Ndikwọrọ Ikọ ye Ime ke Idụt Ice ye Ikan̄
ICELAND odu ke Edem Edere Atlantic emi ekperede ndidu ke ufọt North America ye Europe. Okposụkedi enye odude ke n̄kan̄ usụk usụk Arctic Circle, eyo esie ebịt akan nte ẹkpedoride enyịn, ke ntak ufiop otode Gulf Stream. Ẹsikot Iceland idụt ice ye ikan̄ koro enye enyene n̄kponn̄kan okpụk ice ke Europe onyụn̄ edi n̄ko kiet ke otu ebiet emi obot nsụn̄ikan̄ awakde ndibomo n̄kan ke ererimbot. Ẹtịm ẹdiọn̄ọ ẹban̄a ediwak ufiop ufiop idịm mmọn̄ ye mme solfatara esie, kpa mme ikpehe obot nsụn̄ikan̄ oro ẹsision̄ode ufiop ufiop uye ye mme ofụm oro ẹbuahade ye sulfur.
Owo 260,000 ẹmi ẹdụn̄de ke udiana n̄kponn̄kan isuo Europe emi ẹdi mme andito ubon Viking, ẹmi ẹkedidụn̄de mi ke se iwakde ikan isua 1,100 ẹmi ẹkebede. Usem Iceland ke akpan edi ukem ye Old Norse, kpa usem mbon Scandinavia eke eyo Viking. Enye amakaiso odu ye ata esisịt ukpụhọde koro mbon Iceland ẹma ẹsima ndikot n̄kani mbụkeset mmọ, ẹmi ẹkewetde akpan akpan ke ọyọhọ isua ikie-13.
Ke ọyọhọ isua ikie-16, ẹma ẹtọn̄ọ ndikabade Bible nsịn ke usem Iceland. “Obufa Testament” ama edidu ke 1540 ndien ọyọhọ ọyọhọ Bible ama odu ke 1584. Se iwakde ikan mbahade owo 90 eke ikie ẹsika Ufọkabasi Evangelical Lutheran, kpa ido ukpono oro Ukara ọnọde unyịme. Okposụkedi ekperede ndidi Bible odu ke kpukpru ufọk, ibat ibat owo ẹnịm ke enye edi Ikọ Abasi. Ata ediwak mbon Iceland ẹnyene in̄wan̄în̄wan̄ ekikere ẹban̄a ido ukpono ndien, ke ofụri ofụri, ẹkere n̄kpọ ke usụn̄ idemmọ.
Eti Mbụk Osịm Iceland
Akpa mbon Iceland oro ẹkekopde eti mbụk Obio Ubọn̄ ẹkedụn̄ ini oro ke Canada. Kiet ke otu mmọ ekedi Georg Fjölnir Lindal. Ete ye eka esie ẹketo Iceland, ndien enye ekesem usem Iceland. Esisịt ini ke enye ama akayak uwem esie ọnọ Jehovah Abasi, enye ama akabade edi ọkwọrọikọ eti mbụk uyọhọ-ini. Ke 1929, ke ini enye ekedide isua 40, enye ama ada eti mbụk ọsọk mme owo ke idụt ice ye ikan̄ oro.
Nso akwa utom okodu ntem ọnọ owo kiet! Iceland edi n̄kpọ nte kilomita 320 (itiat 200) ọtọn̄ọde ke edem edere osịm edem usụk ye n̄kpọ nte kilomita 500 (itiat 300) ọtọn̄ọde ke edem usiahautịn osịm edem usoputịn. Mbenesụk, esịnede mme edịk, ọniọn̄ ke n̄kpọ nte kilomita 6,400 (itiat 4,000). Ke ini oro, ata ọkpọusụn̄ ikodụhe onyụn̄ ekpere ndidi n̄kpọisan̄ ndomokiet ikodụhe m̀mê usụn̄ efen ekededi oro ẹdade ke eyomfịn ndida n̄ka isan̄. Kpa ye oro, Brọda Lindal ama okụre ofụri isuo oro ke ufan̄ isua duop onyụn̄ asuan ediwak tọsin n̄wed. Enye ama asan̄a ke ubom akanade mbenesụk oro, ndien ke ini enye akanamde isan̄ aka mme in̄wan̄ obot ikọt, enye ekesisan̄a ke enan̄-mbakara iba, kiet emen enye ndien enye eken emen n̄wed ye n̄kpoduoho esie.
