Mmanam N̄kpọ Jehovah ke N̄kpọ Nte Isua 70 ke Cuba

Mmeti ke ekpri obio nnyịn eketie emem emem. Ima idụn̄ ikpere ndusụk iman nnyịn, esịnede nditọ-eka ete mi irenowo ye iban ye ete-ete ye eka-ete mi. Ima inyene udia idia yak oyụhọ nnyịn, ima inyụn̄ ikop inem uwem.

Ini n̄kedide n̄kpọ nte isua ition, ete ye eka mi ẹma ẹtọn̄ọ ndikpep Bible ye Walton Jones. Brọda oro ama esịn ifịk eti-eti ọkwọrọ ikọ. Enye ama esisan̄a n̄kpọ nte hour duop edisịm obio nnyịn. Kpukpru ini emi enye edide, ediwak mbonubon nnyịn ẹma ẹsidi ufọk ete-ete mi ẹdineme Bible ye enye ke ediwak hour. Ete mi, eka mi, Pedro eyeneka ete mi erenowo, ye Ela eyeneka ete mi an̄wan ẹma ẹma se mmọ ẹkekpepde, ndien ikebịghike mmọ ẹma ẹna baptism ẹnyụn̄ ẹkabade ẹdi Ntiense Jehovah. Ela ekpere ndisịm isua 100 idaha-emi, enye ke ededi asiakusụn̄ ke Cuba.

Ini oro Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹsinyene ifụre ndikpono Abasi ke Cuba. Se ẹkenen̄erede ẹda ẹdiọn̄ọ nnyịn ekedi nte ikesisan̄ade ke ufọk ke ufọk ikwọrọ ikọ inọ mme owo; ima isikama ikpọ ye n̄kpri ekpat idọn̄ n̄wed Ikọ Abasi iyọhọ. Ima isisan̄a isan̄ eti-eti. Mmeti nte ekesinemde mi ndinam n̄kpọ Jehovah ke “ini eke ọfọnde” ini n̄kedide uyen. Edi mme “ini afanikọn̄” ke ekedi ke iso.​—2 Tim. 4:2.

INI AFANIKỌN̄ EDISỊM

Ini n̄kedide n̄kpọ nte isua ition, ete mi ye eyeneka esie erenowo ẹma ẹka ebiet en̄wen kpa ke isuo oro man ẹkedụk mbono. Ini mmọ ẹkekade isan̄ oro, idiọk mmọn̄ emi mmọ ẹken̄wọn̄de ama anam mmọ mbiba ẹdọn̄ọ typhoid. Ama ọdiọk eti-eti. Mmeti ke ini mmọ ẹnyọn̄de ẹdi, idet ama okụre eyeneka ete mi ke ibuot edi enye ama ọbọhọ. Edi ete mi ama akpa. Enye ekedi isua 32 kpọt.

Ke ete mi ama akakpa, eka mi ama emen nnyịn okodụn̄ ye eyeneka esie erenowo ke ekpri obio kiet emi ekerede Lombillo. Nnyịn ikodụhe aba ikpere iman nnyịn, esịnede ete-ete mi ye eka-ete mi emi ikamade eti-eti. Edi ima ika iso idiana kiet nte ubon inam n̄kpọ Jehovah.

Ke August 26, 1957, mma nna baptism ke n̄kpọdiọhọ mmọn̄ kiet emi mme owo ẹkenamde, emi okodude ekpere Lombillo. N̄kedi isua duop. Edi n̄kọdiọn̄ọke ke isua iba ke iso ete ikụre, ke n̄kpọ oyokpụhọde ye Mme Ntiense Jehovah ke Cuba, ke idinyụn̄ idịghe ekpri n̄kpọ. Ke 1959, ẹma ẹbọ ukara. Ukara mbon communist ẹkedikara.

