Ndin̄wana Ye Odudu Idiọkn̄kpọ Ke Mmeme Ikpọkidem
“Edikere n̄kpọ obụkidem ọwọrọ n̄kpa; edi edikere n̄kpọ spirit edi uwem ye emem.”—ROME 8:6.
1. Kaban̄a nso uduak ke ẹkebot owo?
“ABASI obot owo esịn ke mbiet esiemmọ, ke mbiet Abasi ke obot enye; eren ye n̄wan ke obot mmọ.” (Genesis 1:27) Mbiet edi n̄kpọ oro owụtde ukem ukem nte n̄kpọ etiede m̀mê ebiet emi n̄kpọ oro otode. Ntem, ẹkebot mme owo ndiwụt mbiet ubọn̄ Abasi. Ebede ke ndiwụt mme edu Abasi—utọ nte ima, eti ido, unenikpe, ye udọn̄ n̄kpọ eke spirit—ke kpukpru edinam mmọ, mmọ ẹda itoro ye ukpono ẹsọk Andibot, ẹnyụn̄ ẹda inemesịt ye uyụhọ ẹsọk idemmọ.—1 Corinth 11:7; 1 Peter 2:12.
2. Didie ke akpa owo iba oro ẹkefebede ẹkpọn̄ nde?
2 Ẹma ẹtịm akpa owo iba, oro ẹkebotde ke mfọnmma usụn̄, idem mfọn mfọn ẹnọ utom emi. Ukem nte ukụtiso emi ẹtụkde enen̄ede esem, mmọ ẹma ẹnyene ukeme ndikpowụt mbiet ubọn̄ Abasi ke uyai ye akpanikọ. Nte ededi, mmọ ẹma ẹyak akwa nsemnsem idaha oro akpa mmọn̄ ke ini mmọ ẹkekoide-koi ẹmek nditụt utọn̄ ye Andibot, kpa Abasi mmọ. (Genesis 3:6) Ke oro ebede, mmọ ikekemeke aba ndiwụt ubọn̄ Abasi ke mfọnmma usụn̄. Mmọ ẹma ẹduọ ẹkpọn̄ ndiwụt mbiet ubọn̄ Abasi, ẹtabade uduak oro ẹkebotde mmọ ke mbiet Abasi. Ke mme ikọ en̄wen, mmọ ẹma ẹnam idiọkn̄kpọ.a
3. Nso idi ata uduot idiọkn̄kpọ?
3 Emi an̄wam nnyịn ndifiọk ata uduot idiọkn̄kpọ, emi abiatde ukeme owo ndiwụt mbiet ye ubọn̄ Abasi. Idiọkn̄kpọ anam owo etre ndidi edisana, oro edi, edehe onyụn̄ abiara ke ekikere eke n̄kan̄ spirit ye eke ido uwem. Kpukpru ubonowo, ẹdide mme andito ubon Adam ye Eve, ẹkemana ke mbiara ye ndedehe idaha emi, ẹduọde ẹkpọn̄ se Abasi odoride enyịn oto mmọ nte nditọ esie. Nso ekedi utịp? Bible anam an̄wan̄a ete: “Nte idiọkn̄kpọ okotode owo kiet odụk ke ererimbot, n̄kpa onyụn̄ otode ke idiọkn̄kpọ oro odụk, n̄kpa onyụn̄ ebe osịm kpukpru owo, koro kpukpru owo ẹma ẹnam idiọkn̄kpọ.”—Rome 5:12; men Isaiah 64:6 domo.
Odudu Idiọkn̄kpọ ke Mmeme Ikpọkidem
4-6. (a) Didie ke ekese owo ẹse idiọkn̄kpọ mfịn? (b) Nso idi utịp otode mme ekikere oro ẹnyenede ẹban̄a idiọkn̄kpọ ke eyomfịn?
