Jehovah Esikop Usọp Usọp Eseme Nnyịn Kaban̄a Un̄wam
ẸMA ẹyom un̄wam usọp usọp. Oro ama owụt idem ke ọkpọsọn̄ mfụhọ akama-cup edidem. Ke ẹbụpde se ikwan̄ade, akama-cup oro ama etịn̄ mfụhọ esie kaban̄a n̄wụre Jerusalem ye mme ibibene esie. Ekem mbụme ama edi: “Nso ke afo oyom?” Nehemiah, akama-cup ama ewet ke ukperedem ete, “Ndien n̄kpe Abasi enyọn̄ ubọk.” Oro ekedi usọp usọp, ododop, iwiwa eseme kaban̄a un̄wam Jehovah. Ndien utịp-e? Kamse, Artaxerxes edidem Persia ama ọnọ Nehemiah odudu usọp usọp ndifiak mbọp ibibene Jerusalem!—Nehemiah 2:1-6.
Ih, Abasi esikop usọp usọp eben̄e mbon oro ẹmade enye. (Psalm 65:2) Ntem edieke etiede nte idomo okpon akan se afo ekemede ndiyọ, afo emekeme ndibọn̄ akam nte David andiwet psalm ọkọbọn̄de ke Psalm 70, ke ini enye okoyomde usọp usọp un̄wam Abasi. Ikọ oro ẹwetde ke enyọn̄ ibuotn̄wed psalm emi owụt nte ke uduak esie edi “se ẹdade eti.” Ye esisịt ukpụhọde, enye afiak etịn̄ Psalm 40:13-17. Edi didie ke ọyọhọ Psalm 70 ekeme ndin̄wam nnyịn nte ikọt Jehovah?
Eben̄e Kaban̄a Usọp Usọp Edinyan̄a
David ọtọn̄ọ ye eben̄e emi: “O Abasi, wara dinyan̄a mi: O Jehovah, wara dibọ mi ubọk.” (Psalm 70:1) Ke ini idude ke mfịghe, nnyịn imekeme ndibọn̄ akam ite Abasi ọsọp ẹdin̄wam nnyịn. Jehovah idaha idiọkn̄kpọ idomo nnyịn, ndien enye “ọmọfiọk ndinyan̄a mmọemi ẹten̄ede Enye nsio ke idomo.” (2 Peter 2:9; James 1:13) Edi nso edieke enye ayakde idomo akaiso, iso-ọfọn man ekpep nnyịn n̄kpọ? Adan̄aoro nnyịn imekeme ndiben̄e enye eti ibuot man iyọ enye. Edieke nnyịn iben̄ede ke mbuọtidem, enye ọnọ nnyịn eti ibuot. (James 1:5-8) Abasi n̄ko esinọ nnyịn odudu oro iyomde man iyọ mme idomo nnyịn. Ke uwụtn̄kpọ, enye ‘esimụm nnyịn akama ke bed mmemidem.’—Psalm 41:1-3; Mme Hebrew 10:36.
Ndammana idiọkn̄kpọ nnyịn, ọkọrọ ye edisio kpukpru ini nnyan nnọ idomo ye mme ukeme Devil ndibiat itie ebuana nnyịn ye Jehovah, ẹkpenyene ndinụk nnyịn ndibọn̄ akam nnyom un̄wam Abasi kpukpru usen. (Psalm 51:1-5; Rome 5:12; 12:12) Otịmde odot edi mme ikọ akam uwụtn̄kpọ Jesus ẹmi: “Kûnyụn̄ uda nnyịn usịn ke idomo; edi sio nnyịn ke ubọk andidiọk.” (Matthew 6:13) Ih, nnyịn imekeme ndiben̄e Abasi ite okûyak nnyịn iyak idem inọ ke ini ẹdomode nnyịn ndisọn̄ ibuot ye enye n̄ko nte enye ọbiọn̄ọ Satan, “andidiọk,” ndikan nnyịn ubọk. Edi ẹyak nnyịn idian eseme oro isemede iyom edinyan̄a ye usio-ukot ndifep idaha ẹmi ẹkemede ndisio nnyịn nnyan nnọ mme idomo ye afia Satan ke usụn̄ oro owo mîyomke.—2 Corinth 2:11.
