Bible—N̄wed Oro Ẹnyenede Ndikot
EDI mmemmem n̄kpọ owo ndinana ikọ oro owụtde udomo n̄kpọ ke ini enemede n̄kpọ aban̄a Bible. Enye edi n̄wed oro ẹnen̄erede ẹsuan atara akan ke mbụk. Bible edi n̄wed oro ebịghide akan, ẹkabarede ẹkan, ẹkotde ẹto ẹkan, enyenede odudu akan, ẹnyụn̄ ẹkponode ẹkan. Eyedi enye akama eneni n̄ko akan. Ndien ke akpanikọ enye edi n̄wed oro ọbọhọde ukpan, edifọp ke ikan̄, ye afai afai ukọbọ akan. Nte ededi, ke edide n̄kpọ mfụhọ, odu ikọ oro owụtde udomo n̄kpọ emi owo mîkemeke ndida aba ntịn̄ mban̄a Bible. Etie nte enye idịghe aba n̄wed oro ẹkotde ntatara ntatara ẹkan ke ererimbot.
Ke adan̄aemi mme owo ẹkemede ndinyene Bible ke ufọk, ediwak owo ẹkere ẹte ke mmimọ imanana ini ikaha ndida ini nnen̄ede n̄kot enye. Ukot n̄wed inikiet ko ekedi inem inem usụn̄ ndida nduọk odudu. Nte ededi, idahaemi, ediwak owo ẹmek ndibiat nyọhọ nsụhọ ini mmọ nse television m̀mê ndinam n̄kpọ efen. Mbon oro ẹsụk ẹkotde n̄wed ẹsiwak ndimek n̄kpọ oro adade esisịt ukeme onyụn̄ edide mmemmem. Edikot Bible oyom ntịn̄enyịn, ndien ediwak owo inen̄ekede inọ ntịn̄enyịn aba ke se mmọ ẹkotde.
Edi, Bible ikọbọhọke idu n̄kukụre man isịn ke n̄kpọ udọn̄ n̄wed nnyịn. Nti ntak ẹdu emi akpanade ẹkot enye. Kere ban̄a ndusụk akpanikọ aban̄ade enye.
Eyịghe Idụhe Enye Ebịghide!
Usem oro “Bible” oto ikọ Greek oro bi·bliʹa, oro ọwọrọde “n̄kpri n̄wed.” Emi eti nnyịn ete ke Bible ọdọn̄ọ ediwak n̄wed—ndusụk ikprike ikaha! Ẹkewet mmọ ke ikpehe isua ikie efụtekiet. Ke adan̄aemi mme andiwet ẹkedide irenowo, odudu oro otode n̄kokon̄ Ebiet ọkọnọ mmọ ukeme. Andiwet Bible kiet ọkọdọhọ ete: “Akanam baba ikọ prọfet itoho ke uduak owo: edi mme owo ẹtịn̄ ikọ eke otode Abasi, nte Edisana Spirit esịnde mmọ ẹtịn̄.” (2 Peter 1:21) Se idide akpanikọ kaban̄a prọfesi N̄wed Abasi edi akpanikọ n̄ko kaban̄a ikpehe Bible eken. “N̄kpri n̄wed” oro Abasi ọkọnọde odudu ẹwet mi ẹyọhọ ye n̄kokon̄ ekikere Jehovah Abasi. (Isaiah 55:9) Eyịghe idụhe Bible odude ebịghe ntre!
Bible edi ata akpan n̄wed ọnọ mme asan̄autom Abasi kpukpru ini. Mmọ ẹnyịme ye apostle Paul, emi ke idemesie ekedide kiet ke otu mme andiwet Bible. Enye ọkọdọhọ ete: “Kpukpru n̄wed, eke ẹdade odudu Spirit Abasi ẹwet, ẹnyụn̄ ẹdi se ifọnde ndida n̄kpep owo n̄kpọ.” (2 Timothy 3:16) Nte ekemde, Bible edi isọn̄ mbuọtidem Mme Ntiense Jehovah mfịn. Enye ebiere mme ukpepn̄kpọ mmọ onyụn̄ akara eduuwem mmọ. Mmọ ke ofụri esịt ẹtoro ẹte kpukpru owo ẹkot ndusụk ikpehe Ikọ Abasi ke usen kiet kiet ẹnyụn̄ ẹtie ẹkere se isịnede ke enye ye esịtekọm.—Psalm 1:1-3.
Edu Edikot Bible
Edu edikot N̄wed Abasi ama enyene ufọn ke ini edem. Ẹma ẹwụk ndidem Israel ndida ubọk mmọ nsion̄o Ibet—emi edide akpan ubak Bible idahaemi—n̄wet nnọ idemmọ nnyụn̄ n̄kot enye kpukpru usen nte n̄kpọ edida nti se idide uduak Abasi kaban̄a mmọ kpukpru ini. (Deuteronomy 17:18-20) Edikpu ndinam emi ekedi ntak iduọ ediwak ndidem.