4 Ata ekese owo mfịn ikereke iban̄a idemmọ nte se mîsanake, se ibiarade, m̀mê mme anamidiọk. Ke akpanikọ, ikọ oro, idiọkn̄kpọ omosop ofụri ofụri ke usem mmọ. Ndusụk mmọ ẹkeme nditịn̄ mban̄a ndudue, unana ntịn̄enyịn, ye unana eti ubiere. Edi idiọkn̄kpọ-ọ? Ọsọsọn̄! Idem ye mbon oro ẹsụk ẹdọhọde ke imonịm Abasi ke akpanikọ, nte Alan Wolfe, prọfesọ ke ukpepn̄kpọ ebuana n̄kaowo etịn̄de, “mme ukpepn̄kpọ esie ẹsịne mme ekikere oro ẹnịmde ke akpanikọ utu ke ndidi se idade owo usụn̄ ke n̄kan̄ ido uwem, ẹda mmọ nte ‘ekikere 10’ utu ke nte ibet 10.”
5 Nso idi utịp edikere n̄kpọ ke utọ usụn̄ emi? Edikan̄, mîdịghe ke nsụhọde n̄kaha edifụmi idiọkn̄kpọ nte edide ata idem n̄kpọ. Emi amada emana mme owo oro ẹnyenede ata idiọk ekikere ẹban̄a se idide eti ye idiọk, emi ẹnyenede ifụre ndinịm mme idaha ido uwem idemmọ inyụn̄ iyomke ndinam ibat nnọ owo ndomokiet ke se ededi oro mmọ ẹmekde ndinam, edi. Ye mme utọ owo oro, ndikop inemesịt edi n̄kukụre n̄kpọ ndida mbiere m̀mê usụn̄ edinam enen m̀mê inenke.—Mme N̄ke 30:12, 13; men Deuteronomy 32:5, 20 domo.
6 Ke uwụtn̄kpọ, ke edinam television kiet, ẹma ẹkot n̄kparawa owo ẹditịn̄ se idide ekikere mmọ ke se ẹdọhode nte edide idiọkn̄kpọ itiaba emi ẹkamade n̄kpa.b Kiet ke otu mmọ ama ọdọhọ ete: “Ntan̄idem idịghe idiọkn̄kpọ. Afo enyene ndikop inemesịt ye idemfo.” Kaban̄a edifu ifu, owo efen ọkọdọhọ ete: “Ọfọn nditie ntre ndusụk ini. . . . Edi se ifọnde ndiduọk odudu ndusụk ini nnyụn̄ nnọ idemfo ọkpọkpọ ini.” Idem etịn̄ikọ mmọ ama ọnọ ibio ibio utịn̄ikọ emi ete: ‘Mme idiọkn̄kpọ itiaba oro ẹkamade n̄kpa idịghe mme idiọk edinam edi, utu ke oro, mme ntụk oro ẹsitụkde kpukpru owo ẹmi ẹkemede ndikama mfịna edi enen̄ede ẹkop inem.’ Ih, ukem nte idiọkn̄kpọ osopde, ntre n̄ko ke esịt oro obiomde owo ikpe osop, koro, ubiomikpe akam edi ata isio ye edikop inemesịt.—Ephesus 4:17-19.
7. Nte ekemde ye Bible, didie ke idiọkn̄kpọ otụk mme owo?
7 Ke edide ata isio ye kpukpru emi, Bible etịn̄ in̄wan̄în̄wan̄ ete: “Kpukpru owo ẹma ẹnam idiọkn̄kpọ, ẹnyụn̄ ẹtaba ubọn̄ Abasi.” (Rome 3:23) Idem apostle Paul ama onyịme ete: “Mmọfiọk nte baba eti n̄kpọ kiet idụn̄ke mi ke idem, oro edi, ke obụkidem mi: koro ndinyịme ndinam eti n̄kpọ odu ye ami, edi ndinanam idụhe. Koro nnamke eti n̄kpọ eke ọdọn̄de mi ndinam, edi idiọkn̄kpọ eke mîdọn̄ke mi ndinam oro ke nnanam.” (Rome 7:18, 19) Paul mi ikesemeke iban̄a idemesie. Utu ke oro, koro enye ọkọfiọkde ọyọhọ ọyọhọ adan̄a nte ubonowo ẹduọde ẹkpọn̄ ubọn̄ Abasi, odudu idiọkn̄kpọ ke mmeme ikpọkidem ama otụk enye akamba akamba. Enye ama ọdọhọ ete: “Mbọm mi, owo nditaha! anie edinyan̄a mi osio ke ikpọkidem n̄kpa emi?”—Rome 7:24.
