N̄kpọ-Ata ke Ndisuan N̄kpasịp Obio Ubọn̄ ke Edem Usụk Chile
EDI n̄kpọ idatesịt didie ntem ndisan̄a ke ndobo ndobo usụn̄ obio-in̄wan̄ ke edem usụk Chile! Enan̄ ke ẹta mbiet ifụre ifụre ke ikọt oro eto mîdụhe ke edem obot nsụn̄ikan̄ oro snow ofụkde. Afo emekeme ndikop inuen ẹkwọde ikwọ ye uyom ikọn̄ oro ofụm enyen̄ede. Kpa ye oro utọ n̄kann̄kụk ẹmi ẹyede, n̄kpọ-ata ẹdu mi ẹnọ mbon oro ẹsuande n̄kpasịp akpanikọ Obio Ubọn̄.
Nte afo akpama ndisobo ndusụk mme asiakusụn̄, m̀mê mme anditan̄a Obio Ubọn̄ uyọhọ-ini nnyịn? Nso kaban̄a edibiat usen kiet m̀mê iba ye mmọ nte mmọ ẹkwọrọde eti mbụk? Akpa kan̄a, ẹyak ikpan̄ utọn̄ nte Jaime ye Oscar ẹbụkde mme idatesịt ye n̄kpọ-ata utọ usen oro ke edem usụk Chile.
Usen Kiet ke Utom Ukwọrọikọ
“Nnyịn idemede ke idap inyụn̄ idifiọk ke tuep odu ke ekpri ufọkidụn̄ nnyịn. Oscar osụhọde ke bed, esịnede ndodobi socks ye itam osụk odude enye ke ibuot. Enye odomo stof ẹdade ifia ẹbara, odomo ekpri n̄kpọ unọ ufiop ẹdade gas ẹbara man osio tuep ke ubet oro, ndien ekem afiak edina ke bed man ọbọ ufiop. Eyo osụk okokịm ke an̄wa, ndien nnyịn imekeme ndikop edịm oro edepde ofụri okoneyo oro. Nnyịn itop enyịn ke window ise an̄wa ndien ekem ise kiet eken. Oh, didie ke ekpedi mmemmem n̄kpọ ntem ndimen usen emi mfep! Ekem nnyịn iti ndutịm nnyịn kaban̄a usen oro ye udọn̄ ndinam utom ke efakutom oro odude nsannsan oro owo mîkosịmke ndomokiet isua oko. Odudu edemede nnyịn nditọn̄ọ.
“Ke idude ke usụn̄ mbemiso n̄kanika itiaita, nnyịn isan̄a usọp usọp inyụn̄ idori enyịn ke owo eyemen nnyịn mîdịghe ke bọs eyewat ebe, man nnyịn ikeme ndisọp nsịm mme afan̄usụn̄ adade osịm mme nsannsan ufọk ye obio-in̄wan̄ ke efakutom nnyịn. Mi ke tractor emi odụride ukwak mbiomo oro anade ekari edi ye ndusụk mbonutom ke esịt esie. Andiwat atuak ada onyụn̄ onyịme nnyịn idọk idụk. Nnyịn ikop inemesịt nte, ke ntak edịm okoneyo n̄kpọn̄, mfịn nnyịn imọbọhọ ndisan̄a ke ọkpọsọn̄ obu ofụri ini. Nte nnyịn iwatde ika, nnyịn ibuana eti mbụk ye mbon utomin̄wan̄ oro. Ke osịmde ini ndiwọrọ, nnyịn inọ mmọ magazine ifan̄. Nnyịn iwụt esịtekọm didie ntem ke uwat oro anyan̄ade nnyịn osio ke isan̄ itiat itiaba!
