Ekikere Christian Kaban̄a Mme Ido Edinam Ubụkowo

MBABUAT n̄kpa oro emende owo ima ke unana idotenyịn edi ata n̄kpọ mmọn̄eyet. Enye esisụn̄ọ ke ndịghe asan̄ade ye ọkpọsọn̄ ubiak ntụk. Ndikụt owo ima akpade ke enye ama ọkọdọn̄ọ ubiak ubiak udọn̄ọ ke anyan ini edi isio isio n̄kpọ, edi mfụhọ ye ekikere ntakurua isibehe ifep.

Inamke n̄kpọ m̀mê nso idi idaha owo ima oro akpade, owo oro owo esie akpade oyom un̄wam ye ndọn̄esịt. Christian oro owo esie akpade ekeme n̄ko ndisobo ukọbọ nto mbon oro ẹyịrede ẹte ẹnịm mme ido edinam ubụkowo oro mîkemke ye N̄wed Abasi. Emi edi ọsọ n̄kpọ ke ediwak idụt Africa ye ke ndusụk ikpehe isọn̄ eken.

Nso idin̄wam Christian oro owo esie akpade ndifep ido edinam ubụkowo oro mîkemke ye N̄wed Abasi? Didie ke mme ekemmọ andinịm ke akpanikọ ẹkeme ndinọ un̄wam ke mme utọ ini idomo oro? Mme ibọrọ mbụme ẹmi ẹdi se ibehede kpukpru mbon oro ẹyomde ndinem Jehovah esịt, koro “ido Abasi eke asanade, mînyụn̄ ideheke ke iso Abasi Ete nnyịn edi, ndisan̄a nse nditọ-akpa ye mme ebe-akpa ke ukụt mmọ, ndinyụn̄ n̄kpeme idem ke idiọk-n̄kpọ emi odude ke ererimbot.”—James 1:27.

Enyene Ebuana ye Edinịm ke Akpanikọ

Ọsọ ntak kiet oro enyenede ebuana ye ediwak ido edinam ubụkowo edi edinịm ke akpanikọ nte ke akpan̄kpa aka iso odu uwem ke ebiet oro enyịn mîkwe oro mme ete ete ẹdude. Man ẹnem mmọ esịt, ediwak mbon ntuan̄a ẹsikere ke obiomo mmimọ ndinam ndusụk ido edinam. Mîdịghe mmọ ẹsifehe nte ke mmimọ iyanam esịt ayat mme mbọhọidụn̄ oro ẹnịmde ke akpanikọ nte ke ẹyenọ mbio obio unan edieke owo mînamke mme ido edinam oro.

Inaha ata Christian ayak idem ọnọ ndịk owo onyụn̄ abuana ke mme ido edinam oro mînemke Abasi esịt. (Mme N̄ke 29:25; Matthew 10:28) Bible owụt nte ke mme akpan̄kpa ifiọkke n̄kpọ aba, koro enye ọdọhọde ete: “Mme odu-uwem [ẹfiọk] ẹte ke mmimọ inyene ndikpa: edi ama edi mme akpa-n̄kpa, mmọ ifiọkke baba n̄kpọ kiet . . . Baba edinam, baba uduak, baba ifiọk, baba mbufiọk [idụhe ke udi] emi afo akade do.” (Ecclesiastes 9:5, 10) Ke ntre, Jehovah Abasi ama odụri ikọt esie eke eset utọn̄ ete mmọ ẹkûdomo ndinem mme akpan̄kpa esịt m̀mê ndineme nneme ye mmọ. (Deuteronomy 14:1; 18:10-12; Isaiah 8:19, 20) Mme akpanikọ Bible ẹmi ẹtuaha ye ediwak ọsọ ido edinam ubụkowo.

Nso Kaban̄a “Edinam Asana eke Idan̄”?

Ke ndusụk idụt ke ufọt ufọt Africa, ẹdori enyịn owo emi nsan̄andọ esie akpade ndinyene ebuana idan̄ ye n̄kpet n̄kpet iman akpan̄kpa. Edieke owo mînamke oro, ẹnịm ke akpanikọ ẹte ke akpan̄kpa oro ọyọnọ mme andisụhọ ke ubon oro unan. Ẹkot ido edinam emi edinam asana eke idan̄. Edi Bible akabade idan̄ ekededi oro ọwọrọde ọkpọn̄ ndọ nte “use.” Sia anade mme Christian “ẹfehe ẹbọhọ use,” mmọ ẹsisịn ido edinam emi mîkemke ye N̄wed Abasi mi uko uko.—1 Corinth 6:18.

