Mekene 4
Iesu Keriso Kii Ne La Atrehmekune Qa Thei Akötresie
1, 2. Hnene la itre hmi hna huliwane menune tuneka la kii ne atrehmekunyi Akötresie?
TRAQA ju hi epuni a cile qëmekene la qëhnelö ne la uma i epuni me ethenge agöne la kii ngöne la fini kii epun. Ketre jidri pena ka hnötre matre epuni a ajane catrëne troa canga lö hnumaeë, ngo thaa fe kö la qëhnelö hnene la kii. Tune pi hi lo sipu kii ne hi la qëhnelö ngo thaa emo fe ngöne la hnë kii. Hane hi lai kola thele la trenge hni epun. Ene pe goeëne hmaca ju pe epuni la fini kii. Hapeu, hnei epuni kö hna saane la sipu kiin? Maine jë hetre ketre atr ka itrian?
2 Ketre ceitune lai memine la aqane huliwane la atrehmekune i Akötresie hnene la itre hmi ka tria. Nyipici, alanyimu la angetre itriane la kii ka troa fe gojenyi kowe la atrehmekune me trotrohnin, ene—Iesu Keriso. Hnei itre xaa hmi hna trije la kii, ngöne laka, hnei angatre hna wange sixane la aliene la hnëqa i Iesu. Hnei itre xane hna atriane la aliene la hnëqa i Iesu, hnene laka angatre pena ha a hmi koi nyidrë tune la troa hmi kowe la Akötresie ka pucatine asë. Ngo, ame pe, ke, thatreine kö tro së a atre Akötresie, e tha hne së kö hna pane trotrohnine hnyawa la hnëqa ne la atr ka sisitria, ene Iesu Keriso.
3. Pine nemene matre hna hë Iesu ka hape, nyidrëti la kii ne la atrehmekunyi Akötresie?
3 Maine jë, mekune fe hi epuni lo hnei Iesu hna qaja ka hape: “Dei lola mele ka thaa ase palua kö, laka tro angat’a ate hmekua cilie la nyipi Akötesieti ka cas, me Iesu Keriso la hnei cilieti hna upengëtin.” (Ioane 17:3) Haawe, qa ngöne la trenge ewekë i Iesu celë, ke, thaa hnei nyidrëti kö hna sipu qaja asisitria nyidrë. Ngo hna amamane lapaane fe la enyipiewekëne la troa hetrenyi la nyipi atrehmekunyi Keriso, jëne la itre hna cinyihan. (Efeso 4:13; Kolose 2:2; 2 Peteru 1:8; 2:20) Önii Peteru aposetolo ka hape “Hna anyipici nyidë [Iesu Keriso] hnene la nöjei perofeta asë.” (Ite Huliwa 10:43) Nge hnei Paulo aposetolo hna cinyihane ka hape: “Hna juetëne thei nyidë la nöjei tenga mo asë ne la inamacan me wangate hmekun.” (Kolose 2:3) Hnei Paulo mina fe hna qaja ka hape, hna jëne Iesu la kola eatre asë la itre hna thingehnaeane hnei Akotresie. (2 Korinito 1:20) Haawe, Iesu Keriso hi la nyipi kii ne la atrehmekune i Akötresie. Ame ngöne la aqane tro së a atrehmekunyi Iesu, ene lo pengöi nyidrë me hnëqa i nyidrë thenge la itre hna amekötine hnei Akötresie, ke, loi e pë kö troa hetre hnepe thoi ngön. Pine nemene matre hnene la itretre drei Iesu hna waihatrenyi nyidrë, atre ka mama cile göi troa aeatrëne la itre trepene mekuna i Akötresie?
MESIA HNA THINGEHNAEAN
4, 5. Nemene la itre mejiune göne la Mesia, nge Nemene fe la mekune i itretre dreng göi Iesu?
4 Qaane lo ijine i Abela, ketre atr lapaun, hnene la itretre nyihlue i Akötresie hna treqene cememine la madrine la Matran, lo hna sipu perofetane kö hnei Iehova Akötresie. (Genese 3:15; 4:1-8; Heberu 11:4) Ase hë amamane ekö laka, troa nyihluene la trepene mekuana i Akötresie hnene la matran, lo hna hëne ka hape Mesia, kola hape, “Siana i nyidrë.” Tro nyidrëti a “[apatrene trije, New World Translation] la ite ngazo”, nge hna perofetane fe la itre lolo ne la Baselaia i Nyidrë ngöne la itre salamo. (Daniela 9:24-26, NW; Salamo 72:1-20) Drei la atr ka ijije troa Mesia?
