Kûtaba Uduak Ubọhọ-Ufụn Emi Abasi Ọnọde
“Ọtọ nte spirit Ọbọn̄ [“Jehovah,” NW] odude, ubọhọ-ufụn etiene odu do n̄ko.”—2 CORINTH 3:17.
1. Ntak emi Isaiah 65:13, 14 enyenede n̄kpọ ndinam ye Mme Ntiense Jehovah?
JEHOVAH edi Abasi ubọhọ-ufụn. Ndien nso edidiọn̄ ke ubọhọ-ufụn emi Abasi ọnọde edi ntem! Sia mme asan̄autom esie ẹmi ẹyakde idem ẹnọ ẹnyenede utọ ubọhọ-ufụn oro, ikọ Jehovah, Ọbọn̄ Andikara ẹmi ẹnyene mmọ: “Sese, ikọt mi ẹyedia n̄kpọ, edi biọn̄ eyedọn̄ mbufo: sese, ikọt mi ẹyen̄wọn̄, edi itọn̄ eyesat mbufo: sese, ikọt mi ẹyedat esịt, edi bụt eyenam mbufo: sese, ikọt mi ẹyekwọ ke idatesịt, edi mbufo ẹyeseme ke ubiakesịt, ẹnyụn̄ ẹtuan̄a ke ndutụhọ spirit.”—Isaiah 65:13, 14.
2. Ntak emi ikọt Jehovah ẹforode ke n̄kan̄ eke spirit?
2 Ikọt Abasi ẹsidara idaha mfọnọn̄kpọ eke n̄kan̄ spirit emi sia spirit, m̀mê anamutom odudu esie adade mmọ usụn̄. Apostle Paul ọkọdọhọ ete: “Ọbọn̄ [“Jehovah,” NW] edi Spirit; ndien ọtọ nte spirit Ọbọn̄ [Jehovah] odude, ubọhọ-ufụn etiene odu do n̄ko.” (2 Corinth 3:17) Nso idi uduak ubọhọ-ufụn emi Abasi ọnọde? Ndien nso ke ẹyom ẹto nnyịn man ida enye inam n̄kpọ ọyọhọ ọyọhọ?
Ifụre Oro Abasi Enyenede
3. Nso orụk ifụre ke Abasi enyene, ndien ntak-a?
3 Jehovah ikpọn̄îkpọn̄ enyene ọyọhọ ọyọhọ ifụre. Edibotn̄kpọ esie baba kiet ikemeke ndikpan ifụre esie sia enye edide Ata Ọkpọsọn̄ Abasi ye Andikara Ofụri Ekondo. Nte Job, anam-akpanikọ owo oro ọkọdọhọde ete, “Anie edibịn enye efep? Anie edidọhọ enye, ete, Afo anam nso?” (Job 9:12) Kpasụk ntre, ẹma ẹnyịk Nebuchadnezzar, edidem Babylon ndinyịme ete: “Baba owo kiet eke edituakde [Abasi] ubọk, onyụn̄ ọdọhọde enye, ete, Afo amanam nso? idụhe.”—Daniel 4:35.
4. Didie ke edi nte ke Jehovah onịm adan̄a ke ifụre esie?
4 Nte ededi, ndinen edumbet Jehovah ẹnịm adan̄a ke ọyọhọ ọyọhọ ifụre oro. Ẹma ẹnam emi an̄wan̄a ke ini Abraham eketịn̄de n̄kpọ aban̄a mme andidụn̄ Sodom onyụn̄ obụpde ete: “Nte Ebiereikpe ofụri ererimbot idinamke se inende?” Ibọrọ oro Abasi ọkọnọde owụt ete ke enye ọdiọn̄ọ mbiomo esie ndinam se inende. Enye ikpokosoboke Sodom ke ekpekedide edinen owo ekededi ama odu do. (Genesis 18:22-33) Abasi n̄ko onịm adan̄a ke ifụre esie sia ima ye ọniọn̄ esie ẹnamde enye okûsọp iyatesịt ndien enye esiwụt mfaraidem.—Isaiah 42:14.