“Edidi anyan usen kiet nte nnyịn isan̄ade ikanade obio-in̄wan̄ oro ndiyom mmọemi ẹdotde. Ke ini nnyịn ke akpa itọn̄ọde utom nnyịn, nnyịn ikemeke ndifiọk ntak emi mme owo ẹnyịmede ye se nnyịn itịn̄de edi ẹtiede mmen̄e mmen̄e ndibọ n̄wed Bible. Nnyịn ima idifiọk ke emi esiwak ndidi koro mmọ mîkemeke ndikot n̄wed. Ntem nnyịn ikụt nte ọfọnde ndisio n̄wụt nte ke n̄wed nnyịn ẹdi utịbe utịbe enọ ọnọ nditọ mmọ ye mme iman, ẹmi n̄ko ẹdibuanade se isịnede ye mmọ. Ediwak mbon oro nnyịn itịn̄de ikọ inọ inyeneke ekese ke inyene ererimbot emi. Edi sia mmọ ẹkopde inemesịt ndibuana se mmọ ẹnyenede, ke ini mmọ ẹbọde n̄wed Bible, mmọ esiwak ndinọ nnyịn nsenunen, bia mbakara, beet, oyịm, ọkọti, lentil, ye garbanzo.”
Jaime ekpep ndinọ ekikere ke ini enyeneufọk oyomde ndinọ mme n̄kpọ ke n̄wed Bible oro ẹnọde enye. Ntak-a? Ke idaha kiet, mme asiakusụn̄ ẹmi ẹma ẹnyọn̄ọ ufọk ye ikọn̄udia odobide pound 30, ndien nsan̄a esie ekenyene ndisịn odu-uwem unen ke ekpatn̄wed esie ke ofụri ubak usen kiet! Jaime ekesiwak ndiyom merquén, inem inem n̄kpọ esisịnde ke udia, emi ẹdade ntokon ye mme enem utebe ikọn̄ ẹnam. Mbụk akaiso ete:
“Ke isan̄ade ibe mme in̄wan̄, nnyịn idisịm ndusụk ruca [ufọkidụn̄] amanaisọn̄ Mapuche [emi ọwọrọde, “Mbon obio emi”]. Edi ọkpọsọn̄ n̄kpọ ndinyene nneme ye akani owo Mapuche, koro ekese mmọ ẹsem usem emana mmọ kpọt. Ke ini n̄kparawa owo ẹdude ẹkpere, mmọ esiwak ndinam n̄kpọ nte mme akabadeikọ. Nte nnyịn isan̄ade idụk esịt esịt obio-in̄wan̄ oro, nnyịn isobo mme owo oro akananam mîkwe Bible m̀mê ndika n̄kese akwa obio nte Temuco, kpa ibuot obio ikpehe oro. Emi onịm n̄kpọ-ata ke ndin̄wam mmọ ẹfiọk nte mme idaha ererimbot ẹdiọkde. Ana nnyịn inam emi nsịtnsịt, iwụtde mmọ nte mme afanikọn̄ n̄kann̄kụk ẹwụtde se itịbede ke ebiet efen.
“Nte eyo akade, ikpat nnyịn oro akpade mba oyom nduọkodudu. Eyo okpụhọde ke nnyayama un̄wana utịn odụk ọkpọsọn̄ ukot edịm oro anamde ufụkeyo okûnyene ufọn. In̄wan̄ oro ẹkefụn̄de ndondo emi anam mbat ọyọhọ ikpaukot nnyịn. Ke ini nnyịn ikopde ikọ oro, Pase no más (Dụk di-o), nnyịn ye esịtekọm idọk idụk itie utemudia inyụn̄ ikop inem ufiop otode stof oro ẹdade ifia ẹbara, cup ‘coffee’ kiet ẹdade ibokpot ẹnam, mfia cheese, ye obufa bred oro ẹtemde ke ufọk. Ah, inem inem utebe obufa bred oro!
“Ye obufa odudu, nnyịn ikaiso tutu osịm ntọn̄ọ ntọn̄ọ mbubịteyo, isan̄ade ibe mme in̄wan̄ oro owo mîwakke ndibahade ye ọkọ, okposụkedi afo eyekụt mme in̄wan̄ wheat oro n̄kpri eto ẹkotde pica-pica ẹnịmde adan̄a, kpa eto ndiyan̄ emi enyenede utouto flawa. Sia edide utịn ọmọn̄ ọsọp osop ndien ana nnyịn isịm akpan usụn̄ efen man isịm akpatre bọs ndifiak nnyọn̄ akwa obio, isan̄ itiat 12 nnyịn eyesọp osịm utịt.