8. Nso mme mbụme ke nnyịn ikpenyene ndibụp idem nnyịn? Ntak-a?
8 Nso idi ekikere fo ke n̄kpọ emi? Afo emekeme ndifiọk ke nte andito ubon Adam, afo, ukem nte kpukpru mbon en̄wen, edi anana mfọnmma. Edi didie ke ifiọk emi otụk ekikere fo ye usụn̄uwem fo? Nte afo ada enye nte n̄kpọ oro odude ke uwem onyụn̄ akaiso mfefere mfefere ndinam se ededi oro anamde nte n̄kpọ eke edide ndammana n̄kpọ? Mîdịghe nte afo emesisịn ukeme oro enyenede iwụk ndin̄wana ye odudu idiọkn̄kpọ ke mmeme ikpọkidem, odomode ndiwụt ubọn̄ Abasi ke usụn̄ oro ayamade nte ekekeme ke kpukpru se afo anamde? Emi enyene ndidi akpan n̄kpọ oro ebehede nnyịn owo kiet kiet ke ikerede se Paul eketịn̄de ete: “Mmọemi ẹdide mbon obụkidem ẹkere n̄kpọ obụkidem, edi mmọemi ẹdide mbon spirit ẹkere n̄kpọ spirit. Koro edikere n̄kpọ obụkidem ọwọrọ n̄kpa; edi edikere n̄kpọ spirit edi uwem ye emem.”—Rome 8:5, 6.
Edikere N̄kpọ Obụkidem
9. Ntak emi ‘edikere n̄kpọ obụkidem ọwọrọde n̄kpa’?
9 Nso ke ikọ Paul ọkọwọrọ ke ini enye ọkọdọhọde ete ke “edikere n̄kpọ obụkidem ọwọrọ n̄kpa”? Ẹwak ndida ikọ oro “obụkidem” ntịn̄ ikọ ke Bible mban̄a owo ke idaha unana mfọnmma esie, ‘emi ẹkeyomode ke idiọk’ nte andito ubon ọsọn̄ibuot Adam. (Psalm 51:5; Job 14:4) Ntem, Paul ọkọnọ mme Christian item ete ẹkûsịn esịt mmọ ke mme ntụhọ, ntụk idiọkn̄kpọ, ye mme udọn̄ eke anana mfọnmma mmeme ikpọkidem. Ntak-a? Ke ebiet en̄wen Paul asian nnyịn se mme utom obụkidem ẹdide ndien ekem adian ntọt emi ete: “Mmọemi ẹnamde orụk ido eke ẹtiede ntem ididaha Obio Ubọn̄ Abasi inyene.”—Galatia 5:19-21.
10. Nso ke “edikere” ọwọrọ?
10 Edi nte akamba ukpụhọde idụhe ke ndikekere n̄kpọ ye ndinanam enye? Edi akpanikọ, ndikere mban̄a n̄kpọ isidaha ikosịm edinanam enye kpukpru ini. Nte ededi, edikere n̄kpọ akan ikpîkpu edinyene ibio ibio ekikere. Ikọ oro Paul akadade edi phroʹne·ma ke usem Greek, ndien enye ada ọnọ “usụn̄ ukere n̄kpọ, ediwụk ekikere, . . . uduak, se owo enyenede udọn̄ aban̄a, se owo awade idem ọnọ.” Ke ntre, “edikere n̄kpọ obụkidem” ọwọrọ ndidi se mme udọn̄ mmeme ikpọkidem akarade, omụmde, ẹfịkde, onyụn̄ onụkde.—1 John 2:16.
