Kpono Se Mbon En̄wen Ẹbierede

1-2. Ntak emi se isibierede ẹsikpụhọrede ye eke nditọ-ete nnyịn ndusụk ini?

NDI akanam ẹda fi nte idiọkowo ke ntak se ebierede? Mîdịghe ndi afo ke idemfo amada owo efen nte idiọkowo ke ntak se enye ebierede? Imọdiọn̄ọ ke mme owo ke otu nnyịn emi ẹdibọrọde ‘Ih’ ke mbụme iba oro ẹwak ẹkan.

² Ndusụk ini se isibierede ẹsikpụhọde ye se nditọ-ete nnyịn eken emi ẹsọn̄ọde ẹda ẹnam n̄kpọ Abasi ẹsibierede. Ikpanaha akpa nnyịn idem. Ntak edide ntre? Owo ye owo idịghe ukem. Nte owo kiet adade n̄kpọ idịghe nte owo enye eken adade. Isikere n̄kpọ itiene nte ẹsinamde n̄kpọ ke edem nnyịn, ubon emi itode, ye se isitịbede inọ nnyịn ke uwem emi. Edi nnyịn ikpayakke nsio nsio usụn̄ emi isidade n̄kpọ anam yak emem ye edidianakiet okûdu aba ke esop.​—Eph. 4:3.

3. Nso ikeme ndinam ibiere ikpe inọ eyenete nnyịn ke se enye ebierede?

³ Ke ini eyenete nnyịn ebierede n̄kpọ ndien nnyịn ikere ke ikpanaha edi ntre, imekeme ndikere ke edi se ikeneme ye enye yak enye okpụhọde ekikere, mîdịghe imen nte n̄kpọ oro etiede nnyịn iketịn̄ ye mbon en̄wen. Ekeme ndidi inam ntre sia imekere iban̄a enye. Imama nditọ-ete nnyịn, inyụn̄ iyom n̄kpọ ọfọn mmọ. (N̄ke 17:17) Ntre nnyịn iyomke ndikụt nte mmọ ẹbierede n̄kpọ emi edide n̄kpọn̄ do, mmọ ẹtua n̄kpọfiọk mîdịghe ẹkpọn̄ Jehovah.

4-5. Nso ke ikpanam edieke se eyenete ebierede okpụhọrede ye se nnyịn ikpebierede?

⁴ Edieke eyenete ebierede n̄kpọ ndien nnyịn ikere ke ikpanaha edi ntre, ndi akpana ineme n̄kpọ oro ye enye? Enyene mme n̄kpọ emi ẹdin̄wamde nnyịn ibiere m̀mê edi se ikade. Ke uwụtn̄kpọ, ikpọdiọn̄ọ ke enye ke ekere ndinam n̄kpọ emi edinamde enye abiat ibet Abasi, akpana idomo ndin̄wam enye okpụhọde ekikere ke ntak oro imade enye. (N̄ke 27:5, 6) Edi ikpanam nso edieke se eyenete ebierede ndinam mîbiatke ibet Abasi ndomokiet, n̄kukụre onyụn̄ edi ke idịghe se nnyịn ikpebierede edi oro? Ikụt ibọrọ mbụme oro ke itie Bible emi ẹdade ibuotikọ ukpepn̄kpọ emi ẹto. Nnyịn ikpekpehe ikpe inọ eyenete nnyịn.​—Rome 14:10.

⁵ Kpa ye oro, ekeme ndisọn̄ nnyịn ndikpono se enye ebierede. Ke ibuotikọ emi, iyeneme ntak emi ikpesikponode se mbon en̄wen ẹbierede ye nte ikemede ndinam ntre. Edi ẹyak ibem iso ineme ndusụk n̄kpọ emi owo enyenede unen ndibiere ke idemesie, emi ẹkemede ndinam ibiere ikpe inọ nditọ-ete nnyịn.

NSO KE OWO ENYENE UNEN NDIBIERE KE IDEMESIE EMI EKEMEDE NDINAM IBIERE IKPE INỌ MBON EN̄WEN?

6-7. Nọ mme uwụtn̄kpọ ndiwụt nte ikemede ndibiere ikpe nnọ mbon en̄wen ke se mmọ ẹbierede ndinam.