Kere ban̄a ebeakpa oro ekerede Mercy.a Ke ini ebe esie akakpade ke 1989, iman ẹma ẹyom enye abuana ke edinam asana eke idan̄ ye iman kiet edide erenowo. Enye ama esịn, anamde an̄wan̄a nte ke ido edinam oro ama atuaha ye ibet Abasi. Ke ẹkpude, mme iman ẹma ẹkpọn̄ enye ke ẹma ẹkesụn̄i enye. Ke ọfiọn̄ kiet ama ekebe mmọ ẹma ẹdụk ufọk esie ẹbụme n̄kpọ, ẹyan̄arede tian ke ọkọm ufọk esie. Mmọ ẹkedọhọ ẹte: “Ido ukpono fo ekeme ndise n̄kpọ mban̄a fi.”

Esop ẹma ẹdọn̄ Mercy esịt idem ẹbọpde obufa ufọk ẹnọ enye. Mme mbọhọidụn̄ ẹma ẹnem esịt etieti tutu mmọ ẹbiere ndibuana ke utom oro, emi n̄wan etubom Catholic edide akpa owo ndida mbiet ndi man ẹda ẹfụk ke ọkọm. Edinam akpanikọ Mercy ama esịn udọn̄ ọnọ nditọ esie. Mmọ owo inan̄ ẹma ẹnanam uyakidem ẹnọ Jehovah Abasi, ndien kiet ama aka Ufọkn̄wed Unọ Mme Asan̄autom Ukpep ndondo emi.

Ke ntak ido “edinam asana eke idan̄,” ndusụk mme Christian ẹma ẹyak ẹnyịk mmọ ẹsịn ke ndidọ owo emi mînịmke ke akpanikọ. Ke uwụtn̄kpọ, eren kiet oro n̄wan esie akakpade emi odude ke iduọk isua 70 esie ama ọsọsọp ọdọ ekpri eyenan̄wan oro edide iman n̄wan esie oro akakpade. Ke ndinam emi, enye ama ekere ke imanam edinam asana eke idan̄. Nte ededi, utọ edinam oro atuaha ye item Bible oro nte ke mme Christian ẹnyene ndidọ “owo Abasi ikpọn̄-ikpọn̄.”—1 Corinth 7:39.

Mme Edinam Ukpeme Okpo ke Ofụri Okoneyo

Ke ediwak idụt, mbon ntuan̄a ẹsisop idem ke ufọk akpan̄kpa ẹnyụn̄ ẹtaba idap ke ofụri okoneyo. Ukpeme okpo emi esiwak ndibuana usọrọ ye ọkpọsọn̄ ikwọ. Ẹnịm ke akpanikọ nte ke emi enem akpan̄kpa esịt onyụn̄ ekpeme mme andisụhọ ke ubon oro mbak ifọt. Ẹkeme nditịn̄ mme ikọ nneminua man ẹnyene uma akpan̄kpa oro. Ke owo kiet etịn̄de ikọ ama, mbon ntuan̄a oro ẹkeme ndikwọ ikwọ ido ukpono mbemiso owo efen adahade ada nditịn̄ ikọ. Emi ekeme ndika iso tutu eyo esiere.b

Ata Christian ibuanake ke utọ ukpeme okpo ofụri okoneyo oro koro Bible owụtde ete ke mme akpan̄kpa ikemeke ndin̄wam m̀mê ndinọ mme oduuwem unan. (Genesis 3:19; Psalm 146:3, 4; John 11:11-14) N̄wed Abasi obiom edinam ubụpekpo ikpe. (Ediyarade 9:21; 22:15) Kpa ye oro, ekeme ndisọn̄ Christian ebeakpa idem ndikpan mbon efen ndinam mme edinam ubụpekpo. Mmọ ẹkeme ndiyịre ndinam ukpeme okpo ofụri okoneyo ke ufọk esie. Nso ke mme ekemmọ andinịm ke akpanikọ ẹkeme ndinam man ẹn̄wam Christian oro owo esie akpade mi ndisobo ukụt efen efen emi?