Mme Adan̄a ke Ubọhọ-Ufụn Owo
5. Nso idi ndusụk n̄kpọ ẹmi ẹnịmde adan̄a ke ifụre owo?
5 Okposụkedi Jehovah enyenede ọyọhọ ọyọhọ ifụre, kpukpru mbon eken ẹnam n̄kpọ ẹtiene adan̄a oro obot, ukeme, ye ebietidụn̄ mmọ ẹnịmde, ọkọrọ ye mme utọ n̄kpọ nte isua uwem mme anamidiọk owo oro enyenede-nyene adan̄a idahaemi. Abasi okobot owo ye mfọnmma ifụre ndinam n̄kpọ ntre ke adan̄a oro Jehovah okonịmde ọnọ enye. Ekese ntak efen ẹdu ẹmi ẹnamde ubọhọ-ufụn owo enyene adan̄a, idịghe ọyọhọ ọyọhọ.
6. Edinam ibat nnọ Abasi enyene nso ebuana ye ubọhọ-ufụn nnyịn?
6 Akpa, ubọhọ-ufụn owo enyene adan̄a koro Abasi okobotde owo ndinam uduak Esie. Jehovah ‘omodot ndibọ ubọn̄ ye ukpono ye odudu koro enye okobot kpukpru n̄kpọ ndien oto ke uduak esie ke mmọ ẹdu ẹnyụn̄ ẹboro.’ (Ediyarade 4:10b) Ntre owo enyene ndinam ibat nnọ Andibot enye, emi nte enende okonịmde mme ibet ẹmi ẹdade ẹkara mme owo. Ke Israel eset nke idak Ibet Moses, Abasi ama oyom ete ẹwot mme owo edieke mmọ ẹsuenede enyịn̄ esie m̀mê ẹkebiatde ibet Sabbath. (Exodus 20:7; 31:14, 15; Leviticus 24:13-16; Numbers 15:32-36) Okposụkedi nnyịn nte mme Christian mîdụhe ke idak Ibet, ubọhọ-ufụn nyịn enyene adan̄a koro nnyịn inyene ndinam ibat nnọ Jehovah, emi edide Ebiereikpe, Owụk-ewụhọ, ye Edidem nnyịn.—Isaiah 33:22; Rome 14:12.
7, 8. (a) Didie ke mme ibet obot ẹnịm adan̄a ke ifụre oro owo enyenede? (b) Ewe ibet Abasi eken ẹnịm adan̄a ke ifụre nnyịn nte mme owo?
7 Ọyọhọ iba, ubọhọ-ufụn owo enyene adan̄a ke ntak mme ibet obot oro Abasi onịmde. Ke uwụtn̄kpọ, ke ntak ibet obot oro odụride n̄kpọ ada, owo ikemeke ndifrọ n̄wọrọ ke enyọn̄ n̄kokon̄ ufọk ye unana ndida unan m̀mê ndiwot idemesie. Nte an̄wan̄ade, mme ibet obot oro Abasi onịmde ẹnịm adan̄a ke ifụre oro owo enyenede ndinam ndusụk n̄kpọ.
8 Ọyọhọ ita, ubọhọ-ufụn owo enyene adan̄a ke ntak mme ibet ido uwem oro Abasi onịmde. Otịm etie nte ke afo omokụt nte se Paul ekewetde ke N̄wed Mbon Galatia 6:7, 8 osude: “Ẹkûyak ẹbian̄a mbufo; owo ikemeke ndibian̄a Abasi: sededi owo ọtọde, oro ke enye edinyụn̄ ọdọk. Owo eke ọtọde ọnọ obụkidem eyedọk mbiara oto obụkidem; edi owo eke ọtọde ọnọ spirit, oto ke spirit ke enye eyedọk nsinsi uwem.” Nte mfan̄a mîdụhe, mme ibet ido uwem eke Jehovah Abasi n̄ko ẹnịm adan̄a ke ubọhọ-ufụn nnyịn, edi ndinịm mmọ edi se ẹyomde man nnyịn inyene uwem.
9. Didie ke nnyịn ndidi ubak n̄kaowo onịm adan̄a ke ifụre nnyịn?
9 Ọyọhọ inan̄, ubọhọ-ufụn owo enyene adan̄a sia enye edide ubak n̄kaowo. Ntre, enye ekpenyene ndinyene ifụre n̄kukụre ke udomo oro ifụre esie mîtuahake ye eke mbon en̄wen. Mme Christian ẹnyene ndisụk ibuot nnọ “mme enyene-odudu ẹmi ẹkarade,” isụkde ibuot inọ mmọ adan̄a nte mmọ mîyomke nnyịn ibiat mme ibet Abasi. (Rome 13:1; Utom 5:29) Ke uwụtn̄kpọ, nnyịn ikpenyene ndinịm mme ibet ẹmi ẹban̄ade edikpe tax, usọp oro nnyịn iwatde n̄kpọisan̄, ye ntre ntre eken. Akpanikọ oro nte ke ana nnyịn inịm mme utọ ibet “Caesar” ẹmi akaiso owụt nte ke ubọhọ-ufụn nnyịn oro Abasi ọnọde idịghe ọyọhọ ọyọhọ.—Mark 12:17; Rome 13:7.
