịn̄ikọ oro, nte nsikotde Bible ama okpụhọde, mma nnyụn̄ ntetịm n̄kpere Jehovah.”

11. Ke ini ọnọde utịn̄ikọ, ntak emi ọfọnde owụt mbon emi ẹkopde utịn̄ikọ fo nte mmọ ẹkemede ndinam se afo ekpepde? (1 Timothy 4:13-16)

¹¹ Kere ban̄a se idin̄wamde mbon emi ẹkpan̄de utọn̄ ẹnọ fi nyụn̄ wụt mmọ nte mmọ ẹkemede ndinam se afo ekpepde. Utu ke ndidọhọ ete, ‘Ọfọn mme owo ẹnam ntem,’ emekeme ndidọhọ ete, ‘Ọfọn mme uyen, ikpọ owo, m̀mê irenowo ye iban ẹnam ntem,’ onyụn̄ ada Ikọ Abasi ọsọn̄ọ mmọ idem onyụn̄ owụt mmọ mme akpan n̄kpọ emi mmọ ẹkemede ndinam. Ke uwụtn̄kpọ, apostle Paul ama ọdọhọ Timothy mme n̄kpọ mme n̄kpọ emi ẹdin̄wamde enye ekpere Jehovah onyụn̄ ekeme ndinam utom emi ẹkedọn̄de enye ke Ephesus. (Kot 1 Timothy 4:13-16.) Kere ban̄a se idin̄wamde mbon emi ẹkpan̄de utọn̄ ẹnọ fi, nyụn̄ n̄wam mmọ ẹkụt nsio nsio usụn̄ emi mmọ ẹkemede ndinanam se afo ekpepde ke uwem mmọ.

12. Ntak emi enen̄erede ọfọn utịn̄ikọ fo edi nneme nneme?

¹² Nam ndomonse yak uyo ọwọrọ man utịn̄ikọ fo etie nneme nneme. Ke ini anamde utịn̄ikọ fo yak etie nte eneme nneme utu ke ndiwet kpukpru se oyomde ndiketịn̄ ekem akadada okot, ayafiak emem otu-owo utom ndikpan̄ utọn̄ nnọ fi, se afo etịn̄de oyonyụn̄ odụk mmọ esịt. Ediye ekpri n̄wed Sịn Idem Kpep Ndikot N̄wed Nnọ Owo Nnyụn̄ N̄kpep Owo N̄kpọ ọdọhọ ete: “Tịn̄ nte esitịn̄de ikọ kpukpru usen; yak nte etịn̄de ikọ owụt ke amama mme owo onyụn̄ ama se etịn̄de.” Se afo etịn̄de ama oto fi esịt, iditiehe idap idap, eyenem otu-owo, oyonyụn̄ ọdọn̄ mmọ ndinam se afo etịn̄de.

13. Ntak emi mbon emi ẹsinọde ukpep ke esop ẹkpedọhọde mbon emi ẹnen̄erede ẹdiọn̄ọ ndinọ ukpep ẹn̄wam mmimọ? (Se ndise n̄ko.)

¹³ Dọhọ owo emi enen̄erede ọdiọn̄ọ ndinọ utịn̄ikọ yak an̄wam fi. Didie ke ekeme ndinam oro? Emekeme ndiwụt enye se afo oyomde ndineme ke utịn̄ikọ fo, enye ama an̄wam fi ama, afo esịn se enye etịn̄de oro ke utịn̄ikọ fo. N̄kpọ en̄wen emi ekemede ndinam edi afo ndidọhọ enye yak akpan̄ utọn̄ ọnọ fi ini osụk anamde ndomonse onyụn̄ ọdọhọ fi ebiet emi akpanamde yak etịm ọfọn akan oro. (N̄ke 1:5) Enek unek isifiọkke ke edem imọ edi ukwan̄, onyụn̄ ekeme ndinam nnyịn ifiọkke m̀mê se itịn̄de enen̄ede an̄wan̄a owo m̀mê oyonyụn̄ enen̄ede an̄wam owo. Iyom ndidi ata nti mme etịn̄ikọ ye mme ọnọ-ukpep man in̄wam mbon emi ẹkpan̄de utọn̄ ẹnọ nnyịn ẹdia ufọn ẹto mme n̄kpọ-uto emi ẹdọn̄ọde ke Ikọ Abasi.a