Mbiowo esop ẹsiwak ndin̄wam ubon Christian oro owo mmọ akpade ebe ke ndikọk ibuot ye mme iman ye mbọhọidụn̄ mmọ. Ke ẹkụrede utọ n̄kọkibuot oro, mme owo ẹmi ẹkeme ndinyịme ndikpọn̄ ufọk oro ke emem nnyụn̄ mfiak ndisop idem usen efen nnọ edinam ubụkowo oro. Edi nso edieke ndusụk owo ẹsiakde ntịme? Ndidomo ndikaiso n̄kọk ibuot ye mmọ ekeme ndisụn̄ọ ke afai. “Owo Ọbọn̄ inyeneke ndidi owo utọk; enye enyene ndinyene . . . ime ke ini ẹnamde enye idiọk.” (2 Timothy 2:24) Ntre edieke mme iman oro ẹsịnde ndidiana kiet ke iyatesịt ẹbọde n̄kpọ ẹnam, ekeme ndidi Christian ebeakpa oro ye nditọ esie idikemeke ndikpan emi. Edi mmọ idibuanake ke edinam nsunsu ido ukpono ndomokiet oro akade iso ke ufọk mmọ, koro mmọ ẹkopde item Bible oro: “Ẹkûbọp idem utịn̄e-utịn̄e ye mmọ eke mînịmke ke akpanikọ.”—2 Corinth 6:14.

Edumbet emi abuana edinam ubụkowo n̄ko. Mme Ntiense Jehovah isibuanake ke ikwọ, akam, m̀mê mme ido edinam oro asan̄autom nsunsu ido ukpono enịmde. Edieke mme Christian oro ẹdide mme n̄kpet n̄kpet andibuana ke ubon ẹkerede ẹte ke ana mmimọ ika utọ edinam oro, mmọ iditieneke ibuana.—2 Corinth 6:17; Ediyarade 18:4.

Mme Edinam Ubụkowo Oro Ẹnyenede Uku

Edinam ubụkowo oro Mme Ntiense Jehovah ẹsinịmde isibuanake mme ido edinam oro ẹnamde ye uduak ndinem mme akpan̄kpa esịt. Ẹsinọ utịn̄ikọ Bible edide ke Ufọkmbono Obio Ubọn̄, ufọk edinam ubụkowo, ufọk akpan̄kpa, m̀mê ke itie udi. Uduak utịn̄ikọ oro edi ndinọ mbon oro owo mmọ akpade ndọn̄esịt ebe ke ndinam se Bible etịn̄de aban̄a n̄kpa ye idotenyịn ediset ke n̄kpa an̄wan̄a. (John 11:25; Rome 5:12; 2 Peter 3:13) Ẹkeme ndikwọ ikwọ oro ọkọn̄ọde ke N̄wed Abasi, ndien ẹda edinam oro ẹkesịm utịt ye akam ndọn̄esịt.

Ndondo emi, ẹma ẹnịm utọ edinam ubụkowo ẹmi ẹnọ kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah oro ekedide ekpri eyeneka an̄wan Nelson Mandela, adaibuot ukara South Africa. Ke edinam oro okụrede, adaibuot ukara oro ama ọkọm etịn̄ikọ ke esịt akpanikọ. Ediwak mbọn̄ ye mme ikpọ owo ukara ẹma ẹdu ke otu mme andidụk. Asan̄autom esop ukara kiet ama ọdọhọ ete: “Emi edi ata ubụkowo oro enyenede uku akan oro akanam ami n̄kade.”

Nte Ẹnyịme Ọfọn̄ikpo?

