Ndinam Utom Ke Idak Ima Ima Ubọk Jehovah
NTE LAMBROS ZOUMBOS OBỤKDE
Mma nsak iso nse edinam akpan ubiere: ndinyịme enọ eyeneka ete mi oro ekedide enyene n̄kpọ owo ndikabade ndi etubom ke ikpọ mbubehe esie—ke ntre n̄kọkde mme mfịna okụk ubon nnyịn—m̀mê ndikabade ndi asan̄autom uyọhọ ini Jehovah Abasi. Yak nnam an̄wan̄a mme n̄kpọ oro ẹkekarade ubiere oro ami n̄kanamde ke akpatre.
AMI n̄kamana ke obio Volos, Greece, ke 1919. Ete mi ekesinyam ọfọn̄ irenowo, ndien nnyịn ima inyene inyene obụkidem. Edi ke ntak nsọn̄ọn̄kpọ ndutịm uforo eke utịt utịt iduọk isua 1920, Papa ama ọduọ odụk isọn onyụn̄ ataba ufọkurua esie. Mma nsikop mfụhọ kpukpru ini eke n̄kokụt mfụhọ ke iso ete mi.
Ke ndusụk ini ubon mi okodu uwem ke ata ọkpọikpọi ubuene. Kpukpru usen mma nsida hour kiet mbak nnyọn̄ ke ufọkn̄wed man n̄kada ke udịm ndibọ udia ẹkedemede. Edi, kpa ye ubuene nnyịn, nnyịn ima inyene ifụre ifụre uwem ubon. Utịtmbuba mi ekedi ndidi dọkta, edi ke ufọt ufọt isua uyen mi akana n̄kpọn̄ ufọkn̄wed nnyụn̄ ntọn̄ọ ndinam utom man n̄n̄wam ubon mi akaiso odu uwem.
Ekem, ke ini Ekọn̄ Ererimbot II, mbon Germany ye Italy ẹma ẹda ukara ke Greece, ndien ọkpọsọn̄ akan̄ ama odu. Mma nsiwak ndikụt mme ufan ye mme ọdiọn̄ọ ẹkpan̄ade ẹna ke mme efak ke ntak ọbiọn̄—kpa enyene-ndịk ndise oro mmendifreke tutu amama! Inikiet, ubon nnyịn ama etie biọn̄ usen 40 inyeneke bred, emi edide ọsọ udia ke Greece. Man idu uwem, ami ye akamba eyeneka mi ima isika mme n̄kpet n̄kpet obio-in̄wan̄ inyụn̄ ikọbọ mme ufan ye mme iman bia mbakara.
Udọn̄ọ Akabade Edi Edidiọn̄
Ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ 1944, mma nduọ ata ọkpọsọn̄ udọn̄ọ ubiak esịt. Ke ọfiọn̄ ita oro n̄kodude ke ufọkibọk, eyen eyeneka ete mi ama ada n̄kpri n̄wed iba ọsọk mi onyụn̄ ọdọhọ ete: “Kot ẹmi; mmonịm ke afo eyema mmọ.” Watch Tower Bible and Tract Society ekemịn̄ n̄kpri n̄wed oro, Who Is God? ye Protection. Ke mma n̄kokot mmọ mma, mma mbuana se isịnede ye ekemmọ mbon udọn̄ọ.
Ke mma n̄kọnyọn̄ ke ufọkibọk, mma ntọn̄ọ ndibuana ye Esop Volos eke Mme Ntiense Jehovah. Nte ededi, ke ọfiọn̄ kiet, ami n̄kodu ke ufọk nsisasan̄a mbọ usọbọ, ndien ọtọn̄ọde ke hour itiokiet osịm itiaita ke usen, mma nsikot n̄kani nsiondi Enyọn̄-Ukpeme, ọkọrọ ye mme n̄wed eken oro Watch Tower Society emịn̄de. Nte utịp, n̄kọri eke spirit mi ama ọsọp etieti.