Idaha-emi ikedikụt idem nnyịn ke idak ukara emi se ikebehede mmọ ikan ekedide ndinyene udịmekọn̄ emi ẹnen̄erede ẹkop odudu. N̄kpọ oro ama enen̄ede afịna ikọt Jehovah sia ikọt Jehovah isisịnke idem ke n̄kpọ aban̄ade pọlitiks ye ekọn̄ inamke n̄kpọ m̀mê ewe idụt ke mmọ ẹdu. Ke ntak oro, nnyịn ikedinen̄ekede inyene ifụre aba ndinam n̄kpọ Abasi nte ikesinamde. Nte ini akade, ukara ẹma ẹkpan nnyịn ndinam n̄kpọ Jehovah ofụri ofụri, ndien ẹma ẹdọn̄ ediwak nditọ-ete nnyịn emi ẹkesọn̄ọde ẹda ẹnam n̄kpọ Abasi ke ufọk-n̄kpọkọbi. Ẹma ẹsiwak nditịm ndusụk mmọ ẹnyụn̄ ẹnyịm mmọ udia. Ndusụk ini udia emi ẹkenọde mmọ ama esisịne iyịp, emi Bible akpande nnyịn ndidia.

Kpa ye mme mfịna emi ẹkesịmde nnyịn, ima ika iso isop idem ọtọkiet ituak ibuot inọ Jehovah. (Heb. 10:25) Ima ikam inịm n̄kpri mbono ke mme in̄wan̄ m̀mê ke nsio nsio itie en̄wen ke ofụri idụt oro. Mmeti isan̄ kiet emi brọda kiet emi ekenyenede akamba ufọkerọn̄ ekenyịmede yak inịm ekpri mbono ke ufọkerọn̄ esie oro. Nnyịn ikekemeke ndikanam ufọkerọn̄ oro asana mbemiso usen mbono oro, nnyịn ikonyụn̄ ikemeke nditan̄ mme erọn̄ oro nsion̄o do. Kpa ye oro, ima inịm mbono oro. Nnyịn emi idide erọn̄ Abasi ikodu kiet ye ata ata erọn̄ inịm mbono!​—Mic. 2:12.

Imama utọ ọkpọsọn̄ utom emi nditọ-ete ẹkenamde man ikeme ndinyene mme n̄kpọ Ikọ Abasi ini oro. Ke uwụtn̄kpọ, mbemiso esịmde usen mbono, ẹma ẹsi-rekọd mme utịn̄ikọ emi ẹdinọde ke mbono ke kaset ẹnyụn̄ ẹnọ ẹsọk nditọ-ete ke ofụri idụt oro. Ndusụk ini, nditọ-ete irenowo iba kpọt ke ẹkesimek ẹtịm kpukpru utịn̄ikọ emi ẹdinọde, ẹnọ utịn̄ikọ oro, ẹnyụn̄ ẹ-rekọd kpukpru mmọ. Sia nditọ-ete ẹkesidịbede-dịbe ẹ-rekọd utịn̄ikọ oro, ndusụk ini ima isikop nte ekikọ ọkpọkde inyụn̄ ikop mme uyom en̄wen emi enemde owo imam. Edieke ikan̄ ilektrik mîdụhe ke ebiet emi iyomde ndinịm mbono, enyene masịn kiet emi ekesinamde ikan̄ odu. Ẹma ẹsimen masịn oro ẹyịri ke enan̄ukwak ndien brọda kiet eyetie ọwọn̄ọde ikpat enan̄ukwak oro. Nte enye ọwọn̄ọrede, ntre ke masịn oro edinam yak ikan̄ odu ke itie oro, ndien ẹyemen n̄kpọ emi ẹdikamade ibre kaset oro ẹfak ke ikan̄ nnyịn inyụn̄ ikop mme utịn̄ikọ ẹke-rekọdde do. Kpa ye emi n̄kpọ mîketiehe ye nnyịn nte eketiede ye nditọ-ete nnyịn ke mme idụt emi ẹnyenede ifụre ndinam n̄kpọ Abasi, nnyịn mîkonyụn̄ inyeneke mme n̄wed emi ẹkemịn̄de-mịn̄ adan̄a nte mmọ ẹkenyenede, nnyịn ikananake mme n̄kpọ Ikọ Abasi, ama onyụn̄ enem nnyịn ndikadiana kiet nnam n̄kpọ Jehovah.​—Neh. 8:10.

IMA IDI MME ASIAKUSỤN̄ EKEM INYENE NDITỌ

Ndondo emi n̄kesịmde isua 18, mma ntọn̄ọ utom usiakusụn̄ ofụri ini ke obio emi ekerede Florida. Ke n̄kpọ nte isua kiet ama ekebe, ẹma ẹmek mi n̄kedi akpan asiakusụn̄ ke obio kiet emi ekerede Camagüey. Camagüey edi ibuot obio stet kiet emi osụk ekerede kpa Camagüey. Do ke n̄kokụt ediye sista kiet emi ekerede Emilia, emi otode Santiago de Cuba. Nnyịn mbiba ima itọn̄ọ ufan. Ke ufan̄ isua kiet, ima inam ndọ.