⁶ Imeneneme ke ẹnyene mme n̄kpọ emi ikemede ndikọn̄ nyịre ndọhọ ke ana edi ntem m̀mê ntem ke ntak nte ẹkebọkde nnyịn m̀mê ke ntak nsio nsio n̄kpọ emi ẹtịbede ke uwem nnyịn. Imekeme ndikere ke mbon en̄wen ẹnyụn̄ ẹda n̄kpọ oro nte idade. Edi ekeme ndinam idịghe ntre. Se uwụtn̄kpọ ifan̄ mi. Akpa: Mbemiso brọda kiet ekpepde akpanikọ, ete esie ama esin̄wọn̄ mmịn ebe ubọk. Ini enye odude ke ekpri mboho ye nditọ-ete, enye okụt nte mmọ ẹn̄wọn̄de ọkpọsọn̄ mmịn. N̄kpọ oro ayat enye esịt, enye onyụn̄ ọdọhọ ke se mmọ ẹnamde ifọnke. Ọyọhọ iba: Sista kiet emi ekenyenede idiọk udọn̄ọ ọbọhọ udọn̄ọ oro. Aka ko, enye okop ke sista en̄wen emi edide ufan esie enyene ukem udọn̄ọ oro. Enye oyom ndin̄wam sista oro, ntre enye enyịk enye ada ukem usọbọ oro imọ ikadade​—edide usọbọ oro ekedi san̄asan̄a udia emi ẹkedọhọde enye esidia, ibọk mbakara, mîdịghe ikọn̄ m̀mê orụn̄ ikọt. Ọyọhọ ita: Brọda kiet ekesika nsunsu ufọkabasi. Ke ini enye etide ini emi enye ekesikade ufọkabasi, esibiabiak enye. Enye okokop ke eyenete ama odụk edinam ubụkowo ke ufọkabasi, n̄kpọ oro ayat enye eti-eti.a

⁷ Se uwụtn̄kpọ ifan̄ en̄wen mi. Ọyọhọ inan̄: Brọda kiet okokpon ke ini emi n̄wakn̄kan owo ẹkekerede ke ifọnke irenowo ẹnịm ntan̄ebek, ke inyụn̄ ifọnke iban ẹsịne anyan ọfọn̄ukot iban ẹka mboho m̀mê akpan edinam. Kpa ye edide enye ọdiọn̄ọ se esop Abasi ẹdọhọde nnyịn ndondo emi ẹban̄a n̄kpọ mbiba oro, enye ke eyịre ọdọhọ mbon en̄wen ke ikpanaha mme brọda ẹnịm ntan̄ebek, ke ikponyụn̄ inaha mme sista ẹsịne ọfọn̄ukot iban ẹka mbono esop, ukwọrọ-ikọ, ye n̄kpri ye ikpọ mbono. Ọyọhọ ition: Ebiowo kiet ọdiọn̄ọ brọda kiet emi akafiakde aka n̄wed, ekem ko enye ọkpọn̄ esop. Idaha-emi enyene akparawa kiet ke esop mmọ emi ebierede ndifiak n̄ka n̄wed. N̄kpọ oro afịna ebiowo oro, enye onyụn̄ odomo ndinam brọda oro ye ete ye eka esie ẹkpụhọ ekikere.

8. (a) Nso ikeme ndinam ete m̀mê eka eyen okụt ndudue ọnọ mme ete ye eka eken? (b) Ikpesiwak ndikụt ndudue nnọ mme owo, nso mfịna ke oro ekeme ndimen ndi ke esop?

⁸ Se n̄kpọ kiet emi ekemede ndiwọrọ ete ye eka mi. Ọyọhọ itiokiet: Afo edi ete m̀mê eka, ke esịn ofụri ukeme fo ndibọk eyen fo “ke ntụnọ ye ke item Jehovah.” (Eph. 6:4) Edi ekeme nditie nte ke mme ete ye eka eken emi ẹdide Christian ẹyak usụn̄ ẹnọ nditọ mmọ. Ke uwụtn̄kpọ, nditọ mmọ ẹkpeka n̄kpọ, mmọ ẹsiyak nditọ oro ẹtie eyo afiak ọsọn̄ mbemiso ẹnyọn̄de ẹdi, ẹyak mmọ ẹbre vidio game emi mîdịghe eke afai, mîdịghe ẹyak mmọ ẹbak ẹtọn̄ọ ndinyene fon. Ke ntak oro, eyen fo ekere ke afo akama imọ ke ọkpọsọn̄ ubọk. Enye obụp fi ete, “Nso inam mûtiehe nte ete m̀mê eka ufan mi oko?” Ama etie ntre, emekeme ndikụt ndudue nnọ mme ete ye eka eken. Se ededi emi Christian enyenede unen ndibiere ke idemesie okpokpụhọde ye se nnyịn ikpebierede, oro ekeme ndida mfịna ndi. Akpanikọ edi oro. Ke uwụtn̄kpọ, imekeme ndikere m̀mê enye akpanam didie esibiat okụk ntre, ntak emi ekpedide ekpri ekpri ini enye aka nduọkodudu-o, ntak emi enye ekpesisede utọ fim oro, okopde utọ ikwọ oro, m̀mê okotde utọ n̄wed oro. Edi ikpanaha iyak nte etiede nnyịn ke idem edi akpan n̄kpọ akan esop ndidiana kiet.

