Anie Anam?

AKPA owo oro, Adam, ọkọtọn̄ọ edu oro. Ke ama akanam idiọkn̄kpọ enye ọkọdọhọ Abasi ete: “N̄wan emi afo ọkọnọde ete odu ye ami, enye ọkọnọ mi mfri eto oro, ami nnyụn̄ ndia.” Ke nditịm ntịn̄, enye ọkọdọhọ ete: “Idịghe ami nnam!” Akpa n̄wan oro, Eve, akanam ukem ntre ke ini enye ọkọdọhọde ete: “Urụkikọt akabian̄a mi, ndien ndia.”—Genesis 3:12, 13.

Ntre ke ẹketọn̄ọ ke in̄wan̄ Eden mme owo nditre ndinyịme nduduọhọ kaban̄a mme edinam mmọ. Nte akanam afo emenyene ubiomikpe n̄kpọ emi? Ke ini mme mfịna ẹdemerede, nte afo inikiet inikiet emesiduọhọ mbon en̄wen? Mîdịghe nte afo emesidụn̄ọde idaha oro man okụt m̀mê anie enen̄ede anam? Ke uwem eke usen ke usen, edi ata mmemmem ndiduọ ndụk afia ediduọhọ mbon en̄wen ke mme ndudue nnyịn nnyụn̄ ndọhọ, “Idịghe ami nnam!” Ẹyak ise mme ọsọ idaha inyụn̄ ikụt se ndusụk owo ẹsimade ndinam. Ke edide akpan n̄kpọ akan, kere ban̄a se afo akpanamde ke mme ukem idaha oro.

Nsọn̄ọn̄kpọ ke N̄kan̄ Okụk

Ke ini ẹdude ke ọkpọsọn̄ mfịna okụk ndusụk owo ẹkeme ndidọhọ ẹte: “Idịghe ami nnam—oto ndutịm uforo, ndiọi mbon mbubehe, nsọn̄urua n̄kpọ uduuwem.” Edi ndi mme n̄kpọ ẹmi ẹnen̄ede ẹnyene nduduọhọ? Eyedi mme idaha oro mînyeneke iwụk ẹkeda mmọ ẹkesịn ke mme mbubehe oro ẹnyenede eyịghe ẹban̄a m̀mê oro ẹkekerede-kere ke ẹyefọn. Ndusụk ini idiọkitọn̄ esifụk ata idem n̄kpọ, ndien mme owo ẹsinam mme mbubehe oro mmọ mîfiọkke, ẹduọde ẹdụk ubọk mbon abian̄a mmemmem mmemmem. Mmọ ẹsifre nte ke edieke etiede nte ke n̄kpọ ọfọn akaha ndidi akpanikọ, enye isiwakke ndifọn nte ẹdọhọde. Mmọ ẹsidụk ẹyom item oro mmọ ẹmade ndikop, edi ke ini nsọn̄ọn̄kpọ ndutịm uforo edide, mmọ ẹsiyom owo efen ndiduọhọ. Ke mfụhọ, emi akam esitịbe ndusụk ini ke esop Christian.

Ndusụk owo ẹma ẹduọ ke afia mbubehe oro mîwụtke eti ibuot m̀mê oro ẹkam ẹdide abian̄a abian̄a, utọ nte edidep mme diamond oro mîdụhe, edisịn okụk ke uforo uforo ndutịm television oro ẹsikpude ke mbuari, m̀mê edinọ ubọpufọk oro ataharede ibetedem. Ekeme ndidi ekikak ekikak udọn̄ kaban̄a inyene ama ofụk item Bible emi ke ekikere mmọ: “Mmọ eke ẹyomde ndidi mbon inyene ẹduọ ẹsịne ke idomo ye afia . . . ẹnyụn̄ ẹda ediwak mfụhọ ẹnọ idemmọ unan.”—1 Timothy 6:9, 10.

