Nte Mme Mbiet Ẹkeme Ndidụri Fi N̄kpere Abasi N̄kan?
ATA ekese mbiet nditọ Egypt, mbon Babylon, ye Greece ẹyọyọhọ mme itie ubon n̄kpọeset mfịn. Mme adaha oro inikiet ko ẹkesidide n̄kpọ oro ẹkponode ye ọkpọsọn̄ udọn̄ ẹyedi se ẹbonde-bon idahaemi nte ikpîkpu utomusọ eke eset. Odudu mmọ okodu kpọt ke ekikere mbon oro ẹkekponode mmọ. Ye mbon oro ẹkekponode mmọ ẹbede ẹfep ke akpatre, odudu oro ẹkedọhọde nte mme mbiet ẹmi ẹnyenede ama ebe efep n̄ko. Ẹma ẹyarade mme mbiet ẹmi nte se mînyeneke odudu emi ke akpanikọ edide se mmọ ẹsidide kpukpru ini—kpa mme anana-uwem n̄kpọ oro ẹdade eto, itiat, m̀mê ukwak ẹnam.
Nso kaban̄a mme mbiet oro mme owo ẹkponode ẹnyụn̄ ẹtuakde ibuot ẹnọ mfịn? Ndi mbiet ẹmi ẹkop odudu ẹkan mme mbiet nditọ Egypt, mbon Babylon, ye Greece? Nte mmọ ke akpanikọ ẹsidi usụn̄ ndin̄wam owo asan̄a ekpere Abasi akan?
Ye edibe oro emana kiet kiet ebede efep, etie nte ubonowo ke akakaiso ndifiọrọ n̄kpọn̄ Abasi. Ndien nso ke ofụri mbiet ẹmi ẹdude ke ererimbot ẹkeme ndinam mban̄a emi? Edieke owo mînọhọ ntịn̄enyịn, ntọn̄ eyefụk mmọ ndien ke akpatre ẹta n̄karafan̄ mîdịghe ẹbiara. Mmọ ikemeke ndise idem mmọ enyịn, m̀mê ndinam n̄kpọ ndomokiet nnọ mme owo. Ke edide akpan n̄kpọ akan, nte ededi, nso ke Bible enyene nditịn̄ ke n̄kpọ emi?
Ẹsọn̄ Urua, Ẹkponi, edi Inyeneke Ufọn
Idịghe n̄kpọ n̄kpaidem, Bible owụt mme mbiet nte se mînyeneke ufọn ye se inanade ukeme ofụri ofụri ndin̄wam mme andituak ibuot nnọ enye ẹsan̄a ẹkpere Abasi ẹkan. Okposụkedi mme mbiet ido ukpono nte ido edide ẹsisọn̄de urua ẹnyụn̄ ẹkponide, Bible omowụt ata n̄kpọ oro mmọ ẹdide ke ini enye ọdọhọde ete: “Mme abasi mmọ ẹdi silver ye gold, kpa n̄kpọ eke ubọk owo anamde. Mmọ ẹnyene inua, edi idọhọke ikọ: ẹmenyene enyịn, edi ikwe n̄kpọ: ẹmenyene utọn̄, edi ikopke: ẹmenyene ibuo, edi in̄wụneke: se ubọk mmọ, edi itụkke n̄kpọ: se ukot mmọ, edi isan̄ake: mmọ inyụn̄ isioroke uyo ke itọn̄ mmọ. Mmọ eke ẹnamde mmọ ẹyebiet mmọ, kpa kpukpru owo eke ẹbuọtde idem ke esịt.”—Psalm 115:4-8.
Ikụreke ke Bible ndiyarade ndisọi mbiet nte n̄kpọ oro mînyeneke ufọn, edi enye n̄ko etịn̄ n̄kpọ ndibiom mme mbiet ye mme andituak ibuot nnọ mmọ ikpe ete: “Mmọ ẹdi ofụri ofụri nte eyop, ndien mmọ idọhọke ikọ: ẹnyene ndibiom mmọ, koro mmọ mîsan̄ake. Mbufo ẹkûbak mmọ; koro mmọ mîkemeke ndinam idiọk, inyụn̄ idịghe nte mmọ ẹnamde eti n̄kpọ. Kpukpru owo eke mînyeneke ifiọk emi ẹbiet unam: bụt anam kpukpru anditara aban̄a mbiet mmọ: koro editara mbiet mmọ ẹdide nsu: ibifịk mînyụn̄ idụhe mmọ ke esịt. Mmọ ẹdi ikpîkpu, n̄kpọ nsahi.”—Jeremiah 10:5, 14, 15.
