Nso ke Ndima ‘Mme Asua Fo’ Ọwọrọ?
Nte Bible ọbọrọde mbụme emi
Ke ọwọrọ-etop Ukwọrọ-Ikọ Jesus Oro ke Obot, enye ọkọdọhọ ete: “Ema mme asua mbufo.” (Matthew 5:44; Luke 6:27, 35) Ikọ esie ọkọwọrọ ke ana inam n̄kpọ ke usụn̄ oro owụtde ke imama mbon oro ẹsuade nnyịn m̀mê ẹnamde n̄kpọ ye nnyịn ke idiọk usụn̄.
Jesus ama owụt ke imama mme asua imọ ke ndifen nnọ mbon oro ẹkediọkde uwem ye enye. (Luke 23:33, 34) Se enye ekekpepde aban̄a ndima mme asua nnyịn ekem ye se idude ke N̄wed Abasi Usem Hebrew, emi ẹsiwakde ndikot Akani Testament.—Exodus 23:4, 5; Mme N̄ke 24:17; 25:21.
“Ẹka iso ẹma mme asua mbufo ẹnyụn̄ ẹbọn̄ akam ẹyom ufọn mmọ eke ẹkọbọde mbufo.”—Matthew 5:43, 44.
Ke ibuotikọ emi, iyeneme n̄kpọ ifan̄ emi
Se mme owo ẹtịn̄de ẹban̄a ndima mme asua nnyịn, emi mîdịghe akpanikọ
Mme itie Bible emi ẹtịn̄de n̄kpọ ẹban̄a ndima mme asua nnyịn
Ntak akpamade mme asua fo?
Abasi enịm eti uwụtn̄kpọ ọnọ nnyịn. Abasi ‘ọfọn ido ye mme anana-esịtekọm ye mme idiọkowo.’ (Luke 6:35) ‘Enye anam utịn esie asiaha ọnọ mme idiọkowo.’—Matthew 5:45.
Ima ekeme ndinam asua nnyịn okpụhọde. Bible ọdọhọ ifọn ido ye mme asua nnyịn sia ima inam ntre ‘ibok mmọ mbubek ikan̄ ke ibuot.’ (N̄ke 25:22) Itie emi aban̄a nte ẹkesifọpde ata mbat ukwak tutu enye akabade ata eti ukwak. Ukem ntre n̄ko, edieke ifọnde ido ye owo emi asuade nnyịn, editie nte ifọp iyatesịt oro isio enye ke esịt tutu enye ọtọn̄ọ ọfọn ido.
Nso ye nso ke akpanam man owụt ke amama mme asua fo?
“Ẹnam ufọn ẹnọ mmọ eke ẹsuade mbufo.” (Luke 6:27) Bible ọdọhọ ete: “Edieke biọn̄ ọdọn̄de asua fo, nọ enye udia adia; edieke itọn̄ asatde enye, nọ enye mmọn̄ ọn̄wọn̄.” (Rome 12:20) Emekeme ndikụt nsio nsio usụn̄ en̄wen ndiwụt ke amama mme asua fo edieke esinamde ọwọrọ-etop ikọ Jesus emi: “Nte mbufo ẹyomde mme owo ẹnam n̄kpọ ye mbufo, ẹnam kpasụk ntre ye mmọ.”—Luke 6:31.
“Ẹdiọn̄ mmọ eke ẹsụn̄ide mbufo.” (Luke 6:28) Isidiọn̄ mme asua nnyịn ke ini itịn̄de ikọ emem emem ye ke usụn̄ emi owụtde ke imekere iban̄a mmọ, idem ke ini mmọ ẹsụn̄ide nnyịn. Bible ọdọhọ ete: ‘Ẹkûsụn̄i owo eke osụn̄ide mbufo, edi ẹdọdiọn̄ mmọ.’ (1 Peter 3:9) Item emi ekeme ndin̄wam nnyịn itre ndisua mme owo.
“Ẹbọn̄ akam ẹyom ufọn mmọ eke ẹsọn̄ọde mbufo enyịn.” (Luke 6:28) Edieke owo ọsọn̄ọde fi enyịn, ‘kûda idiọk usio enye usiene idiọk.’ (Rome 12:17) Utu ke oro, bọn̄ akam dọhọ Abasi efen ọnọ owo oro. (Luke 23:34; Utom 7:59, 60) Utu ke ndiyom ndisio usiene, yak n̄kpọ oro sịn Abasi ke ubọk, enye ayanam nte enye okụtde ke ọfọn sia enye edi Abasi unenikpe.—Leviticus 19:18; Rome 12:19.
“Ẹka iso ẹma mme asua mbufo, ẹnyụn̄ ẹnam ufọn ẹnọ mmọ eke ẹsuade mbufo, ẹdiọn̄ mmọ eke ẹsụn̄ide mbufo, ẹbọn̄ akam ẹyom ufọn mmọ eke ẹsọn̄ọde mbufo enyịn.”—Luke 6:27, 28.