Ẹwụt ufọn oro odude ke ndikpep N̄wed Abasi ke se iban̄ade akanieren prọfet oro Daniel. Ke ntak ọkpọkpọ edikpep ubak Bible oro okodude ke eyo esie, Daniel, ke adan̄aemi okodude ke ntan̄mfep ke Babylon, ama ekeme ‘ndida n̄wed ntịm mfiọk’ nte ke akpan profesi oro Jeremiah ekewetde ama ekpere ndisu.—Daniel 9:2.
Ke ini emana Jesus, Simeon “edinen owo emi eten̄ede Abasi” ke mbuọtidem ke okodori enyịn ndikụt enyeemi edikabarede edi Christ, m̀mê Messiah. Ẹma ẹn̄wọn̄ọ ẹnọ Simeon ẹte ke enye idikpaha tutu okụt Christ. Enye nditịn̄ mban̄a prọfesi Isaiah ke ini akakamade nsekeyen oro, Jesus, ke ubọk esie ama owụt ete ke Simeon ekedi andikot mme n̄wed Bible oro ẹma ẹkewewet ke eyo esie ye ntịn̄enyịn.—Luke 2:25-32; Isaiah 42:6.
Ke ini John Andinịm Owo Baptism ọkọkwọrọde ikọ, ‘mbio obio ẹketie ke idotenyịn’ ẹbet Messiah. Nso ke emi owụt? Enye ọnọ ekikere ete ke ediwak owo ke otu mme Jew ẹma ẹmehe ye mme profesi oro ẹkewetde ke N̄wed Abasi. (Luke 3:15) Emi edi n̄kpọ udọn̄, koro ke ini oro n̄wed ikodụhe ikem owo ubọk. Ẹkenyene ndisịn ọkpọsọn̄ ukeme man ẹsiọn̄ọ mme n̄wed Bible ẹwet ke ubọk, ndien mmọ ke ntre ẹma ẹsọn̄ urua ẹnyụn̄ ẹsọn̄ ndinyene. Mme owo ẹkesan̄a didie ẹmehe ye se ẹkewetde ke esịt?
Ke ediwak idaha, ebe ke an̄wan̄wa edikot n̄wed. Ke uwụtn̄kpọ, Moses ama owụk ete ke mme akpan ini oro ẹnịmde, ke ẹkenyene ndikot ofụri Ibet oro Abasi ọkọnọde nnọ esop nditọ Israel. (Deuteronomy 31:10-13) Etisịm akpa isua ikie E.N., an̄wan̄wa edikot mme n̄wed Bible ama atara asuana. Mbet oro James ọkọdọhọ ete: “Toto ke eset Moses ama enyene mmọemi ẹkwọrọde enye ke kpukpru obio, ke emi ẹkotde enye ke mme synagogue kpukpru sabbath.”—Utom 15:21.
Mfịn, edi mmemmem n̄kpọ ndinyene ọkpọkpọ Bible. Ke nsụhọde n̄kaha, ndusụk ke otu “n̄kpri n̄wed” ẹmi ẹdu ke mbahade 98 eke ikie ke otu usem mme andidụn̄ ererimbot. Ntem edi n̄kpọ mfụhọ nte ke ediwak owo inyeneke udọn̄ ndifiọk se Bible enyenede nditịn̄ nnọ mmọ. Okposụkedi oro nnyịn idude uwem ke eyo ntaifiọk, Ikọ Abasi, kpa Bible, osụk ‘ọfọfọn ndida n̄kpep owo n̄kpọ.’ Enye ọnọ eti item kaban̄a ido uwem, mme itie ebuana owo, ye ediwak ibuotikọ eken. Akan oro, Bible ọnọ n̄kukụre idotenyịn akpanikọ kaban̄a emem emem ini iso.
Kot Enye Kpukpru Ini
Mme Ntiense Jehovah ke ntre ẹnam edi akpan ubak utom mmọ ndisịn udọn̄ nnọ edikot Bible kpukpru ini. Item emi: “KOT IKỌ ABASI KPA EDISANA BIBLE KPUKPRU USEN” odu ke ndodobi ubọkn̄wed ke ufọk umịn̄n̄wed ke ibuot itieutom ofụri ererimbot mmọ ke Brooklyn, New York. Ediwak miliọn mme andisan̄a mbe ẹsikụt mme ikọ ẹmi, ndien ẹdori enyịn ẹte ke ediwak owo ẹnam mmọ.
