Ibuot 24

Nso ke N̄kpanam Edieke Ete ye Eka Mi Ẹtọhọde?

Ndi akanam ete ye eka fo ẹtọhọ ke iso fo? Edieke edide ẹsitọhọ, ewe ke otu n̄kpọ emi esiwak ndinam mmọ ẹtọhọ?

□ Okụk

□ Utom esịtufọk

□ Iman

□ Afo

Nso ke akpama ndineme ye ete ye eka fo mban̄a nte utọk mmọ esifịnade fi? Wet se akpamade ndineme mi.

․․․․․

IDỤHE nte utọk ete ye eka fo mîkpafịnake fi, sia amama mmọ omonyụn̄ odori enyịn ke mmọ ẹyen̄wam fi. Ntak edi oro utọk mmọ ekemede ndinen̄ede mbiak fi. Ekeme ndidi eyenyịme ye se eyenan̄wan emi ekerede Marie etịn̄de, ete: “Esisọn̄ mi ndikpono ete ye eka mi sia esitie mi nte mmọ ikponoke kiet eken.”

Ndikop ete ye eka fo ẹtọhọde esinam ọfiọk ke mmọ esinam ndudue ẹkan nte afo ekekerede, ndien emi ekeme ndibiak fi. Emi n̄ko ekeme ndinam idem enyek fi. Edieke mmọ ẹsitọhọde ke ubọk ke ubọk, m̀mê ẹsitọkde owo enyọn̄ ye isọn̄, idem ekeme ndinyek fi ke mmọ ẹmọn̄ ẹdian̄ade ndọ. Marie ọdọhọ ete: “Ke ini n̄kopde ete ye eka mi ẹtọhọde, mmesikere ke mmọ ẹmọn̄ ẹdian̄ade ndọ ndien ke oro ayanam mmek m̀mê ndidụn̄ ye anie. Idem esinyek mi n̄ko ke ndidụhe aba ye nditọeka mi.”

Ntak emi mme ete ye eka ẹsitọhọde, ndien nso ke akpanam ke ini utọk asiahade ke ufọk mbufo?

Ntak Emi Mme Ete ye Eka Ẹsitọhọde

Ke nditịm ntịn̄, ekeme ndidi ete ye eka fo ke ‘ẹyọ kiet eken ke ima.’ (Ephesus 4:2) Nte Bible ọdọhọde: “Kpukpru owo ẹnam idiọkn̄kpọ ẹnyụn̄ ẹtaba ubọn̄ Abasi.” (Rome 3:23) Ete ye eka fo ifọnke ima. Mmọdo, kûyak idem akpa fi edieke esịt ayatde mmọ tutu mmọ ẹtọhọ ndusụk ini.

Ti n̄ko ke idu uwem ke “ndiọkeyo emi ọsọn̄de ndiyọ.” (2 Timothy 3:1) Nsọn̄ọn̄kpọ, okụk oro ẹbiatde, nte n̄kpọ etiede ke itieutom—kpukpru emi ẹsida mfịna edi ke ndọ. Ndien edieke ete ye eka fo ẹnamde utom idịbi udia, ndibiere owo emi edinamde ndusụk utom esịtufọk ekeme ndida utọk ndi.

Fiọk ete ke ete ye eka fo ndisitọhọ iwụtke ke ndọ mmọ ke abiara. Se idude edi ke ete ye eka fo ẹsụk ẹmama kiet eken—idem okposụkedi emi mmọ mîsikereke n̄kpọ ke ukem usụn̄ ndusụk ini.

Ke uwụtn̄kpọ: Ndi akanam emetie ye mme ufan fo ẹse fim edi ekem okụt ke fịm oro akan̄wan̄a mbufo ke nsio nsio usụn̄? Esitịbe ntre. Idem mbon oro ẹnen̄erede ẹkpere kiet eken ẹsise ndusụk n̄kpọ ke nsio nsio usụn̄. Ekeme ndidi ete ye eka fo ẹse n̄kpọ ke nsio nsio usụn̄. Ekeme ndidi mmọ ke ẹkere ẹban̄a okụk emi ubon enyenede, edi ẹnyene nsio nsio ekikere ẹban̄a nte ẹkpebiatde okụk oro; mmọ mbiba ẹkpema ubon ẹka nduọkodudu, edi ẹnyene nsio nsio ekikere ẹban̄a se ẹkpenamde ke ini nduọkodudu; mîdịghe mmọ ekeme ndinen̄ede nyom fi ebe n̄wed, edi ẹnyene nsio nsio ekikere ẹban̄a nte ẹkpesịnde udọn̄ ẹnọ fi esịn idem ekpep n̄kpọ.