Mmọ Oro Ẹdọhọde, “Aha!”
Ẹkeme ndidomo nnyịn idiọk idiọk koro mme asua ẹsụn̄ide nnyịn ke ntak mbuọtidem oro inyenede. Edieke oro okpotịbede ọnọ fi, kere ikọ David ẹmi: “Bụt ye esuene eyenam mmọ eke ẹyomde ukpọn̄ mi: mmọ eke esịt adatde mmọ ke se idiọkde ye ami, ẹyefiak edem ẹnyụn̄ ẹkụt bụt. Mmọ eke ẹdọhọde mi, ẹte, Aha! aha! ẹyefiak edem ke usiene oburobụt ido mmọ.” (Psalm 70:2, 3) Mme asua David ẹkeyom ndikụt enye akpade; mmọ ‘ẹkeyom ukpọn̄ esie,’ m̀mê uwem. Nte ededi, utu ke ndidomo ndisio usiene, enye ama enyene mbuọtidem nte ke Abasi eyenam mmọ ẹkụt bụt. David ọkọbọn̄ akam ete “bụt ye esuene” anam mme asua esie—enyịn anan, ifiọk ayan̄a, esịt enyek, ẹkpu ke ndidomo ndinam mme idiọk uduak mmọ. Ih, yak mbon oro ẹyomde idiọk osịm enye ẹnyụn̄ ẹdatde esịt ke afanikọn̄ esie ẹkabade ẹdu ke ndutịme ẹnyụn̄ ẹdia esuene.
Edieke nnyịn ikenyenede se ẹkpekotde idiọk idatesịt ke ini afanikọn̄ okosịmde asua, nnyịn iyenam ibat inọ Jehovah ke idiọkn̄kpọ nnyịn. (Mme N̄ke 17:5; 24:17, 18) Nte ededi, ke ini mme asua ẹsụn̄ide Abasi ye ikọt esie, nnyịn imekeme ndibọn̄ akam ite ke ntak edisana enyịn̄ esie, Jehovah ‘anam mmọ ẹfiak edem onyụn̄ anam mmọ ẹkụt bụt’ ke iso mbon oro mmọ ẹyomde itoro. (Psalm 106:8) Usiene enyene Abasi, ndien enye ekeme nditịmede nnyụn̄ nsuene mme asua esie ye eke nnyịn. (Deuteronomy 32:35) Ke uwụtn̄kpọ, Adolf Hitler, adaiso Nazi ama oyom ndisọhi Mme Ntiense Jehovah mfep ke Germany. Didie ke enye ke mfụhọ okokpu ntem, koro ediwak tọsịn mmọ kemi ke ẹtan̄a eti mbụk Obio Ubọn̄ do!
Ke nsahi edisịn ke ndek, mme asua nnyịn ẹkeme ndidọhọ ẹte: “Aha! aha!” Sia mmọ ẹsụn̄ide Abasi ye ikọt esie, yak mme idiọkowo oro “[ẹfiak] edem ke usiene oburobụt ido mmọ,” ẹbọde esuene. Ke adan̄aemi ibọn̄de akam iban̄a emi, ẹyak nnyịn isọn̄ọ imụm edinam akpanikọ nnyịn ikama inyụn̄ inam esịt Jehovah adat, man enye ekeme ndinyene se ọbọrọde Satan ye owo en̄wen ekededi oro osụn̄ide Enye. (Mme N̄ke 27:11) Ndien nnyịn ikpedehedei ifehe mme eseri iseri asua nnyịn enyịn, koro “ẹyekpeme owo eke ọbuọtde idem ye Jehovah.” (Mme N̄ke 29:25, NW) Nebuchadnezzar atan̄idem edidem Babylon, oro akatan̄de ikọt Abasi aka ntan̄mfep, ama okụt esuene okonyụn̄ enyene ndinyịme nte ke “Edidem enyọn̄, . . . emekeme ndisụhọde mmọ eke ẹsan̄ade ke iseri.”—Daniel 4:37.