Mma Nsikpere Ndibọhọ
Usen kiet ke ufọt ufọt 1944, ami n̄ketie ke n̄kpọitie ke itie nduọkodudu ke Volos. Inikiet inikiet otu mbonekọn̄ oro ẹkenọde mbonekọn̄ Germany ibetedem ẹma ẹkanade ebiet oro ẹkụk ẹnyụn̄ ẹmụm kpukpru owo ẹmi ẹkedude do. Ẹma ẹmụm nnyịn n̄kpọ nte owo 24 ẹsan̄a ke efak ẹka ibuot itieutom ndedịbe bodisi, emi okodude ke itie ubon un̄wọn̄.
Ke minit ifan̄ ẹma ẹkebe, mma n̄kop owo okotde mi enyịn̄ ye enyịn̄ owo oro n̄kadade nneme nneme ke itie nduọkodudu oro. Akwa owoekọn̄ edide owo Greece ama okot nnyịn onyụn̄ asian nnyịn ete ke kiet ke otu mme iman mi akasian imọ ete ke nnyịn idi Mme Ntiense Jehovah, ke ini okokụtde nte mbonekọn̄ ẹdade nnyịn ẹdaha. Akwa owo ukara Greece oro ndien ama ọdọhọ ete ke nnyịn imekeme ndinyọn̄ ufọk, onyụn̄ ọnọ nnyịn kad itieutom esie mbak ndusụk ẹfiak ẹmụm nnyịn.
Ke ndan̄nsiere nnyịn ima ikop ite ke mbon Germany ẹma ẹwot ata ediwak owo ke otu mbon oro ẹkemụmde nte usiene kaban̄a mbonekọn̄ Germany iba oro mbonekọn̄ Greece ẹdide mme andibiọn̄ọ ẹkewotde. Ke ẹsiode ndidi se ẹnyan̄ade ẹsio ke n̄kpa ẹfep, mma mfiọk ufọn edida san̄asan̄a eke Christian.
Ke utịt utịt 1944, mma nyarade uyakidem mi nnọ Jehovah ke baptism mmọn̄. Ke ndaeyo oro eketienede, Mme Ntiense ẹma ẹnam ndutịm ẹnọ mi ndibuana ye Esop Sklithro emi odude ke mme obot, ke ebiet emi ndikemede ndifiak nnyene ọyọhọ nsọn̄idem. En̄wan mbio obio oro akadade itie ke utịt ekọn̄ mbon Germany oro ke ọkọsọn̄ ubọk ini oro ke Greece. Ndien obio-in̄wan̄ oro ami n̄kodude ekedi itienna ekọn̄ mbon ntịme. Oku n̄kann̄kụk ye afai afai eren kiet efen ẹma ẹdori mi ikọ ẹte ke nyep uyep nnọ mbonekọn̄ ukara ẹnyụn̄ ẹnam esopikpe ekọn̄ oro mbon ntịme ẹkesiode ẹdi ẹnam ndụn̄ọde ye ami.
Owo emi okodude n̄ko ke abian̄a abian̄a esopikpe oro ekedi etubom ekọn̄ mbon ntịme eke ikpehe oro. Ke mma n̄kokụre ndinam an̄wan̄a ntak emi n̄kodude ke obio-in̄wan̄ oro nnyụn̄ n̄wụtde nte ke nte Christian, ami n̄kada ata san̄asan̄a ke en̄wan mbio obio oro, etubom oro ama ọdọhọ mbon eken ete: “Edieke owo ekededi otụkde ufan emi, enye eyekụt mi!”
Ke ukperedem mma mfiak nnyọn̄ Volos obio emana mi n̄kam n̄kopde nsọn̄idem ke mbuọtidem n̄kan ke ikpọkidem.