Ntak Edide Uke Uke Ubọhọ-Ufụn-e?
10, 11. Ntak emi Jehovah ọkọnọde mme owo uke uke ubọhọ-ufụn-e?
10 Ntak emi Abasi ọkọnọde mme owo uke uke ubọhọ-ufụn-e? Ntak kiet ekedi man Andibot ekpenyene mme enyene-ifiọk edibotn̄kpọ ke isọn̄ ẹmi ẹdidade ukpono ye itoro ẹsọk enye ebe ke nti ikọ ye eduuwem mmọ. Mme owo ẹkeme ndinam emi, ke adan̄aemi mme unam mîkemeke ndinam. Sia edide ntụk akara mme unam, mmọ ifiọkke n̄kpọ baba kiet iban̄a eti ido uwem. Afo emekeme ndinọ ebua ukpep ete okûmen n̄kpọ, edi afo ukemeke ndikpep enye nte uyịpinọ edide idiọkn̄kpọ. Unam, yak idọhọ, oro ẹtịmde-tịm mme edinam ẹnọ enye, ikemeke ndinam mme ubiere oro ẹdade itoro ye ukpono ẹsọk Abasi, ke adan̄aemi owo ekemede ndimek ndinam n̄kpọ Andibot enye ifụre ifụre ke ntak ima ye esịtekọm.
11 Abasi n̄ko ọnọ mme owo ubọhọ-ufụn emi kaban̄a ufọn ye inemesịt mmọ. Mmọ ẹkeme ndiwụt uke uke ifụre oro mmọ ẹnyenede ke ndibot n̄kpọ nnyụn̄ ntịbi n̄kpọ ndi, nditat ubọk nnyụn̄ ndiana kiet. Mme owo ẹnyene ifụre umek n̄kpọ n̄ko ke mme utọ n̄kpọ nte ubọkutom ye ebietidụn̄. Mfịn, mme ntak ndutịm uforo ye ukaraidem ẹsiwak ndinịm adan̄a nnọ ifụre oro owo enyenede ndimek n̄kpọ, edi emi ekeme ndito ntak idiọkitọn̄ owo, itoho usụn̄ nte Abasi ke akpa okobotde ubonowo.
12. Ntak emi ata ediwak owo ẹdude ke ufụn-e?
12 Okposụkedi Jehovah ọkọnọde mme owo akwa ifụre, ata ediwak owo mfịn ẹdu ke mfụhọ mfụhọ itie ufụn. Nso iketịbe? Akpa owo iba oro, Adam ye Eve, ẹma ẹtaba uduak ubọhọ-ufụn emi Abasi ọkọnọde. Mmọ ẹma ẹnam n̄kpọ ẹbe adan̄a oro Abasi okonịmde ke ifụre mmọ ẹnyụn̄ ẹmia ata ye unen itie edikara oro Abasi enyenede ndikara mmọ nte Ọbọn̄ Andikara, Jehovah. (Genesis 3:1-7; Jeremiah 10:10; 50:31) Sia mîkoyụhọke ye edida ifụre mmọ n̄kpono Abasi, mmọ ẹma ẹda enye ẹnam n̄kpọ ke ibụk ibụk usụn̄, ndibiere ke idemmọ se ifọnde ye se idiọkde, ke ntre ẹdianade ye Satan ke nsọn̄ibuot esie ye Jehovah. Utu ke ndinyene ifụre efen efen, nte ededi, anamidiọk Adam ye Eve ẹma ẹduọ ẹdụk mme mfịna mfịna ukpan ye itie ufụn, kpa se isụhọrede ifụre mmọ, ndien ke akpatre ẹkpan̄a. Nditọ mmọ ẹma ẹda ifụre oro ẹkeduọkde mi ẹnyene. “Koro kpukpru owo ẹma ẹnam idiọkn̄kpọ, ẹnyụn̄ ẹtaba ubọn̄ Abasi.” “N̄kpọ eyenutom idiọkn̄kpọ edi n̄kpa.”—Rome 3:23; 5:12; 6:23.