5 Pane mekune ju la madrine ne la ketre thöthe qa Iudra Anederea la ëjen ngöne la, angeice a drenge la itre trenge ithahnata i Iesu, atre Nazareta. Hnei Anederea hna nyinyape kowe la trejine me angeic, ene Simona Peteru, me qaja koi angeice ka hape: “Öhnë hë huni la Mesia.” (Ioane 1:41) Ka xecie kowe la itretre drei i Iesu laka nyidrëti hi lo Mesia hna thingehnaean. (Mataio 16:16) Nge, atraqatre la aja ne la itre nyipi keresiano troa hujëne la mele i angatr, ke catre hë ngöne la lapaune i angatre ka hape, Iesu hnyawa hi lo Mesia hna thingehnaean, kola hape fe Keriso. Nemene la itre enyipicine koi angatr? Loi e tro së a ce wange la köni ewekë ka anyipicin.
ITRE EWEKË KA ANYIPICINE LAKA IESU HI LO MESIA
6. (a) Troa xulu qa ngöne la xötre i drei lo Matra hna thingehnaean, nge easë a atrehmekune tuneka laka ka fetra Iesu qa ngöne la xötre cili? (b) Pine nemene matre thatreine kö la ketre atr ka mele thupene lo macatre 70 M.K. troa anyipicine ka hape angeice la Mesia?
6 Itre xötre matrane utihë Iesu la ketre nyine anyipicine ka hape nyidrëti hi lo Mesia hna thingehnaean. Hnei Iehova hna qaja kowe la hlue i Nyidrë, ene Aberahama ka hape, tro la matrane lo hna thingehnaeane a fetra qa ngöne la lapa i nyidrë. Alacasi pala hi la matrane hna iëne ngöne la itre xötre thupe i nyidrë, Isaka nekö i Aberahama, Iakobo nekö i Isaka, nge Iudra nekö i Iakobo, angatre asë hi a kapa la hna thingehnaeane ka caas. (Genese 22:18; 26:2-5; 28:12-15; 49:10) Thupene hë la nyimu hadredre lao macatre, mamacile trotro hë la itre xötre matrane utihë Mesia, jëne la hna thuemacanyi Davita ka hape, tro la Mesia a fetra qa ngöne la lapa i nyidrë. (Salamo 132:11; Isaia 11:1, 10) Hnene la itre hna cinyihane ngöne la lue evangelia i Mataio me Luka hna anyipicine ka hape, ame Iesu ke ka fetra nyidrë qa ngöne la lapa cili. (Mataio 1:1-16; Luka 3:23-38) Ngacama nyimutre la itre ka catre icilekeu me Iesu, ngo ame pe, ke, pë kö ka atreine e angatre troa jelethoine la itre xötrapane me itre xötre matrane hnei nyidrë hna xulu qa then. (Mataio 21:9, 15) Eje hi laka, pë kö nyine isenyine maine nyine qaja e hune lai. Ngo ame pe, ame lo itre itusi hna cinyihane hnin la nöjei fami ne angetre Iudra asë, ke, hna apaatrene trije itre eje ngöne lo ijine kola thöeëne e Ierusalema hnei angetre Roma, ngöne lo macatre 70 M.K. Ame ngöne la itre macatre thupe i Iesu, ke, pë hmaca kö atr atreine troa qaja ka hape, angeice hi lo Mesia hna thingehnaean.
7. (a) Nemene la hnaluene trepene nyine anyipicine laka Iesu lo Mesia? (b) Hna aeatrëne tuneka la hna perofetane hnei Mika 5:2 thatraqai Iesu?
7 Ame la hnaluene enyipicin, ke, ene la kola aeatrëne hnyawa la itre hna perofetan. Nyimutre catre la itre hna perofetane hna cinyihane qene Heberu, kola qejepengöne la itre xaa götranene la mele ne la Mesia. Ngöne la hna eitrine hadredre lao macatre M.P.K., hnei perofeta Mika hna thingehnaeane ka hape, troa hnahone la hene ka tru ngöne la ketre traone mi ne nöj, Bethelema la ëjen. Ame e Isaraela ekö, hetrenyi la lue traone hna ati ëjene ka hape Bethelema, ngo ame pe la hna perofetane celë, ke, kola qaja la Betheleema ne eferatha, lo traone ekö hna hnaho Davita Joxu ngön. (Mika 5:2) Hnei Iosefa me Maria hna mele ekö e Nazareta, traone ka lapa ihmeku memine la götrane kolopi ne Bethelema nge hetre 150 kilomet la eiananyine luej. Ame la ijine kola upune hnei Maria, ke, hnei Kaisara Auguso hna upe la angetre Isaraela asë troa isa cinyihanyi angatre kö ngöne la itre nöje ne la itre lapa i angatr.a Celë hi matre hnei Iosefa hna ce tro memine la föe i nyidrë a ka upune hë Bethelemaeë, nge e cili hi lo hna hnaho Iesu.—Luka 2:1-7.
