Ibuot 88
Owo Inyene ye Lazarus
JESUS okosụk etịn̄ ikọ ọnọ mme mbet esie aban̄a nnennen usụn̄ nte ẹkpedade inyene obụkidem ẹnam n̄kpọ, anamde an̄wan̄a nte ke nnyịn ikemeke ndisan̄a utom nnọ n̄kpọ ẹmi ndien ke ukem ini oro isan̄a utom inọ Abasi. Mme Pharisee n̄ko ke ẹkpan̄ utọn̄, ndien mmọ ẹtọn̄ọ ndisak Jesus nsahi koro mmọ ẹdide mme ama-inyene. Ntre enye ọdọhọ mmọ ete: “Mbufo ẹdi mmọemi ẹnamde owo ẹbat mbufo ke nti owo, edi Abasi ọmọfiọk esịt mbufo: koro se ikponde owo ke enyịn edi mbubiam ke iso Abasi.”
Ini edikem ndinam n̄kpọ okpụhọde ye mme owo oro ẹforode ke inyene obụkidem, odudu ukaraidem, ye ke ukara ido ukpono ye odudu. Ẹnyene ndisụhọrede mmọ itie. Nte ededi, ẹyemenede mmọ oro ẹdiọn̄ọde udọn̄ n̄kpọ spirit mmọ. Jesus osio utọ ukpụhọde oro owụt ke ini enye akade iso ọdọhọ mme Pharisee ete:
“Ibet ye mme prọfet ẹkedu tutu osịm ini John [Andinịm owo baptism]: tọn̄ọ ke ini oro ẹkwọrọ eti mbụk Obio Ubọn̄ Abasi, kpukpru owo ẹnyụn̄ ẹnam unyan̄a ẹdụk ke esịt. Emem enyọn̄ ye isọn̄ ndibe mfep akan ekpri ntọi kiet ke ibet nditre ndisu.”
Mme scribe ye mme Pharisee ẹtan̄ idem ke edidọhọ oro mmọ ẹdọhọde nte isọn̄ọde iyịre ye Ibet Moses. Ti ete ke ini Jesus ke utịbe usụn̄ akanamde nnan kiet ke Jerusalem okụt usụn̄, mmọ ẹma ẹbụre mbụre ẹte: “Nnyịn idi mbet Moses. Nnyịn imọfiọk ite Abasi ekeneme nneme ye Moses.” Edi idahaemi Ibet Moses omosu uduak esie oro ẹken̄wọn̄ọde ke ndida mbon nsụkidem nsịm Edidem oro Abasi ekemekde, Jesus Christ. Ntre ye ntọn̄ọ utom ukwọrọikọ John, kpukpru orụk owo, akpan akpan mbon nsụkidem ye mme ubuene, ke ẹsịn̄ede idemmọ ndikabade ndi mme andidu ke idak Obio Ubọn̄ Abasi.
Sia Ibet Moses osude idahaemi, mbiomo edinịm enye enyene ndidi se ẹbiatde ẹfep. Ibet oro onyịme usiondọ ke nsio nsio ntak, edi idahaemi Jesus ọdọhọ ete: “Owo ekededi eke osiode n̄wan esie ndọ, onyụn̄ ọdọde efen, esịn efụbe: owo eke ọdọde n̄wan emi ẹsiode ndọ onyụn̄ esịn efụbe.” Didie ke utọ ikọ oro ayat mme Pharisee esịt ntem, akpan akpan sia mmọ ẹnyịmede ẹsio ndọ ke ediwak ntak!
Ke akade iso ke ikọ esie ye mme Pharisee, Jesus otop n̄ke oro owụtde owo iba oro itie m̀mê, idaha mmọ ke uwem okpụhọrede in̄wan̄în̄wan̄ ke akpatre. Nte afo emekeme ndibiere m̀mê mmanie ke owo ẹmi ẹda ẹban̄a ye se mme ukpụhọde idaha mmọ ẹwọrọde?
Jesus anam an̄wan̄a ete, “Owo inyene kiet okodu emi esịnede eti ididuot ọfọn̄idem ye eti ọfọn̄ linen, onyụn̄ adiade edinem udia kpukpru usen. Edi ẹsimen eben̄e-eben̄e kiet emi ekerede Lazarus, emi inia ẹyọhọde enye ke idem, ẹkenịm ke inuaotop esie; enye onyụn̄ oyom ẹda mbubek udia eke ẹduọn̄ọde ke okpokoro owo inyene oro ẹbọk enye; edi kpa mme ebua ẹsidedi ẹdidei inia esie.”
Jesus mi ada owo inyene oro ndida mban̄a mme adaiso ido ukpono mme Jew, ẹmi mîsịnede mme Pharisee ye mme scribe kpọt edi ẹsịnede mme Sadducee ye ikpọ oku nde. Mmọ ẹdi mbon inyene ke mme ifetutom ye idaha eke spirit, mmọ ẹnyụn̄ ẹnịm idemmọ nte owo inyene oro okonịmde. Ubọn̄ ubọn̄ ididuot ọfọn̄idem mmọ ẹda ẹban̄a itie mfọn mmọ, ndien afia linen oro ada aban̄a mmọ ndibat idem nte mbon edinen ido.