Mme Ntiense Jehovah ẹsifụhọ n̄kpa owo ima mmọ. Ukem nte Jesus, mmọ ẹkeme nditua eyet. (John 11:35, 36) Edi mmọ ikereke ke edi akpan n̄kpọ mmimọ ndiwụt mfụhọ mmimọ an̄wan̄wa ebe ke idiọn̄ọ oro ẹkụtde. (Men Matthew 6:16-18 domo.) Ke ediwak idụt, ẹsiyom mme ebeakpa ẹsịne san̄asan̄a ọfọn̄ikpo man ẹnem akpan̄kpa oro esịt. Ana mmọ ẹsịne ọfọn̄ ẹmi ke ediwak ọfiọn̄ m̀mê idem isua kiet ke ẹma ẹkebụk owo, ndien ndision̄o enye esidi ini usọrọ efen.

Ẹsibat edikpu ndiwụt mme idiọn̄ọ ntuan̄a nte idiọkn̄kpọ oro ẹnamde akpan̄kpa. Ke ntak emi, ke mme ikpehe Swaziland, mme mbọn̄ ekpụk ẹsibịn Mme Ntiense Jehovah ẹsion̄o ke idem mme ufọk ye isọn̄ mmọ. Nte ededi, utọ mme anam-akpanikọ Christian oro ẹsibọ un̄wam kpukpru ini ẹto nditọete mmọ eke spirit oro ẹdude ke ebiet efen.

Esop Enyọn̄ Swaziland ama ebiere ikpe ke ufọn Mme Ntiense Jehovah, etịn̄de ete yak ẹyak mmọ ẹfiak ẹka mme ufọk ye isọn̄ mmọ. Ke idaha efen, ẹma ẹyak Christian ebeakpa kiet odu ke ufọk esie ke enye ama okowụt leta ye ọkpọ umụmikọ emi ebe esie oro akakpade eketịn̄de in̄wan̄în̄wan̄ ete ke n̄wan imọ inyeneke ndisịne ọfọn̄ikpo. Ntem, enye ama ekeme ndiwụt nte ke enye ke akpanikọ ama okpono ebe esie.

Akamba ufọn odu ndinọ in̄wan̄în̄wan̄ item mban̄a nte ẹkpenamde n̄kpọ ke itie n̄kpa mbemiso owo akpade, akpan akpan ke ebiet oro mme edinam ẹmi mîkemke ye N̄wed Abasi ẹdide ọsọ. Kere ban̄a uwụtn̄kpọ Victor, emi odụn̄de ke Cameroon. Enye ama ewet ndutịm oro anade ẹtiene ke ndibụk enye. Ediwak mbon oro ẹkponode ẹma ẹdu ke ubon esie oro ẹbuanade ke ọkpọsọn̄ ido eset kaban̄a ndinọ mme akpan̄kpa ukpono, esịnede ndikpono mme n̄kpọkpọrọ owo. Sia Victor ekedide andibuana ke ubon oro ẹkekponode, enye ama ọdiọn̄ọ ete ke eyedi ẹyeda n̄kpọkpọrọ imọ ẹnam n̄kpọ ke usụn̄ emi. Ke ntre enye ama ọnọ in̄wan̄în̄wan̄ item ke nte Mme Ntiense Jehovah ẹdibụkde imọ. Emi ama anam n̄kpọ emem ọnọ n̄wan ye nditọ esie, onyụn̄ anam ẹnọ eti ikọ ntiense ke n̄kann̄kụk oro.

Fep Ndikpebe Mme Ido Edinam Oro Mîkemke ye N̄wed Abasi

Ndusụk mbon oro ẹnyenede ifiọk Bible ẹsikop ndịk ndiwọrọ nda san̄asan̄a. Man ẹbọhọ ukọbọ, mmọ ẹsidomo ndinem mbọhọidụn̄ mmọ esịt ke ndinam nte imetiene inam ukpeme okpo ido obio inọ akpan̄kpa. Ke ini ẹtorode edika n̄kese mbon oro owo mmọ akpade man otodo ẹnọ ọkpọkpọ ndọn̄esịt, emi iyomke ẹnịm ekpri edinam ubụkowo ke ufọk akpan̄kpa kpukpru okoneyo mbemiso ata edinam ubụkowo. Ndinam emi ekeme ndinam mme nda nse ẹtuak ukot ẹduọn̄ọ, sia enye ekemede ndinọ mmọ ekikere nte ke mme andibuana inen̄ekede inịm se Bible etịn̄de aban̄a idaha mme akpan̄kpa ke akpanikọ.—1 Corinth 10:32.