Ekikere Mbon Catholic
Edi akpanikọ, ediwak owo oro ẹnụkde ibuot, ẹbọn̄de akam ẹnyụn̄ ẹyịride tiande ẹnọ, ẹnyụn̄ ẹtịmde mme mbiet ido ukpono inua isisehe idemmọ nte mme okpono ndem m̀mê mme andituak ibuot nnọ mbiet. Ke uwụtn̄kpọ, mbon Catholic ẹdọhọ ẹte ke mmimọ ikpono mme mbiet Christ ye eke Mary, idịghe koro mme mbiet ẹmi ke idemmọ ẹdide abasi, edi ke ntak mbon oro mbiet ẹmi ẹdade ẹban̄a. The World Book Encyclopedia ọdọhọ ete “ke Ufọkederi Roman Catholic, ẹsikpono mme mbiet nte mme idiọn̄ọ mbon oro mmọ ẹdade ẹban̄a.” Mme ọkwọrọ ederi Catholic ẹma ẹkwọrọ ẹte ke odot ndikpono mbiet adan̄a nte ukpono oro osụhọrede itie akan enyeoro enyenede Abasi ke idemesie.
Akpan n̄kpọ edi nte ke ẹsikpono mme mbiet ẹmi. New Catholic Encyclopedia akam onyịme ete ke utọ ukpono oro edi “edinam utuakibuot.” Nte ededi, Jesus Christ ama akpan edikama mme mbiet nte un̄wam ndisan̄a n̄kpere Abasi ke ini enye ọkọdọhọde ete: “Owo baba kiet itieneke Ete, ibọhọke ebe ke Ami.” (John 14:6) Idịghe n̄kpọ n̄kpaidem, ndien, mme Christian akpa isua ikie ẹkesịnde ndikama mme mbiet ke utuakibuot.
Kpa ye oro, mfịn mme ido ukpono Christendom ẹmekan kpukpru mmọ eken ke uwak ibat mbiet. Ih, kpa ye ofụri uyarade ke mbụk ye ke N̄wed Abasi ndiwụt nte edide ndisịme ndikpono mbiet, mbon oro ẹdọhọde ke idi mme Christian ke ofụri ererimbot ẹmekaiso ndinụhọ nnyụn̄ mbọn̄ akam nnọ mme mbiet ke ediyom oro mmọ ke esịt akpanikọ ẹyomde Abasi. Ntak-a?
Ndidi se Asua Atapde
Prọfet Isaiah ama etịn̄ ete ke mme andituak ibuot nnọ mbiet ke eyo esie ẹma ẹkpu ndikụt nte edinam mmọ edide ndisịme ke ntak ‘ẹkesịride mmọ enyịn man ẹkûkụt, ẹsịri esịt mmọ, man ẹkûdi ọniọn̄.’ (Isaiah 44:18) Anie ekpekeme ndinyene utọ odudu oro ke idem mme owo? Esop ubiat mbiet eke 754 E.N. ama ọdọhọ ete ke edi Satan akada edikpono mme mbiet edi ye uduak editap mme owo n̄kpọn̄ Abasi akpanikọ. Ndi ubiere emi ama enen?
Ih, koro enye asan̄a ekekem ye Bible eke odudu spirit, emi ọkọdọhọde ke ediwak isua ikie ke edem ete ke akwa asua Abasi oro, Satan kpa Devil, akanam ‘ikike mme owo okịm’ mbak akpanikọ “edisem ọnọ mmọ.” (2 Corinth 4:4) Ntre ke ini ẹkponode mbiet, utu ke ndisan̄a n̄kpere Abasi n̄kan, owo ke akpanikọ anam se mme demon ẹyomde.—1 Corinth 10:19, 20.
Ndisan̄a N̄kpere Abasi N̄kan
Mme mbiet ikemeke ndin̄wam nnyịn ndisan̄a n̄kpere Abasi n̄kan. Akwa Andibot, Jehovah Abasi, asasua edikpono mme mbiet. (Deuteronomy 7:25) “Jehovah edi Abasi emi oyomde san̄asan̄a utuakibuot.” (Nahum 1:2, NW) Enye ọdọhọ ete: “Ami ndi Jehovah; enyịn̄ mi edi oro: ndinyụn̄ nnọhọ owo efen ubọn̄ mi, nnọhọ ndisọi mbiet itoro mi.” (Isaiah 42:8) Nte odotde, Bible odụri owo utọn̄ ete ke mbon oro ẹkponode mme mbiet “ididaha Obio Ubọn̄ Abasi inyene.”—Galatia 5:19-21.