Ke se iwakde ikan esop Mme Ntiense Jehovah 73,000 ke ofụri ererimbot, ẹsinịm ikpehe Ufọkn̄wed Utom Ukara Abasi ke urua kiet kiet. Ubak ukpepn̄kpọ oro edi an̄wan̄wa edikot ikpehe Bible oro ẹmekde-mek. Kpukpru mme andidụk n̄ko ẹsinyene utom ndikot ibat ibat ibuot Bible ke urua ke urua ke ini idemmọ ke ufọk mmọ. Mbon oro ẹsitienede ndutịm emi ke akpatre ẹsikot ofụri Bible.
Ndutịm emi odu ke n̄kemuyo ye kiet ke otu n̄wed ukpepn̄kpọ oro ẹsikamade ke ufọkn̄wed emi. N̄wed-item Ufök-ñwed Utom Ukara-Abasi ọdọhọ ete: “Ndutịm idemfo ekpenyene ndibuana ini edikot Bible ke idemesie. Akwa ufọn odu ke edikot enye n̄kụre tọn̄ọde ke ntọn̄ọ sịm utịt. . . . Nte ededi, se afo ebịnede ke edikot n̄wed ikpenyeneke ndidi kpa ndikụre se okotde, edi ndinyene ofụri ofụri idaha ekikere esie ye uduak nditi. Da ini ndikere se enye ọdọhọde.”
Mme n̄wed eken oro Mme Ntiense Jehovah ẹsion̄ode ẹsịn udọn̄ n̄ko ẹnọ edikot Bible. Ke uwụtn̄kpọ, ke magazine Awake!, oro edide nsan̄a n̄wed emi, nsịnudọn̄ oro etienede mi odu ọnọ n̄kparawa owo: “Nte afo omokot . . . ofụri Bible okụre? Ih, Bible edi akamba n̄wed, edi ntak mûbahakede edikot enye usịn ke n̄kpri n̄kpri ikpehe? . . . ‘Mme enyene-ido’ mbon Beroea ‘ẹma ẹdụn̄ọde n̄wed Abasi ke usen ke usen.’ (Utom 17:11) Edieke afo etienede ndutịm usen ke usen eke edikot n̄wed ke minit 15 kpọt ke usen . . . afo emekeme ndikụre edikot Bible ke isua kiet.” Ih, Mme Ntiense Jehovah ẹkere ẹte ke mme Christian eyomfịn ẹkpenyene nditịm mmehe ye N̄wed Abasi, ukem nte mme asan̄autom Abasi ẹkemehede ke eset.
Ye emi ke ekikere, Mme Ntiense ẹmesịn udọn̄ ẹnọ ikpehe an̄wan̄wa edikot Bible eke ọyọhọ isua ikie 20. Ke ediwak usem, mmọ ẹmenam kaset ẹmi ẹkotde ofụri Bible ẹdọn̄. Ye ediwak owo emi edi eti un̄wam ke ndikan ndusụk n̄kpọ ubiọn̄ọ eke edikot Bible. Ndusụk owo ẹsikpan̄ utọn̄ ẹnọ edikot n̄wed emi ke adan̄aemi ẹnamde utom ke ufọk, ẹwatde moto mmọ, m̀mê ẹnamde ediwak n̄kpọ eken. Ndisụhọde ntie n̄kpan̄ utọn̄ nnọ edikot ikpehe Bible ke adan̄aemi esede Bible fo nte ẹkotde edi inem inem edinam.
Edieke edide afo usukotke Bible kan̄a ke usen ke usen, ntak mûnamke edi ido fo ndinam ntre? Iyomke emi ada anyanini ke usen kiet kiet, edi eyebọ akamba ufọn, koro edida N̄wed Abasi nsịn ke edinam eyen̄wam fi ndinam n̄kpọ ye eti ibuot nnyụn̄ ndara uwem eke spirit oro ọnọde utịp. Afo n̄ko ẹyenam n̄kpọ ke n̄kemuyo ye ewụhọ oro ẹkenọde Joshua andida nditọ Israel usụn̄ anyanini ko ete: “Kûyak n̄wed mbet emi ọwọrọ ọkpọn̄ inua fo; edi kere enye ke uwemeyo ye ke okoneyo, man afo ekpeme ndinam kpukpru se ẹwetde ke esịt: koro ntem ke afo edikụt unen ke usụn̄ fo, onyụn̄ otịm anam.”—Joshua 1:8.
Mme page Bible ẹyarade ima ima uduak Jehovah kaban̄a okopitem ubonowo. Nnennen ifiọk Ikọ esie eke odudu spirit osụn̄ọ ke ata inemesịt ye idotenyịn nsinsi uwem ke Paradise ke utịbe utịbe obufa ererimbot oro mme edidiọn̄ mînyeneke utịt. (Luke 23:43; 2 Peter 3:13) Afo akpakam ada ini fo okot onyụn̄ ekpep Bible onyụn̄ anyanade ebịne utịbe utịbe uwem emi.