13. Ntak emi Satan ekemede ndisịn mme owo ke ufụn-e?
13 Otode ke ntak nsọn̄ibuot oro ke Eden, Adam ye nditọ esie n̄ko ẹma ẹdidụk ufụn ẹnọ Satan kpa Devil. Kamse, “ofụri ererimbot onyụn̄ esịne ke ubọk andidiọk”! (1 John 5:19) Edi ntak akwa odudu ye ukeme esie anam Satan ekeme ndibian̄a nnyụn̄ nnam ofụri ubonowo ẹdi ifịn oro ẹdianarede ẹkpọn̄ Abasi. Akande oro, mbon ibụk ẹmekara ekemmọ owo ẹnọ mmọ unan. (Ecclesiastes 8:9) Ntre, ubonowo ke ofụri ofụri ẹdụk ufụn kemi ẹnọ idiọkn̄kpọ ye n̄kpa, ẹdụk ufụn ẹnọ Satan ye mme demon esie, ẹnyụn̄ ẹdụk ufụn ẹnọ ndutịm ukaraidem, ndutịm uforo, ye mme ndutịm ido ukpono ererimbot emi.
Ata Ubọhọ-Ufụn Oro Ẹnamde Odu
14. Idotenyịn ubonowo kaban̄a ata ubọhọ-ufụn enyene ebuana ye nso?
14 Ndibọhọ ufụn idiọkn̄kpọ, n̄kpa, ye eke Devil ye ererimbot esie asan̄a ikpat kiet ye ubiere oro Abasi anamde ndibiere eneni aban̄ade unen itie edikara ofụri ekondo esie. Sia edide Satan ekedemede eneni emi, Jehovah amayak enye akaiso odu uwem, idem kpasụk nte Enye akayakde Pharaoh akaiso odu uwem ke ndusụk ini. Emi edi man Jehovah okpowụt odudu esie ọyọhọ ọyọhọ onyụn̄ anam ẹtan̄a enyịn̄ esie ke ofụri isọn̄. (Exodus 9:15, 16) Abasi eyesọp ndiwụt unen oro enye enyenede nte Ọbọn̄ Andikara Ekondo onyụn̄ anam edisana enyịn̄ esie asana ke ndisio esuene oro nsọn̄ibuot Satan, Adam, ye Eve ẹdade ẹsọk enye mfep. Ntre, ẹyesio mbon oro ẹbakde Jehovah ke ufụn idiọkn̄kpọ ye n̄kpa ẹyenyụn̄ ẹda mmọ ẹdisịn ke obufa ererimbot ubọhọ-ufụn emi Abasi ọnọde.—Rome 8:19-23.
15. Nso udeme ke Jesus ekenyene ke ndifiak nda ubọhọ-ufụn nsọk ubonowo?
15 Man afiak ọnọ ubonowo ubọhọ-ufụn, Abasi ama ọnọ Eyen esie edi isọn̄ nte owo. Ke ndiyak mfọnmma uwem esie nte owo nnọ ke unyịmesịt, Eyen Abasi, Jesus Christ, ama ọnọ uwa ufak, kpa isọn̄ ndinam ubonowo ọbọhọ ufụn. (Matthew 20:28) Enye n̄ko ama atan̄a etop ubọhọ-ufụn. Ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ utom ukwọrọikọ esie, enye ama ada ikọ ẹmi etịn̄ aban̄a idemesie ete: “Spirit Ọbọn̄ Jehovah odoro mi: koro, Jehovah emeyet mi aran onịm, man mbụk eti mbụk nnọ mbon nsụkesịt; ọmọdọn̄ mi, ete mbọp mmọ eke esịt mmọ ọbụn̄ọde, n̄kwọrọ uwọrọ-ufụn nnọ mbuotekọn̄, n̄kwọrọ nsana-nyak nnọ mmọ eke ẹkọbide.”—Isaiah 61:1; Luke 4:16-21.