SE IDIN̄WAMDE NNYỊN INEN̄EDE IKPAN̄ UTỌN̄

14. Ntak emi ikpanamde se andiwet Psalm 119 akanamde? (Psalm 119:24, 111, 167)

¹⁴ Edieke inen̄erede ima mme n̄kpọ emi Jehovah etide nnyịn, iyetetịm ikpan̄ utọn̄ ke mbono esop. Mme n̄kpọ emi Abasi etide nnyịn esin̄wam nnyịn iyọ mme mfịna emi ẹdide ọsọ n̄kpọ ke “ndiọkeyo emi ọsọn̄de ndiyọ” mi. (2 Tim. 3:1) Edieke etiede nnyịn ndusụk ini nte ke se ẹkpepde nnyịn ke mbono esop edi n̄kpọ emi ẹma ẹkekpekpep ediwak ini, ọfọn yak itie ikere nte andiwet Psalm 119 akadade se Abasi eketide enye.​—Kot Psalm 119:24, 111, 167.

15. Didie ke ikeme ndika iso mma mme n̄kpọ emi Jehovah ekpepde nnyịn ke mbono esop?

¹⁵ Edi se ikade iso ima mme n̄kpọ emi Jehovah ekpepde nnyịn ukem nte akpakanade nditọ Israel ẹka iso ẹma manna emi Jehovah ọkọnọde mmọ ke wilderness. (Ex. 16:15, 31) Imenịm ke nsonso oro ke nditọ Israel ẹma ẹma manna. Manna okoto Jehovah, enem, onyụn̄ enịm mmọ uwem. Edi nte ini akakade, ndidi ẹdia manna mfịn, ẹdia n̄kpọn̄, ẹdia edem n̄kpọn̄ ama anam manna odorode ndusụk mmọ. (Num. 21:5) Nso ke ikpep? Inaha idedei ida mme n̄kpọ emi ẹkpepde nnyịn ke mbono esop didie didie m̀mê ndidọhọ ke ẹkpep ediwak ini ẹkaha, m̀mê ededi didie. Utu ke oro, ana ida nte ke Jehovah ekpep nnyịn mme n̄kpọ oro. Ana iti ke esop Jehovah ẹsida ini ẹtịm mme n̄kpọ emi mmọ ẹkpepde nnyịn. Ana iti n̄ko ke ọniọn̄ emi nnyịn ikpepde ito mme n̄kpọ oro ekeme ndinịm nnyịn uwem.​—N̄ke 3:13, 16-18; John 17:3.

16. Nso in̄wam ndusụk mme asan̄a-utom Jehovah emi ẹnamde n̄kpọ esie ke ediwak isua ẹka iso ẹtịm ẹkpan̄ utọn̄ ini mmọ ẹdude ke mbono esop? (Se n̄ko ekebe emi “Se Idin̄wamde Nnyịn itịm Ikpan̄ Utọn̄.”)

¹⁶ Edieke inamde mme n̄kpọ emi iyomde nditịn̄ mi, iyesitịm ikpan̄ utọn̄ ke mbono esop. Se se in̄wamde ndusụk mme asan̄a-utom Jehovah emi ẹnamde n̄kpọ esie ke ediwak isua ẹtịm ẹkpan̄ utọn̄ ke mbono esop. Ashley emi anamde n̄kpọ Jehovah ebe isua 30 ọdọhọ ete: “Edieke etịmde idem ọnọ mbono esop, oro ayan̄wam fi etetịm akpan̄ utọn̄. Edieke mmentịmke idem nnọ mbono esop, esisọn̄ mi ndibọrọ mbụme ndien ekikere mi esidi oyo aka mi, oyo aka ko.” József emi anamde n̄kpọ Jehovah ke isua 52 ọdọhọ ete: “Esinem mi ndikpan̄ utọn̄ n̄kop mme ibuotikọ emi mma n̄kokokop sia nte nsio nsio owo ẹdinemede n̄kpọ oro ayanam etetịm an̄wan̄a mi, ami nnyụn̄ n̄kpep obufa n̄kpọ.” Enye adian do ete: “Edieke brọda emi utịn̄ikọ esie mîsidịghe etịp-atua ekpepde n̄kpọ, nsinen̄ede nsịn ekikere mi ke se enye etịn̄de, idịghe nte enye etịn̄de ikọ.”