Edibiat okụk nte ẹmade-ma ekeme n̄ko ndida n̄kosụn̄ọ ke nditaha. Ndusụk owo ẹsikere ẹte ke mmimọ inyene nditie nte mbon oro ẹdude ke mme magazine n̄kon̄ine ndondo emi, ika nduọkodudu oro ẹsọn̄de urua, idia udia ke mme nye-n̄kan itie unyamudia, inyụn̄ idep ata mbufa nsiondi “n̄kpọmbre” ikpọ owo—mme moto unọ idem inemesịt, ubom, ukwak usio ndise, mme ukwak ubre ikwọ. Nte ededi, nte ini akade ndusụk owo ẹkeme ndinyene mme n̄kpọ ẹmi ebe ke ọniọn̄ ọniọn̄ ndutịm ye edibọk okụk nnịm. Edi mbon oro ẹyomde ndinyene mmọ ke ibụmede ẹkeme ndiduọ ndụk ata akamba isọn. Edieke mmọ ẹduọde ẹdụk isọn, anie anam? Nte an̄wan̄ade mmọ ẹma ẹfụmi eti item eke Mme N̄ke 13:18: “Ubuene ye bụt ẹnam owo eke esịnde item.”

Edikpu Otode Nditọ

“Mbiowo ẹnam nditọ mi ẹkpọn̄ akpanikọ,” ndusụk mme ete ye eka ẹkeme ndidọhọ ntre. “Mmọ ikọnọhọ nditọ mi ntịn̄enyịn oro ekemde.”

Mbiowo ke akpan ẹnyene mbiomo edibọk nnyụn̄ nse mban̄a otuerọn̄, edi nso kaban̄a ete ye eka ke idemmọ? Nte mmọ ẹnịm eti uwụtn̄kpọ ke ndiwụt mbun̄wụm spirit Abasi ke kpukpru edinam mmọ? Nte ẹma ẹsinịm ukpepn̄kpọ Bible ubon ofụri ini? Nte ete ye eka ẹma ẹsịn ifịk ke utom Jehovah ẹnyụn̄ ẹn̄wam nditọ nditịm idem nnọ oro? Nte mmọ ẹma ẹkpeme nsan̄a nditọ mmọ?

Ukem ntre, edi mmemmem n̄kpọ ete m̀mê eka ndidọhọ kaban̄a utom ufọkn̄wed ete: “Mme andikpep ẹkenam eyen mi okûnam ọfọn ke ufọkn̄wed. Mmọ ikamaha eyen mi. Ndien idem n̄kpọ ufọkn̄wed oro enyene usụhọde idaha ukpepn̄wed.” Edi ndi ete m̀mê eka ama esinyene nneme mfọn mfọn ye ufọkn̄wed? Ndi ete m̀mê eka oro ama esinyene udọn̄ ke se eyen oro ekpepde ye mme ukpepn̄kpọ esie? Nte ẹma ẹsitịm mme utomufọk esie, ndien nte ẹma ẹsinọ un̄wam ke ini okoyomde? Ndi ekeme ndidi akpan mfịna ekedi n̄kpọ aban̄ade edu m̀mê ifem ke n̄kan̄ eyen oro m̀mê ete m̀mê eka?

Utu ke ete ye eka ndiduọhọ ndutịm ufọkn̄wed, akam otịm enyene uforo akan edieke mmọ ẹnamde n̄kpọ in̄wan̄în̄wan̄ ndikụt nte ke nditọ mmọ ẹnyene nnennen edu ye nte ke mmọ ẹda mme ifet ukpepn̄kpọ oro mmọ ẹnyenede ke ufọkn̄wed ẹnam n̄kpọ.

Edikpu Ndikọri ke N̄kan̄ eke Spirit

Ndusụk ini nnyịn imesikop owo ọdọhọde ete: “N̄kpọsọn̄ idem n̄kan emi ke n̄kan̄ eke spirit, edi ami nditre ndisọn̄ idem itoho mi. Mbiowo inọhọ mi ntịn̄enyịn oro ekemde. Nnyeneke ufan ndomokiet. Spirit Jehovah idụhe ke esop emi.” Edi, mbon efen ke esop oro ẹnyene mme ufan, ẹkop inemesịt, ẹnyụn̄ ẹnam nti n̄kọri eke spirit; esop oro onyụn̄ enyene n̄kọri ye uforo eke spirit. Ntre ntak emi ndusụk owo ẹnyenede mfịna?