N̄kọri eke Spirit
Ibịghike ke oro ebede ẹma ẹmek mi akama okụk ke esop n̄kann̄kụk. Kpa ye nsọn̄ọn̄kpọ ke ntak ekọn̄ mbio obio—esịnede edimụm ediwak owo ke ntak edori ikọ oro mme ọkwọrọ ederi ẹkesịnde udọn̄ ẹnọ kaban̄a edinam mme owo ẹkpụhọde ido ukpono—edibuana ke utom ukwọrọikọ Christian ama ada akwa idatesịt ọsọk mi ye mbon eken ke esop nnyịn.
Ekem, ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ 1947, esenyịn Mme Ntiense Jehovah oro asan̄ade-san̄a ama edi edise nnyịn. Emi ekedi akpa utọ edidi ndise oro tọn̄ọ nte Ekọn̄ Ererimbot II okokụre. Ini oro ẹma ẹbahade esop nnyịn ke Volos oro akanamde n̄kọri ẹsịn ke esop iba, ndien ẹma ẹmek mi esenyịn oro etiede ibuot ke kiet ke otu esop oro. Mbonekọn̄ ye mme esop ufreidụt ke ẹkesuan ndịk adan̄aoro ke otu mme owo. Mme ọkwọrọ ederi ẹma ẹda idaha oro ẹnam n̄kpọ. Mmọ ẹma ẹnam mbon ukara ẹsua Mme Ntiense Jehovah ebe ke ndisuan nsunsu ufụmikọ nte ke nnyịn idi mbon Communist m̀mê mme andinọ otu mbon ntịme ibetedem.
Edimụm ye N̄kpọkọbi
Ke 1947, ẹma ẹmụm mi n̄kpọ nte utịm ikoduop ẹnyụn̄ ẹda mi ẹka esopikpe utịm ikata. Kpukpru ini ikpe ama esitebe mi. Ke ini utọ eke 1948, ẹma ẹbiere n̄kpọkọbi ọfiọn̄ inan̄ ẹnọ mi ke ntak edinam mme owo ẹkpụhọde ido ukpono. Ẹkesịn mi ke ufọk-n̄kpọkọbi ke Volos. Ke ini oro ibat mme anditan̄a Obio Ubọn̄ ama awak utịm ikaba ke esop nnyịn, ndien idatesịt ye inemesịt ẹma ẹyọhọ nditọete esịt.
Ke October 1948, ke adan̄aemi n̄kenyenede mboho ye owo itiokiet oro ẹkedide mme akamautom ke esop nnyịn, bodisi ition ẹma ẹbụmede ẹdụk ufọk ye ikan̄ ẹnyụn̄ ẹmụm nnyịn. Mmọ ẹma ẹda nnyịn ẹka itieutom mme bodisi ye unana editịn̄ ntak ẹmụmde nnyịn, ndien ẹma ẹmia nnyịn do. Bodisi kiet oro ama ekedi otop ita ama ọtọ mi ita ke iso. Ekem ẹma ẹtop nnyịn ẹdọn̄ ke ubet n̄kpọkọbi.
Ke oro ebede akamba owo oro ekedide andise enyịn ama okot mi esịn ke ọfis esie. Ke ini n̄kebererede usụn̄, enye ama otop ekpeme mmọn̄n̄wed, emi ekebede mi ọkọtọ ke ibibene obomo, ete itọ mi. Enye akanam emi man esịn mi ndịk ke idem. Ekem enye ama ọnọ mi ekpri ubak babru ye eton̄wed onyụn̄ aduat ete: “Wet enyịn̄ kpukpru Mme Ntiense Jehovah ke Volos, nyụn̄ da enyịn̄ mmọ sọk mi ke usenubọk. Edieke mûnamke, ọmọfiọk se inade ibet fi!”