11. Didie ke Cain ekekere n̄kpọ obụkidem, ndien nso ikedi utịp?
11 Ẹnam akpan n̄kpọ emi an̄wan̄a ebe ke usụn̄ edinam Cain. Ke ini ufụp ye iyatesịt ekedemerede Cain ke esịt, Jehovah ama odụri enye utọn̄ ete: “Ke didie ke afo ofụt esịt? Ke didie ke iso onyụn̄ okpụhọde fi? Afo akpanam eti n̄kpọ, nte (iso) ikpenen̄ekede fi? Edi mûnamke eti n̄kpọ, idiọkn̄kpọ ke ana ke enyịnusụn̄. Enye eyenyụn̄ osụk idem ọnọ fi, ndien afo eyekan enye.” (Genesis 4:6, 7) Edimek ama ana Cain ke iso. Nte enye ‘eyenam eti n̄kpọ,’ oro edi, esịn ekikere esie, uduak, ye se enye enyenede udọn̄ aban̄a ke n̄kpọ oro edide eti? Mîdịghe nte enye eyekaiso ndikere n̄kpọ obụkidem onyụn̄ owụk ekikere esie ke mme idiọk ntụhọ oro ẹkedibede ke esịt esie? Nte Jehovah akanamde an̄wan̄a, idiọkn̄kpọ ‘ke akana ke enyịnusụn̄,’ ebetde ndifrọ mmụm nnyụn̄ nsobo Cain edieke enye ediyakde oro otịbe. Utu ke ndikan̄wana nnyụn̄ ‘n̄kan’ udọn̄ obụkidem esie, Cain ama ayak emi akara enye—osụn̄ọde ke akama-nsobo utịt.
12. Nso ke nnyịn ikpanam man ikûsan̄a “ke usụn̄ Cain”?
12 Nso kaban̄a nnyịn mfịn? Ke akpanikọ nnyịn iyomke ‘ndisan̄a ke afan̄ Cain,’ nte Jude ekesemede aban̄a ndusụk owo ke otu mme Christian akpa isua ikie. (Jude 11) Nnyịn ikpedehede ida enye mfefere mfefere inyụn̄ ikere ke esisịt ediyụhọ udọn̄ idemowo m̀mê esisịt edibiat mme ibet kpukpru ini idiọkke. Utu ke oro, nnyịn ikpenyene ndidu ke edidemede ndikụt odudu unana uten̄e Abasi ye idiọk odudu ekededi oro ekemede ndidi ama odụk nnyịn esịt ye ekikere inyụn̄ isọsọp isio enye ifep mbemiso enye ọdọn̄de n̄kam. Ndin̄wana ye odudu idiọkn̄kpọ ke mmeme ikpọkidem ọtọn̄ọ ke esịtidem.—Mark 7:21.
13. Didie ke owo ekeme ndidi se “idiọk udọn̄ odụride enye ada”?
13 Ke uwụtn̄kpọ, afo emekeme ndikụt n̄kpọ oro odorode owo ndidien m̀mê ndise oro enen̄ede edemede idiọk udọn̄. Enye ekeme ndidi ndise oro odude ke n̄wed m̀mê magazine, n̄kpọ oro ẹkụtde ke senima m̀mê television, usuanetop n̄kpọurua ke obukpọk ntọt, m̀mê idem n̄kpọ oro enen̄erede etịbe ke uwem. Oro ke idemesie ikpedịghe n̄kpọndịk, sia oro ekemede—onyụn̄—esitịbe. Nte ededi, ndise emi m̀mê n̄kpọntịbe emi, okposụkedi ekemede ndidi ekebịghi ke n̄kpasịp sekọn ifan̄, ekeme ndidu ke ekikere fo mbịghi onyụn̄ afiak edemede ke ini ke ini. Nso ke afo esinam ke ini oro etịbede? Nte afo emesinam n̄kpọ usọp usọp man an̄wana ye ekikere oro onyụn̄ osio enye efep ke ekikere fo? Mîdịghe nte afo emesiyak enye ọsọn̄ọ odu fi ke ekikere, ndusụk afiakde ekere n̄kpọntịbe oro kpukpru ini oro afo etide? Ndinam ntre edi ntọn̄ọ edisịn idem ke afanikọn̄ eke edinam oro James etịn̄de aban̄a ete: “Idomo iduọ osịm kpukpru owo ke adan̄aemi idiọk udọn̄ atapde enye odụri. Ekem idiọk udọn̄ ama oyomo, aman idiọkn̄kpọ; idiọkn̄kpọ ama ọkọkọri, osion̄o n̄kpa.” Ntak edi oro Paul ọdọhọde ete: “Edikere n̄kpọ obụkidem ọwọrọ n̄kpa.”—James 1:14, 15; Rome 8:6.