Se idude edi ke mme owo ndinyene nsio nsio ekikere iwọrọke ke mmọ idianake kiet. Ke ndusụk idaha, owo iba oro ẹmade kiet eken ẹkeme ndinyene nsio nsio ekikere mban̄a n̄kpọ. Kpa ye oro, isinemke-nem ndikop nte ete ye eka fo ẹtọhọde. Nso ke akpanam m̀mê ekpetịn̄ man an̄wam fi ke ini mmọ ẹtọhọde?

Se Akpanamde

Kpono mmọ. Esịt ekeme ndisọp nyat fi edieke ete ye eka fo ẹsimade nditọhọ utọk. Idem n̄kpọ, n̄kọ mmọ ẹkpekam ẹnịm eti uwụtn̄kpọ ẹnọ fi idịghe afo ekpenịm ọnọ mmọ. Ndisọn̄ ete m̀mê eka fo enyịn edikam ananam mfịna etetịm okpon ke ubon mbufo. Akan oro, Jehovah Abasi ọdọhọ fi okpono usọ ye uka, idem ke ini mîmemke utom inọ fi ndinam oro.—Exodus 20:12; Mme N̄ke 30:17.

Nso ke akpanam edieke ete ye eka fo ẹtọhọde ke ntak fo? Yak idọhọ ke kiet ke otu mmọ edi kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah edi enye eken idịghe. Utọk ekeme ndisiaha ke ntak ido ukpono, ndien ana afo ebiere ndidiana ye enye emi edide kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah do ntuak ibuot nnọ Abasi. (Matthew 10:34-37) Oyoyom afo anam “emi ke ifụre ifụre ido ye ntotụn̄ọ ukpono.” Ndinam ntem ekeme ndinam ete m̀mê eka oro mînịmke ke akpanikọ do akabade edi andinịm ke akpanikọ.—1 Peter 3:15.

Kûda unọ owo ndomokiet. Nso ke akpanam edieke ete m̀mê eka fo oyomde fi esịn idem ke se mîbeheke fi? Kûda unọ owo ndomokiet. Emekeme nditre ndisịn idem ke utọk mmọ ke ndida mbufiọk ntịn̄ se ikade ntem: “Papa, Mama, mmama mbufo mbiba. Edi mbọk ẹkûdomo ndinyịk mi nda nnọ owo mbufo ndomokiet. Mbufo mbiba ẹnyene ndibiere mfịna emi ke idem mbufo.”

Neme nneme. Nam ete ye eka fo ẹfiọk nte utọk mmọ esifịnade fi. Mek ini oro ekerede ke mmọ ẹyema ndikop se etịn̄de, nyụn̄ sian mmọ ukpono ukpono adan̄a nte utọk mmọ esinamde idem enyek fi.—Mme N̄ke 15:23; Colossae 4:6.

Se Mûkpunamke

Kûdomo ndidi ọnọ item ndọ. Sia edide eyenọwọn̄, udukemeke ndibiere utọk ete ye eka fo. Yak idọhọ ke afo edi kiet ke otu mme aka isan̄ ke ekpri ubomofụm ndien omokop nte awat ubomofụm ye udiana esie ẹtọhọde ke otu idemmọ. Edi akpanikọ ke esịt ekeme ndiyat fi. Edi nso ikpetịbe edieke okpodomode nditeme mme awat ubomofụm oro nte ẹkpewatde ubomofụm m̀mê ndikam ndomo ndibọ mmọ n̄wat?

Kpasụk ntre, ndisịn idem ke mfịna ndọ ete ye eka fo ke ndidomo nditeme mmọ se ẹkpenamde edikam ababiat n̄kpọ. Bible ọdọhọ ete: “Owo iseri esịn utọk, edi mbon oro ẹkọkde ibuot ẹnyene ọniọn̄.” (Mme N̄ke 13:10) Anaedi ete ye eka fo ẹkeme ndibiere utọk mmọ ke ndikọk ibuot ọtọkiet.—Mme N̄ke 25:9.

Kûsịn idem ke utọk mmọ. Edieke utọk owo iba ọdiọkde, edidiọk adan̄a didie edieke ọyọhọ owo ita esịnde uyo! Inamke n̄kpọ m̀mê ọdọn̄ fi didie ndisịn uyo ke utọk oro, se idude edi ke ete ye eka fo kpọt ẹnyene ndibiere mfịna mmọ, idịghe afo. Mmọdo, ke mme ọkpọkpọ n̄kpọ ntem, domo ndinam item Bible oro ọdọhọde ‘ese mbubehe fo.’ (1 Thessalonica 4:11) Kûsịn idem ke utọk mmọ.