Ami n̄kọbọrọke ikọ, edi ke mma n̄kafiak n̄kosịm ubet n̄kpọkọbi, ami ye kpukpru nditọete eken ima ibọn̄ akam inọ Jehovah. Mma n̄wet enyịn̄ mi ikpọn̄ ke babru oro nnyụn̄ mbet ẹkot mi. Edi n̄kokopke n̄kpọ ndomokiet aba nto akwa owo oro. Ke okoneyo, udịmekọn̄ oro ẹn̄wanade ye mmọ ẹma ẹdi, ndien enye ama atan̄ n̄kparawa esie aka ndikan̄wana ye mmọ. Ke en̄wan oro akadade itie, ẹma ẹnọ enye unan idiọk idiọk, ndien ẹkenyene ndisịbe ukot esie kiet mfep. Ke akpatre, ikpe nnyịn ama odụk esop, ndien ẹma ẹbiom nnyịn ikpe ke ndinịm mboho oro ibet mînyịmeke. Ẹma ẹbiere n̄kpọkọbi isua ition ẹnọ kpukpru nnyịn owo itiaba.
Sia n̄kesịnde ndidụk Mass ke Sunday ke ufọk-n̄kpọkọbi, ẹma ẹsịn mi ke n̄kọbi-ntem. Ke ọyọhọ usen ita, mma ndọhọ ẹyak ntịn̄ ikọ ye esenyịn ufọk-n̄kpọkọbi. Ami mma ndọhọ enye nte: “Ke nditịn̄ ke ọyọhọ edu ukpono, etie nte iwụtke ifiọk ndinọ owo emi onyịmede ndibiat isua ition ke ufọk-n̄kpọkọbi ke ntak mbuọtidem esie ufen.” Enye ama ekere ntotụn̄ọ ntotụn̄ọ aban̄a oro, ndien ke akpatre enye ama ọdọhọ ete: “Ọtọn̄ọde ke n̄kpọn̄, afo edinam utom mi ekpere mi ke ọfis mi.”
Ke akpatre, ẹma ẹnọ mi utom nte andin̄wam dọkta ke ufọk-n̄kpọkọbi. Nte utịp, mma n̄kpep ekese mban̄a edise mban̄a nsọn̄idem, kpa n̄kpọ oro ekenen̄erede enyene ufọn ke mme ukperedem isua. Ke adan̄aemi ndude ke ufọk-n̄kpọkọbi, mma nnyene ekese ifet ndikwọrọ ikọ, ndien owo ita ẹma ẹkpan̄ utọn̄ ẹnyụn̄ ẹkabade ẹdi Mme Ntiense Jehovah.
Ke mma n̄kodu ke ufọk-n̄kpọkọbi ke se ikperede ndisịm isua inan̄, ke akpatre ẹma ẹsio mi ẹnyụn̄ ẹnịm ke idak ukpeme ke 1952. Ekem, akana n̄ka esopikpe ke Corinth ke ntak edida san̄asan̄a. (Isaiah 2:4) Do ẹma ẹsịn mi ke esisịt ini ke ufọk-n̄kpọkọbi mbonekọn̄, ndien ẹma ẹfiak ẹtọn̄ọ ndinam n̄kpọ ye ami ke idiọk usụn̄. Ndusụk ikpọ owo ẹkenam n̄kpọ ke ata esen esen usụn̄ ndisịn mi ndịk ke idem, ẹdọhọde ẹte: “Nyeda afaka n̄kpok fi esịt n̄ken̄e n̄ken̄e nsion̄o,” m̀mê, “Kûkere ke itiat ikan̄ itiokiet kpọt ẹyenam fi akpa usọp usọp.”
Isio Isio Orụk Udomo
Nte ededi, ikebịghike mma mfiak nnyọn̄ ufọk, mfiak n̄kanam utom ye Esop Volos nnyụn̄ nnamde utom idịbi udia ibio ini. Usen kiet, mma mbọ leta otode ọfis n̄kọk itieutom Watch Tower Society ke Athens, ẹnọde mi ikot ndikọbọ ukpep ke urua iba ndien ekem ntọn̄ọ ndika n̄kese mme esop Mme Ntiense Jehovah nte esenyịn circuit. Ke ukem ini oro, eyeneka ete mi eren, emi mîkenyeneke eyen onyụn̄ enyenede ediwak inyene, ama ọdọhọ mi ndise enyịn ke inyene imọ. Ubon mi okosụk odu ke ubuene, ndien utom emi ọkpọkọkọk mfịna ndutịm uforo mmọ.