“Nnyịn ifiak inyọn̄ọ ke ifụre ye nsọn̄idem, ikpade mba edi ikopde inemesịt, koro nnyịn ima inyene ekese inem inem nneme ye mbon mbieterọn̄. Ke idiade udia ikụre, nnyịn ifiak idụn̄ọde edinam usen oro, ndien imen mba mba idem nnyịn idụk bed.”
Ndika Chiloé
Ediwak n̄kpri isuo anam otu isuo Chiloé. Akpan isuo esie ọniọn̄ itiat 110 onyụn̄ enyene mme awawa ibombom oro n̄kpri n̄kpọdiọhọ mmọn̄ ẹbaharede. Ndien nso ndiye mbeninyan̄ ye n̄kani ine ke ẹkeme ndikụt ntem ke ebiet ekededi afo akade!
Ke akwa obio Achao, esịkde esisịt ọkpọn̄ akpan isuo, nnyịn ima ikụt Rubén ye Cecilia. Ke ini mmọ ẹkebehede ke March 1988, oku n̄kann̄kụk oro ama ọnọ mme owo ntọt ete ‘ẹkûkpan̄ utọn̄ ẹnọ ebe ye n̄wan oro ẹsisan̄ade ẹkanade isuo oro ẹtin̄ ikọ ẹban̄a Bible.’ Etikwo etikwo ikọ esie ama ẹberi esịt ndusụk owo edi ama edemede udọn̄ mbon eken. Nte ini akade Rubén ye Cecilia ẹma ẹnịm ukpepn̄kpọ Bible 28. Ediwak ukpepn̄kpọ oro edi ye mme andikpep, ẹmi inan̄ ke otu ẹmi ẹkamade mme n̄wed Watch Tower ẹmi, “All Scripture Is Inspired of God and Beneficial” ye N̄wed Mi eke Mme Mbụk Bible ẹkpep ukpepn̄kpọ ido ukpono ke mme ufọkn̄wed mmọ.
Jehovah ese mme asiakusụn̄ ẹmi ẹnamde utom ọkpọsọn̄ mi enyịn, ẹmi ẹsisan̄ade n̄kpọ nte itiat 20 ke usen kiet ke utom edikwọrọ Obio Ubọn̄ ye edinam mbet. (Matthew 24:14; 28:19, 20) Usen kiet, Rubén ye Cecilia ke ẹkesan̄a ke afan̄usụn̄ oro adian̄ade ye mbenesụk ke ini mmọ ẹkekụtde nte ke ekebe ediwak chorito (orụk n̄kọp) ẹma ẹdu ekpere. Rubén ama ọtọn̄ọ nditan̄ mmọ, edi didie ke mmọ ẹdida mmọ ẹsịm ufọk? Cecilia ama ọkọk mfịna oro. Nnyan socks esie ẹma ẹkabade ẹdi ekpat. Mme asiakusụn̄ ẹmi kemi ẹma ẹnyene n̄kpọ otode inyan̄ ndida nnam inem inem udia!
Ke edere edere Achao, mme ọkwọrọikọ Obio Ubọn̄ uyọhọ-ini iba ẹdiọn̄ọde nte mme akpan asiakusụn̄ ẹbuana ye ekpri esop kiet ke Linao. Utom ukwọrọikọ ọkọtọn̄ọ do ke 1968, ndien akpa Ntiense Jehovah ke Linao akana baptism ke 1970. Ke isua inan̄ eyenete emi okodu ikpọn̄ ke utom ukwọrọikọ okonyụn̄ enyene ndiyọ nsahi otode mbonubon ye mme ọdiọn̄ọ. Ke akpatre, ke 1974, n̄wan esie ama anam n̄kpọ mfọn mfọn aban̄a akpanikọ Bible onyụn̄ ana baptism. Emi eketiene ye baptism nditọeka esie iren inan̄, nditọeka iban inan̄, nditọeka ete esie inan̄, nditọ eyeneka esie itiokiet, eyeneka an̄wan esie eren ye n̄wan esie. Esop ẹketọn̄ọde do ekedi akamba ubon kiet. Nte ini akade, ita ke otu nditọeka ition oro ẹma ẹtọn̄ọ ndinam utom nte mbiowo ye kiet nte asan̄autom unamutom.