Ke se ikperede ndisịm isua 18, Brọda Lindal ekedi n̄kukụre Ntiense ke Iceland. Kpa ye ọkpọsọn̄ utom esie, enye ikekwe owo ndomokiet adade ọnọ Obio Ubọn̄ ke ini oro. Enye ndidu ikpọn̄ ke anyanini ama edisịm utịt ke March 25, 1947, ke ini akpa mme andikụre ukpep ke Watchtower Bible School of Gilead ẹkedide ẹdibehe. Afo emekeme ndikere mban̄a idatesịt esie ke ini Jehovah ke akpatre ekeyerede akam esie kaban̄a mme anamutom efen efen ke idọk. (Matthew 9:37, 38) Brọda Lindal ama akaiso ke utom esie ke Iceland tutu enye edifiak aka Canada ke 1953.
Mme Anamutom Efen Efen ke Idọk
Mme isụn̄utom oro ẹkedide ke 1947 ẹkedi nditọete iba oro ẹketode Denmark. Mme isụn̄utom en̄wen ẹma ẹdibehe isua iba ke ukperedem. Nte mmọ ẹkekade iso ke utom ukwọrọikọ ọtọkiet ye ibat ibat nditọete oro ẹkewọrọde idụn̄ ẹka Iceland, ẹma ẹsuan ediwak tọsịn n̄wed. Ekese mbon Iceland ẹdi nti mme okot n̄wed, edi mbon oro ẹkenamde n̄kpọ ẹban̄a eti mbụk ikawakke. Ke isua 27 eke editọ nnyụn̄ mbọk ke mmọn̄ ẹma ẹkebe, nditọete ẹnyenede ime mi ẹma ẹtọn̄ọ ndikụt utịp utom mmọ. Ke 1956 mbufa owo itiaba ẹma ẹda idaha mmọ ke n̄kan̄ Obio Ubọn̄ ẹnyụn̄ ẹyak uwem mmọ ẹnọ Jehovah.
Ke ufan̄ isua duop ẹmi ẹkebede, ibat mme asuanetop Obio Ubọn̄ ama awak akan utịm ikaba. Idahaemi, esop itiaba ẹdu ye otu kiet emi odude nsannsan, ye ofụri ibat mme anditan̄a eti mbụk 280. Ẹyak nnyịn inam isan̄ ikanade isuo emi man ikese mme esop ẹmi.
Ke N̄kanade Ibuot Obio
Ẹmediọn̄ nditọete iren ye iban oro ẹkeyọde ke ofụri isua oro akamba akamba. Esop iba ẹmi ẹkade iso ndikọri ẹdu idahaemi ke Reykjavík, kpa ibuot obio. Mmọ ẹsisop idem ke ediye Ufọkmbono Obio Ubọn̄ emi odude ke ufọk n̄kọk itieutom, emi ẹkeyakde ẹnọ ke 1975.
Friðrik ye Ada ẹma ẹdu ke otu owo itiaba oro ẹkenade baptism ke edem ko ke 1956. Friðrik ọdọhọ ete, “Mmeti ke nnyịn ikesinyene mme mbonoesop ke ekpri ubet oro okodude ke ufọkenyọn̄ oro mme isụn̄utom ẹkedụn̄de. Ubet ama odu emi okodụkde n̄kpọitie 12, edi ndusụk ini, ke ini mme owo ẹdụkde ẹwak ẹkan ibat oro ẹsidụkde, nnyịn ima isiberede usụn̄ufọk oro adade osịm ekpri ubet en̄wen. Nso ukpụhọde ke edi ntem mfịn emi esop iba ẹsidụkde Ufọkmbono Obio Ubọn̄ oro ẹyọhọ!”
