MME MBỤME ORO MME ANDIKOT ẸBỤPDE
Ewe ediomi iba ke apostle Paul eketịn̄ aban̄a ke Galatia 4:24?
Ke apostle Paul ama eketịn̄ se Sarah ekedide ọnọ Abraham ye se Hagar n̄ko ekedide ọnọ Abraham, enye ama ọdọhọ ete: “N̄kpọ emi enyene se adade aban̄a; koro iban emi ẹda ẹban̄a ediomi iba.” (Gal. 4:22-24) Ekesin̄wan̄a nnyịn akpa akpa nte ke ediomi iba oro ẹdi ediomi Ibet Moses ye obufa ediomi. Edi ke ima ikafiak inam ndụn̄ọde iban̄a n̄kpọ emi, imenịm ke edi se ikpụhọrede se ikesinịmde oro. Etie nte ediomi emi Abasi akanamde ye Abraham ke Paul eketịn̄ aban̄a, idịghe obufa ediomi. Se n̄kpọ ifan̄ anamde idọhọ ntre mi.a
Paul ekemen Hagar emi ekedide ofụn an̄wan ekeyịri ye Obot Sinai. (Gal. 4:25) Hagar akada aban̄a ediomi Ibet Moses emi ẹkenamde ke Obot Sinai ke isua 1513 mbemiso eyo Christ. (Ex. 19:5, 6) Idụhe owo ndomokiet emi mîfọnke ima emi ekekemede ndinịm Ibet oro ket ket ntem, ndudue ndomokiet idụhe. Ntre Ibet oro ama eti mme Jew ke mmọ ẹdi ifịn idiọkn̄kpọ. Ediomi oro ama ekeme ndin̄wam idụt Israel ẹdiọn̄ọ Messiah, emi edide n̄kukụre owo emi edikemede ndinịm Ibet oro ket ket ntem, ndudue ndomokiet idụhe. Ini Messiah akakpade awa mfọnmma uwem esie, enye ama anam yak mme owo emi mîfọnke ima ẹkeme ndiwọrọ ke ufụn idiọkn̄kpọ ye n̄kpa. (Gal. 3:19, 24, 25) Ndondo emi Jesus akanamde uduak Abasi kaban̄a Ibet oro osu, ufọn Ibet oro ikodụhe aba.—Rome 10:4.
Paul ama owụt nte Hagar okokpụhọrede ye Sarah, kpa “n̄wan emi edide amanaisọn̄” emi akamande eyen “oto un̄wọn̄ọ.” (Gal. 4:23) Un̄wọn̄ọ oro ekedi ediomi emi Abasi akanamde ye Abraham. (Gal. 3:29; 4:28, 30) Kop nte ẹtịn̄de ẹban̄a ediomi oro ibio ibio mi ke Genesis 22:18: “Kpukpru mme idụt isọn̄ ẹyebọ edidiọn̄ eke otode mfri fo [Abraham] koro afo okokopde uyo mi.”
Ediomi emi Abasi akanamde ye Abraham do ama anam ẹdiọn̄ọ n̄kpọ efen efen ẹban̄a se Jehovah ọkọn̄wọn̄ọde ke In̄wan̄ Eden. (Gen. 3:15) Enye ama owụt ke “mfri” oro ẹketịn̄de ẹban̄a do edito ubon Abraham. Paul ama anam an̄wan̄a ke Jesus Christ edi akpan owo emi “mfri” oro adade aban̄a, edi ke mbon emi “ẹdide eke Christ,” oro edi owo 144,000 emi ẹditienede Jesus ikara ke Obio Ubọn̄ esie ẹsịne n̄ko ke otu ndamban̄a mfri oro. (Gal. 3:16, 29; Edi. 14:1-3) Se Abasi ọkọn̄wọn̄ọde ọnọ Abraham ama osu, mbon emi ẹnyịmede Jesus ẹnyụn̄ ẹkopde uyo esie ẹyebọ ediwak edidiọn̄.
Paul ọkọdọhọ ke se imọ iketịn̄de oro enyene “se adade aban̄a.” Nso ke enye akan̄wana ndikpep? Enye okowụt ke edieke mme Jew eyo esie ẹkọn̄de ẹyịre ke ndinịm Ibet, ke mmọ ẹditak ke ndidi ifịn ukem nte Hagar. Edi edieke mmọ ẹnyịmede akpan owo emi “mfri” Abraham adade aban̄a, oro edi Jesus Christ, ke ukem nte Sarah mmọ ididịghe ifịn, ẹdidi amana-isọn̄. Mmọ ẹyewọrọ ke ufụn idiọkn̄kpọ ye n̄kpa. Enye oro edi ata ata uwọrọ-ufụn. (John 8:32-34) Edieke mmọ mînyịmeke Jesus, ọwọrọ ata akpan ntak emi akanamde ẹnam ediomi Ibet Moses ikan̄wan̄ake mmọ; ntak ekedi man ada mmọ esịm Christ.
Ediwak mbon Galatia emi Paul ekewetde leta esie ọnọ ikedịghe mme Jew, ndien akananam mmọ ikodụhe ke idak Ibet Moses. Ndusụk mme Jew emi ẹkedọhọde ke idi mme Christian edi ẹsụk ẹtetiene ukpepn̄kpọ ido ukpono mme Jew ẹma ẹyịre yak mme Christian emi ẹdide Gentile ẹnịm Ibet Moses, esịnede ndina mbobi. Paul ama an̄wana ndikọk ibuot ye mmọ ete ke ekpedi ndisịme mmọ ndinyịme ndidụk “ufụn” nnọ Ibet Moses ke ini edide mmọ ẹdu ke “ifụre” ke ntak emi mmọ ẹdide eke Christ.—Gal. 5:1, 10-14.
a Se itịn̄de mi ke ida inen̄ede se iketịn̄de ke Enyọn̄-Ukpeme March 15, 2006, p. 10-12.