Nso Idi N̄kukụre Isọn̄ N̄wed Abasi Ndida Nsio Ndọ ke Otu Mme Christian?
KE Ukwọrọikọ esie oro ke Obot, Jesus Christ ọkọdọhọ ete: “Ẹkenyụn̄ ẹdọhọ ẹte, Owo ekededi eke osiode n̄wan esie ndọ, yak ọnọ enye n̄wed usio-ndọ. Edi Ami ndọhọ mbufo nte, owo ekededi eke osiode n̄wan esie ndọ, ke mîtoho ke ntak edidue ye erenowo, anam n̄wan oro akabade edi esịn-efịbe: owo ekededi eke edinyụn̄ ọdọde n̄wan oro ẹsiode enye ndọ, edi esịn-efịbe.” (Matthew 5:31, 32) N̄ko, ke ama ọkọdọhọ mme Pharisee ete ke Moses ndinyịme mmọ ẹsio iban mmọ ndọ ikedịghe ntre “toto ke editọn̄ọ,” Jesus ama ọdọhọ ete: “Ndọhọ mbufo nte, Owo ekededi eke edisiode n̄wan esie ndọ ke mîtoho ke edidue ye erenowo, onyụn̄ ọdọde efen, esịn efịbe.” (Matthew 19:8, 9) Mfịn, ke ofụri ofụri, ẹsịn ukpụhọde ke ufọt “mme anam use” ye “mme esịn-efịbe.” Nte ẹdade ẹtịn̄ ikọ mfịn, mbon oro ẹnyenede ubiomikpe use ẹdi mbon oro mîdọhọ ndọ ẹmi ke unyịme esịt ẹnyenede ebuana idan̄ ye owo isio uduot. Mme esịn efịbe ẹdi mme ọdọ ndọ ẹmi ke unyịme esịt ẹnyenede ebuana idan̄ ye owo isio uduot emi mîdịghe nsan̄a ndọ mmọ oro ekemde ye ibet. Nte ededi, ikọ oro “use” edi edikabade ikọ Greek oro por·neiʹa ndien abuana kpukpru orụk oburobụt ido idan̄ ke ọwọrọde ọkpọn̄ ndọ N̄wed Abasi. Ntem, mme ikọ Jesus ke Matthew 5:32 ye Matthew 19:9 ẹwọrọ ẹte ke n̄kukụre isọn̄ oro enen̄erede esịbe mbọbọ ndọ edi por·neiʹa emi nsan̄a ndọ owo anamde. Anditiene Christ ekeme ndisio ndọ edieke oro edide uduak esie, ndien utọ usiondọ oro ọyọnọ enye ifụre ndidọ Christian emi odotde.—1 Corinth 7:39.
Mme oburobụt edinam idan̄ oro ọdọ ndọ anamde ye owo ukemuduot (idan̄ ukemuduot) ẹdi ndedehe ye mbubiam n̄kpọ. Mme utọ owo ẹmi oro mîkabakede esịt ididaha Obio Ubọn̄ Abasi inyene. Ndien, ke akpanikọ, N̄wed Abasi obiom edidan̄ ye unam ikpe. (Leviticus 18:22, 23; Rome 1:24-27; 1 Corinth 6:9, 10) Mme enyene-ndịk ndedehe edinam ẹmi ẹsịne ke ntatara enyịn̄ oro por·neiʹa. Odot ẹtịm ẹfiọk n̄ko nte ke idak Ibet Moses, idan̄ ukemuduot ye edidan̄ ye unam ẹkenyene ubiomikpe n̄kpa, ọnọde nsan̄a oro mîduehe ifụre ndifiak ndọ ndọ.—Leviticus 20:13, 15, 16.
Jesus Christ ama osio owụt nte ke “owo ekededi eke esede n̄wan ke enyịn use ama esịn efịbe ye enye ama ke esịt esie.” (Matthew 5:28) Edi Jesus ikọdọhọke ite ke se idude ke esịt, edi owo mînamke, ọnọ isọn̄ ndida nsio ndọ. Mme ikọ Christ ẹwụt ẹte ke ẹkpenyene ndinam esịt asana ndien, owo ikereke mme ekikere ye udọn̄ oro mîdotke.—Philippi 4:8; James 1:14, 15.