Mma n̄ka edem eyeneka ete mi eren man n̄kọkọm enye ke enọ esie, edi mma nsian enye nte ke mma mbiere ndibọ san̄asan̄a utom ke utom ukwọrọikọ Christian. Ke okopde oro enye ama adaha ada, ese mi sụn̄sụn̄, onyụn̄ asan̄a usọp usọp ọwọrọ ke ubet oro. Enye ama afiak edi ye okụk nte enọ mfọnido oro ekekemde ndise mban̄a ubon mi ke ediwak ọfiọn̄. Enye ama ọdọhọ ete: “Bọ emi, nyụn̄ da nam se amade.” Tutu osịm mfịn emi, n̄kemeke nditịn̄ nte eketiede mi ke idem ini oro. Eketie nte n̄kpọ eke n̄kokopde uyo Jehovah ọdọhọde mi, ‘Afo ememek nnennen n̄kpọ. Ami do ye afo.’
Ye edidiọn̄ otode ubon mi, mma n̄kpọn̄ n̄ka Athens ke December 1953. Okposụkedi edide eka mi ikpọn̄ akakabade edi Ntiense, mbon ubon mi eken ikọbiọn̄ọke utom Christian mi. Ke ini n̄kakade ọfis n̄kọk itieutom ke Athens, n̄kpọ en̄wen oro mmen̄kedorike enyịn ke akana ebet mi. Eyeneka mi an̄wan ama ọnọ telegram ẹsọk mi, asiande mi ete ke ukeme oro Papa ẹkesịnde ke isua iba ndibọ okụk ukpọn̄ utom ama osịm utịt uforo uforo usen oro. Nso efen ke n̄kpeben̄e? Eketie mi ke idem nte n̄kpọ eke n̄kenyenede mba, mben̄ede idem ndife ndọk ke utom Jehovah!
Ndiwụt Ukpeme
Ke mme ntọn̄ọ ntọn̄ọ isua mi ke utom circuit, n̄kenyene ndinen̄ede ndu ke ukpeme koro mme ido ukpono ye ukara ukaraidem ẹkekọbọde Mme Ntiense Jehovah ọkpọsọn̄ ọkpọsọn̄. Man n̄kese nditọete Christian mi, akpan akpan mbon oro ẹkedụn̄de ke n̄kpri obio ye mme obio-in̄wan̄, mma nsisan̄a ediwak hour ke okoneyo. Nditọete, oro ẹkedude ke itiendịk edidi se ẹmụmde, ẹma ẹsop idem ẹnyụn̄ ẹnyene ime ẹbet ke ufọk kiet kaban̄a edidi mi. Nso eti nsịnudọn̄ edem mbiba ke mme edika n̄kese oro ọkọnọ kpukpru nnyịn ntem!—Rome 1:11, 12.
Mbak owo idimụm mi, n̄kesinyene ndikpụhọde idem ndusụk ini. Inikiet, mma nsịne ọfọn̄ nte ekpemerọn̄ man mbe itie ukpeme usụn̄ n̄kosịm nditọete ẹkesopde idem ẹmi oro ẹkenen̄erede ẹyom utom ubọkerọn̄ eke spirit. Ke idaha efen, ke 1955, ami ye ekemmọ Ntiense ima inam n̄kari nte idi mme andinyam garlic man ifep ndinam mme bodisi ẹnyene eyịghe. Utom nnyịn ekedi ndikosobo ye ndusụk nditọete Christian oro ẹma ẹketre utom ke ekpri obio Árgos Orestikón.