Ukara ẹma ẹnyene ediwak itie unam suka, mma ntọn̄ọ ndinam utom ofụri ini ke kiet ke otu itie oro. Ami ye Emilia ikekemeke aba ndidi mme asiakusụn̄. Kpa ye oro, ikoyom ndisịn adan̄a ediwak ini nte ikekeme nnam n̄kpọ Jehovah. N̄kesinam utom do ọtọn̄ọde ke n̄kanika 3 usiere esịm n̄kanika 11 usenubọk. Ikesinemke mi ndibak ndemede ntre, edi se ikan̄wamde mi n̄keme ndisika ukwọrọ-ikọ kpukpru ini nnyụn̄ ndụk kpukpru mbono esop ye Emilia ekedi oro.

Ke 1969 ke ikenyene Gustavo akpan nnyịn. Ẹma ẹdọhọ mfiak ntọn̄ọ ndinam utom ofụri ini nnọ Abasi, isan̄ enye emi ẹkedọhọ ndi esenyịn circuit. Ini oro ekedi ọsọ n̄kpọ owo ndidi esenyịn circuit mfiak nnyene nditọ ke Cuba. Mbemiso ini oro, ima isikop inem ndinam n̄kpọ Abasi inyụn̄ inyene ekese ndinam, edi ọtọn̄ọde ke ini oro ke nnyịn ikokop inemesịt ikan, n̄kpọ onyụn̄ etetịm awak ọnọ nnyịn se inamde. Ami ye Emilia ikada ke edi ata n̄kpọ ukpono nnyịn ndinam utom circuit nnyụn̄ nnam n̄kpọ nnọ nditọ-ete nnyịn irenowo ye iban. Ini ikosụk inamde utom circuit do ke ikenyene Obed udọ nnyịn ye Abner udọ udọ nnyịn, ndien isua ifan̄ ekebe, Mahely adiaha nnyịn amana.

Mma mfiak n̄kere ofụri isua emi ikanamde utom circuit, esịt esinem mi ndikụt nte Jehovah ọkọdiọn̄de ikọt esie ke Cuba. Ndien imenen̄ede ikụt ke Jehovah ọdiọn̄ kpukpru se inamde man ikeme ndinam nditọ nnyịn ẹma enye ke ofụri esịt. Yak ntịn̄ nte uwem eketiede ye ami ye Emilia ini inamde utom circuit ke eyo oro.

IMA INAM UTOM CIRCUIT INI UKARA ẸKEKPANDE NNYỊN NDINAM N̄KPỌ ABASI

Mbemiso 1970 ye 1980, ndinam n̄kpọ Abasi ama etetịm ọsọn̄ ke ntak emi ẹkekpande utom nnyịn. Nnyịn ikenịmke mbono esop aba ke Ufọkmbono Obio Ubọn̄. Ẹma ẹbịn mme isụn̄utom ẹsion̄o ke idụt oro. Ẹma ẹmụm ediwak uyen nnyịn emi ẹkedide n̄kparawa ẹkekọbi. Ndien ima itre ndinam n̄kpọ Abasi ke n̄kọk itie-utom nnyịn ke Havana.

Ke ntak emi ẹkekpande nnyịn ndinam n̄kpọ Abasi, ikekeme ndika n̄kese mme esop ke mme utịturua kpọt. Ntre utịturua iba ke ikesida ise esop kiet. Nnyịn ikesikamake mbiomo awak, ikesinyụn̄ iwat ke enan̄ukwak sia oro ekedi mfọnn̄kan usụn̄ emi ikpakade isan̄ nnyịn idụkke ikọ. Edi owo ikesitọtke ke mbono esop ke nnyịn ke idi. Ikesinam yak etie nte ika ndise iman nnyịn. Enye oro ikedịghe ọkpọsọn̄ n̄kpọ. Nnyịn ye mbon emi ikodụn̄de kiet ikenen̄ede itie nte ubon tutu edi se itide idem nnyịn ke ikaka ndise esop. (Mark 10:29, 30) Kpa ye oro akana inam n̄kpọ ke ifiọk. Mme bodisi ẹma ẹsiwak nditiene nnyịn ẹnyụn̄ ẹkot nnyịn ẹkefak mbụme. Ekpedi ẹma ẹmụm nnyịn, ẹkpeketiene ẹmụm nditọ-ete emi ikodụn̄de kiet.​—Rome 16:4.

