Ndidụn̄ Nnyụn̄ N̄kwọrọ Ikọ ke N̄kann̄kụk Obot Nsụn̄ikan̄
“EDI ifiọk n̄kpọntịbe oro enyenede ndịk. Ekeme nditie ata ukem nte utịt ererimbot oro Bible etịn̄de aban̄a. Ana nnyịn ika iso idu ke ukpeme inyụn̄ idu ke eti idaha ke iso Jehovah Abasi kpukpru ini.” Oro ẹdi mme ikọ Víctor, kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah, ke ini etịn̄de ifiọk n̄kpọntịbe esie ke ndidụn̄ n̄kpere obot nsụn̄ikan̄ Popocatépetl, emi ẹtịmde ẹdiọn̄ọ nte Popo, ke Mexico.
Obot nsụn̄ikan̄ oro esinyekde mi odu ke mbụk ofụri ererimbot toto ke 1994.a Mbonutom ukara ẹsịm ubiere nte ke kpukpru n̄kpọ oro ẹdude oyom usụn̄ ọkpọn̄ aba esie ke kilomita 30 ẹdu ke ikpehe oro odude ke ata itiendịk. Edem usụk obot nsụn̄ikan̄ oro enen̄ede edi n̄kpọndịk koro aba esie otụhọ ọnọ n̄kan̄ oro ndien ediwak ikpọ odudu ẹdu emi itiat oro ẹtarade ye mbat ẹkemede nditop n̄wọrọ ke aba oro.
Nte ido edide, ediwak owo ẹkere m̀mê nso iditịbe inọ Mexico City edieke obot nsụn̄ikan̄ oro obomode. Nte obio oro odu ke itiendịk? N̄ko kpukpru mbon oro ẹdude ke Morelos ẹdu ke edem usụk obot nsụn̄ikan̄ oro. Ndi kpukpru owo oro ẹdude ke ikpehe oro ẹdu ke itiendịk n̄ko? Ndien etie didie ndidụn̄ n̄kpere obot nsụn̄ikan̄, emi owo mîdiọn̄ọke se ikemede nditịbe ke usen ke usen?
N̄kpọndịk eke Obot Nsụn̄ikan̄
Usụk usụk Mexico City edi n̄kpọ nte kilomita 70 ke n̄kan̄ ufọt edem edere ye edem usoputịn Popocatépetl, okposụkedi ndusụk n̄kpri esịt obio esie ẹdide kilomita 40. Ke nditịn̄ akpanikọ, ofụri ikpehe obio oro, ye mme andidụn̄ ẹdide owo miliọn 20, ẹdu ke ọwọrọde ọkpọn̄ ikpehe n̄kpọndịk oro. Nte ededi, etienede n̄kan̄ oro ofụm otode, unọmọ ekeme ndisịm ikpehe emi edieke obot oro osiode ediwak ntọn̄.
Utịp oro ntọn̄ obot oro enyenede esinen̄ede ọdiọk ke n̄kan̄ edem usiahautịn obot oro. Ikpehe emi esịne obio Puebla ye ediwak ikpọ ye n̄kpri obio, emi n̄kpọ nte owo 200,000 ẹdụn̄de ke ikpehe emi akamade n̄kpọndịk. Ke Sunday, May 11, 1997, obot oro ama osio ediwak tọn ntọn̄ ọdọn̄ ke ofụm onyụn̄ asuan enye ke ofụri ikpehe emi, tutu esịm obio Veracruz, emi oyomde usụn̄ akan kilomita 300 ke n̄kan̄ edem usiahautịn. Ke obio Morelos, ke ikpehe edem usụk obot oro, ediwak ikpọ ye n̄kpri obio ẹdu emi ibat mme andidụn̄ edide n̄kpọ nte owo 40,000 oro n̄ko ẹkemede ndidu ke ata itiendịk.
Ke otu kpukpru emi, Mme Ntiense Jehovah ẹdu ẹnyụn̄ ẹnam utom do. Ke Mexico City, mmọ ẹwak ẹkan 90,000 ke n̄kpọ nte esop 1,700. N̄kọk itieutom Watch Tower Society odu ke ọwọrọde ọkpọn̄ Mexico City ke n̄kan̄ ufọt edem edere ye edem usiahautịn, ayakde n̄kpọ nte kilomita 100 ndisịm obot oro. Se iwakde ikan mbon utom unyịmesịt 800 ẹdu ẹmi ẹnamde utom ke n̄kọk itieutom oro, ke osiode n̄kpọ nte mbon utom unyịmesịt 500 ẹmi ẹnamde utom ke akamba utom ubọpn̄kpọ efep. Kpukpru mmọ ẹdu ke ọwọrọde ọkpọn̄ itie oro akamade n̄kpọndịk.