8. (a) Eue la kola nyiqaane lo 69 “wik,” nge nemene ewekë ka traqa ngöne la ijine cili? (b) Ije macatre ka ihmeku memine la 69 “wik,” nge nemene la ewekë ka traqa ngöne la kola nyipune itre ej?
8 Ngöne la hna sikisine hadredre lao macatre M.P.K., ke, hnei Daniela perofeta hna thingehnaeane ka hape, tro la “Mesia Joxu” a mama thupene 69 lao “wik” qaane la hna iupi troa xupe hmaca e Ierusalema. (Daniel 9:24, 25) E caa “wik,” ke, sevene lao macatre la eqean.b Ame la hna qaja hnene la Tusi Hmitrötr, memine la isitoare ne la fen, ke, ene la kola amekötine troa xupe hmaca la Ierusalema lo macatre 455 M.P.K. (Nehemia 2:1-8) Haawe, hna fetra hnene la Mesia ngöne la 483 (69 x 7) macatre thupene lo 455 M.P.K. Kola traqa kowe la macatre 29 M.K., celë hi la ijine Iehova a sië Iesu hnei uati hmitrötr. Qa ngöne lai, hna hë Iesu ka hape “Keriso” (kola hape “Hna Siën”), maine pena Mesia.—Luka 3:15, 16, 21, 22.
9. (a) Hna eatre tuneka la Salamo 2:2? (b) Nemene la itre xaa hna perofetane ka eatre hui Iesu? (Goeëne ju la itre hna cinyihane hna eköhagen.)
9 Ase hë cinyihane ekö ka hape thaa tro kö la nöjei atr a kepe Iesu, lo Mesia hna thingehnaean. Tune la hna cinyihane ngöne Salamo 2:2, jëne la uati hmitrötre hnei Davita Joxu hna perofetane ka hape: “Kola cila maca la ite joxu ne fen, nge ite tane [a ithikeu me caasi troa icilekeu me Iehova, NW] memine la siana i nyidë.” Kola amamane hnene la hna perofetane celë ka hape, tro la itre joxu ne fene ne la nöjei nöje a caasi matre troa isi memine la Siana i Iehova, ene Mesia pena. Celë hi ewekë ka traqa. Hnene la itre hene ne hmi i angetre Iuda, memine la joxu ne Iuda ene Heroda, memine la gavena ne Roma, ene Ponetio Pilato hna caasi ngöne la kola humuthi Iesu. Qa ngöne la ijine celë, ke, kola iloi hnei Heroda me Pilato, lue ka xele ma iwai ekö. (Mataio 27:1, 2; Luka 23:10-12; Ite Huliwa 4:25-28) E maine epuni a aja itre xaa nyine anyipicin, ke, kola sipo epuni troa goeëne la sine trongen, ene la tablo hna nyitaane ka hape “Itre Xaa Hna Perofetaane La Mesia Ka Ketre Pengön.”
10. Hnei Iehova hna anyipicine tuneka laka Iesu hi la siana i Nyidrë hna thingehnaean?
10 Ame la trenge ewekë i Iehova Akötresie, ke, ketre ewekë fe lai nyine anyipicine laka Iesu la Mesia. Hnei Iehova hna upe la itre angela troa thuemacane la itre atr ka hape, Iesu hi la Mesia hna thingehnaean. (Luka 2:10-14) Nge, ame lo Iesu a mele e celë fen, ke, hnei Iehova hna sipu ithahnata koi nyidrë qa koho hnengödrai, me qaja amamane ka hape Nyidrëti a kapa la nekö i Nyidrë. (Mataio 3:16, 17; 17:1-5) Hnei Iehova hna nue Iesu troa huliwaane la mene qa thei nyidrë ngöne la itre nyine hain. Ame la nöjei nyine hain, ke, ketre nyine anyipicine hi lai laka Iesu hi la Mesia, thaa tro kö Akötresieti a nue la mene i nyidrë kowe la ketre atr iaö troa kuca la itre nyine hain. Hnei Iehova hna nyijëne la uati hmitrötre i Nyidrë troa qejepengöne la mel, me mec, me melehmaca i Iesu, haawe, ketre nyine anyipicine lai laka Iesu hi la Mesia, nge celë fe hna qaja atrune hnene la Tusi Hmitrötr, itusi hna ujëne ngöne la itre qene hlapa ka nyimutre, nge hna hamëne atrune trongën itre ej.—Ioane 4:25, 26.