Luis ye Juan ẹdi mme ọkwọrọikọ uyọhọ-ini oro ẹwụkde akpan ntịn̄enyịn ke edisuan n̄kpasịp Obio Ubọn̄ ke Quemchi, kpa ekpri obio edide itiat 20 tọn̄ọ ke Linao. Kpukpru usen, mmọ ẹsikan̄a mme ọkọ, ẹsan̄a ẹbe ke mme in̄wan̄ ẹmi ẹnyenede ediwak nsehe ikọn̄, ẹdọk ẹnyụn̄ ẹsụhọde mme obot, ye ofụm ye edịm nte nsan̄a ofụri ini. Man ẹsịm mme isuo oro ẹdude ẹkpere, mmọ ẹsisan̄a ke n̄kpri ubom ẹmi ẹsikade isuo Chiloé utịm ikaba m̀mê ikata ke urua. Mmọ ẹsidan̄ ke isuo kiet ke usen ifan̄. Edinam isan̄ ke isuo kiet nsịm eken ekeme ndinam owo emi mîmeheke ndika isan̄ ke mmọn̄ etie ndịk ndịk, edi ntatubọk ye mfọnido mbon isuo ẹmi ẹsinọ usiene akande emi. Asuanetop Obio Ubọn̄ efen ama adiana ye Luis ye Juan, ndien mmọ ẹdiana kiet ẹdomo ndisịm owo 11,500 ẹdụn̄de ke efakutom mmọ. Okposụkedi n̄kọri mîkọsọpke idu, Luis ye Juan ẹma ẹkop inemesịt ebe nde ndinyene owo 36 ẹdụkde usọrọ Editi ke 1989.
Ndifiak Edem N̄ka Obot Ikọt
Ke ikade iso ke edem edere, nnyịn ima ibe ekpri akpa Chacao inyụn̄ isịm obot ikọt. Ke ikpehe emi, Ramón ye Irene ẹdide mme asiakusụn̄ ẹnam utom ke akwa efakutom oro esịnede mme otu ẹdude nsannsan ke Maullín, Carelmapu, ye Pargua. Mme Ntiense ẹdude ke isuo Chiloé ẹsisan̄a ke hour kiet ndien ekem ẹdụk transbordador (nsụn̄ikan̄) man ẹbe edịk ẹnyụn̄ ẹkedụk mme mbonoesop Christian ke Pargua. Ramón esisan̄a ke bọs hour kiet ye minịt 20 tọn̄ọ ke Maullín man okonịm mme mbonoesop oro mme andidụk esiwakde utịm ikaba nte ibat mme asuanetop. Ntak esidade anyanini ntre ndisan̄a ke usụn̄ ọniọn̄de itiat 24 kpọt? Koro bọs esituak ada kpukpru ini ke usụn̄ man ẹmen mme akaisan̄ oro ẹbiomde ikpọ ekpat mfri ye mme ikọn̄, mme ekpat bia mbakara ye eyịm, ye idem ndusụk ini odu-uwem edi ye unen. N̄kpọ ekededi emi owo mîkemeke ndidori ke enyọn̄ bọs esisịne ke esịt. Utịp esidi anyan isan̄ ye ekese ndiọi utebe, ndek, ye uyom.