Ini emi isụk itetịn̄ iban̄a mi, ima isisobo ye ediwak nditọ-ete irenowo ye iban emi ẹkekamade nnyịn esen eti-eti kpa ye emi mmọ ẹkenyenede ekpri se ẹdade ẹdu uwem. Ke ndusụk itie emi ikakade, eketie nte ọbọn̄ awak akan mbon emi ẹdude do. Edi nditọ-ete do ẹma ẹfọn uwem eti-eti ẹnyụn̄ ẹnọ nnyịn n̄kukụre ufọkọbọn̄ emi mmọ ẹkenyenede man ikeme ndide idap ọfọn ke okoneyo. Mbon eken ẹma ẹnyịme yak idụn̄ ye mmọ kpa ye edide udia emi mmọ ẹkenyenede ndibuana ye nnyịn ekedi ata ekpri ntem. Ndusụk ini ikesikam ikakama udia ikabuana ye mbon emi ikodụn̄de kiet.

Ima ika ndikese mme esop, nnyịn ikesikemeke ndisan̄a ye kpukpru nditọ nnyịn n̄ka. Ntre ikesimen kiet kpọt ndien eka mi ye eyeneka mi an̄wan ẹse ẹban̄a mbon eken ke ufọk. Se idude edi ke nnyịn ndikakam nsan̄a ye nsekeyen ikayakke n̄kpọ anam nnyịn. Ndusụk ini mme bodisi ẹma ẹsise nnyịn idem ẹnyụn̄ ẹsuan se ikakamade ẹse, edi ima isidịp mme n̄wed Ikọ Abasi ke ekpat emi ikesisịnde ọfọn̄ ikịm eyen; bodisi ikesitatke ekpat oro ise se isịnede ke esịt.

Mmama Emilia eti-eti ke kpukpru se enye akanamde man ese aban̄a nditọ nnyịn ke adan̄a-emi osụk an̄wamde mi n̄ko ke ofụri isua emi ikanamde utom ofụri ini inọ Abasi. Okịmmọ, n̄kayakke utom emi n̄kanamde ke itie unam suka oro afịna utom circuit oro n̄kanamde. Nso ikan̄wam mi? Ndusụk ini mma nsinam utom mbe ini inikiet m̀mê ikaba ke urua man n̄kûnam utom ke utịturua. Nte ini akade, ẹma ẹkpụhọde utom mi. Ami n̄kedidi esenyịn ke ikpehe emi n̄kanamde utom, akana nnyụn̄ nnam utom kpukpru usen ke urua. Inyeneke nte n̄kekemede ndidọhọ ke ndisinamke utom kpukpru usen. Edi mma ndikụt ke adan̄a nte ndemede utom nnọ mbon emi ẹdude ke idak mi yak ekem mmọ ndinam ke utịturua, ke mmekeme ndika n̄kese mme esop ke utịturua. N̄kereke ke ikpọ owo itie-utom nnyịn ẹma ẹdiọn̄ọ ke n̄kesikaha utom ke mme utịturua!

MMA N̄KA ISO N̄KOP IDATESỊT INI ẸKEKPỤHỌREDE UTOM MI

Ke 1994, usen kiet nditọ-ete emi ẹkedade ikọt Abasi usụn̄ ke Cuba ẹma ẹkot kpukpru nnyịn owo 80 emi ikedide mme esenyịn emi ẹsan̄ade-san̄a san̄asan̄a mbono ke Havana. Esịt ama enem nnyịn nte ikemede ndikụt kiet eken iso ye iso ndien ke ediwak isua ama ekebe! Ke mbono oro, ẹkebem iso ẹneme ndusụk n̄kpọ emi esop Abasi ẹkpụhọrede. Ekem ẹma ẹnọ ntọt emi akanamde idem akpa nnyịn eti-eti. Nditọ-ete oro ẹkedọhọ ke mmimọ iduak ndinọ ukara enyịn̄ nnyịn! Mbọk m̀mê nso ikpanam ẹnam utọ n̄kpọ oro?