17. Nso ke ekeme ndinam man etịm akpan̄ utọn̄ ama aka mbono esop? (Se ndise n̄ko.)

¹⁷ Edieke anamde n̄kpọ kiet m̀mê akande oro ke otu se idinemede emi, oro ekeme ndin̄wam fi etịm akpan̄ utọn̄. (1) Edieke edide ayadia udia mbemiso akade mbono esop, kụt ete ke udiaha awak akaha mbak udude. (2) Babak kesịm nyụn̄ yom ebiet emi editiede mbemiso mbono esop ọtọn̄ọde. (3) Nịme uyo fon m̀mê tablet fo, kûnyụn̄ uyak enye etịmede fi ini mbono esop osụk akade iso. (4) Kere nsio nsio n̄kpọ emi ẹdinemede. (5) Se etịn̄ikọ iso, kûyak n̄kpọ ndomokiet osio fi ekikere ọkpọn̄ se enye etịn̄de. (6) Wet n̄kpri n̄kpri n̄kpọ emi ẹdin̄wamde fi eti mme akpan n̄kpọ emi ẹtịn̄de, mîdịghe afo ọdọdrọ. (7) Domo ndikere mme akpan itie N̄wed Abasi emi ẹkotde ye nte mmọ ẹsan̄ade n̄kpọ ye kiet eken, ndien kere ntak emi ẹkotde enye emi mbemiso enye oko. (8) Bụp idemfo, ‘Didie ke n̄keme ndida se n̄kopde emi n̄n̄wam owo ke esop nnyịn m̀mê ke efakutom nnyịn?’ (9) Ama odụk n̄kpri mbono ye ikpọ mbono, se ibuotikọ mbono usen oro, mme ibuotikọ emi ẹdinemede, ye mme akpan itie N̄wed Abasi emi ẹdinemede ke utịn̄ikọ kiet kiet. (10) Se idin̄wamde fi etịm esịt fo edi afo nditie sụn̄ nnyụn̄ n̄kpan̄ utọn̄ n̄kop ikwọ emi ẹsikwọde mbemiso ẹtọn̄ọde n̄kpri mbono ye vidio ikwọ emi ẹsisiode mbemiso ẹtọn̄ọde ikpọ mbono.

KA ISO KPAN̄ UTỌN̄ NỌ JEHOVAH

18. Ntak emi akpanade ika iso ikpan̄ utọn̄ ima idụk mbono esop?

¹⁸ Ana ika iso ikpan̄ utọn̄ ima idụk mbono esop sia ima inam ntre, iyak Jehovah anam isan̄a ke “usụn̄ edinen ido.” (Ps. 23:3; 31:3) Imoyom item ye nnen̄ede emi ẹsinọde nnyịn man nnyịn idifiọrọ ikpọn̄ usụn̄ ukem nte ubom emi ofụm esiberide yak ọfiọrọ ọkpọn̄ usụn̄. Ntre, ‘kpeme nte akpan̄de utọn̄’ nyụn̄ nam mme item emi ẹsinọde nnyịn ke mbono esop. (Luke 8:18) Mbon oro ẹkpan̄de utọn̄ ẹnọ Jehovah ẹyekop idatesịt idaha-emi ẹnyụn̄ ẹdu uwem ke nsinsi ke ini iso.​—Ps. 119:2, 14.