16. Mme usio-ukot ewe ke mme Jew eke akpa isua ikie ẹkenyene ndinam man ẹnyene ata ubọhọ-ufụn?
16 Mme owo ẹdisan̄a didie ẹnyene ubọhọ-ufụn oro? Jesus ọkọdọhọ ete: “Edieke mbufo ẹsọn̄ọde ẹda ke ikọ Mi, mbufo ẹdi mbet Mi ke akpanikọ: ndien mbufo ẹyefiọk akpanikọ, akpanikọ eyenyụn̄ anam mbufo ẹwọrọ ufụn.” Ntre, mme anditiene Jesus ẹmedi ẹdinyene ubọhọ-ufụn eke n̄kan̄ spirit. (John 8:31, 32, 36) N̄ko-n̄ko, Jesus akasian andikara Rome, Pontius Pilate ete: “N̄kamana kaban̄a ntak emi, n̄konyụn̄ ndụk ke ererimbot kaban̄a n̄kpọ emi, man ndi ntiense nnọ akpanikọ. Kpukpru mmọ eke ẹdide eke akpanikọ ẹkop uyo Mi.” (John 18:37) Mme Jew ẹmi ẹkenyịmede akpanikọ nte Jesus ọkọkwọrọde onyụn̄ onịmde uwụtn̄kpọ ẹma ẹkabade esịt ẹkpọn̄ idiọkn̄kpọ mmọ, ẹnam ukpụhọde ke ndiọi edinam mmọ, ẹyak idemmọ ẹnọ Jehovah, ẹnyụn̄ ẹna baptism nte Jesus akanade. (Matthew 3:13-17; Utom 3:19) Ke usụn̄ emi mmọ ẹma ẹdinyene uke uke ubọhọ-ufụn emi Abasi ọnọde.
17. Ntak emi Jehovah ọnọde mme asan̄autom esie ubọhọ-ufụn?
17 Jehovah ọnọ mme anam-akpanikọ asan̄autom esie ubọhọ-ufụn akpan akpan man ẹda ẹwụt unen itie edikara esie edi n̄ko kaban̄a inemesịt ye ufọn mmọ. Enye ama osio nditọ Israel ke ufụn nditọ Egypt man mmọ ẹkpetoro enye nte obio ubọn̄ mme oku, kpa mme ntiense esie. (Exodus 19:5, 6; Isaiah 43:10-12) Ukem oro n̄ko, Jehovah okosio ikọt esie ke ntan̄mfep mbon Babylon akpan akpan man ẹfiak ẹbọp temple esie ẹnyụn̄ ẹfiak ẹwụk utuakibuot akpanikọ. (Ezra 1:2-4) Ke ini mbon ntan̄mfep oro ẹkesịnde idemmọ n̄kukụre ke inemesịt n̄kpọ obụkidem mmọ, Jehovah ama ọdọn̄ prọfet esie Haggai ye Zechariah nditi mmọ mban̄a mbiomo oro mmọ ẹkenyenede ke iso Abasi. Edida ubọhọ-ufụn mmọ oro Abasi ọnọde mmọ nnam n̄kpọ ke eti usụn̄ ama osụn̄ọ ke ndibọp temple oro mma, adade itoro ọsọk Abasi, onyụn̄ adade inemesịt ye mfọnọn̄kpọ n̄ko ọsọk ikọt esie.