Ke obio Morelos ke n̄kan̄ edem usụk obot oro, n̄kpọ nte esop 50 eke Mme Ntiense Jehovah ẹdu ẹmi ẹnyenede se iwakde ikan mme asuanetop Obio Ubọn̄ 2,000. Ndusụk ke otu ẹmi, ẹmi ẹdude ke Tetela del Volcán ye Hueyapan, ẹdu ẹkpere aba obot oro ke kilomita 20. Ke adianade do, ke akade edem usiahautịn ke obio Puebla, mme esop ẹdu ẹmi n̄kpọ nte mme asuanetop 600 ẹdụn̄de ọtọn̄ọde ke kilomita 20 sịm 30 ọwọrọde ọkpọn̄ obot oro. Edi akpanikọ, mmọ ẹmi ẹkeme ndidu ke ata itiendịk.
Mme Ntiense Jehovah Ẹka Iso Ifịk Ifịk
Kpa ye ndịghe kpukpru ini, Mme Ntiense Jehovah itreke ndinam utom ukwọrọikọ mmọ ke ikpehe emi. Mmọ ẹka iso n̄ko ke ndutịm mbono esop Christian mmọ, emi anamde mmọ ẹdiọn̄ọ ufọn edidianakiet ye edinyene mbuọtidem ke idak ndiọi idaha ẹmi. (Mme Hebrew 10:24, 25) Ntọt otode kiet ke otu mme esop ọdọhọ ete: “N̄wọrọnda ukpụhọde odu ke edu mme owo kaban̄a eti mbụk Obio Ubọn̄. Ke uwụtn̄kpọ, ke ekpri obio kiet, owo 18 ẹnyịme ukpepn̄kpọ Bible ke ndondo emi.”
Esop efen, emi ọwọrọde ọkpọn̄ obot oro ke kilomita 20, ọtọt ete: “N̄kọri edi n̄wọrọnda. Ẹketọn̄ọ esop emi ke November 1996. Ke ọfiọn̄ itiokiet ẹmi ẹtienede, owo 10 ẹma ẹdot nditiene mbuana ke utom ukwọrọikọ. Ndusụk mme asuanetop ẹdụn̄ ke ọwọrọde ọkpọn̄ aba obot oro ke n̄kpọ nte kilomita 20 kpọt. Ke ẹnịm mme mbono esop Christian do, ndien mmọ ẹnyene n̄kpọ nte owo 40 ẹdụkde.”
Magdalena, emi odụn̄de ke San Agustín Ixtahuixtla, Puebla, kilomita 25 kpọt ke ọwọrọde ọkpọn̄ obot oro, ẹmesịn ifịk etieti ndinịm mme ukpepn̄kpọ Bible. Enye obụk se iketịbede ke obot oro ama okobomo ini kiet.
“Ẹma ẹtọt nnyịn nte ke nnyịn inyene ndiwọrọ n̄kpọn̄ ufọk nnyịn, nnyịn ima inam ntre—ke ini ntọn̄ osụk edepde. Kpa ye idaha oro ekedide usọp usọp, mma n̄kere mban̄a ubon Dorado emi n̄kekpepde Bible. Ami ye ndusụk nditọete iren ima ika ufọk mme Dorado ndikan̄wam mmọ ẹwọn̄ọ ẹka ebiet oro odude ke ifụre. Ke n̄kpet n̄kpet obio Puebla, kọmiti unọ un̄wam eke Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹtọtọn̄ọ edinam. Ubon Dorado ẹma ẹnen̄ede ẹma nte ẹkenamde n̄kpọ ye nnyịn do. Nnyịn ima inyene itieidụn̄ ke nsio nsio itie, ẹmi nditọete Christian ẹketịmde ẹnọ nnyịn ke mbemiso. N̄kpọ ndomokiet ikananake nnyịn, idem okposụkedi nnyịn ikodude oyom usụn̄ ọkpọn̄ ufọk. Ubon emi ama esidụk ndusụk mbono esop ke Ufọkmbono Obio Ubọn̄, edi ima oro nditọete oro akanam mmọ mîdiọn̄ọke ẹkewụtde mmọ ama akpa mmọ idem. Ndusụk urua ke ima ikafiak inyọn̄ ufọk nnyịn, ubon emi ama ọtọn̄ọ ndidụk kpukpru mbono esop kpukpru ini. Ikebịghike mmọ ẹma ẹdot ndidi mme asuanetop eti mbụk. Iba ke otu mmọ ẹna baptism idahaemi. Mmọ ẹnam utom nte mme asan̄autom asiakusụn̄ unọ un̄wam ke ndusụk ọfiọn̄, ke ẹnyụn̄ ẹnam ndutịm ndidụk utom usiakusụn̄ ofụri ini.”