11. Ije ewekë ka anyipicine ka hape Iesu lo Mesia?
11 Hnene la itre hna anyipicine celë, memine la itre hadredre lao ewekë ka traqa hna amamane laka, Iesu hi lo Mesia hna thingehnaean. Hna amamane hnyawa laka hnene la itretre keresiano hna wangatrehmekunyi nyidrëti hnyawa, tune laka ‘hna anyipici nyidrë hnene la nöjei perofeta asë,’ nge ka xecie koi angatre ka hape nyidrëti hi la kii ne la atrehmekune i Akötresie. (Ite Huliwa 10:43) Ngo, tru catre pala kö la nyine troa inine göi Iesu hune la ewekë ene laka Mesia nyidrë. Nemene la qaane i nyidrë? Tuneka la pengöi nyidrëti ekö?
MELE I NYIDRË QËMEKENE LA TROA TRAQA E CELË FEN
12, 13. (a) Hne së hna atrehmekune tuneka ka hape hnei Iesu hna mele ekoho hnengödrai qëmekene tro nyidrë a traqa e celë fen? (b) Drei la hna hëne ka hape “Logo,” nge nemene la hnei nyidrëti hna kuca qëmekene tro nyidrëti a atr?
12 Ijije troa thawa köni götranëne la mele i Iesu. Ame la götrane hnapan, ke, ene lo mele i nyidrëti petre kö ekö, qëmekene troa hnaho nyidrë e celë fen. Hnei Mika 5:2 hna qaja ka hape ame la Mesia, ke, ka “qan’ekö, ka hekö palua.” Nge, hnei Iesu hna qaja amamane ka hape nyidrëti a traqa qa “koho,” maine qa hnengödrai. (Ioane 8:23; 16:28) Ije macatre ne mele nyidrë ekoho hnengödrai qëmekene la troa traqa ecelë fen?
13 Hna hë Iesu ka hape “Nekö i nyidëti ka cas,” pine laka hnei Iehova hna sipu xupi Iesu. (Ioane 3:16) Tune la “haetra ne la nöjei hna xup asë,” hna jëne Iesu la Akötresieti a xupe la nöjei ewekë. (Kolose 1:15; Hna Amamane 3:14) Hna qaja ngöne Ioane 1:1 ka hape, thei Akötresie “la Logo” (Iesu ngöne la mele i nyidrë ekö qëmekene troa traqa e celë fen) “ngöne la qane.” Haawe, ce Iehova memine la Logo ngöne la kola xupe “la hnengödrai memine la fene hnengödrai.” Ame lo Akötresieti a ulatine ka hape: “Tro sha xupe la ate hnaiji shë,” ke, nyidrëti hi lo a ithahnata kowe la Logo. (Genese 1:1, 26) Eje mina fe laka, tru la ihnimi Akötresie kowe la Logo, ene la “ate xup” hna qejepengöne ngöne Ite Edomë 8:22-31 tune la inamacane ka eje thei nyidrë, me catre huliwa, me xatua Iehova ngöne la kola xupe la nöjei ewekë asëjëihë. Thupene la hna hamëne la mele kowe la Logo, ke, hnene eje hna mele itre hadredre lao macatre ka kösau qëmekene troa atr e celë fen.
14. Pine nemene matre kola hë Iesu ka hape “hnaiji Akötesie ka thaa mama kö”?
14 Tha sesëkötre kö së la kola hë Iesu ngöne Kolose 1:15 ka hape “hnaiji Akötesie ka thaa mama kö”! Ngöne la itre ijine ce mel, ke, hnene la Nekö i Nyidrëti hna inine la thiina ne la Tretretro i nyidrë, ene Iehova. Celë hi ketre kepine lai matre Iesu la kii ne lo atrehmekune i Akötresie, jëne mele kowe la nöjei atr. Ame la nöjei ewekë hnei Iesu hna kuca e celë fen, ke, eje hnyawa hi la itre hnei Iehova hna mekune troa kuca. Qa ngöne lai, e ajane së troa atrepengöi Iehova hnyawa, ke, nyipi ewekë catre tro së a atrehmekunyi Iesu hnyawa. (Ioane 8:28; 14:8-10) Eje hi laka, iamele la troa atrepengöi Iesu hnyawa.