Nnyịn ima isuan n̄kpọurua nnyịn ibon ke an̄waurua obio. Nte ededi, akparawa bodisi kiet emi ekekpemede ikpehe oro ama enyene eyịghe aban̄a nnyịn, ndien kpukpru ini oro enye ekebede, enye ama esida owụk enyịn ese nnyịn. Ke akpatre, enye ama ọdọhọ mi ete: “Afo utiehe nte andinyam garlic.” Ke ukem ini oro, n̄kaiferi ita ẹma ẹsan̄a ẹdi ẹnyụn̄ ẹwụt udọn̄ ndidep ndusụk garlic. Ke nnyande ubọk ke n̄kpọurua mi, mma ndọhọ: “Akparawa bodisi emi esita utọ garlic emi, ndien sese nte enye ọsọn̄de idem onyụn̄ eyede!” Iban oro ẹma ẹse bodisi oro ẹnyụn̄ ẹsak. Enye n̄ko ama atuak inua imam ndien ekem adaha.
Ke ini enye ama akadaha mma nda ifet oro n̄ka ufọkurua emi nditọete nnyịn eke spirit ẹkenamde utom nte mme okịmọfọn̄. Mma ndọhọ kiet ke otu mmọ ekịm n̄kpaha ọfọn̄idem oro n̄kekịbide ke jaket mi. Ke adan̄aemi enye anamde emi, mma nnyan inua nnyụn̄ nsịn enye etap ke utọn̄ nte: “Nto ọfis n̄kọk itieutom ndi ndikụt mbufo.” Ke akpa ifet nditọete oro ẹma ẹkop ndịk, sia mmọ mîkenyeneke ebuana ye ekemmọ Mme Ntiense ke ediwak isua. Mma nsịn udọn̄ nnọ mmọ ke ofụri ukeme mi nnyụn̄ nnam ndutịm ndisobo ye mmọ ke itie ubụkowo obio nte ini akade man ikaiso inyene nneme. Ke inemesịt, edika n̄kese oro ama ọnọ nsịnudọn̄, ndien mmọ ẹma ẹfiak ẹnyene ifịk ke utom ukwọrọikọ Christian.
Ndinyene Nsan̄a Oro Anamde Akpanikọ
Ke 1956, isua ita ke mma n̄kọtọn̄ọ utom emi ẹsan̄ade-san̄a, mma nsobo ye Niki, n̄kaiferi Christian emi ekenyenede akamba ima ọnọ utom ukwọrọikọ onyụn̄ oyomde ndibiat uwem esie ke utom ukwọrọikọ uyọhọ ini. Nnyịn ima ima kiet eken inyụn̄ inam ndọ ke June 1957. Ami mma n̄kere m̀mê Niki eyenyene ukeme emi utom oro ẹsan̄ade-san̄a oyomde ke mme idaha oro ẹtiede ekọn̄ ekọn̄ oro ẹkedude ẹnọ Mme Ntiense Jehovah ke Greece. Ye un̄wam Jehovah enye ama odomo, ntem akabarede edi akpa n̄wan oro etienede ebe esie asan̄a ke utom circuit ke Greece.
Nnyịn ima ikaiso ọtọkiet ke utom oro ẹsan̄ade-san̄a ke isua duop, inamde utom ye ata ediwak esop ke Greece. Ediwak ini nnyịn ikesisịne n̄kpọ oro ẹnamde itie isio isio ndien, ye ekpatisan̄ ke ubọk, isan̄a ke ekịm ke ata ediwak hour man ikosịm esop. Kpa ye ọkpọsọn̄ ubiọn̄ọ oro ikesiwakde ndisobo, nnyịn ima ikop nduaidem ndibem iso n̄kụt n̄wọrọnda n̄kọri ke ibat Mme Ntiense.