Nditre Nditaba Uduak Ubọhọ-Ufụn Emi Abasi Ọnọde
18. Ntak ẹkemede ndidọhọ nte ke mme asan̄autom Jehovah eke eyomfịn itabake uduak ubọhọ-ufụn mmọ emi Abasi ọnọde?
18 Nso kaban̄a mme asan̄autom Abasi eke eyomfịn? Nte esop, mmọ itabake uduak ubọhọ-ufụn mmọ emi Abasi ọnọde. Ke iduọk isua 1870 mmọ ẹma ẹtọn̄ọ ndibọhọ ufụn nsunsu ukpepn̄kpọ Babylon ẹnyụn̄ ẹnyene ubọhọ-ufụn Christian oro ọkọride-kọri. Emi ekedi ke n̄kemuyo ye Mme N̄ke 4:18, emi ọdọhọde ete: “Usụn̄ nti owo ebiet un̄wana eke asiahade, akaiso ayama, tutu osịm ufọt uwemeyo.” Edi, kpa nte ẹkedade ikọt Abasi eke eset ẹka ntan̄mfep mbon Babylon ke ini kiet, ke 1918 mme asan̄autom Abasi ke ndusụk udomo ẹma ẹdidu ke ufụn Akwa Babylon. (Ediyarade 17:1, 2, 5) Mbon ukara ererimbot eke nsunsu ido ukpono oro ẹma ẹdara ke ini ndamban̄a ‘ntiense iba’ oro ẹkekpan̄ade ke n̄kan̄ eke spirit. Edi ebede ke mfọnido Abasi oro owo mîdotke, ke 1919 ẹma ẹnam mme asan̄autom esie oro ẹyetde aran mi ẹdidu uwem, ẹnamde mmọ ẹbọhọ ufụn ke n̄kan̄ eke spirit. (Ediyarade 11:3, 7-11) Ke ẹdade ubọhọ-ufụn mmọ emi Abasi ọnọde ẹnam n̄kpọ, mmọ ẹma ẹkabade ẹdi ifịk ifịk mme ntiense ẹnọ Ata Edikon̄. Ke ntre, okodot didie ntem nte, ke 1931, mmọ ke idara ẹma ẹnyịme enyịn̄ oro Mme Ntiense Jehovah! (Isaiah 43:10-12) Akpan akpan ọtọn̄ọde ke 1935 “akwa otuowo,” ẹmi ẹdoride enyịn ndinyene nsinsi uwem ke isọn̄ ẹmediana ye Mme Ntiense oro ẹyetde aran. Mmọ n̄ko itabake uduak ubọhọ-ufụn mmọ emi Abasi ọnọde.—Ediyarade 7:9-17.
19, 20. (a) Nso idi n̄wọrọnda usụn̄ kiet emi ikọt Jehovah ẹdade ubọhọ-ufụn mmọ emi Abasi ọnọde ẹnam n̄kpọ ke eti usụn̄? (b) Ke nso akpan usụn̄ efen ke Mme Ntiense Jehovah ẹda ubọhọ-ufụn emi Abasi ọnọde mmọ ẹnam n̄kpọ ke eti usụn̄?
19 Ikọt Jehovah ke ẹda ubọhọ-ufụn mmọ emi Abasi ọnọde ẹnam n̄kpọ nte ọfọnde ke akpan n̄wọrọnda usụn̄ iba. N̄kpọ kiet edi, mmọ ke ẹda enye ẹnam n̄kpọ ke ndibịne usụn̄uwem edinen ido. (1 Peter 2:16) Ndien nso eti enyịn̄ ke mmọ ẹnyene ntem! Ke uwụtn̄kpọ, ini kiet, eren kiet ama odụk Ufọkmbono Obio Ubọn̄ ke Zurich, Switzerland, onyụn̄ ọdọhọ ke imọ iyom ndikabade ndi kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah. Ke ẹbụpde ntak, enye ama ọdọhọ ete ke eyeneka imọ an̄wan ekedi owo Ntiense ndien ke ẹma ẹsio enye ẹfep ke ntak oburobụt ido. Enye ọkọdọhọ ete: ‘Oro edi esop oro nyomde ndibuana—kpa esop oro mînyịmeke inọ idiọk eduuwem.’ Edi ye eti ntak ke New Catholic Encyclopedia ọdọhọ ete ke Mme Ntiense Jehovah ẹnyene eti enyịn̄ ke ndidi “kiet ke otu mbon oro ẹdude uwem oro ọfọnde akan ke ererimbot.”
20 Mme Ntiense Jehovah n̄ko ẹmeda ubọhọ-ufụn mmọ emi Abasi ọnọde ẹnam n̄kpọ ke ndisu ewụhọ oro ẹnọde mmọ ẹte ẹkwọrọ eti mbụk Obio Ubọn̄, nte Jesus akanamde. (Matthew 4:17) Ebede ke ikọinua ye ke n̄wed oro ẹmịn̄de-mịn̄, ke ataata ukwọrọikọ ye ke ido nneme, mmọ ke ẹnọ ntọt Obio Ubọn̄ Jehovah. Ke ndinam ntre mmọ ẹbọ ufọn akamba akamba ke ndisọn̄ọ mbuọtidem mmọ nnyụn̄ nnam idotenyịn mmọ ayama. Akande oro, utom emi anam n̄kpọ ndinyan̄a mmọ ye mbon oro ẹkpan̄de utọn̄ ẹnọ mmọ. (1 Timothy 4:16) Kaban̄a utom emi, n̄wed oro Dynamic Religious Movements ọdọhọ ete: “Ekpedi ọkpọsọn̄ n̄kpọ ndikụt mbon ido ukpono en̄wen ekededi oro ẹnamde utom ọkpọsọn̄ ntre ke ido ukpono mmọ nte emi Mme Ntiense ẹnamde.”