Ibet rabbi mme Jew okodori nsọn̄uyo ke utom ọdọ ndọ ndinyene ebuana idan̄ onyụn̄ ayak ebe osio n̄wan esie ndọ edieke enye mîkekemeke ndiman nditọ. Nte ededi, N̄wed Abasi inọhọ mme Christian unen ndisio nsan̄a mmọ ndọ ke utọ ntak oro. Edidi ada ke ediwak isua ikanamke Abraham osio Sarah ndọ, Isaac osio Rebekah, Jacob osio Rachel, m̀mê ndinam oku oro Zechariah osio Elizabeth.—Genesis 11:30; 17:17; 25:19-26; 29:31; 30:1, 2, 22-25; Luke 1:5-7, 18, 24, 57.
Owo itịn̄ke n̄kpọ ndomokiet ke N̄wed Abasi emi ayakde Christian osio nsan̄a esie ndọ ke ntak emi enye mîkekemeke ndinyene ebuana idan̄, m̀mê ke ntak oro ibuot ebede m̀mê enyenede udọn̄ọ oro owo mîkemeke ndikọk m̀mê udọn̄ọ oro ẹsuade. Ima oro anade mme Christian ẹnyene idiyomke usiondọ, edi ediyom ẹda mbọm ẹnam n̄kpọ ye utọ nsan̄a oro. (Ephesus 5:28-31) Bible inyụn̄ inọhọ mme Christian unen ndisio nsan̄a mmọ ndọ ke ntak ẹnyenede nsio nsio ido ukpono; utu ke oro enye owụt nte ke ebede ke ndisọn̄ọ ndu ye nsan̄a oro mînịmke ke akpanikọ, Christian oro ekeme ndidụri owo oro nsịn ke ido ukpono akpanikọ.—1 Corinth 7:12-16; 1 Peter 3:1-7.
Ke Ukwọrọikọ esie oro ke Obot, Jesus ama ọdọhọ ete ke “owo ekededi eke osiode n̄wan esie ndọ, ke mîtoho ke ntak edidue ye erenowo, anam n̄wan oro akabade edi esịn-efịbe: owo ekededi eke edinyụn̄ ọdọde n̄wan oro ẹsiode enye ndọ, edi esịn-efịbe.” (Matthew 5:32) Ebede ke emi, Christ ama owụt ete ke edieke ebe osiode n̄wan esie ndọ ke mme ntak en̄wen ke mîbọhọke enye ‘ndidue ye erenowo’ (por·neiʹa), enye osio enye anyan ọnọ efịbe ke ini iso. Oro edi ntre koro n̄wan oro mîsịnke efịbe do inen̄ekede idianade ikpọn̄ ebe oro oto ke utọ usiondọ oro inyụn̄ inyeneke ifụre ndifiak ndọ eren en̄wen nnyụn̄ nnyene ebuana idan̄ ye ebe en̄wen. Ke ini Christ ọkọdọhọde ete ke owo ekededi eke “edinyụn̄ ọdọde n̄wan oro ẹsiode enye ndọ, edi esịn-efịbe,” enye eketịn̄ aban̄a n̄wan emi ẹkesiode ke “mîtoho ke ntak edidue ye erenowo,” (por·neiʹa). Okposụkedi ẹsiode utọ n̄wan oro ndọ nte ekemde ye ibet, owo isioho enye ndọ nte ekemde ye N̄wed Abasi.