Martha, eyenan̄wan isua 20 emi odụn̄de ọwọrọ ọkpọn̄ aba obot oro ke kilomita 21, ikayakke ndo oro enye obiomode ọbiọn̄ọ enye ndida kpukpru ifet n̄kwọrọ ikọ. Enye ekekpep akpanikọ isua ita ẹmi ẹkebede ke ini obot nsụn̄ikan̄ oro akafiakde ọtọn̄ọ ndinyek. Utu ke ndikama n̄kpọitie mbon n̄kpọnnam, emi ọkpọsọn̄de ndikama ke obot obot ikpehe emi enye odụn̄de, enye esiwat ke donkey man etiene abuana ke utom ukwọrọikọ. Enye esiwat donkey oro n̄ko aka mme mbono esop. Martha enen̄ede owụt esịtekọm ọnọ Jehovah ke ndidi ubak ima ima otu nditọete oro, sia enye eberide edem ke un̄wam nditọete iban ke esop ke ndidọk nnyụn̄ nsụhọde ke donkey. Kpukpru ọfiọn̄, enye esibiat se ibede hour 15 ke utom ukwọrọikọ.
Ke mme nsannsan ikpehe ẹmi, Mme Ntiense Jehovah ẹsiwak ndisobo mfịghe ẹtode mme mbọhọidụn̄ nditiene mmọ mbuana ke ndinịm mme usọrọ usen nduọkodudu ido ukpono. Ke Tulcingo, obio-in̄wan̄ emi odude ọwọrọ ọkpọn̄ obot oro ke kilomita 20, ẹma ẹdọn̄ eren kiet ndika mbịne Mme Ntiense n̄kọbọ mme etịbe kaban̄a mme usọrọ ẹmi. Nditọete ke ime ẹma ẹnam an̄wan̄a enye ntak emi mmọ mîkemeke nditiene mbuana ke mme usen nduọkodudu ido ukpono oro. Eren oro ama enen̄ede eyịre ndidomo ndibọ nditọete okụk tutu enye ọtọn̄ọ nditiene mmọ mbuana, oyomde ndidiọn̄ọ ndusụk n̄kpọ oro mmọ ẹnịmde ke akpanikọ. Enye ama adara ndikụt mme ibọrọ nnọ mme mbụme esie ke Bible Catholic esie. Enye esisan̄a ye n̄wan, ye nditọ esie aka mme mbono esop kpukpru ini ke isua kiet omonyụn̄ owụt udọn̄ esie ndikabade ndi asuanetop eti mbụk.
Didie ke Afo Ekeme Nditịm Idem?
Mme ekpep n̄kpọ mban̄a obot nsụn̄ikan̄ ẹsinam ndụn̄ọde mmọ ẹnyụn̄ ẹnọ ntọt ẹban̄a n̄kpọndịk oro Popocatépetl akamade, edi owo ndomokiet inen̄ekede idiọn̄ọ se iditịbede m̀mê ini oro enye editịbede. Nte ekemde ye mme ndutịm usuanetop ye mme owo oro ẹdụn̄de ẹkpere do, obot oro ekeme ndibomo ke ini kiet ekededi. Ata n̄kpọndịk odu. Edi akpanikọ, mbonutom ukara ẹnen̄ede ẹkere ẹban̄a ẹnyụn̄ ẹyom ndinam kpukpru se mmọ ẹkekeme ndidu ke mben̄eidem mbak edieke n̄kpọ etịbede ke mbuari. Edi an̄wan̄a nte ke ana mmọ ẹdu ke ukpeme ke ndinọ ntọt, sia mmọ mîyomke ndinam mme owo ẹfen̄e ẹwọrọ ọkwọk udịm edieke ata n̄kpọndịk mîdụhe. Nso, ndien, ke owo akpanam?
N̄ke Bible kiet ọdọhọ ete: “Ọniọn̄ owo okụt idiọk-n̄kpọ, ndien edịbe: edi mme ọkọi ẹbe ẹka iso, ndien ẹda ufen.” (Mme N̄ke 22:3) Ke ntre, edinam oro owụtde eti ibuot edi owo ndinam mme usio-ukot oro ẹyomde ndikụt ete ke imodu ke ebiet oro odude ke ifụre ke adan̄aemi ifet osụk odude, idịghe ‘ndibe n̄ka iso’ nte n̄kpọ eke n̄kpọ mîditịbeke tutu amama, okoide-koi ebet tutu utọ oto-obot n̄kpọntịbe oro ọtọn̄ọ. Usụn̄ nte Mme Ntiense Jehovah ẹsede mme n̄kpọ edi oro ke ikpehe oro.