21. Nso uyarade idu nte ke Jehovah ke ọdiọn̄ utom ukwọrọikọ ikọt esie?
21 Didie ke Jehovah ọdiọn̄ nnyịn ntem ke ndisu uduak ubọhọ-ufụn nnyịn emi Abasi ọnọde! Ẹkeme ndikụt emi ke ibatutom isua oko—kpa n̄wakn̄kan ibat mme asuanetop Obio Ubọn̄ ẹbede miliọn owo inan̄, ye ibat mme andidụk Editi n̄kpa Jesus ẹbede miliọn duop. Ke ndụn̄ọde kiet, Ireland ama enyene n̄wakn̄kan ibat mme asuanetop utịm ike-29 ke adiana ke adiana ke kpukpru ọfiọn̄; Mexico ama enyene n̄wakn̄kan ibat utịm ike-78 ke ọfiọn̄ 80; ndien Japan ama enyene n̄wakn̄kan ibat utịm ike-153 ke adiana ke adiana!
Da Ubọhọ-Ufụn Fo Emi Abasi Ọnọde Nam N̄kpọ ke Eti Usụn̄
22. Nso idi akpan n̄kpọ ke ndusụk mbụme oro anamde owo ekere n̄kpọ, oro nnyịn ikemede ndibụp idem nnyịn?
22 Edieke afo edide kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah oro ama akayak idem ọnọ, nte afo ke ada ubọhọ-ufụn emi Abasi ọnọde fi anam n̄kpọ ke eti usụn̄? Nnyịn owo kiet kiet imekeme n̄ko ndibụp idem nnyịn ite: ‘Nte ami mmowụt ntịn̄enyịn ke ndida ubọhọ-ufụn mi emi Abasi ọnọde nnam n̄kpọ man n̄kûnam owo ekededi atuak ukot ọduọ ke ntak idiọk eduuwem? Nte ami ke ubieresịt mmesinịm mme ibet Caesar, okposụkedi nnịmde ibet Abasi akpa? Nte ami mmesidiana kiet ọyọhọ ọyọhọ ye mbiowo ke esop? Nte ami ke nda ubọhọ-ufụn mi emi Abasi ọnọde nnam n̄kpọ ọyọhọ ọyọhọ ke ndikwọrọ eti mbụk? Nte ami kpukpru ini mmesinyene “ekese n̄kpọ ndinam ke utom Ọbọn̄”? Nte ami ye ọkpọsọn̄ udọn̄ ke mbịne ubọkọkọ ererimbot ke ini n̄kpadade ubọhọ-ufụn mi emi Abasi ọnọde nnam n̄kpọ ke eti usụn̄ ke ndinam utom ukwọrọikọ mi atara, nnyanarede mbịne mbiomo oro okponde akan ke esop m̀mê ndinyanade mbịne utom uyọhọ-ini?’—1 Corinth 15:58, NW.
23. Nso ke nnyịn ikpenyene ndinam man ikûtaba uduak ubọhọ-ufụn emi Abasi ọnọde?
23 Kpukpru nnyịn ikpakam ‘itabi, inyụn̄ ise nte Jehovah ọfọnde.’ (Psalm 34:8) Ẹyak nnyịn ikọn̄ mbuọtidem ke enye, idu uwem ekekem ye mme ibet esie, inyụn̄ inọ edisana enyịn̄ esie ubọn̄ ebe ke ndisịn ifịk ntan̄a Obio Ubọn̄ esie. Ẹti ẹte ke mbon oro ‘ẹtọde ke ntatubọk, uwak uwak ke mmọ ẹdinyụn̄ ẹdọk.’ (2 Corinth 9:6) Ke ntre, ẹyak nnyịn inam utom ofụri ukpọn̄ inọ Jehovah inyụn̄ iwụt ite ke nnyịn itabake uduak ubọhọ-ufụn nnyịn emi Abasi ọnọde.
Didie ke Afo Ọkpọbọrọ?
◻ Nso orụk ifụre ke Abasi enyene?
◻ Ubọhọ-ufụn owo enyene nso adan̄a?
◻ Ata ubọhọ-ufụn akasan̄a didie edidu?
◻ Ana nnyịn inam nso man itre nditaba uduak ubọhọ-ufụn emi Abasi ọnọde?
[Ndise ke page 9]
Mme utọ n̄kpọ nte ibet obot oro odụride n̄kpọ ada onịm adan̄a ke ifụre owo