Edi, Jehovah n̄ko edi Abasi mbọm ye andifen nnọ. Bible etịn̄ aban̄a mbon oro ẹkekpọn̄de ndisọi mbiet mmọ ẹtiene Abasi, emi ẹkenyụn̄ ẹbatde nte ndinen owo ke mmọ ẹma ẹketre mme edinam ukpono ndem mmọ. (1 Corinth 6:9-11; 1 Thessalonica 1:9) Mmọ ẹma ẹda mme ikọ Jesus ẹsịn ke edinam: “Abasi edi spirit: ndien mme andituak ibuot nnọ Enye ẹnyene ndituak ibuot ke spirit ye ke akpanikọ.”—John 4:24.
Edikpep Bible ifịk ifịk eyewụt nte ke isọn̄ke utom ndisan̄a n̄kpere Abasi n̄kan. (Utom 17:26-28) Enye enyene ufiop ufiop, ima ima, edu oro ẹkemede ndisan̄a n̄kpere, ndien enye ọmọnọ nnyịn ikot onyụn̄ odori enyịn ndikụt nte nnyịn ikọride n̄kpet n̄kpet itie ebuana ye enye.—Isaiah 1:18.
Mme Ntiense Jehovah ẹnọ fi ikot ndidi ndidiọn̄ọ Ete nnyịn eke heaven nte Owo, ndikpep mban̄a enyịn̄ esie, Jehovah, nnyụn̄ n̄kpep mban̄a mme edu esie ye nte enye anamde n̄kpọ ye ubonowo. Ebede ke Ikọ esie, kpa Bible, afo eyedi edidiọn̄ọ ntak emi afo mûnen̄ekede uyom mme n̄kpọ un̄wam oro ẹkụtde ke enyịn, utọ nte mme adaha ye ndise, man asan̄a ekpere Abasi. Ih, “ẹsan̄a ẹkpere Abasi, ndien enye eyesan̄a ekpere mbufo.”—James 4:8.
[Ekebe ke page 6]
Mme Ewetmbụk Ẹdọhọ Ẹte . . .
◻ “Edi akpanikọ oro ẹtịmde ẹdiọn̄ọ nte ke Ido Ukpono Buddha, oro ẹketọn̄ọde ke ọyọhọ isua ikie itiokiet MEN, ikekwe akpa mbiet andikọtọn̄ọ enye ibọhọke ke n̄kpọ nte akpa isua ikie EN.”
“Ke ediwak isua ikie, ido edinam Hindu ke ofụri ofụri [ikesisịneke ndisọi mbiet].”
“Ido Ukpono Hindu ye eke Buddha ẹketọn̄ọ ye unana edikama mme mbiet, ndien edi sụn̄sụn̄ ke ẹketọn̄ọ ndida mme mbiet ndisịn ke utuakibuot mmọ. Ido Ukpono Christ ama anam kpasụk ntre.”—The Encyclopedia of Religion, eke Mircea Eliade.
◻ “Ke nsio nsio mbụk Bible ana in̄wan̄în̄wan̄ nte ke owo ikakamake mme mbiet ata utuakibuot nnọ Abasi. . . . Ke OT [Obufa Testament], n̄ko, ẹkpan edituak ibuot nnọ isen abasi ye ndisọi mbiet.”—New Catholic Encyclopedia.
◻ “Owo ikọdiọn̄ọke mme mbiet ke akpa utuakibuot mme Christian.”—Cyclopedia of Biblical, Theological, and Ecclesiastical Literature, eke McClintock ye Strong.
◻ “Owo ikemeke ndikụt itie ndomokiet ke Obufa Testament, m̀mê ke ata uwetn̄kpọ eke akpa emana Ido Ukpono Christ, ndiwụt nte ke ẹma ẹkama mme adaha m̀mê mme ndise ke utuakibuot mme Christian, edide ke an̄wan̄wa m̀mê ke ndịbe ndịbe.”—A Concise Cyclopedia of Religious Knowledge, eke Elias Benjamin Sanford.
◻ “Mme akpa Christian ẹkpekese ikpîkpu ekikere oro aban̄ade edibon mme mbiet ke mme ufọkederi ye ọkpọsọn̄ ndịk, ndien ẹkpekeda edinụhọ nnọ m̀mê edibọn̄ akam ke iso mmọ nte edide ukem ye ukpono ndem.”—History of the Christian Church, eke John Fletcher Hurst.
◻ “Ke akpa ufọkederi, ẹma ẹbiọn̄ọ edinanam ye edikpono mme ndise Christ ye eke ndisana owo ke kpukpru ebiet.”—The New Encyclopædia Britannica.
◻ “Okposụkedi akpa Ufọkederi mîkasuaha-sua n̄kpọ-usọ, edi enye ikenyeneke mme mbiet Christ.”—Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge.
[Ndise ke page 7]
Jesus ama ọsọn̄ọ etịn̄ ete ke Abasi oyom mbon oro ‘ẹtuakde ibuot ẹnọ Ete ke spirit ye ke akpanikọ’