Ke ndondo emi, mme andida ke ibuot ọfis n̄kọk itieutom Watch Tower Society ẹma ẹsobo ye mme esenyịn oro ẹsan̄ade-san̄a ke obio Puebla, ẹmi ẹsisọpde ẹsobo ye mme esop ẹmi ẹdude ke ikpehe oro akamade n̄kpọndịk. Ẹma ẹnam ndutịm mme esenyịn oro ẹsan̄ade-san̄a ye mme andibuana ke kọmiti unọ un̄wam ndika n̄kese ubon kiet kiet emi odude ọwọrọ ọkpọn̄ aba obot oro ke kilomita 25. Ẹma ẹn̄wam mme ubon ẹmi ndikere mban̄a ediwọrọ n̄kpọn̄ ikpehe oro akamade n̄kpọndịk mi mbemiso n̄kpọ nyekidem etịbede. Ẹma ẹnam ndutịm kaban̄a n̄kpọisan̄ ye mme itieidụn̄ emi owo 1,500 ẹdidude ke obio Puebla. Ndusụk ubon ẹma ẹwọn̄ọ ẹkedụn̄ ye mme iman mmọ ke mme obio efen.
Ntọt ke Akamba Udomo
Nsụn̄ikan̄, ikan̄, ye uyom ẹtode Popocatépetl ẹdi in̄wan̄în̄wan̄ uyarade nte ke ekpere ini obot oro ndibomo. Ana kpukpru mbon oro ẹyomde ndibọhọ ẹnam ntọt oro mbonutom ukara ẹnọde ẹnyụn̄ ẹnam n̄kpọ nte odotde. Mme Ntiense Jehovah ke ikpehe ekperede obot oro ẹdu ke ukpeme kpukpru ini ndikụt nte ke mmimọ imọbọhọ ọkọrọ ye ndin̄wam mbon efen ndikụt n̄kpọndịk nnyụn̄ nnam n̄kpọ mban̄a mbemiso ini ebede akaha.
Ke udomo oro okponde akan, Mme Ntiense Jehovah ẹdu n̄ko ke edidemede kaban̄a mme n̄kpọntịbe ererimbot ke un̄wana eke mme prọfesi Bible. Mme ekọn̄, unyekisọn̄, akan̄, udọn̄ọ, ye ubiatibet ẹdi ikpọ n̄kpọntịbe kpa nte mme edinam obot nsụn̄ikan̄ oro ẹdide. Mmọ ẹdi mme n̄kpọ oro ẹnamde ntan̄ndian idiọn̄ọ oro Jesus Christ ekebemde iso etịn̄ nte edinịmde “akpatre ini eyo emi” idiọn̄ọ. Okposụkedi baba owo kiet mîdiọn̄ọke nnennen ini oro utịt edidide, eyịghe idụhe nte ke enye ke edi, ye nte ke enye enen̄ede ekpere.—Matthew 24:3, 7-14, 32-39.
Usọp usọp n̄kpọ oro ẹyomde mfịn edi mme owo ke kpukpru ebiet ndida ntọt Jesus emi ke ata akpan n̄kpọ: “Ẹkpeme idem mbufo, mbak uyụhọ udia ye mmịn ye ekikere uwem emi edinam esịt mbufo odobi, ndien usen oro edibuat mbufo nte ekpọ.” (Luke 21:34) Emi nte an̄wan̄ade edi n̄kpọ oro owụtde eti ibuot ndinam. Kpa nte ntọt idiọn̄ọ obot nsụn̄ikan̄ oro mîdịghe se ẹdade mfefere mfefere, inaha nnyịn ifụmi usụn̄ edinam Eyen owo, Jesus Christ, emi akakpakde ete: “Mmọdo mbufo nde ẹben̄e idem; koro ke ini eke mbufo mîdorike enyịn, Eyen Owo eyedi.”—Matthew 24:44.
[Mme Ikọ idakisọn̄]
a Magazine Awake! eke March 8, 1997, ama ọtọt aban̄a enyene-ndịk obot nsụn̄ikan̄ emi.
[Mme ndise ke page 23]
Martha (odoro ke donkey) ye mbon efen ẹnọ ikọ ntiense ke ekperede Popocatépetl