Sia edide ibat ibat owo ke otu mme asiakusụn̄ ẹmi ẹnyene moto, nditaba bọs oro awatde ke obio kiet sịm eken osụn̄ọ ke ndisan̄a anyan isan̄, ke mîbọhọke owo emen fi. Nte Ramón ye eyen ukpepn̄kpọ Bible kiet ẹkade ye awat o-moto kiet, enye ama obụp ete: “Didie ke mme owo ẹnam n̄kpọ eban̄a utom mbufo?” Ke okụtde nte mmọ ẹtopde enyịn ẹse enye nte n̄kpọ eke enye ọnọhọde ke mbubehe owo en̄wen, enye ama ọdọhọ ete: “Ami ndi oku ke obio Pueblo emi, ndien mbufo ẹdi Mme Ntiense Jehovah. Ami mmọfiọk utom mbufo mfọn mfọn nnyụn̄ mma mme magazine mbufo.” Ata ikpehe nneme mbụme-ye-ibọro ama odu mbemiso enye okosụkde mmọ ke Pargua ke n̄kemn̄kem ini mbonoesop. Ke akpanikọ ẹma ẹbọrọ oku oro mme mbụme en̄wen nte enye akakade iso ndikot mme n̄wed nnyịn.
Isidịghe mmemmem n̄kpọ kpukpru ini inọ Ramón ye Irene ndisịm ufọkidụn̄ 20 oro mmọ ẹsinịmde ukpepn̄kpọ Bible. Ndusụk ẹdu ke edem Akpa Maullín eken m̀mê ke ine ẹdude nsannsan emi oyomde ẹkama ekpri ubom. Okposụkedi ikpọ edịm ẹkemede ndinam owo anana udọn̄, ama ana in̄wan̄în̄wan̄ nte ke ediyọ oro mmọ ye mme asuanetop Obio Ubọn̄ 18 eken oro ẹsuanade ẹyọhọ ofụri efakutom obio-in̄wan̄ emi ẹkeyọde ama on̄wụm mfri ke ini owo 77 ẹkesopde idem ọtọkiet ndidụk Editi.
Ke Los Muermos, Juan ye Gladys mme anditan̄a Obio Ubọn̄ uyọhọ-ini ẹnịm ukpepn̄kpọ Bible 23. Ẹsinọ nnyan isan̄ oro ẹsan̄ade ke okpụk okpụk usụn̄ utịp ke ini n̄kpasịp Obio Ubọn̄ ẹnyenede orụn̄ ke esịt mme owo oro ẹkemede ndikpep n̄kpọ. Ke nsannsan ikpehe kiet ke obot mbenesụk ekperede Estaquilla, Juan ye Gladys ẹma ẹnam utom ke ikpehe kiet oro owo mîkesịmke ke mbemiso. Mmọ ẹma ẹbụp eyen ukpepn̄kpọ Bible kiet m̀mê enye eyebuọt mmimọ enan̄-mbakara esie ke ofụri usen oro. Enye ama ọbọrọ ete, “Ke akpanikọ, nte mmekeme ndisan̄a ye mbufo?” Ibịghike Juan ama ọfiọk nte ke anaedi emi ekedi ke ndausụn̄ Jehovah. Ekpekedi mmemmem n̄kpọ ndisop usụn̄ ke esịt akai oro, edi owo emi enyenede udọn̄ mi ama ọfiọk efak oro mfọn mfọn onyụn̄ ada mmọ aka mme ufọk ẹmi owo mîdaha ke afan̄usụn̄ obot oro ikụt. Ke ẹnen̄erede ẹkop mba ke isan̄ ye edidoro ke enyọn̄ enan̄-mbakara ke hour usụkkiet ẹbede, kiet ke otu akpan asiakusụn̄ oro ama obụp eyen ukpepn̄kpọ Bible oro nte eketiede enye ke idem. Eren oro ama ọbọrọ ete: “N̄kukụre se mben̄ede edi yak mbufo ẹda mi ẹsan̄a ini efen.” Owo emi enyenede esịtekọm mi ama akaiso ndinam n̄kọri ke n̄kan̄ eke spirit ama onyụn̄ ana baptism ke January 1988. Ibịghike n̄wan esie ama ana baptism ke mbono circuit.