Mmọ ẹma ẹdọhọ ke mmimọ ke ikesisop idem ye mbon ukara man ise nte ikemede ndinam ukara ẹdu ke emem ye Mme Ntiense Jehovah. Ukara ẹma ẹdọhọ yak ẹnọ mmimọ enyịn̄ kpukpru mme esenyịn emi ẹsan̄ade-san̄a, kpukpru nnyịn ima inyịme ndinọ enyịn̄ nnyịn. Ọtọn̄ọde ke ini oro, se ededi emi ẹnemede ye ukara ama enyene ibuot.

Nte ini akade, ima ikeme ndisop idem nnyụn̄ n̄kwọrọ ikọ an̄wa-an̄wa kpa ye emi owo mîkesịnke Mme Ntiense Jehovah enyịn̄ ke n̄wed nte ido ukpono kan̄a. Aka ko, ima ididiọn̄ọ ke ukara ẹnyenyene enyịn̄ ndusụk mme esenyịn oro ẹsan̄ade-san̄a, ke ẹkeyom ndise m̀mê se mmimọ ikenyenede ye eke nnyịn ẹdi ukem.

Ke September 1994, ẹma ẹnyịme yak ifiak inyene n̄kọk itie-utom. Kpa ukem ufọk emi mmọ ẹkeberide ke n̄kpọ nte isua 20 emi ekebede ke ikedifiak iberede ida inam n̄kọk itie-utom; nte n̄kpọ eketiede ekedi oro.

Ekem ke 1996, ẹma ẹkot ami ye Emilia ke fon ẹdọhọ ididu ke Bethel. Nsonso oro n̄kpọ oro ama akpa nnyịn idem eti-eti, ekem mma nti nditọ-ete oro ke mmenyene nditọ iba ke ufọk emi nsụk nsede mban̄a. Nditọ-ete oro ẹma ẹkere ẹban̄a nte n̄kpọ eketiede ye ami, ekem ẹma ẹdọhọ mi ke isụk iyoyom yak ididu ke Bethel. Ima inyịme inyụn̄ itọn̄ọ ndiben̄e idem man isan̄a nte ubon ika Havana.

Ntịn̄ akpanikọ nsonso oro, utom Bethel ikenemke mi. Mma nnam utom circuit ke ata ediwak isua tutu ofụri esịt ye ekikere mi ẹkesịne ke utom oro. Ama ọsọn̄ mi nditetie ke ọfis nnam utom. Mbon Bethel eken, akpan akpan Emilia an̄wan mi ẹma ẹn̄wam mi ntre ndikere n̄kpọ ntre. Nte ini akakade, mma mfiak n̄kop idatesịt. Idaha-emi, utom Bethel enenem mi.

Ami ye Emilia imokpon owo, edi ima isitie ikere kpukpru nditọ-ete irenowo ye iban emi idiọn̄ọde inyụn̄ idianade kiet ye mmọ inam n̄kpọ Abasi ke mme isua emi ebede, esịt esinem nnyịn eti-eti. Enye emi esitịmde-tịm enem nnyịn edi ndikụt nte nditọ nnyịn ye nditọ nditọ nnyịn ẹnamde n̄kpọ Jehovah. Etie nnyịn n̄ko nte eketiede apostle John emi ama okokpon owo, emi ọkọdọhọde ete: “Nnyeneke ntak eke okponde akan emi ndiwụt esịtekọm, nte ndikop ke nditọ mi ke ẹsasan̄a ke akpanikọ.”​—3 John 4.

Ekpere ndisịm isua 30 tọn̄ọ ami ye Emilia ikodu ke Bethel, ke inyụn̄ inam ofụri ukeme nnyịn ndinam utom nnyịn kpa ye emi edide kpukpru usen mme mfịna emi ẹsisan̄ade ye kansa ye usọn̄ ke ẹsịn̄ede nnyịn. Ke ofụri isua emi inamde n̄kpọ Jehovah imenyene mme mfịna, edi esịt adat nnyịn nte ikemede ndinam n̄kpọ nnọ “Abasi inemesịt” ke n̄kpọ nte isua 70 mi ke isuo Cuba!​—1 Tim. 1:11; Ps. 97:1.