Utom Bethel
Ke January 1967, ẹma ẹnọ mi ye Niki ikot ndinam utom ke Bethel, nte ẹkotde ọfis n̄kọk itieutom Mme Ntiense Jehovah. Ikot oro okosịm nnyịn mbiba ke mbuari, edi nnyịn ima inyịme enye, ye mbuọtidem nte ke edi Jehovah ọnọ ndausụn̄. Nte ini akakade, nnyịn ima idifiọk utọ akwa ifet emi edinam utom ke iwụk itieutom ukara Abasi emi edide.
Ọfiọn̄ ita ke ima ikodụk utom Bethel, otu mbonekọn̄ ẹma ẹbọ ukara, ndien Mme Ntiense Jehovah ẹkenyene ndika iso nnam utom mmọ ke ndedịbe usụn̄. Nnyịn ima itọn̄ọ ndisop idem ke n̄kpri otu, inịm mme mbono nnyịn ke ikọt, ikwọrọ ikọ ye mbufiọk, ndien imịn̄ inyụn̄ isuan mme n̄wed Bible ke ndịbe. Ikọsọn̄ke ndikpụhọde nda ekekem ye mme idaha ẹmi, sia nnyịn n̄kukụre ikafiakde ibịne mme usụn̄ edinam utom nnyịn oro nnyịn ikesidade ke mme isua oro ẹkebede. Kpa ye mme ukpan, ibat Mme Ntiense ama ọkọri oto se ikpride ikan 11,000 ke 1967 okosịm se iwakde ikan 17,000 ke 1974.
Ke se ikperede ndisịm isua 30 ke utom Bethel, ami ye Niki imakaiso ndinyene mme edidiọn̄ eke spirit, kpa ye mme mfịna unana nsọn̄idem ye usọn̄. Ke se ibede isua duop, nnyịn ikodụn̄ ke ufọk n̄kọk itieutom emi okodude ke Efak Kartali ke Athens. Ke 1979 ẹma ẹyak obufa n̄kọk itieutom ẹnọ ke Marousi, kpa n̄kann̄kụk Athens. Edi ọtọn̄ọde ke 1991 nnyịn ima inyene akamba obufa n̄kọk itieutom ke Eleona, edide kilomita 60 ke edem edere Athens. Ami nnam utom mi ke ufọkibọk Bethel nnyịn, ke ebiet emi ukpep oro n̄kọbọde nte andinọ dọkta ufọk-n̄kpọkọbi un̄wam enen̄erede enyene ufọn.
Ke se iwakde ikan isua 40 emi ndude ke utom uyọhọ ini, ami, ukem nte Jeremiah, mmokụt nte un̄wọn̄ọ Jehovah edide akpanikọ: “Mmọ ẹyen̄wana ekọn̄ ye afo; edi idikemeke ubọk ye afo; koro ami ndude ye afo, man nnyan̄a fi: uyo Jehovah edi emi.” (Jeremiah 1:19) Ih, ami ye Niki imadara cup emi ọyọhọde ye mme edidiọn̄ ẹtode Jehovah. Nnyịn imadara kpukpru ini ke uwak ima ima edikere mban̄a ye mfọnido esie oro owo mîdotke.
Nsịnudọn̄ emi nnọde mme uyen ke esop Jehovah edi ndisịn idem ke utom ukwọrọikọ uyọhọ ini. Ke usụn̄ emi mmọ ẹyekeme ndiyere ikot oro Jehovah ọnọde ete ẹdomo ẹse m̀mê imọ iyenam akpanikọ ke un̄wọn̄ọ imọ ‘ndiberede window heaven, inyụn̄ in̄wan̄a nti n̄kpọ inọ, tutu akaha.’ (Malachi 3:10) Otode ke ifiọk n̄kpọntịbe idemmi, mmekeme ndinọ mbufo mme uyen nsọn̄ọ nte ke Jehovah ke akpanikọ eyediọn̄ kpukpru mbufo oro ẹbuọtde idem ke enye ọyọhọ ọyọhọ.
[Ndise ke page 26]
Lambros Zoumbos ye n̄wan esie, Niki