Friðrik ekese n̄kpọ aban̄a Itieutom Unọ Udia ke ini ẹkenịmde mme akpa mbono. “N̄kesinam ekese utom ke idemmi, ndien ke ukem ini oro, ama emehe mi ndisinyene ikpehe edinam ita m̀mê inan̄ ke ndutịm usen kiet kiet. Ke adan̄aemi nnamde utom ke itie utem udia, ami mma nsibọbọ ọfọn̄ utem udia. Ama ekem ini emi ndinọde utịn̄ikọ, mma nsimen jacket mi nsịne nnyụn̄ mfehe n̄ka ufọkmbono. Ekese ini nditọete ẹma ẹsiti mi nditat ọfọn̄ utem udia nnịm. Idahaemi nnyịn inyene ọtọn̄ọde ke owo 400 osịm 500 ẹmi ẹsidụkde mbono, esịnede nti mbiowo ẹmi ẹsibuanade ke ndikama mme ikpehe edinam ke ndutịm. Ediwak mbon unyịmesịt ẹsidu n̄ko ndin̄wam ke Itieutom Unọ Udia.”
Esop oro ekperede Reykjavík akan edi Keflavík, n̄kpọ nte kilomita 50 (itiat 30) ke n̄kan̄ edem usoputịn. Uwat oro ada nnyịn ebe mme in̄wan̄ itiat obot nsụn̄ikan̄. Mbahade duop eke ikie ke Iceland ọyọhọ ye itiat obot nsụn̄ikan̄. Akpa ikọn̄ oro ẹkekụtde ke mme in̄wan̄ ẹmi ekedi ndoroenyọn̄ ye n̄kọrọsi, edi ke n̄kani in̄wan̄ itiat obot nsụn̄ikan̄, afo eyekụt nyanyantet ye n̄kpri eto oro ẹkọride.
Esop oro odude ke Keflavík enyene mme asuanetop 19 ndien ẹketọn̄ọ enye ke 1965. Itiembehe ubomofụm eke ofụri ererimbot odu ekpere do, ndien ufọkutom mbonekọn̄ U.S. odu mi n̄ko. Okposụkedi Mme Ntiense akanam mîkemeke ndinam utom eke ufọk ke ufọk ke esịt ufọkutom oro, ẹmenịm ediwak ukpepn̄kpọ Bible do, ndien ata ibat ibat owo ẹmekpep akpanikọ.
Esop efen odu ke Selfoss, kilomita 55 (itiat 35) ke n̄kan̄ edem usiahautịn Reykjavík. Mi nnyịn imokụt obio-in̄wan̄ oro enyenede awawa in̄wan̄ enan̄ ye erọn̄, esịnede n̄kponn̄kan in̄wan̄ mmọn̄eba Iceland. Ke usụn̄, nnyịn imasan̄a ibe Hveragerði, kpa ekpri obio ke ediye unaisọn̄ kiet. Nnyịn ida ke anyan usụn̄ ikụt nsụn̄ikan̄ oro ọwọrọde ke mme ufiop ufiop idịm mmọn̄ ke ofụri unaisọn̄ oro. Emi edi kiet ke otu mfiop n̄kan ikpehe ke idụt emi, ndien ẹmebọp ediwak ufọk akrasi man ẹda ufiop emi ẹnam n̄kpọ ẹnyụn̄ ẹtọ tomato, cucumber, ye nsio nsio frawa oro ẹyomde ufiop ufọk.
