Kpukpru Owo Ẹyom Ndinyene Ifụre
“Owo akamana nte eyenisọn̄, ndien kpukpru ebiet enye odu ke ufụn,” ntre ke Jean-Jacques Rousseau owo akwaifiọk otode France ekewet ke 1762. Ndimana nte eyenisọn̄. Nso utịbe utịbe ekikere! Edi nte Rousseau ọkọdọhọde, ediwak miliọn owo ke ofụri mbụk akanam inyeneke ifụre. Utu ke oro, mmọ ẹdu uwem mmọ “ke ufụn,” ẹkọbide mmọ ke usụn̄ oro ọbọde mmọ inemesịt m̀mê uyụhọ ekededi oro ebịghide ke uwem.
EDIWAK miliọn owo mfịn ẹsụk ẹkekụt ẹte ke “owo akara owo ọnọ unan.” (Ecclesiastes 8:9, NW) Ke ndiyom odudu, iren ye iban oro ẹnyenede udọn̄ ikpọ n̄kpọ ẹka iso nditre ndikop editịmede esịt mban̄a edibiat ifụre mbon en̄wen. “Otu mbon afai ẹma ẹwot owo 21,” ntre ke ntọt kiet ọdọhọ. En̄wen etịn̄ aban̄a “itie ubak unam,” emi mbonekọn̄ ukpeme ‘ẹwotde iban, nditọwọn̄ ye n̄kani owo ẹmi mîbiọn̄ọke-biọn̄ọ mînyụn̄ inyeneke n̄kpọ ukpeme, ẹyọkde itọn̄, ẹtopde mbuotekọn̄ ke ibuot, ẹnyụn̄ ẹtienede edinam nsobo eke edisobo mme obio-in̄wan̄ ye editop mme ọtọmbe ntịme ntịme.’
Eyịghe idụhe mme owo ẹnen̄erede ẹyom ndien, ke akpanikọ, ẹn̄wanade ẹyom ndibọhọ mfịghe! Nte ededi, mfụhọ mfụhọ akpanikọ edi nte ke ndin̄wana nyom ifụre owo kiet esiwak ndibuana edibiat unen ye ifụre mbon en̄wen. Ekpere ndidi owo isitreke ndisobo iren, iban, ye nditọwọn̄ oro mîduehe ke edinam emi, ẹdọhọde ke n̄kpa mmọ “enen” ebe ke ndidọhọ ke ntak oro odot onyụn̄ enen. Ke uwụtn̄kpọ, ke Ireland, isua oko bọmb oro “mme andin̄wana nyom ifụre” ẹkesịnde ke ubomisọn̄ ke ekpri obio-in̄wan̄ Omagh ama owot mme ndanse 29 oro mîduehe onyụn̄ ọnọ ediwak owo efen ke mme itie ikie unan.
Ẹsụk Ẹdu “ke Ufụn”
Ke ini en̄wan okụrede, nso ke ẹsinyene? Ke ini “mme andin̄wana nyom ifụre” ẹkande ke en̄wan mmọ, ẹkeme ndinyene esisịt ifụre. Edi, kpa ye oro, nte mmọ ẹsinen̄ede ẹnyene ifụre? Ndi idịghe akpanikọ nte ke idem ke mme n̄kaowo oro ẹnyenede ifụre ẹkan ke mme inua-okot obio ifụre, mme owo ẹsụk ẹdodu “ke ufụn” ibak ibak eteufọk nte ubuene, unana mfọnmma, udọn̄ọ, ye n̄kpa? Didie ke owo ekededi ekeme ndidọhọ ke imọ imenen̄ede inyene ifụre ke adan̄a ini nte mme utọ n̄kpọ oro ẹkade iso ndisịn enye ke ufụn?
Moses andiwet Bible eke eset ama etịn̄ nnennen nte uwem etiede ye ata ediwak owo ke ofụri mbụk ye nte enye osụk etiede mfịn. Nnyịn imekeme ndidu uwem ke isua 70 m̀mê 80, nte enye ọkọdọhọde, “ndien iseri mmọ edi ọkpọsọn̄ utom ye ukụt.” (Psalm 90:10) Ndi emi oyokpụhọde tutu amama? Ndi tutu amama eyemem utom kpukpru nnyịn ndidu uwem ọyọhọ idatesịt, ibọhọde ubiak ye oyomonsia oro ata ediwak owo ẹsobode mfịn?
Bible ọdọhọ ih! Enye etịn̄ aban̄a “itie eyenisọn̄ emi enyenede ubọn̄ eke nditọ Abasi.” (Rome 8:21) Ẹyak nnyịn idụn̄ọde ifụre oro ketket, emi apostle Paul eketịn̄de aban̄a ke akpa isua ikie ke leta emi enye ekewetde ọnọ ẹsọk mme Christian ke Rome. Ke leta emi Paul enen̄ede anam an̄wan̄a nte nnyịn owo kiet kiet ikemede ndinyene ata “itie eyenisọn̄ emi enyenede ubọn̄” oro ebịghide.
[Ebiet Ẹdade Ndise Ẹto ke page 3]
Oto n̄wed oro Beacon Lights of History, Eb. XIII