9. Nso ke nnyịn mîkpefreke? (Se ndise n̄ko.)

⁹ Se Christian kiet ebierede ekeme ndikpụhọde ye se Christian en̄wen ebierede, edi ndi oro ọwọrọ ke owo kiet enen, owo enye eken inenke? Inen̄ekede idi ntre. (Rome 14:5) Bible ndidọhọ mme Christian “ẹnyene ekikere kiet” ke n̄kpọ aban̄ade nte Jehovah oyomde inam n̄kpọ iwọrọke ke se kpukpru nnyịn ikpebierede ke n̄kpọ emi owo enyenede unen ndibiere ke idemesie ana osụk edi ata ukem ukem. (2 Cor. 13:11) Imekeme ndimen se nnyịn inyenede unen ndibiere ke idem nnyịn idomo ye se isibierede ndinam ima inyene akpan ebiet emi iyomde ndika. Ediwak ini, nsio nsio usụn̄ ẹsidu emi ẹdade ẹsịm itie oro. Isimek enye emi imade ikan, emi edinyụn̄ imemde utom inọ nnyin. Ukem oro n̄ko, mme Christian ẹkeme ndibiere nsio nsio n̄kpọ ke n̄kpọ emi enyene-idem ekpebierede ke idemesie. Edi n̄kpọ kiet ke kpukpru nnyịn iyom: Iyom ndinem Jehovah esịt. Ntre nnyịn isibiereke ikpe inọ mbon en̄wen ke n̄kpọ emi mmọ ẹnyenede unen ndibiere nte mmọ ẹyomde.​—Matt. 7:1; 1 Thess. 4:11.

NTAK EMI IKPOKPONODE SE MBON EN̄WEN ẸNYENEDE UNEN NDIBIERE KE IDEMMỌ?

10. James 4:12 owụt ke nso ke nnyịn mînyeneke unen ndinam, ntak-a?

¹⁰ Bible ọnọ mme ntak emi akpanade ikpono se owo ebierede ke n̄kpọ emi enyene-idem enyenede unen ndibiere. Se ndusụk mi. Nnyịn inyeneke unen ndibiere ikpe nnọ mbon en̄wen ke n̄kpọ emi enyene-idem enyenede unen ndibiere. (Kot James 4:12.) Jehovah edi Ọnọ-Ibet ye Ebiereikpe emi ọfọnde akan. Enye ikpọn̄ enyene unen ndinịm ibet ke nte ikpanamde n̄kpọ ye nte ikpodude uwem. Ntre enye ke nditọ-ete nnyịn ẹdinam ibat inọ, idịghe nnyịn. (Rome 14:10) Nnyịn inyeneke unen ndida nte isinamde n̄kpọ m̀mê nte isidade n̄kpọ mbiere ikpe mîdịghe ikụt ndudue inọ mbon en̄wen.b