14. Nso ke nnyịn isisobo ke usen ke usen, ndien didie ke nnyịn ikpanam n̄kpọ?
14 Ke ndidu uwem ke ererimbot oro ẹtorode oburobụt ido idan̄, afai, ye uyom inyene—ẹwụtde in̄wan̄în̄wan̄ ye an̄wan̄wa ke mme n̄wed, mme magazine, senima, mme edinam television, ye ọwọrọetop ikwọ—nnyịn ke ataata usụn̄ imesisobo ye ndiọi ekikere kpukpru usen. Afo esinam didie n̄kpọ? Nte kpukpru emi esinam idem aduai fi, onyụn̄ anam fi okop inem? Mîdịghe nte esitie fi ke idem nte eketiede edinen Lot, “emi [ọkọ]fụhọde aban̄a mbukpo ido mme anamidiọk . . . eti esịt esie okụt ndutụhọ ke usen ke usen ye otịme otịme edinam mmọ”? (2 Peter 2:7, 8) Man ikụt unen ke ndin̄wana ye odudu idiọkn̄kpọ ke mmeme ikpọkidem, oyom nnyịn ibiere ndinam nte andiwet psalm akanamde: “Ndinịmke oburobụt n̄kpọ ke enyịn mi: mmasua se mmọemi ẹwahade ẹnamde; enye ididianake mi.”—Psalm 101:3.
Edikere N̄kpọ Spirit
15. Nso un̄wam ke nnyịn inyene ndin̄wana ye odudu idiọkn̄kpọ ke idem nnyịn?
15 Paul ama akaiso etịn̄ aban̄a n̄kpọ oro ekemede ndin̄wam nnyịn ndin̄wana ye odudu idiọkn̄kpọ ke mmeme ikpọkidem ete: “Edikere n̄kpọ spirit edi uwem ye emem.” (Rome 8:6) Ntem, utu ke ndiyak obụkidem akara, ana nnyịn iyak spirit akara ekikere nnyịn inyụn̄ ikọri ke mme n̄kpọ eke spirit. Nso ke mmọ ẹdi? Ke N̄wed Mbon Philippi 4:8, Paul asiak enyịn̄ mmọ ete: “Ke akpatre item, nditọete, n̄kpọ ekededi eke edide akpanikọ, ye n̄kpọ ekededi eke enyenede ukpono, ye n̄kpọ ekededi eke enende, ye n̄kpọ ekededi eke edide edisana, ye n̄kpọ ekededi eke odotde ete ẹma, ye n̄kpọ ekededi eke ọwọrọde eti etop; edieke eti ido odude ke n̄kpọ, edieke itoro onyụn̄ odude, ẹkere n̄kpọ oro.” Ẹyak nnyịn itịm idụn̄ọde inyụn̄ itịm ifiọk se nnyịn ikpenyenede ndikaiso n̄kere mban̄a.