Ibat ibat owo ẹsiyom ndidụk n̄kpet n̄kpet nsan̄a ye mbon oro ẹnyenede etikwo etikwo edu ye edu n̄kụni. Uyat uyat, ndotndot ikọ ye n̄kụni ofụri ini ẹkeme ndidi ata n̄kpọ mmemidem. Ke mîyomke ẹnam mmimọ ikop mmemidem ke n̄kan̄ eke spirit, ndusụk owo ẹkeme ndisụhọde ebuana n̄kaowo ye mme utọ owo oro. Ke adade emi nte unana ima ke n̄kan̄ esop, owo ekeme nditọn̄ọ ukpụhọde, ọwọrọde aka esop kiet, ekem aka efen, ndien efen. Ukem nte otu ufene ẹmi ẹsisan̄ade ke unaisọn̄ Africa ẹmi kpukpru ini ẹsiyomde ebiet emi ikọn̄ ẹsehede ẹkan, “mme asan̄a isan̄” Christian ẹmi ẹsiyom esop oro ọfọnde kpukpru ini. Mmọ ẹkpetịm ẹkop inemesịt didie ntem edieke mmọ, utu ke oro, ẹkpesede nti edu mbon efen, ẹkpenyụn̄ ẹdomode ndision̄o mbun̄wụm spirit Abasi ata ọyọhọ ọyọhọ ke uwem mmọ!—Galatia 5:22, 23.

Ndusụk owo ẹsinam ntre ebe ke ndisịn san̄asan̄a ukeme ndineme nneme ye isio isio owo ke mbonoesop kiet kiet ke Ufọkmbono Obio Ubọn̄ nnyụn̄ nnen̄ede ntoro enye kaban̄a akpan n̄kpọ kiet. Ekeme ndidi kaban̄a eti edu nditọ esie, edidụk mme mbonoesop Christian kpukpru ini, ibọrọ oro ẹketịmde idem mfọn mfọn ke Ukpepn̄kpọ Enyọn̄-Ukpeme, mfọnido ke enye ndinọ ufọk esie ẹda ẹnịm Ukpepn̄kpọ N̄wedesop ye mme mbono an̄wautom, ye ntre ntre eken. Ebede ke ndinam edi uduak fo ndikụt se ibede unana mfọnmma ke enyọn̄ enyọn̄, afo ke akpanikọ eyekụt nti edu nditọete Christian fo iren ye iban. Emi eyenam mmọ ẹma fi, afo eyenyụn̄ okụt ete ke afo unanake mme ufan akpanikọ.

Akakan Ntak

“Uduak Abasi ke edi.” “Devil edi ntak.” Eyedi akakan ntak edi ndiduọhọ Abasi m̀mê Devil kaban̄a mme edikpu nnyịn. Edi akpanikọ nte ke Abasi m̀mê Satan ekeme ndinyene odudu ke ndusụk n̄kpọntịbe ke uwem nnyịn. Nte ededi, ndusụk owo ẹnịm ẹte ke ekpere ndidi kpukpru n̄kpọ ke uwem mmọ, eti m̀mê idiọk, edi utịp otode Abasi m̀mê Satan ndisịbe ndụk. Etie nte n̄kpọ eke ẹdọhọde ke baba n̄kpọ kiet oro okotịbede ọnọ mmọ itoho ntak edinam mmọ. “Edieke Abasi oyomde mi nnyene obufa moto oro, enye eyenam nnyene enye.”

Utọ mbon oro ẹsiwak ndidu uwem ye unana ntịn̄enyịn, ẹnamde mme ubiere ẹban̄ade okụk ye mme n̄kpọ eken ye ekikere nte ke Abasi eyenyan̄a mmimọ. Edieke mme edinam unana ibuot mmọ ẹsụn̄ọde ke ndusụk afanikọn̄, eke ndutịm uforo m̀mê n̄kpọ ntre, mmọ ẹduọhọ Devil. Ndinam n̄kpọ ke ibụmede ye unana edibem iso ‘mbat se iditakde’ ndien ekem ẹduọhọ Satan kaban̄a edikpu, m̀mê ke akam ọdiọkde akan, ẹdori enyịn Jehovah ndisịbe ndụk, ikpedịghe edinam n̄kpọ mbe adan̄a kpọt edi n̄ko se mîkemke ye N̄wed Abasi.—Luke 14:28, 29.