Kûmen owo kiet ukọtọ ye enye eken. Ke nditịm ntịn̄, ndusụk uyen ẹsisịn nsọk ẹnọ ete ye eka mmọ nditọhọ ke ndimen owo kiet n̄kọtọ ye enye eken. Ke ini eka mînyịmeke mmọ ẹnam se ẹyomde ndinam, mmọ ẹsidomo ndida n̄kari nnam ete enyịme. Utọ n̄kari emi ekeme ndinam enyene esisịt ifụre, edi nte ini akade, ekeme ndida mfịna en̄wen ndi ke ubon.

Kûyak edu mmọ anam fi anam se mûkpanamke. Uyen kiet emi ekerede Peter ama esida ndiọi edinam osio ete esie usiene. Enye ọdọhọ ete: “N̄koyom abiak enye. Mma nsinen̄ede nyat esịt ye enye sia enye mîkanamke n̄kpọ ye Mama, ami, ye ekpri eyeneka mi an̄wan ke eti usụn̄.” Edi ikebịghike, Peter ama ọtọn̄ọ ndidọk se enye ọkọtọde. Nso ke ikpep ito emi? Idiọk edu fo edikam ananam mfịna ubon mbufo etetịm okpon.—Galatia 6:7.

Ke udịm oro ẹdụride mi, wet se okụtde ke enen̄ede oyom anam ke otu mme n̄kpọ oro ẹtịn̄de ke ibuotikọ emi. ․․․․․

Ana in̄wan̄-in̄wan̄ nte ke ukemeke ndikpan utọk ke ufọt ete ye eka fo. Edi fiọk ete ke Jehovah ekeme ndin̄wam fi ọyọ editịmede esịt oro utọk mmọ anamde enyene.—Philippi 4:6, 7; 1 Peter 5:7.

Nen̄ede domo ndida mme ekikere oro ẹnọde ke ibuotikọ emi nsịn ke edinam. Nte ini akade, ete ye eka fo ẹkeme ndinen̄ede n̄kere mban̄a nte ẹkpebierede mfịna mmọ. Ndien, akam ekeme ndidi mmọ ẹyetre utọk mmọ.

AKPAN ITIE N̄WED ABASI

“Ẹyak ikọ mbufo enyene inem kpukpru ini.”​—Colossae 4:6.

ITEM

Edieke ete ye eka fo ẹsitọhọde ndien ndien ẹsinyụn̄ ẹtọkde kiet eken enyọn̄ ye isọn̄, dọhọ mmọ ukpono ukpono ete ẹyom un̄wam.

NDI AMA ỌFIỌK . . . ?

Owo iba oro ẹmade kiet eken ẹkeme nditọhọ ndusụk ini.

SE NDINAMDE

Ke ini ete ye eka mi ẹtọn̄ọde utọk, se ndinamde edi ․․․․․

Edieke ete m̀mê eka mi ọdọhọde nda ye imọ, se ndibọrọde edi ․․․․․

Se ndibụpde ete m̀mê eka mi mban̄a n̄kpọ emi edi ․․․․․

AFO EKERE DIDIE?

● Ntak emi ndusụk ete ye eka ẹsitọhọde?

● Ntak emi owo mîkpọduọhọke fi ke mfịna ete ye eka fo?

● Nso ke ekeme ndikpep nto nte ete ye eka fo ẹsinamde n̄kpọ?

[Se ẹwetde ke ikpọ abisi ke page 201]

“Sia mfiọkde ke ete ye eka mi ifọnke ima, n̄ko ke mmọ ẹsinyene mfịna ukem nte ami, oro esin̄wam mi mfiọk se n̄kpanamde ke ini mmọ ẹtọhọde.”​—Kathy

[Ekebe/​Mme ndise ke page 206, 207]

Nso ke N̄kpanam Edieke Ete ye Eka Mi Ẹdian̄arede?

Edieke ete ye eka fo ẹdian̄arede, didie ke akpanam n̄kpọ ye eti ibuot okposụkedi emi okopde ọkpọsọn̄ editịmede esịt? Kere ban̄a mme ekikere oro ẹnọde mi:

● Kûnyene ndap ndap ekikere. Akpa n̄kpọ oro edidụkde fi ekikere ekeme ndidi ndidomo ndinam mmọ ẹfiak ẹdiana kiet. Anne eti se iketịbede ete: “Idem ke ete ye eka mi ẹma ẹkedian̄ade, mmọ ẹkesisụk ẹdada nnyịn ẹwọrọ ndusụk ini. Ami ye adiahaeka mi ima isidọn̄ odu ite, ‘Nam inọ mmọ ufan̄.’ Edi etie nte ndinam ntre ikenyeneke ufọn. Mmọ ikadianake aba tutu amama.”

Mme N̄ke 13:12 ọdọhọ ete: “Idotenyịn emi ebịghide ndidi anam esịt ọdọn̄ọ.” Mbak udûkam uda akamba mfụhọ usọk idemfo, ti ete ke idịghe afo edibiere nte ete ye eka fo ẹnamde n̄kpọ. Idịghe afo akadian mmọ, ndien enen̄ede etie nte ke udûkemeke ndinam mmọ ẹfiak ẹdiana kiet.—Mme N̄ke 26:17.