Bible esịn udọn̄ ọnọ mme Christian ndinịm utuakibuot Abasi akpa ke uwem nnyụn̄ nda ini mmọ nnam n̄kpọ ọniọn̄ ọniọn̄. (Matthew 6:33; Ephesus 5:15, 16) Nte ededi, ke ndusụk ebiet, ẹsitre mme edinam esop ke urua kiet m̀mê akande oro ke ntak edinam ubụkowo. Mfịna emi idịghe ke Africa ikpọn̄. Kaban̄a edinam ubụkowo kiet, mbụk otode Edem Usụk America ọdọhọ ete: “Mme mbono esop Christian ita ẹma ẹnyene ata usụhọde ibat mme andidụk. Owo ikọnọhọ utom an̄wautom ibetedem ke n̄kpọ nte usen duop. Idem mbon oro mîdụhe ke esop ye nditọ ukpepn̄kpọ Bible ẹma ẹdu ke n̄kpaidem ye edikpu ndikụt ndusụk nditọete nnyịn iren ye iban ẹtienede ẹbuana.”

Ke ndusụk obio, mbon ubon akpan̄kpa ẹkeme ndikot n̄kpet n̄kpet ufan ifan̄ ẹdi ufọk ẹdida ekpri n̄kpọ ẹbịt itọn̄ ke ubụkowo ama okokụre. Edi ke ediwak ikpehe ke Africa, ediwak owo ke mme itie ikie oro ẹsikade ubụkowo ẹsisụhọde ẹtetie ke ufọk akpan̄kpa oro ẹnyụn̄ ẹdori enyịn ndidia usọrọ, emi ẹsiwakde ndiwa unam. Ndusụk mbon oro ẹbuanade ye esop Christian ẹmekpebe ido edinam emi, ẹnọde ekikere nte ke mmimọ inam usọrọ ndinem mme akpan̄kpa oro esịt.

Edinam ubụkowo oro Mme Ntiense Jehovah ẹnamde idorike mbon oro owo mmọ akpade ọsọn̄urua mbiomo ke idem. Ntre owo iyomke ẹnyene akpan ndutịm ẹnọ mbon oro ẹbuanade ndinọ okụk man ẹda ẹse ẹban̄a akwa ubiatokụk ke edinam ubụkowo. Edieke mme ebeakpa oro ẹdide ubuene mîkemeke ndise mban̄a ubiatokụk oro ẹyomde, mbon efen ke esop nte eyịghe mîdụhe ẹyedara ndinọ un̄wam. Edieke utọ un̄wam oro mîkemke, mbiowo ẹkeme ndinam ndutịm man ẹnọ mbon oro ẹdotde un̄wam n̄kpọ obụkidem.—1 Timothy 5:3, 4.

Idịghe kpukpru ini ke mme ido edinam ubụkowo ẹsituaha ye mme edumbet Bible. Ke ini mmọ ẹtuahade, mme Christian ẹsibiere ndinam n̄kpọ ke n̄kemuyo ye N̄wed Abasi.c (Utom 5:29) Okposụkedi emi ekemede ndida ukụt efen efen ndi, uwak mme asan̄autom Abasi ẹkeme ndinyịme nte ke mmimọ ima isobo mme utọ idomo oro uforo uforo. Mmọ ẹnam ntre ebe ke ukeme oro otode Jehovah, “Abasi kpukpru ndọn̄esịt,” ye ima ima un̄wam otode mme ekemmọ andinịm ke akpanikọ oro ẹdọn̄de mmọ esịt ke ukụt mmọ.—2 Corinth 1:3, 4.