‘Nyene ime nyụn̄ fọn ido.’ (1 Corinth 13:4) Ini apostle Paul eketịn̄de n̄kpọ aban̄a ima ke itie n̄wed emi mme owo ẹnen̄erede ẹmehe mi, enye akada ikọ emi akade ndibiet ikọ Greek emi a·gaʹpe, emi ẹkedade ẹkabade ima ke Matthew 5:44 ye Luke 6:27, 35 etịn̄ ikọ. Utọ ima emi ke nnyịn mme Christian isiwụt mme asua nnyịn ke ini inyenede ime inyụn̄ ifọnde ido ye mmọ, utu ke ndifịbe mmọ ufụp, nnam n̄kpọ ntan̄idem ntan̄idem, m̀mê nditịn̄ ikọ isa isa ye mmọ.
“Ima enyenyene anyanime onyụn̄ ọfọn ido. Ima ifịbeke ufụp, inamke inua, ikohokede idem, inamke ido eke mîdotke, iyomke ufọn idemesie, isọpke iyatesịt. Ibatke idiọk ibon. Idarake ukwan̄ido, edi adara se idide akpanikọ. Enye ememe kpukpru n̄kpọ, enenịm kpukpru n̄kpọ ke akpanikọ, ododori enyịn ke kpukpru n̄kpọ, ọyọyọ kpukpru n̄kpọ. Ima idibehe ifep tutu amama.”—1 Corinth 13:4-8.
Ndi akpana aka ekọn̄ ye mme asua fo?
Ihih, sia Jesus ekekpep mme mbet esie ke inaha mmọ ẹn̄wana ye mme asua mmọ. Ke uwụtn̄kpọ, ini enye okodụride mmọ utọn̄ aban̄a nsobo oro edisịmde Jerusalem, enye ikọdọhọke yak mmọ ẹtuak ẹda ẹn̄wana, utu ke oro ọkọdọhọ mmọ ẹkam ẹfefen̄e ẹwọn̄ọ ke Jerusalem. (Luke 21:20, 21) Jesus ama ọdọhọ apostle Peter n̄ko ete: “Sịn akan̄kan̄ fo ke itie esie, koro kpukpru owo eke ẹmende akan̄kan̄ ẹdikpa ke akan̄kan̄.” (Matthew 26:52) Bible ye mme n̄wed mbụkeset ẹwụt ke mme mbet Jesus ke eyo mme apostle ikesitieneke in̄wana ekọn̄ ye mme asua mmọ.a—2 Timothy 2:24.
Se mme owo ẹsitịn̄de ẹban̄a ndima mme asua nnyịn, emi mîdịghe akpanikọ
Se mme owo ẹsitịn̄de: Ibet Abasi ama enyịme nditọ Israel ẹsua mme asua mmọ.
Akpanikọ: Utọ ikọ oro ikodụhe ke Ibet. Utu ke oro, Ibet akakam ọdọhọ nditọ Israel ẹma mbọhọ-idụn̄ mmọ. (Leviticus 19:18) Ikọ oro “mbọhọ-idụn̄” ọwọrọ owo ekededi. Edi ndusụk mme Jew ẹkeda ke ikọ oro ọwọrọ mme Jew nte mmọ kpọt. Mmọ n̄ko ẹkenịm ke mbon oro mîdịghe mme Jew ẹdi mme asua ndien ke inaha ẹma mmọ. (Matthew 5:43, 44) Jesus ama ọnọ uwụtn̄kpọ eti owo Samaria m̀mê eti mbọhọ-idụn̄ man ada an̄wam mme Jew ẹdiọn̄ọ ke nte mmọ ẹdade owo emi edide mbọhọ-idụn̄ inenke.—Luke 10:29-37.
Se mme owo ẹsitịn̄de: Edieke imade mme asua nnyịn, ọwọrọ imetiene ima ndiọi n̄kpọ oro mmọ ẹsinamde.
Akpanikọ: Bible owụt ke nnyịn imekeme ndima owo edi nnyịn imaha idiọkido esie. Ke uwụtn̄kpọ, Jesus ekekpep ke afai ifọnke, edi enye ama ọbọn̄ akam ọdọhọ Abasi efen ọnọ mbon oro ẹkewotde enye. (Luke 23:34) Enye ama asua ubiatibet, m̀mê idiọkn̄kpọ, edi ama enyịme ndikpa nnọ mme idiọkowo.—John 3:16; Rome 6:23.
a N̄wed emi ẹkotde The Rise of Christianity emi E. W. Barnes ewetde ọdọhọ ete: ‘Ke ndụn̄ọde oro iketịmde inam, ima ikụt ke tutu esịm eyo Marcus Aurelius emi ekedide Akwa Edidem Rome ọtọn̄ọde ke isua 161 C.E. esịm 180 C.E., ke idụhe Christian ndomokiet emi ekedide owo-ekọn̄ ndien ke inyụn̄ idụhe owo-ekọn̄ emi akabarede edi Christian, emi okosụk akade iso ke utom ekọn̄.’