Otu owo-inyene mbon ntan̄idem ẹmi ẹse mme ubuene, m̀mê mme usụhọde owo ke ata ndek, ẹkotde mmọ ‛am ha·’aʹrets, m̀mê mbon idụt. Lazarus, kpa eben̄e-eben̄e oro, ada aban̄a mbon ẹmi mme adaiso ido ukpono ẹsịnde ndinọ mmọ udia oro odotde ye mme ifetutom eke spirit. Ntre, ukem nte Lazarus oro inia ẹyọhọde enye idem, ẹse mme usụhọde owo ke ndek nte mbon udọn̄ọ eke spirit ẹnyụn̄ ẹdotde ndinyene ebuana kpọt ye mme ebua. Edi, mbon eke otu Lazarus oro ẹkop biọn̄ ye nsatitọn̄ udia eke spirit ke ntre ẹdu ke inuaotop, ke ẹyom ndibọ n̄kpri mben̄e udia eke spirit ekededi oro ẹkpeduọn̄ọde ke okpokoro owo inyene emi.
Jesus idahaemi akaiso ndinam mme ukpụhọde ke idaha owo inyene ye Lazarus emi an̄wan̄a. Nso idi mme ukpụhọde ẹmi, ndien nso ke mmọ ẹda ẹban̄a?
Owo Inyene ye Lazarus Ẹkụt Ukpụhọde
Owo inyene ada aban̄a mme adaiso ido ukpono ẹmi ẹdiọn̄de ye mme ifetutom eke spirit, ndien Lazarus ada aban̄a mme usụhọde owo ẹmi ẹkopde biọn̄ eke spirit. Jesus akaiso ke mbụk esie, etịn̄de aban̄a n̄wọrọnda ukpụhọde emi odude ke mme idaha owo ẹmi.
Jesus ọdọhọ ete, “Ekem eben̄e-eben̄e oro akpa, ndien mme angel ẹmen enye ẹkenịm ke ikpanesịt Abraham. Owo inyene oro onyụn̄ akpa n̄ko, ndien ẹbụk enye. Ndien ke Hades enye odu ke ndutụhọ, onyụn̄ emenede enyịn esie okụt Abraham anyan ebiet, ye Lazarus ke ikpanesịt esie.”
Sia owo inyene ye Lazarus mîdịghe mme ata owo edi ẹdade ẹban̄a mme otuowo, nte owụtde ifiọk, n̄kpa mmọ edi ndamban̄a n̄kpọ n̄ko. Nso ke n̄kpa mmọ ẹda ẹban̄a?
Jesus ndikam n̄kụre ndiwụt ukpụhọde oro odude ke mme idaha edi oro ke ndidọhọ nte ke ‘Ibet ye mme prọfet ẹkedu tutu osịm ini John Andinịm owo baptism: tọn̄ọ ke ini oro ẹkwọrọ eti mbụk Obio Ubọn̄ Abasi.’ Ntre, edi ye ukwọrọikọ John ye Jesus Christ ke owo inyene ye Lazarus ẹkpan̄a ke akpa idaha, m̀mê itie mmọ.
Mme osụhọdeidem, otu Lazarus oro ẹkabarede esịt mi ẹkpan̄a ke akani idaha eke spirit oro owo mîyakke mmọ ẹnyene ẹnyụn̄ ẹdi ẹdidụk ke idaha mfọn Abasi. Ke adan̄aemi edide mmọ ke mbemiso ẹma ẹwọn̄ọde ẹbịne mme adaiso ido ukpono kaban̄a se utọ n̄ken̄e mbubek ekededi oro ẹtode ke okpokoro eke spirit ẹduọn̄ọ, kemi akpanikọ N̄wed Abasi oro Jesus ọnọde ke oyụhọ mme udọn̄ mmọ. Ẹda mmọ ke ntre ẹdinịm ke ikpanesịt, m̀mê ke itie mfọn, eke Akamba Abraham, kpa Jehovah Abasi.
Ke n̄kan̄ eken, mbon oro ẹnamde otu owo-inyene ẹdi ẹdidụk ke idak unana mfọn Abasi ke ntak ẹsọn̄ọde ẹsịn ndinyịme etop Obio Ubọn̄ oro Jesus ekpepde. Mmọ ke ntre ẹkpan̄a ke akani idaha mmọ oro etiede nte ke ẹbọ mfọn. Ke akpanikọ, ẹtịn̄ ẹban̄a mmọ nte ẹdude ke ndamban̄a itie ndutụhọ. Kpan̄ utọn̄ idahaemi kop nte owo inyene etịn̄de ikọ:
“Ete Abraham, tua mi mbọm, nyụn̄ dọn̄ Lazarus ekedebi iso nnuenubọk esie ke mmọn̄, edibịt edeme mi; koro ndude ke ndutụhọ ke ikan̄ emi.” Mme ikan̄ ikan̄ etop ubiereikpe Abasi oro mme mbet Jesus ẹtan̄ade edi se itụhọrede mme owo ẹdude ke otu owo-inyene. Mmọ ẹyom mbet ẹmi ẹtre nditan̄a etop ẹmi, ke ntre ẹnọde mmọ ndusụk udomo ubọhọ ke ndutụhọ mmọ.