[Mme Ikọ idakisọn̄]

[Ekebe ke page 23]

Ẹdiọn̄ ke Ntak Nsọn̄ọnda Mmọ

Sibongili edi enyene-uko ebeakpa Christian odụn̄de ke Swaziland. Ke ebe esie ama akakpa ke ndondo emi, enye ama esịn nditiene mme ido edinam oro ediwak owo ẹkerede ke ẹnem mme akpan̄kpa esịt. Ke uwụtn̄kpọ, enye ikokporokede idet ibuot esie. (Deuteronomy 14:1) Owo itiaita ẹdide mme andibuana ke ubon oro ẹma ẹyat esịt ẹban̄a emi ẹnyụn̄ ẹkporode enye idet ke odudu. Mmọ n̄ko ẹma ẹbiọn̄ọ Mme Ntiense Jehovah ndiwaha ufọk oro n̄kọnọ Sibongili ndọn̄esịt. Nte ededi, mbon eken oro ẹnyenede udọn̄ ke etop Obio Ubọn̄ ẹma ẹdara ndika n̄kese enye nnyụn̄ nnọ enye leta nsịnudọn̄ oro mbiowo ẹkewetde. Ke usen oro ẹkedoride enyịn Sibongili ndisịne san̄asan̄a ọfọn̄ikpo, n̄kpọ n̄kpaidem ama etịbe. Andibuana ke ubon oro ẹkponode ama okot mbono ndineme mban̄a enye ndisịn ndinam n̄kpọ ekekem ye ido utie ikpo eke obio.

Sibongili ọtọt ete: “Mmọ ẹma ẹbụp mi m̀mê se nnịmde ke akpanikọ ayayak mi n̄wụt mfụhọ ke ndisịne obubịt ewụra ikpo. Ke mma n̄kanam idaha mi an̄wan̄a, mmọ ẹma ẹdọhọ mi ke mmimọ idinyịkke mi. Ke n̄kpaidem mi, kpukpru mmọ ẹma ẹkpe mi ubọk ke ndikanam n̄kpọ ye ami ke odudu ye ke ndikporode mi idet ke ibuot ke ini mmen̄kenyịmeke. Kpukpru mmọ ẹma ẹben̄e mi ndifen nnọ mmimọ.” Ekem, eyeneka Sibongili an̄wan ama etịn̄ ete ke imọ imenịm ke akpanikọ ite ke Mme Ntiense Jehovah ẹnyene ido ukpono akpanikọ, ndien enye ama oyom ukpepn̄kpọ Bible.

Kere ban̄a uwụtn̄kpọ efen: Owo South Africa kiet emi ekerede Benjamin ekedi isua 29 ke emana ke ini enye okokopde aban̄a mbabuat n̄kpa ete esie. Ke ini oro, Benjamin ekedi n̄kukụre owo oro ekedide Ntiense ke ubon esie. Ke ini edinam ubụkowo, ẹma ẹyom kpukpru owo ẹsan̄a ke udịm ẹbe ke udi ẹnyụn̄ ẹtop ubọk ntan kiet kiet ẹdori ke ekebe okpo oro.* Ke ubụkowo oro ama okokụre, kpukpru n̄kpet n̄kpet iman ẹma ẹkporode idet ibuot mmọ. Sia Benjamin mîkabuanake ke mme ido edinam ẹmi, mme mbọhọidụn̄ ye mbonubon ẹma ẹtịn̄ ẹte ke spirit ete esie oro akpade ọyọnọ enye ufen.

Benjamin ọdọhọ ete: “Sia mbuọtde idemmi ye Jehovah, n̄kpọ ndomokiet ikanamke mi.” Mbonubon esie ẹma ẹkụt nte n̄kpọ eketiede ye enye. Nte ini akade, ata ediwak mmọ ẹma ẹtọn̄ọ ndikpep Bible ye Mme Ntiense Jehovah ẹnyụn̄ ẹna baptism nte idiọn̄ọ ediyak idem mmọ nnọ Abasi. Ndien nso kaban̄a Benjamin? Enye ama odụk utom ukwọrọikọ uyọhọ ini. Ke isua ifan̄ ẹmi ẹkebede, enye ama enyene eti ifet ndinam utom ke esop Mme Ntiense Jehovah nte esenyịn oro asan̄ade-san̄a.

[Ikọ idakisọn̄]

Ndusụk owo ẹkeme nditre ndikụt se idiọkde ke owo nditop flawa m̀mê ubọk ntan kiet nsịn ke udi. Nte ededi, Christian eyefep edinam emi edieke obio ẹsede enye nte usụn̄ ndinam mme akpan̄kpa ẹkop inemesịt mîdịghe edieke enye edide edinam oro asan̄autom nsunsu ido ukpono etiede ibuot.—Se Awake! eke March 22, 1977, page 15.