Ke ebiet emi ekpri esop odu oro ọsọn̄de idem emi enyenede mme asuanetop Obio Ubọn̄ 19. Sigurður ye Guðrún Svava ẹma ẹkpọn̄ Reykjavík ẹdi ndinọ ekpri otu emi un̄wam ke n̄kpọ nte ini oro ẹketọn̄ọde esop oro ke 1988. Sigurður edi n̄kukụre ebiowo do. Mbemiso enye akakabarede edi kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah ke se ikperede ndisịm isua duop ẹmi ẹkebede, enye ekedi ebre ikwọ emi ẹketịmde ẹdiọn̄ọ, amiade ekọmọ ke nsio nsio n̄ka ikwọ. Mfịn, utom idịbi udia esie edi ukwọhọde window, ndien enye esinọ ukpep ke ikwọ n̄ko. Usụn̄uwem esie nte ebre ikwọ ama ada ediwak mfịna etiene enye, utọ nte edida n̄kpọsọn̄ ibọk ke idiọk usụn̄, ekikak ekikak un̄wọn̄ mmịn, ye n̄wụre ke ndọ. Enye okop uyụhọ didie ntem idahaemi, enyenede uduak ke uwem onyụn̄ anamde n̄kpọ Jehovah!
Ika Utịt Utịt N̄kan̄ Edem Usiahautịn
Ke ikpọn̄de Selfoss, nnyịn imọtọn̄ọ uwat oyomde usụn̄ ke kilomita 680 (itiat 420), emi akpan akpan edide ke mme afan̄usụn̄ ye n̄kpotụk n̄kpotụk usụn̄ oro n̄kwaitiat ẹyọhọde. Nnyịn inam isan̄ ika esop efen, ke obio Reyðarfjörður, ke mbenesụk n̄kan̄ edem usiahautịn. Ke ufan̄ ubak hour kiet, nnyịn imada ikụt Hekla, ọwọrọetop n̄kan obot nsụn̄ikan̄ ke Iceland. Enye omotop obomo utịm ikanan̄ ke isua ikie emi.
Ke 1973 ndyọ ndyọ editop mbomo eke obot nsụn̄ikan̄ ama ada itie ke Vestmannaeyjar (Mme Isuo Westmann). Ẹma ẹnam n̄kpọ nte ofụri ibat owo 5,300 ẹwọrọ ifụre ifụre ẹdọk obot ikọt ke ufan̄ hour ifan̄. Ke ẹma ẹkefiak ẹdiọn̄ obio oro, ekese mme andidụn̄ do ẹma ẹfiak ẹnyọn̄ọ sụn̄sụn̄. Ntiense iba ẹdụn̄ do idahaemi ẹnyụn̄ ẹkwọrọ eti mbụk ẹnọ mme owo ke ekpri obio emi. Ke iwatde ke hour iba en̄wen, enem nnyịn ndikụt ediye Vatnajökull, emi enen̄erede edi n̄kponn̄kan okpụk ice ke Iceland, okponde ke kilomita 8,300 (itiat 3,200) ke ẹsan̄ade ẹkanade. Ke usụn̄, nnyịn n̄ko imebe ediwak ndiye mmọn̄ oro ẹwetde ẹdororede ke enyọn̄ itiat ye mme akpa.
Ke ima ikabiat n̄kpọ nte hour duop ke usụn̄, nnyịn imedi idisịm ebiet oro nnyịn ikade. Ke Reyðarfjörður nnyịn imosobo ye mme asuanetop 12 oro ẹdude ke esop oro edide obufa akan ke Iceland. Ntiense ndomokiet ikodụn̄ke ke ebiet emi ibọhọke ke ẹma ẹketọn̄ọ ufọkidụn̄ isụn̄utom ke utịt utịt ikpehe 1988. Kjell ye Iiris, isụn̄utom ebe ye n̄wan ẹtode Sweden ẹmi ẹnamde utom ke Iceland toto ke 1963, ke ẹnọ ndinam utom ke otu owo 15,000 ẹmi ẹdụn̄de ke obio-in̄wan̄ emi. Ediwak mmọ ẹdụn̄ ke ine ẹmi ẹdude ke mbenesụk, edide n̄kpọ nte kilomita 500 (itiat 300).