● Kûsua ete m̀mê eka fo. Ndiyat esịt nnyụn̄ nsua edide ete m̀mê eka fo m̀mê mmọ mbiba ekeme ndinọ fi unan oro edibịghide ke anyan ini. Tom eti nte eketiede enye ke idem ke ini enye ekedide isua 12, ete: “Mma nnen̄ede ntọn̄ọ ndiyat esịt ye ete mi. Nyomke ndidọhọ ke ‘n̄kasasua’ enye edi esịt ama enen̄ede ayat mi. In̄wan̄ake mi ntak emi enye ọkpọdọhọde ke imọ ima ima nnyịn, edi ọwọrọ ọkpọn̄ nnyịn.”

Ebe ye n̄wan ndidian̄ade iwọrọke ke kiet ke otu mmọ enen̄ede ọfọn, ke ini enye eken enen̄erede ọdiọk. Se idude edi ke ekeme ndidi ete ye eka fo isianke fi kpukpru n̄kpọ iban̄a ndọ mmọ m̀mê se inamde mmọ ẹdian̄ade; ekeme ndidi mmọ ke idemmọ ifiọkke. Ntre kûkụt ndudue unọ owo ke ini mûfiọkke ofụri se iketịbede. (Mme N̄ke 18:13) Ọsọsọn̄ nditre ndiyat esịt, ndien esịt ekeme ndinen̄ede ndiọk fi ndusụk ini. Edi ndika iso nyat esịt m̀mê ndiyom ndisio usiene ekeme ndibiat eti edu fo. Oro anam Bible etemede ete: “Tre iyatesịt nyụn̄ kpọn̄ ifụtesịt.”—Psalm 37:8.

● Fiọk se akpanamde. Utu ke ndisasua ete m̀mê eka oro ọwọrọde ọkpọn̄ ubon, ndusụk uyen ẹsikam ẹkpokpono utọ ete m̀mê eka oro. Ke uwụtn̄kpọ, odu uyen kiet emi ete esie ekedide owo mmịn ekesinyụn̄ amade iban. Ete esie ama esiwọrọ ọkpọn̄ ubon mmọ ndien ndien, ekem osio n̄wan esie ndọ ofụri ofụri. Edi uyen emi eti ke enyene ndusụk n̄kpọ oro akanamde imọ ima ete imọ tutu ikpere ndikpono enye nte abasi!

Utọ ndisịme ima ye ukpono emi idịghe obufa n̄kpọ. Ke idụt kiet, n̄kpọ nte nditọwọn̄ usụkkiet ke otu duop oro ete ye eka ẹdian̄arede ndọ, ẹdụn̄ ye eka, ndien ẹsikaka ẹkese ete mmọ. Ntre, mme eka ẹsise ẹban̄a se nditọ emi ẹyomde ke usen ke usen—ọkọrọ ye edinọ ntụnọ. Ndien okposụkedi emi ndusụk ete ẹsinọde okụk udia nditọ, n̄kpọ esiwak ndisọn̄ ye eka nditọ ke ẹma ẹkedian̄ade ndọ. Edi n̄kpọ ekeme ndinen̄ede mfọn ye ete ke ntak emi mînen̄ekede inyene mbiomo aba. Nte utịp, ndika n̄kese ete esiwọrọ ndika n̄kọbọ enọ nnyụn̄ n̄kop inem uwem. Ndidụn̄ ye eka ọwọrọ ndidian̄ade ke inua unen ndia, nnyụn̄ n̄kpeme mbet. Edi n̄kpọ mfụhọ nditịn̄ nte ke ndusụk uyen ẹsikpọn̄ ete m̀mê eka emi edide kiet ke otu Mme Ntiense Jehovah, ẹkedụn̄ ye enye emi mîdịghe, emi enyenede n̄kpọ edinyụn̄ ọnọde mmọ ifụre ndinam se ẹmama.—Mme N̄ke 19:4.

Edieke ọdọn̄de fi ndinam utọ ubiere oro, fiọk se akpadade ke akpan n̄kpọ. Ti ete ke omoyom ukpep ye ntụnọ. Idụhe n̄kpọ en̄wen oro ete m̀mê eka fo edinọde fi emi edifọnde nte ukpep ye ntụnọ oro ẹkemede ndin̄wam fi odu eti uwem.—Mme N̄ke 4:13.

[Ndise ke page 202, 203]

Eyen oro etemede ete ye eka esie nte ẹkpebierede mfịna mmọ etie nte akaisan̄ oro etemede mme awat ubomofụm nte ẹkpewatde