Ke ini esenyịn circuit ekedide, mme asuanetop 11 ẹdude ke Estaquilla ẹma ẹkop idatesịt ndinyene owo 110 ẹdụkde utịn̄ikọ an̄wa. Ke ekpri obio emi owo 1,000 ẹdụn̄de oro ekperede Los Muermos, owo 66 ẹma ẹsop idem ndidụk Editi. Ntem ekese odu ndinam ke akamba an̄wautom emi.—Matthew 9:37, 38.
Ke nsannsan edem edere, nnyịn ima ikụt Alan ye Fernando ẹdide mme asiakusụn̄. Nte mmọ ẹkesan̄ade ke usụn̄ ọyọhọde ye obu usen kiet, awat o-moto kiet ama emen mmọ ke edem akamba moto esie. Ke ẹma ẹkesụhọde, mmọ ẹkenyene ndisak imam koro obu ama ofụk mmọ ọtọn̄ọde ke ibuot osịm ikpat. Edu mbubru ye idatesịt ndinịm ukpepn̄kpọ Bible 20 an̄wam ndikan mme utọ mfịna oro. Ndien kere ban̄a idatesịt mmọ ke ini owo 65 ẹkedụkde Editi ndien mme akpa owo iba ẹtode n̄kann̄kụk oro ẹdianade ye mmọ ke utom ukwọrọikọ ke ọfiọn̄ eketienede!
Ndibe Bío-Bío
Man ẹsịm mbon mbieterọn̄ ẹmi ẹdude ẹkpere Obot Andes, oyom ẹbe ebeden̄ kiet ye uyom uyom mmọn̄ Akpa Bío-Bío emi odude ikpat 150 ke idak. Ẹnam emi ke mfefere eto oro ẹkọn̄de ẹdori ke urụk ẹyịride ẹbe ebeden̄ oro. Ye ndusụk ndịk, afo eyedọk onyụn̄ esịk n̄kpọ oro anamde n̄kpoto oro ewere ifụre ifụre osụhọde ke urụk oro. Afo eyesọn̄ọ omụm urụk mben n̄kpoto oro akama nte enye emende fi usọp usọp ebe osịm ufọt ebeden̄ oro, ke ebiet emi afo atuakde ada. Ke ama okokot ibifịk, afo esịk n̄kpọ efen aka iso ye edem, asan̄ade sụn̄sụn̄ ebe mbahade iba eken. Ke akpanikọ owo inamke inọ mbon esịtndịk! Kpa ye oro, eyenete an̄wan kiet esinam emi kpukpru urua man osịm owo mbieterọn̄ kiet ke nsannsan obot obot obio-in̄wan̄ kiet!
Eti uwụtn̄kpọ oro mme asiakusụn̄ ye mme asuanetop Obio Ubọn̄ eken ẹnịmde emesịn udọn̄ ọnọ mbon oro ẹnyenede udọn̄, oro ẹnyenede esịtekọm ndisịn ukem ukeme oro ndidụk mme mbonoesop Christian. (Mme Hebrew 10:24, 25) Ubon kiet ẹsisan̄a itiat 25 ke enan̄-mbakara ẹkesịm Akpa Bío-Bío ndien ekem ẹsan̄a itiat 7 efen man ẹsịm Ufọkmbono Obio.
Nso ke mme asiakusụn̄ ẹsiti ke ini mmọ ẹsifiakde ẹse ediwak isua oro ẹkebede ke edem? Obot nsụn̄ikan̄ ọyọhọde ye snow, ndiye in̄wan̄, ye mme akpa mmọn̄? Obu, edịm, mbat, m̀mê nnyan isan̄? Ih, edi mmọ akpan akpan ẹsiti mme owo oro ẹtiede ufan ufan oro ẹkenamde n̄kpọ nte ọfọnde ẹban̄a eti mbụk. Mbon mbieterọn̄ ẹmi ke akpanikọ ẹmesịn ukeme oro odotde. Nso idara ke edi ntem ndisuan n̄kpasịp Obio Ubọn̄ ke edem usụk Chile!