Kjell obụk ete: “Eyịghe idụhe nte ke Jehovah ọmọdiọn̄ utom Obio Ubọn̄ akamba akamba ke ikpehe Iceland emi. Ke January 1, 1993, ẹma ẹtọn̄ọ esop kiet, ndien nnyịn ke inịm ediwak nti ukpepn̄kpọ Bible ye mme owo oro ẹnamde eti n̄kọri. Okposụkedi ido ukaisan̄ okpụhọrede toto ke ini oro Brọda Lindal ekesidorode ke edem enan̄-mbakara aka isan̄, isidịghe mmemmem kpukpru ini ndiwat ndọk obot mbe mme usụn̄ oro ice ọyọhọde ke mme ọfiọn̄ n̄kịm n̄kịm ini etuep, idem ye moto oro okopde odudu. Inikiet, moto emi ama ọfiọnọde ọduọ ọkpọn̄ usụn̄ oro ice ọyọhọde onyụn̄ esịn akabade utịm ikaba m̀mê ikata ke itịghede obot. Nnyịn ikokop inemesit didie ntem ndikọwọrọ ye unana edida unan!”
Ke ama okodu isua 30 ke Iceland, Iiris ọdọhọ ete: “Ke ediwak isua oro ẹbede ediwak owo ẹma ẹto mme idụt en̄wen ẹdi ndin̄wam. Okposụkedi otode ke nsio nsio ntak ekese mmọ ẹkenyenede ndikpọn̄ do, ke akpanikọ mmọ ẹma ẹnyene akamba udeme ke utom editọ ye edibọk ke mmọn̄. Nnyịn imokop idatesịt nte ke imekeme ndidu, sia nnyịn idahaemi inyenede ifet ndikụt idọk odụkde edi. Jehovah ke anam utom esie awara mi n̄ko.”
Ekese ke otu n̄kọri oro odu ke ntak emi mbufa owo ẹsinọde mme nsan̄autom mmọ ikọ ntiense. Atli ekekpep akpanikọ oto mme isụn̄utom ama onyụn̄ ọtọn̄ọ nditịn̄ emi nnọ mbon en̄wen ke itieutom ubọpn̄kpọ oro enye akanamde utom. Owo iba ke otu nsan̄autom esie ke ẹbuana idahaemi ke utom ukwọrọikọ, kiet akana baptism inikiet ye n̄wan esie ke August 1992. Ọyọhọ nsan̄autom ita ke ekpep Bible ye Mme Ntiense.
Ndisan̄a Usụn̄ Edem Edere
Ke ikpọn̄de Reyðarfjörður, nnyịn inam isan̄ ika edem usoputịn. Esop efen oro odude oyom usụn̄ ke kilomita 300 (itiat 190), ke obio Akureyri. Ẹma ẹnọ mme akpan ọkwọrọikọ uyọhọ-ini ndinam utom do ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ iduọk isua 1950. Ke ata ntọn̄ọ ntọn̄ọ, ndusụk mme ọkwọrọ ederi ẹma ẹbiọn̄ọ utom emi ọkpọsọn̄ ọkpọsọn̄. Ẹma ẹmịn̄ mme ibuotikọ ke n̄wedmbụk n̄kann̄kụk ndidụri mme owo utọn̄ mban̄a Mme Ntiense Jehovah. Ediwak mbio obio ẹma ẹsịn idem n̄ko ke ubụpekpo. Edi ke ntak ediyọ ye ime nsio nsio mme asiakusụn̄ ye isụn̄utom, mfịn esop oro ọsọn̄de idem onyụn̄ owụtde ima odu ye mme ọkwọrọikọ Obio Ubọn̄ 35.
Friðrik, kiet ke otu mbiowo mi, ekedi ọkọiyak. Ke ama okodụk mbono district ke 1982, enye ama onịm ke akpanikọ ete ke se imọ ikekpepde ekedi akpanikọ. Enye ama afiak ọnyọn̄ Akureyri ebierede ndinọ ubon, mme ufan, ye mme nsan̄autom esie ikọ ntiense. Friðrik ama anam ndutịm ndikpọn̄ utom esie nte ọkọiyak man enye ekpekeme ndinyene ekese ini ndibiat ye esop. Enye ama asian ufan esie an̄wan, Helga, ete ke mmimọ idikemeke ndidụn̄ ọtọkiet aba tutu mmimọ idọ ndọ, sia imọ iyomde ndikabade ndi kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah. Friðrik n̄ko ama oyom enye ekpep Bible koro enye mîdidọhọ ‘owo oro mînịmke ke akpanikọ.’ (1 Corinth 7:39) Ke n̄kpaidem Helga ama ọtọn̄ọ ndikpep n̄kpọ. Mmọ ẹma ẹdọ ndọ ke April 1983 ẹnyụn̄ ẹna baptism esisịt ini ke oro ebede. Nte ini akakade eka Friðrik ye eyeneka esie an̄wan ẹma ẹbọ akpanikọ n̄ko.