“Ẹkpono Abasi”
Okposụkedi mme asua ẹkemede ndida afanikọn̄ nsọk nnyịn, ẹyak nnyịn kpukpru ini itoro Jehovah ye ekemmọ mme andituak ibuot. Utu ke ndiyak mfụhọ emen enye emen ofụri ofụri tutu enye okpu ndikpono Jehovah, David ọkọdọhọ ete: “Kpukpru mmọ eke ẹyomde fi ẹyenem esịt ẹnyụn̄ ẹdara fi: mmọ eke ẹmade edinyan̄a fo ẹyenyụn̄ ẹsụk ẹdọhọ kpukpru ini, ẹte, ‘Ẹkpono Abasi.’” (Psalm 70:4) Ikọt Jehovah ẹkaiso ndikop idatesịt etieti koro mmọ ‘ẹnemde esịt ẹnyụn̄ ẹdarade’ ke enye. Nte Mme Ntiense esie oro ẹyakde idem ẹnọ, ẹnyụn̄ ẹnade baptism, mmọ ẹmenyene akwa idara oro osụn̄ọde oto n̄kpet n̄kpet itie ebuana ye enye. (Psalm 25:14) Edi, ẹkeme ndise mmọ nte mme osụhọde idem mme oyom Abasi. Sia ẹdide mme andinịm ke akpanikọ oro ẹnịmde mme ibet Abasi, mmọ ẹkaiso ẹyom n̄kaiso ifiọk aban̄ade enye ye Ikọ esie.—Ecclesiastes 3:11; 12:13, 14; Isaiah 54:13.
Nte Mme Ntiense Jehovah ẹtan̄ade eti mbụk, mmọ ke edinam ntre kpukpru ini ẹdọhọ ẹte: “Ẹkpono Abasi.” Mmọ ẹtoro Jehovah, ẹnọde enye n̄kon̄n̄kan ukpono. Ye idatesịt, mmọ ẹmen̄wam mme oyom-akpanikọ ndikpep n̄kpọ mban̄a Abasi nnyụn̄ nnọ enye ubọn̄ n̄ko. Ke mîbietke mme ama-mbre mbon ererimbot, ikọt Jehovah ‘ẹma edinyan̄a esie.’ (2 Timothy 3:1-5) Ke ẹfiọkde ẹban̄a ndammana idiọkn̄kpọ mmọ, mmọ ẹmewụt ntotụn̄ọ esịtekọm ẹnọ ima ima ndutịm Jehovah Abasi kaban̄a edinyan̄a nsịn ke nsinsi uwem, emi ẹnamde odu ebe ke uwa usio-isop edima Eyen esie, Jesus Christ. (John 3:16; Rome 5:8; 1 John 2:1, 2) Nte afo ke okpono Abasi onyụn̄ owụt nte ke imọ ‘imama edinyan̄a esie’ ebe ke ndinam utuakibuot akpanikọ ke itoro esie?—John 4:23, 24.
Buọt Idem ke Andinọ Ubọhọ
Ke ini David eketịn̄de ekikere esie ke psalm emi, enye ama oyom un̄wam ke n̄kịmenyịn tutu enye ọkọdọhọ ete: “Ndien ami ndi eyen ubuene ye unana: O Abasi, wara ditiene mi: afo edi andin̄wam mi ye andinyan̄a [“Andinọ ubọhọ,” NW] mi; O Jehovah, kûnam ubịghi.” (Psalm 70:5) Ke mme idomo oro ẹsisịmde mme andinịm ke akpanikọ ẹnọmọde—mme utọ ukụt nte ukọbọ, idomo, ye afanikọn̄ ẹtode Satan—nnyịn imekeme nditie nte ‘eyen unana.’ Okposụkedi ekemede ndidi nnyịn ibueneke, nnyịn itie nte inyeneke ukpeme ke iso mme asua ẹmi mînyeneke edumbet. Nte ededi, nnyịn imekeme ndinyene mbuọtidem nte ke Jehovah ekeme ndien eyenyụn̄ anyan̄a nnyịn nte mme anam-akpanikọ asan̄autom esie.—Psalm 9:17-20.