“Edi Abraham ọdọhọ enye ete, Eyen mi, ti nte afo okokụtde ufọn fo ke ini uwem fo, ye nte Lazarus okonyụn̄ okụtde idiọk: edi kemi enye ke okop idọn̄esịt mi, edi afo ke odu ke ndutụhọ. Akan oro, akamba ukpe odu ke ufọt nnyịn ye mbufo, man mmọ eke ẹyomde ndito mi ntiene mbufo ẹkûkeme, owo okûnyụn̄ ekeme ndito do ndi mi.”
Didie ke edi edinen ye se idotde ntem nte utọ n̄wọrọnda ukpụhọde idaha ẹmi ẹda itie ke ufọt otu Lazarus ye otu owo-inyene! Ẹma ẹnam mme ukpụhọde idaha ẹmi ẹma ọfiọn̄ ifan̄ ke ukperedem ke Pentecost eke 33 C.E., ke ini ẹkemende obufa ediomi ẹdinịm ke itie akani Ibet ediomi. Emi ama akabade ana in̄wan̄în̄wan̄ adan̄aoro ye unana ndudue nte ke ekedi mme mbet oro, idịghe mme Pharisee ye mme adaiso ido ukpono eken ẹkụt mfọn Abasi. “Akamba ukpe” oro abaharede ndamban̄a owo inyene ọkpọn̄ mme mbet Jesus ke ntre ada aban̄a edinen ubiomikpe Abasi oro owo mîkpụhọkede.
Owo inyene afiak esịn eben̄e ete “ete Abraham”: “Dọn̄ Lazarus aka nan̄a ke ufọk ete mi, koro mmenyene nditọete iren ition.” Owo inyene emi ke ntre ayarade ke imọ imenyene ata n̄kpet n̄kpet itie ebuana ye ete efen, emi ke akpan edide Satan kpa Devil. Owo inyene eben̄e ete yak Lazarus asiak mmọn̄ ke etop ubiereikpe Abasi man ẹkûsịn “nditọete iren ition” esie, kpa mme nsan̄a ido ukpono esie, “ke itie ndutụhọ emi.”
“Edi Abraham ete enye, mmọ ẹnyene Moses ye mme prọfet; yak mmọ ẹkpan̄ utọn̄ ẹnọ mmọ.” Ih, edieke anade “nditọete iren ition” oro ẹbọhọ ndutụhọ, ofụri se mmọ ẹnyenede ndinam edi ndida mme uwetn̄kpọ Moses ye eke mme Prọfet oro ẹnamde ẹdiọn̄ọ Jesus nte Messiah nsịn ke esịt ndien ekem ẹkabade ẹdi mme mbet esie. Edi owo inyene oro afan̄a ete: “Baba, ete Abraham, edi owo ama oto ke otu mme akpan̄kpa aka ke ọtọ mmọ, mmọ ẹkpekabade esịt.”
Nte ededi, ẹdọhọ enye ẹte: “Edieke mmọ mîkpan̄ke utọn̄ inọ Moses ye mme prọfet, mmọ idinịmke ke akpanikọ owo okpototo ke otu mme akpan̄kpa eset.” Abasi idinọhọ san̄asan̄a idiọn̄ọ m̀mê mme utịben̄kpọ man anam mme owo ẹnịm ke akpanikọ. Ana mmọ ẹkot N̄wed Abasi ẹnyụn̄ ẹda se ẹkotde ẹsịn ke edinam edieke mmọ ẹdibọde mfọn esie. Luke 16:14-31; John 9:28, 29; Matthew 19:3-9; Galatia 3:24; Colossae 2:14; John 8:44.
▪ Ntak anade n̄kpa owo inyene ye eke Lazarus ẹdi ndamban̄a, ndien nso ke n̄kpa mmọ ẹda ẹban̄a?
▪ Ye ntọn̄ọ utom ukwọrọikọ John, nso ukpụhọde ke Jesus owụt nte adade itie?
▪ Nso ke ẹnyene ndimen mfep ke Jesus ama akakpa, ndien didie ke emi editụk n̄kpọ aban̄ade usiondọ?
▪ Ke n̄ke Jesus, mmanie ẹda ẹban̄a owo inyene ye Lazarus?
▪ Nso idi mme ndutụhọ oro owo inyene ọbọde, ndien ke nso usụn̄ ke enye eben̄e ete yak ẹnam ndutụhọ ẹmi efere?
▪ Nso ke “akamba ukpe” oro ada aban̄a?
▪ Anie owo edi ata ete owo inyene oro, ndien mmanie ẹdi nditọete iren ition esie?