11. Didie ke ikeme nditiene nnam yak esop adiana kiet? (Se ndise n̄ko.)

¹¹ Jehovah oyom ikọt esie ẹdiana kiet, iyomke mmọ ẹnam n̄kpọ usụn̄ kiet, usụn̄ kiet. Akam enenem Abasi nte idide nsio nsio! Imokụt oro ke se Abasi okobotde. Ke uwụtn̄kpọ, udûkwe nte ikọn̄ iba ke eto kiet ẹdide ata ukem ukem, ana ukpụhọde odu. Mme owo ndien-e? Mme owo ke isọn̄ emi ẹbe biliọn itiaita. Edi idụhe nte edikụtde owo iba emi iso, idem, m̀mê ido mmọ ẹdide ata ukem ukem, mben̄e ukpụhọde ndomokiet ntem idụhe. Jehovah okobot nnyịn nsio nsio. Enye iyomke nnyịn itie nte bred emi ẹdade ukem usan bred ẹtem. Kpukpru bred emi ẹdade usan oro ẹtem ẹtie ata ukem ukem ntem, ukpụhọde idụhe. Edi enye oyom nnyịn idiana kiet. Utu ke nnyịn ndiyak mme n̄kpọ oro ẹnamde nnyịn idi nsio nsio adian̄ade nnyịn, yak inam emem odu. Se idade ke akpan n̄kpọ ikan edi edidianakiet emi odude ke esop, idịghe se nnyịn ikerede m̀mê nte idade n̄kpọ.​—Rome 14:19.

NTE IKPOWỤTDE KE IMOKPONO SE MBON EN̄WEN ẸBIEREDE

12-13. Ke ini ikerede ke owo odụk “idiọk afan̄,” nso ke nnyịn mîkpefreke? (Galatia 6:1; se n̄ko ekebe emi “Ke Ini Ekerede ke Se Eyenete Ebierede Ikpedịghe Ntre.”)

¹² Ke ini mbon en̄wen ẹbierede n̄kpọ emi enyene-idem ekpebierede. Bụp idemfo ete, ‘Ndi owo emi odụk “idiọk afan̄,” mîdịghe ndi onyụn̄ anam n̄kpọ oro ke usụn̄ en̄wen?’ Edieke edide enye odụk idiọk afan̄, oro edi ke enye abiat ibet Abasi, bụp idemfo ete, ‘Ndi se n̄kụtde ke Ikọ Abasi owụt ke ami ndi nnennen owo emi ekpenen̄erede enye, mîdịghe ndi odu owo en̄wen emi enen̄erede odot ndinen̄ede enye?’ Ekpedi omodot ndin̄wam enye, domo ndikọk ibuot ye enye ke ifụre ifụre ido. (Kot Galatia 6:1.) Edi ediwak ini emekeme ndikụt ete ke nte owo ebierede ndinam n̄kpọ onyụn̄ edi usụn̄ en̄wen emi ẹkemede ndinam n̄kpọ oro ndien enye idiọkke, n̄kukụre onyụn̄ edi ke idịghe nte afo akpanamde edi oro. Ekpedi edi ntre, kûdọhọ m̀mê enye akpasasan̄a didie anam n̄kpọ ntre, m̀mê ndisan̄a ntịn̄ idiọk ikọ mban̄a se enye ebierede. Nyịme ke enye enyene unen ndibiere n̄kpọ nnọ idemesie, kûnyụn̄ ubiere ikpe unọ enye.​—Rome 14:2-4.

¹³ Se uwụtn̄kpọ mi: Ekpedi ekemen ufan fo aka itie unyamudia, ndi ekpenyịk enye ete adia ukem se adiade? Ukpûnamke ntre. Akpayak enye emek se enye oyomde ndidia. Idem n̄kpọ n̄kọ idịghe inua ke enye edida idia udia oro, inyụn̄ idiaha isịn fi ke idịbi. Okponyụn̄ edi ufan fo ekemen fi aka itie udia oro, imenịm ke udûyomke enye ọdọhọ fi ke ana adia se imọ idiade. Ukem usụn̄ oro n̄ko ke ikeme ndiwụt ke imokpono se mbon en̄wen ẹbierede. Ke ini mmọ ẹbierede se owo enyenede unen ndibiere ke idemesie, nnyịn idinyịkke mmọ ẹbiere se ikpebierede.

14. Ini ebierede se enyene-idem ekpebierede ke idemesie, didie ke ekeme ndikụt ete ke utọhọ ubahade ke esop? (1 Corinth 8:12, 13)