16. Mme edu ewe ke Paul ekesịn udọn̄ ọnọ nnyịn ‘ndika iso n̄kere’ nso ke mmọ kiet kiet ebuana?
16 Akpa kan̄a, Paul ama asiak edu itiaita onyụn̄ ọtọn̄ọ kiet kiet ye “ekededi.” Ikọ emi owụt nte ke owo iwụkke mme Christian ndikere mme n̄kpọ oro ẹban̄ade N̄wed Abasi m̀mê mme ukpepn̄kpọ ido ukpono ikpọn̄ kpukpru ini. Ata ediwak n̄kpọ m̀mê mme ibuotikọ ẹdu emi nnyịn ikemede ndikere mban̄a. Edi akpan n̄kpọ edi nte ke ana mmọ ẹsan̄a ẹkekem ye edu kiet kiet ke otu oro Paul osiode owụt. Oyom nnyịn inọ ntịn̄enyịn ke uduot “n̄kpọ” oro Paul asiakde. Ẹyak nnyịn ikere iban̄a mmọ ke adiana ke adiana.
◻ “Akpanikọ” abuana se ikande n̄kpọ ndidi sụk akpanikọ m̀mê nsu. Enye ọwọrọ ndinam akpanikọ, ndinen, ye ndidi se ẹberide edem, n̄kpọ oro edide ata idem n̄kpọ, idịghe enyọn̄ enyọn̄ ediwụt nte idide oro.—1 Timothy 6:20.
◻ “Eke odotde ukpono” etịn̄ aban̄a mme n̄kpọ oro ẹnyenede uku ẹnyụn̄ ẹnyenede ukpono. Enye edemede ekikere uten̄e, n̄kpọ oro okon̄de, n̄kpọ oro eyede, ye n̄kpọ ukpono utu ke ndidi usụhọde ye obukpo n̄kpọ.
◻ “Eke enende” ọwọrọ ndinam n̄kpọ ekekem ye idaha Abasi, idịghe eke owo. Mbon ererimbot ẹyọhọ ekikere mmọ ye mme edinam oro mînenke, edi nnyịn inyene ndikere mban̄a nnyụn̄ n̄kop inem ke mme n̄kpọ oro ẹnende ke enyịn Abasi.—Men Psalm 26:4; Amos 8:4-6 domo.
◻ “Eke edide edisana” ọwọrọ ediden̄i ye edisana idịghe ke ido uwem (eke idan̄ m̀mê n̄kpọ eken ekededi) ikpọn̄ edi n̄ko ke ekikere ye uduak. James ọdọhọ ete: “Eti ibuot emi otode enyọn̄ edi edisana ke mbemiso.” Jesus, emi “asanade,” edi mfọnmma Uwụtn̄kpọ ọnọ nnyịn ndikere mban̄a.—James 3:17; 1 John 3:3.
◻ “Eke odotde ete ẹma” edi n̄kpọ emi aduaide owo idem onyụn̄ edemerede ima ke esịt mbon en̄wen. Nnyịn inyene ‘ndidemede kiet eken nnọ ima ye nti utom,’ utu ke ndiwụk ekikere nnyịn ke mme n̄kpọ oro ẹdemerede usua, iyatesịt, ye utọk.—Mme Hebrew 10:24.
◻ “Eke ọwọrọde eti etop” iwọrọke n̄kukụre ndiwọrọ “eti etop” m̀mê “ndinyene eti etop” edi n̄ko, ke usụn̄ oro okopde odudu, ndidi se ibọpde-bọp inyụn̄ ikamade itoro. Nnyịn iwụk ekikere ke mme n̄kpọ oro ẹdide eti ẹnyụn̄ ẹbọpde-bọp utu ke n̄kpọ oro edide usụhọde onyụn̄ ọdiọkde.—Ephesus 4:29.
◻ “Eti ido” akpan akpan ọwọrọ “se ifọnde” mîdịghe “ata eti ido uwem,” edi enye ekeme ndiwọrọ ata eti n̄kpọ ekededi. Ntem, nnyịn imekeme ndikop inemesịt ke nti ido, mme n̄kpọ oro ẹdotde, ye se mbon en̄wen ẹkemede ndisịm ẹmi ẹdude ke n̄kemuyo ye idaha Abasi.