Mark, ukem nte Matthew, ama ewet mme ikọ oro Jesus eketịn̄de ọnọ mme Pharisee kaban̄a usiondọ onyụn̄ okot oto Christ nte ọdọhọde ete: “Owo ekededi eke osiode n̄wan esie, onyụn̄ ọdọde efen, esịn efịbe abiat enye: onyụn̄ edieke n̄wan osiode ebe esie, ọdọ efen, enye esịn efịbe.” (Mark 10:11, 12; Matthew 19:3-9) Ẹtịn̄ ukem ikọ oro ke Luke 16:18, emi okotde ete: “Owo ekededi eke osiode n̄wan esie ndọ, onyụn̄ ọdọde efen, esịn efịbe: owo eke ọdọde n̄wan emi ẹsiode ndọ onyụn̄ esịn efịbe.” Ke ẹdade mme ufan̄ikọ ẹmi kpọt, etie nte n̄kpọ eke mmọ ẹkpande mme anditiene Christ kpukpru usiondọ, m̀mê ke nsụhọde n̄kaha ẹwụtde nte ke owo emi ẹsiode ndọ idinyeneke unen ndifiak ndọ ndọ ibọhọke ke nsan̄a ndọ oro okosiode ndọ akpade. Nte ededi, ana mme ikọ Jesus nte Mark ye Luke ẹwetde ẹn̄wan̄a owo ke un̄wana ọyọhọ ọyọhọ ikọ oro Matthew ewetde. Enye esịn ubak udịmikọ oro “ke mîtoho ke edidue ye erenowo,” owụtde ete ke se Mark ye Luke ẹkewetde ke ndikot nto Jesus ke se iban̄ade usiondọ enyene n̄kpọ ndinam edieke isọn̄ ndisio ndọ edide n̄kpọ en̄wen ke mîtoho ke “edidue ye erenowo” (por·neiʹa) oro nsan̄a ndọ oro mînamke akpanikọ ekeduede.—Matthew 19:9; se n̄ko Matthew 5:32.
Nte ededi, N̄wed Abasi inyịkke owo ite osio nsan̄a oro ekesịnde efịbe edi emi ama akakabade esịt. Christian ebe m̀mê n̄wan ekeme ndiwụt mbọm ke utọ idaha oro, ukem nte etiede nte ke Hosea ama afiak akada Gomer n̄wan esie oro ekesịnde efịbe ye nte Jehovah akanamde n̄kpọ ke mbọm ye Israel emi akakabade esịt, emi ekenyenede ubiomikpe efịbe eke spirit.—Hosea, ibuot 3.
Ẹfiak Ẹwụk Akpa Idaha Abasi
Ana in̄wan̄în̄wan̄ nte ke ikọ Jesus Christ akanyan ubọk owụt edifiak n̄wụk n̄kokon̄ idaha kaban̄a ndọ oro Jehovah Abasi ekenịmde ke akpa, ndien okowụt ete ke mbon oro ẹyomde ndidi mme mbet Jesus ẹdinyene ndisọn̄ọ nyịre ke n̄kokon̄ idaha oro. Okposụkedi mme unyịme oro Ibet Moses ọkọnọde ẹkesụk ẹdude ke edinam, mbon oro ẹdidide mme ata mbet Jesus, ẹnamde uduak Ete esie ẹnyụn̄ “ẹnịmde” m̀mê ẹdade mme ikọ Jesus ẹsịn ke edinam, ididaha mme utọ unyịme oro inam n̄kpọ man ẹnam n̄kpọ ke “nsọn̄esịt” ye mme nsan̄a ndọ mmọ. (Matthew 7:21-29; 19:8) Nte mme ata mbet, mmọ idibiatke mme akpasarade edumbet Abasi oro akarade ndọ ebe ke ndisio nsan̄a mmọ ke isọn̄ ekededi oro mîdịghe enye oro Jesus okowụtde, oro edi “edidue ye erenowo” (por·neiʹa).
Owo emi mîdọhọ ndọ emi anamde use ye akpara anam idemesie akabade edi “obụk kiet” ye owo oro. Ukem ntre, esịn-efịbe anam idemesie “obụk kiet” ye oburobụt owo oro enye adade enyene ebuana idan̄, idịghe ye n̄wan esie oro ibet enyịmede. Ke ntem esịn-efịbe inamke idiọkn̄kpọ idian idem esiemmọ kpọt edi anam n̄ko adian n̄wan esie oro ibet enyịmede emi tutu esịm ini oro ekedide “obụk kiet” ye enye. (1 Corinth 6:16-18) Ke ntak oro efịbe ọnọ ata isọn̄ kaban̄a edisịbe mbọbọ ndọ ke n̄kemuyo ye mme edumbet Abasi, ndien ke ebiet emi utọ isọn̄ oro odude, usiondọ abiat ndọ oro ibet enyịmede efep taktak ye nte enende, ọnọde nsan̄a oro mîduehe ifụre ndifiak ndọ ndọ ye ukpono.—Mme Hebrew 13:4.