Satan ama odomo ndinam Jesus ekere ntre okûnyụn̄ ekere aban̄a se idisụn̄ọde ito mme edinam Esie. Kaban̄a udiana idomo oro, Matthew 4:5-7 ọtọt ete: “Satan ada Enye odụk ke edisana obio, emen Enye odori ke edikon̄ ebiet temple, onyụn̄ ọdọhọ Enye ete, Edieke Afo edide Eyen Abasi, sio Idemfo duọk ke isọn̄; koro ẹma ẹwet ẹte, Enye eyenọ mme angel Esie uyo aban̄a Fi: ndien mmọ ẹyekama Fi ke ubọk mmọ, mbak Afo edituak ukot Fo ke itiat.” Jesus ama ọfiọk ete ke imọ ikemeke ndidori enyịn Jehovah ndisịbe ndụk edieke imọ ikpanamde ibụmede ibụmede edinam ndomoidem, idem edinam uwotidem. Ntem, enye ama ọbọrọ ete: “Ẹma ẹwet n̄ko ẹte, Kûdomo Jehovah Abasi fo.”

Mbon oro ẹnyenede ntụhọ ediduọhọ Devil m̀mê Abasi kaban̄a mme eyịghe eyịghe edinam mmọ ẹtie ukem ukem nte mbon oro ẹnịmde edisiak ntantaọfiọn̄ ke akpanikọ, ẹmi n̄kukụre ẹnịmde ntantaọfiọn̄ ke itie Abasi m̀mê Devil. Ke ẹnen̄erede ẹnịm ke akpanikọ ẹte ke ekpere ndidi kpukpru n̄kpọ oro ẹtịbede ẹdi se mmimọ mîkemeke ndikara, mmọ ẹfụmi mmemmem edumbet oro ẹwetde ke N̄wed Mbon Galatia 6:7: “Se ededi owo ọtọde, oro ke enye edinyụn̄ ọdọk.”

Ndisak Iso Nse Ata Idem N̄kpọ

Idụhe owo oro edinenide ke nnyịn idu uwem ke ererimbot unana mfọnmma. Mme mfịna oro ẹnemede mi ẹdi ata idem n̄kpọ. Mme owo ẹyeda nnyịn ẹn̄wana okụk. Ndusụk mme eteutom idifọnke ido. Mme ọdiọn̄ọ ẹkeme ndinyene odudu ke idem nditọ nnyịn ke ukwan̄ usụn̄. Oyom ndusụk mme andikpep ye ufọkn̄wed ẹnam n̄kọri. Mbiowo ẹkeme nditịm n̄wụt ima ye edikere mban̄a ndusụk ini. Edi oyom nnyịn iti utịp unana mfọnmma ye nte ke, nte Bible osiode owụt, “ofụri ererimbot onyụn̄ esịne ke ubọk andidiọk.” Ntre idịghe ata idem n̄kpọ ndidori enyịn nte ke usụn̄uwem nnyịn edidi ndọdọnọ ndọdọnọ kpukpru ini.—1 John 5:19.

Adianade do, ana nnyịn ifiọk mme unana mfọnmma ye mme unana ukeme nnyịn inyụn̄ ifiọk ite ke ediwak ini mme mfịna nnyịn ẹdi utịp ndisịme nnyịn. Paul eketeme mme Christian ke Rome ete: “Ndọhọ kpukpru owo ke otu mbufo, nte enye okûkere ete idi n̄kpọ ikan nte ekpekerede.” (Rome 12:3) Item oro enyene n̄kpọ ndinam ukem ukem ntre ye nnyịn mfịn. Ke ini n̄kpọ akwan̄ade ke uwem nnyịn, nnyịn inikiet inikiet iditieneke eteete ye ekaeka nnyịn Adam ye Eve idọhọ ite: “Idịghe ami nnam!” Utu ke oro, nnyịn iyebụp idem nnyịn ite, ‘Nso isio isio n̄kpọ ke n̄kpakanam man n̄kpekefep idiọk utịp emi? Nte mma nnam eti ubiere ke n̄kpọ emi nnyụn̄ nyom item nto ebiet oro eti ibuot odude? Nte mma nda nte ke owo m̀mê mme owo eken oro ẹkebuanade ẹma ẹnen, nnọde mmọ uku?’

Edieke nnyịn itienede mme edumbet Christian inyụn̄ inamde nti ubiere, nnyịn iyenyene ediwak ufan ye esisịt mfịna. Ẹyebiere ediwak mfịna oro owo mîyomke ke uwem nnyịn eke usen ke usen. Nnyịn iyenyene idatesịt ke mme edinam nnyịn ye mmọ en̄wen ndien mbụme emi idinọmọke nnyịn: “Anie anam?”

[Mme ndise ke page 28]

Ete ye eka ẹkeme ndinam ekese ndin̄wam nditọ mmọ ẹkọri ke n̄kan̄ eke spirit