‘Ikọn̄ Kiet Ekeme Ndisịn Un̄wana ke N̄kịmn̄kịm Ebiet Nte Ntantaọfiọn̄’
MFỊN, Edisana N̄wed Abasi oro ẹkabarede ẹkpere ndidu ke ofụri ererimbot. Nte ededi, en̄wan kaban̄a Bible esiwak ndidi n̄kpọ n̄kpa ye uwem.
Ke n̄wed oro Fifteenth Century Bibles, Wendell Prime ekewet ete: “Isua 30 ke ẹma ẹketịbi ifiọk umịn̄n̄wed ẹdi, Ukara Ufịk ama odu ke edinam ọyọhọ ọyọhọ ke Spain. Ke otu owo 342,000 oro enye ọkọnọde ufen ke idụt oro ẹma ẹfọp owo 32,000 ye uwem. Ekedi Bible akanam ẹfọp mmọ ke ikan̄ ẹwot ke n̄kpa usụn̄ Abasi. Isụn̄utom nsobo emi ama enyene ndịk ukem ntre ke Italy, ke edem edere ye edem usụk. Ikpọ bishop, emi Ukara Ufịk ọkọnọde ibetedem, ekedi ikan̄ eke atade-ta Bible ye mme andikot mmọ. Nero ama anam ndusụk Christian ẹyama nte un̄wana ke ererimbot ebe ke ndifọp mmọ ke ikan̄, ndidọn̄ mmọ ke ekpat n̄kịm, ndiduọk mmọ itai, ndida mmọ nnam n̄kpọ nte tiande man ẹnọ un̄wana ke ebiet oro onịmde otịme otịme usọrọ esie. Edi mme efak ikpọ obio Europe ẹma ẹsiyama ye ikan̄ oro atade Bible. Bible iketiehe nte mme andikot oro ẹkekemede ndibọ odudu, ndinịm iferi, nditụhọde, ndibiomo ndo nnyụn̄ mbịn nsio ke obio. Idem ikọn̄ kiet oro ọbọhọde odu ekeme ndisịn un̄wana ke n̄kịmn̄kịm ebiet emi nte ntantaọfiọn̄.” (Sịghisịghi ubọkn̄wed edi eke nnyịn.)
Se ewetn̄wed oro, Prime, etịn̄de aban̄a ama enen̄ede ada itie ke se iban̄ade page Bible oro ẹsiode ẹsịn mi. Enye edi page idiọn̄ọ, oro edi, akpatre page n̄wed ye idiọn̄ọ oro owụtde andikabade. Ikpehe iba oro kiet esede eken ke enyọn̄ enyọn̄ emi ẹdi mme akpatre ufan̄ikọ eke n̄wed Ediyarade.
Kaban̄a n̄wed emi, The Cambridge History of the Bible ọdọhọ ete: “Ẹkemịn̄ Bible oro Bonifacio Ferrer akakabarede ke usem Catalonia ke Valencia, 1478; Ukara Ufịk ama abiat kpukpru edikabade oro ẹkedude mbemiso 1500, edi ikọn̄ kiet kpọt ọbọhọ odu ke itie ubonn̄wed N̄ka Spain eke America.” (Sịghisịghi ubọkn̄wed edi eke nnyịn.)
Wendell Prime n̄ko ọkọdọhọ ete: “N̄kukụre usụn̄ oro mme ọkwọrọ ederi oro ẹkekopde ndịk ẹkenamde n̄kpọ ye Bible ekedi ndifọp Bible. Ndisana ikan̄ ẹmi ẹkpekekaiso ndisak edieke ẹkpekekụtde Bible efen efen ndifọp. Ke ediwak ebiet ikan̄ oro atade Bible ikodụhe n̄kukụre koro mme andikara ẹkenen̄erede ẹdu ke ntịn̄enyịn tutu Bible idụhe aba ndifọp.” Kpa ye utọ ọkpọsọn̄ ukeme oro ndisọhi Bible oro ẹketịmde ye uduak ndinọ mme ọsọ owo mfep, owo ikọfọpke ediwak mmọ. Prime adian do ete: “Mbon oro ẹfehede ẹkpọn̄ obio ẹma ẹtịm Bible ẹnịm ke ndimen mmọ n̄wọrọ, mîdịghe ke ndidịp nte ọsọn̄urua itiat ye ukwak ke ini afanikọn̄ ye n̄kpọndịk.”
Prọfet Abasi oro Isaiah ekewet ete: “Ofụri obụkidem ẹdi mbiet . . . Mbiet amasat, ediye ikọn̄ onyụn̄ akpa: edi ikọ Abasi nnyịn eyeda ke nsinsi.” (Isaiah 40:6, 8) Ke ediwak isua ikie ẹmi ẹkebede, ediwak mbon oro ẹmade Bible ye ediwak mme akabade Bible oro ẹnyenede uko ẹma ẹnen̄ede ẹsịn idem ke itiendịk ẹnyụn̄ ẹbọ ata ọkpọsọn̄ ufen ke ntak Ikọ Abasi. Edi, tutu amama ukeme owo kpọt ikpekekemeke ndinam ẹtịm enye ẹnịm. Kaban̄a editịm nnịm emi, nnyịn imọkọm Enyeemi Bible otode, kpa Jehovah.
[Ebiet Ẹdade Ndise Ẹto ke page 7]
Ẹbọ ẹto The Hispanic Society of America, New York