Akpatre itie nnyịn ikade edi Akranes, kilomita 350 (itiat 220) ọtọn̄ọde ke Akureyri, ebede udịm udịm obot ita ye ediwak ndiye unaisọn̄. Mi usụn̄ eye, anamde uwat enem ke ẹmende ẹdomo ye n̄kpotụk n̄kpotụk mfafaha usụn̄ oro ọyọhọde ye n̄kwaitiat emi nnyịn ikawatde ke ofụri ini oko. Ke Akranes ke nnyịn inyene n̄kpri-n̄kan esop ke Iceland—mme asuanetop ition, ẹmi owo iba ke otu mmọ ẹnamde utom nte mbiowo. Edi ubon iba ẹmi ẹkeyerede ikot Macedonia ẹnam mmọ, ẹmi ẹkekpọn̄de kiet ke otu ikpọ esop oro ẹdude ke Reykjavík, ẹnyụn̄ ẹdide ẹdidu ke ekpri obio emi man ẹnam utom ke ebiet emi udọn̄ okponde akan. (Utom 16:9, 10) Ke se iwakde ikan isua iba idahaemi, mmọ ẹmekwọrọ eti mbụk ye ime ke efakutom emi, ẹnyenede mbuọtidem ẹte ke Jehovah eyenam mme n̄kpọ ẹkọri.—1 Corinth 3:6.
Nnyayama Idotenyịn Kaban̄a N̄kọri
Ye mme ufọk akrasi oro ẹbọde ufiop ẹto obot nsụn̄ikan̄ ye un̄wana ikan̄ oro mme owo ẹnamde, mme ọtọin̄wan̄ ke Iceland ẹmekeme nditọ ata ekese nsio nsio mfri, ikọn̄, ye mme eto eken. Kpasụk ntre, Mme Ntiense, ẹyọhọde ye akpanikọ eke spirit, sụn̄sụn̄ mbukpek oro enyenede ufiop, ye edidiọn̄ edisana spirit Jehovah, ẹmekaiso ndikụt mme utịbe utịbe utịp ke efakutom Iceland emi.
Isua emi owo 542 ẹkedụk Editi n̄kpa Christ, ndien ke ẹnịm se ikperede ndisịm ukpepn̄kpọ Bible 200 idahaemi. Adianade do, nte ẹnamde n̄kpọ in̄wan̄în̄wan̄ ẹban̄a nsịnudọn̄ oro ẹnọde ndinam utom ke efakutom oro owo mîbahakede inọ owo amanam nnyịn inyene mbuọtidem nte ke kpukpru mbon mbieterọn̄ ke akwa isuo emi ẹyekop uyo Eti Ekpemerọn̄, kpa Jesus Christ. (John 10:14-16) Nso idara idara utịp ke edi ntem ọnọ mme anam akpanikọ mme atan̄a Obio Ubọn̄ ẹmi ẹkewụtde akwa ime ye ediyọ ke ndikwọrọ eti mbụk ke idụt ice ye ikan̄ ke ufan̄ isua 64 ẹmi ẹkebede!
[Ndise obio ke page 24]
(Ama oyom ndikụt nte enye enen̄erede etie, se n̄wed)
Akureyri
Akranes
Keflavík
Selfoss
Vestmannaeyjar
Reyðarfjörður
Hekla
Geysir
VATNAJÖKULL
REYKJAVÍK
[Ebiet Ẹdade N̄kpọ Ẹto]
Ọkọn̄ọ ke n̄wed ndise obio eke Jean-Pierre Biard