¹⁴ Ke ini ebierede se enyene-idem ekpebierede ke idemesie. Edieke odomode nte ekekeme man se afo ebierede idifịna mbon en̄wen, emekeme ndinam esop aka iso adiana kiet. (Kot 1 Corinth 8:12, 13.) Ndusụk ini, emekeme ndidiọn̄ọ ke se oyomde ndibiere ‘enen,’ oro edi ke idịghe idiọkn̄kpọ. Edi edieke edifịnade eyenete fo, ndi ‘eyenyene ufọn’ do?c (1 Cor. 10:23, 24) Ekpetie ntre, utu ke ndikọn̄ nyịre ke unen fo, kere nte editiede mbon en̄wen ke idem. (Rome 15:1) Edi idịghe kpa nnyịn isụk itịn̄ idaha idaha-emi ke akpana mbon en̄wen ẹkpono se ibierede ke n̄kpọ emi enyene-idem ekpebierede? Ih nan̄a! Akpana mmọ ẹkpono se ibierede kpa nte nnyịn n̄ko ikpokponode se mmọ ẹbierede. Edi ikpanaha ifre n̄ko item emi odude ke Rome 12:18, emi ọdọhọde ete: “Adan̄a nte mbufo ẹkekeme, ẹtie ke emem ye kpukpru owo.” Ntre, isinam ofụri se ikekeme man ika iso idu ke emem ye mbon en̄wen ikûnyụn̄ unam se idifịnade mmọ ekpedi enyene nte ikemede ndinam oro.

15. Didie ke mbiowo ẹkeme nditiene nnam yak esop adiana kiet? (1 Corinth 4:6)

¹⁵ Mbiowo ẹsikpono se mbon en̄wen ẹbierede. Usụn̄ emi mbiowo ẹsitienede ẹnam yak esop adiana kiet edi mmọ nditre ndinịm ibet ke n̄kpọ emi enyene-idem ekpebierede inyụn̄ inamke n̄kpọ “[ibe] se ẹwetde” ke Bible. (Kot 1 Corinth 4:6.) Emi ọwọrọ n̄ko ke mmọ idinamke n̄kpọ ibe item N̄wed Abasi emi odude ke mme n̄wed esop Abasi. N̄kpọ en̄wen edi, eyenete okpoyom un̄wam, mbiowo ẹsikpeme mbak se mmọ ẹkụtde ke uwem emi ididi n̄kukụre n̄kpọ emi ẹdade ẹnọ owo oro item. Utu ke oro, mmọ ẹsida item mmọ ẹto Ikọ Abasi.​—Isa. 48:17, 18.

16. Didie ke ebiowo ekeme ndiwụt ke imokpono se otu mbiowo ẹbierede?

¹⁶ Ebiowo ekeme ndiwụt n̄ko ke imọ imokpono se otu mbiowo ẹbierede. Ndondo emi otu mbiowo ẹbọn̄de akam ẹben̄e Jehovah edisana spirit, ẹdụn̄ọde ẹnyụn̄ ẹtiene se N̄wed Abasi etịn̄de ndien ẹsịm ubiere ke n̄kpọ, akpana ebiowo ekededi enyịme se ebierede oro idem ekpededi n̄wakn̄kan mbiowo ikenyịmeke ekikere esie. (Eph. 5:17) N̄kpọ en̄wen edi, esop Abasi ẹkpetịn̄ se anade ẹnam, mbiowo ẹsikpeme man mmọ ididori udori ke se ẹkedọhọde. Ke uwụtn̄kpọ, ebiowo ididịghe enye ama okot n̄wed esop Abasi, enye osio udịmikọ kiet etịn̄ ke usụn̄ emi ọfọnde ye enye man ada oro ọsọn̄ọ ekikere idemesie, ikereke iban̄a mme udịmikọ eken ke ikpehe emi enye adade udịmikọ oro oto.

17. Ima ikpono se mbon en̄wen ẹbierede, nso ufọn ke ididia?

¹⁷ Imekpekpep ke nnyịn idi nsio nsio. Kpukpru nnyịn isikereke n̄kpọ ata ukem ukem inyụn̄ imaha n̄kpọ ata ukem ukem. Edi utọ n̄kpọ oro akam edi eti n̄kpọ! Nte itode nsio nsio itie ye nte ido nnyịn onyụn̄ edide nsio nsio anam esop Abasi enem owo ke idem. Utu ke nnyịn ndiyak mme n̄kpọ oro ẹnamde nnyịn idi nsio nsio ẹbahade nnyịn, isikam inanam emem odu. Imesikpeme man nnyịn idinam n̄kpọ emi afịnade mbon en̄wen. Imesikpono se mbon en̄wen ẹbierede ke n̄kpọ emi edide se enyene-idem ebiere. Ima inam ntre, ukeme oro isịnde inam kpukpru oro iditakke. Inemesịt oyodu ke esop, iyonyụn̄ idiana kiet.​—Ps. 133:1; Matt. 5:9.