Jehovah edi “Andinọ ubọhọ” ke ini nnyịn iyomde enye. Mme ndudue idem nnyịn ẹkeme ndida nnyịn n̄kosịm idomo idomo idaha. Edi edieke ‘ndisịme ido nnyịn abiatde usụn̄ nnyịn,’ ẹyak nnyịn ‘ikûyat esịt ye Jehovah.’ (Mme N̄ke 19:3) Inaha ẹduọhọ enye, ndien enye odu ke mben̄eidem ndin̄wam nnyịn edieke nnyịn ibọn̄de akam inọ enye ke mbuọtidem. (Psalm 37:5) Nso edieke nnyịn in̄wanade ndifep idem ke idiọkn̄kpọ? Do ẹyak nnyịn isisiak emi ke akam, iben̄ede un̄wam Abasi ndikaiso mbịne edinen usụn̄. (Matthew 5:6; Rome 7:21-25) Abasi eyeyere akam ofụri esịt nnyịn, ndien nnyịn iyeforo ke n̄kan̄ eke spirit edieke nnyịn isụkde idem inọ ndausụn̄ edisana spirit esie.—Psalm 51:17; Ephesus 4:30.
Ke ini idude ke ọkpọsọn̄ ubiak idomo mbuọtidem, nnyịn imekeme ndikere ke nnyịn ikemeke ndiyọ aba. Sia anamidiọk ikpọkidem nnyịn edide mmeme, enye ekeme ndiyom usọp usọp un̄wam. (Mark 14:38) Ntre nnyịn imekeme ndikpe ubọk ite: “O Jehovah, kûnam ubịghi.” Akpan akpan edieke nnyịn ikerede iban̄a esuene ndidoro enyịn̄ Abasi, ekeme ndinụk nnyịn ndibọn̄ akam nte prọfet Daniel ọkọbọn̄de ete: “O Ọbọn̄, kop; O Ọbọn̄, dahado; O Ọbọn̄, kpan̄ utọn̄, nyụn̄ nam; kûbịghi, ban̄a idemfo, O Abasi mi: koro . . . ikọt fo ẹkerede enyịn̄ fo.” (Daniel 9:19) Nnyịn imekeme ndinyene mbuọtidem nte ke Ete nnyịn eke heaven idinamke ubịghi, koro apostle Paul ama ọnọ nsọn̄ọ emi ete: “Ẹyak nnyịn isan̄a ikpere ebekpo mfọn ye uko, man nnyịn ibọ mbọm, inyụn̄ ikụt mfọn eke edin̄wamde nnyịn ke ini nnanenyịn.”—Mme Hebrew 4:16.
Ẹkûdedei ẹfre ẹte ke Jehovah edi Andinọ ubọhọ. Nte mme asan̄autom esie, eyefọn ye nnyịn nditi emi ye mme ikọ akam eke Psalm 70. Ndusụk ini ekeme ndiyom ete nnyịn ibọn̄ akam ndien ndien iban̄a n̄kpọ oro oyomde ntotụn̄ọ edikere mban̄a. (1 Thessalonica 5:17) Ekeme nditie nte ke usọbọ idụhe inọ akpan mfịna kiet, ke usụn̄ ubọhọ idụhe inọ mfịna nnyịn. Edi ima ima Ete nnyịn eke heaven eyesọn̄ọ nnyịn idem idinyụn̄ iyakke ẹdomo nnyịn ẹbe se nnyịn ikemede ndiyọ. Ke ntre, kûdedei ukpa mba ndika ke iso ebekpo Nsinsi Edidem ye akam ofụri esịt. (1 Corinth 10:13; Philippi 4:6, 7, 13; Ediyarade 15:3) Bọn̄ akam ke mbuọtidem, nyụn̄ buọt idem ke enye ofụri ofụri, koro Jehovah esikop usọp usọp eseme nnyịn kaban̄a un̄wam.