Mme n̄kpọ oro “itoro onyụn̄ odude” enen̄ede edi ntre edieke itoro otode Abasi m̀mê itie odudu oro enye enen̄erede ọnọ unyịme.—1 Corinth 4:5; 1 Peter 2:14.
Ẹn̄wọn̄ọ Uwem ye Emem
17. Mme edidiọn̄ ewe ẹsụn̄ọ ẹto “edikere n̄kpọ spirit”?
17 Ke ini nnyịn itienede item Paul inyụn̄ ‘ikade iso ikere mme n̄kpọ oro,’ nnyịn iyekụt unen ke “edikere n̄kpọ spirit.” Utịp idịghe edidiọn̄ ke uwem kpọt, oro edi, uwem nsinsi ke obufa ererimbot oro ẹn̄wọn̄ọde, edi n̄ko emem. (Rome 8:6) Ntak-a? Koro mme ekikere nnyịn ẹdude ke ukpeme ẹbọhọ idiọk odudu eke mme n̄kpọ obụkidem, ndien ubiak ubiak en̄wan ke ufọt obụkidem ye spirit oro Paul anamde an̄wan̄a itụkke nnyịn aba idiọk idiọk. Ebe ke ndibiọn̄ọ odudu obụkidem, nnyịn n̄ko iyenyene emem ye Abasi “koro edikere n̄kpọ obụkidem edi edin̄wana ye Abasi.”—Rome 7:21-24; 8:7.
18. Nso ekọn̄ ke Satan an̄wana, ndien didie ke nnyịn ikeme ndikan?
18 Satan ye mme isụn̄utom esie ke ẹnam kpukpru se mmọ ẹkekeme ndibiat ediwụt oro nnyịn iwụtde mbiet ubọn̄ Abasi. Mmọ ẹdomo ndikara mme ekikere nnyịn ebe ke ndisịn nnyịn mme udọn̄ n̄kpọ obụkidem ke esịt, ẹfiọkde ẹte ke emi ke akpatre eyeda okosịm edidi usua ye Abasi ye n̄kpa. Edi nnyịn imekeme ndikan ke en̄wan emi. Ukem nte Paul, nnyịn n̄ko imekeme ndidọhọ: “Mmọkọm Abasi ke Jesus Christ Ọbọn̄ nnyịn” ke ndinọ nnyịn n̄kpọ ndida n̄n̄wana ye odudu idiọkn̄kpọ ke mmeme ikpọkidem.—Rome 7:25.
[Mme Ikọ idakisọn̄]
a Bible awak ndida ikọ edinam usem Hebrew oro cha·taʼʹ ye ikọ edinam usem Greek oro ha·mar·taʹno ndida nnọ “idiọkn̄kpọ.” Ikọ mbiba ẹmi ẹwọrọ “taba,” ke usụn̄ifiọk eke editaba m̀mê editre ndisịm utịtmbuba, nde, m̀mê se ẹkeketde.
b Nte ido edide, idiọkn̄kpọ itiaba oro ẹkamade n̄kpa ẹdi ntan̄idem, idiọkitọn̄, idiọk udọn̄, ufụp, uma udia, iyatesịt, ye ifu.
Nte Afo Emekeme Ndinam An̄wan̄a?
◻ Nso idi idiọkn̄kpọ, ndien didie ke enye ekeme nditọn̄ọ ndinyene odudu ke mmeme ikpọkidem?
◻ Didie ke nnyịn ikeme ndin̄wana ye ‘ekikere n̄kpọ obụkidem’?
◻ Nso ke nnyịn ikeme ndinam ndisịn udọn̄ nnọ “edikere n̄kpọ spirit”?
◻ Didie ke “edikere n̄kpọ spirit” osụn̄ọ ke uwem ye emem?
[Ndise ke page 15]
Cain ama ayak mme udọn̄ n̄kpọ obụkidem akara enye tutu osịm nsobo esie
[Ndise ke page 16]
Edikere n̄kpọ spirit ọwọrọ uwem ye emem