MELE I IESU E CELË FEN
15. Hna hnahone tuneka la medrenge ka pexej, ene Iesu?
15 Ame la hnaaluene götrane la mele i Iesu, ke, ngöne lo nyidrëti e celë fen. Hnei nyidrëti hna ipië, me idrei ngöne la Akötresieti a xome la mele i nyidrë kowe la trengene hnaho ne la ketre jajinyi ne Iudra ka lapaune nge ka thaa iatre petre kö me trahmany, Maria la ëjen. Hnene la menene la uati hmitrötre i Iehova hna “hetë” Maria, matre thuejë i angeice troa upune me hnahone la medrenge ka pexej. (Luka 1:34, 35) Tha atr ka ngazo kö Iesu, pine laka ka xulu nyidrë qa ngöne la götrane ka pexeje me pë ethan. Hna hetru nyidrëti hnene la itre aminatr, ene laka hna nyikuku nyidrë hnei Iosefa, atr tratrau, nge ngöne la itre nekön, ke, nyidrëti la haetra.—Isaia 7:14; Mataio 1:22, 23; Mareko 6:3.
16, 17. (a) Qa ka la mene i Iesu ngöne la nyidrëti a aeatrëne la itre nyine hain, nge nemene la itre xaa nyine haine cili? (b) Nemene la itre xaa aqane ujë ka loi hna amamane hnei Iesu?
16 Mama hnyawa ha la ejuine la aqane hni nyidrë koi Iehova Akötresie ngöne la nyidrëti a 12 lao macatre. (Luka 2:41-49) Thupene lai, kola tru trootro hnei nyidrë, nge ame la nyidrëti a 30 lao macatre, ene lo ijine nyidrëti a nue apexejenyi nyidrë kowe la huliwa ne cainöje trootro, ke, hnei nyidrëti hna amamane la ejuine la ihnimi nyidrë kowe la itre atr ka xötrethenge nyidrë. Hnei nyidrëti hna aeatrëne la itre nyine haine jëne la uati hmitrötre i Akötresie, nge jëne la ihnim i nyidrë, hnei nyidrëti hna aloine la itre ka wezipo, ene la nöjei ka geny, me nöjei ka eatr, me nöjei timek, me nöjei ka sim, me itre lepera. (Mataio 8:2-4; 15:30) Hnei Iesu mina fe hna thuane la itre thauzane lao atr ka mecijiin. (Mataio 15:35-38) Hnei nyidrëti fe hna athaupune la eny, me gejë matre thaa tro kö a angazone la melene la itre sine i nyidrë. (Mareko 4:37-39) Ngo, hnei nyidrëti fe hna amelene hmaca la itre ka mec. (Ioane 11:43, 44) Ame la itre nyine haine celë, ke, itre ewekë hna anyipicine hnene la isitoar. Atrehmekune fe hi lo itre ithupëjia i Iesu ka hape, hnei nyidrëti ‘hna kuca la nöjei iamamanyikeu.’—Ioane 11:47, 48.
17 Hnei nyidrëti hna tro fë la maca ne la Baselaia i Akötresie ngöne la nöje i nyidrë, me inine la itre atr. (Mataio 4:17) Hnei nyidrëti fe hna hamë tulu ne xomihni, me menyik. Ame mina fe lo kola kucakuca hnene la itretre drei nyidrë, ke, hnei nyidrëti hna wangaatrehmekun, me qaja amenyikëne ka hape: “Kola ajane la hni, ngo kucakuca la ngönetei.” (Mareko 14:37, 38) Hune lai, hnei Iesu hna catr, me cile kowe la itre ka xele ma wange la nyipici, me itre ka qana angazone la itre ka aja ixatua. (Mataio 23:27-33) Hune la nöjei ewekë asë, hnei nyidrëti hna nyitupune hnyawa la tulu ne ihnimi ne la Tretretro i nyidrë. Nge, aja i Iesu fe troa mec, matre thuejëne la nöjei atr ka ngazo troa hetrenyi la mejiune kowe la itre drai ka troa xulu. Qa ngöne lai, thaa luelue kö së troa qeje Iesu tune la kii ne la atrehmekunyi Akötresie! Nyipici, nyidrëti hi la kii ne la mel! Ngo, pine nemene matre eas̈e a qaja ka hape kii ne la mel? Kola thuejë së kowe la hnaakönine götranene la mele i nyidrë.
IESU ENEHILA
18. Tuneka la aqane tro së a goeë Iesu enehila?
18 Ngacama Tusi Hmitrötre a qaja la meci Iesu, ngo mele kö nyidrë enehila! Nyipici, nyimu hadredre hë lao atr ka goeëne me anyipicine laka hna amele nyidrëti hmaca ngöne lo pane hadredre macatre M.K. (1 Korinito 15:3-8) Tune la hna perofetan, hnei nyidrëti pë hë hna lapa ngöne la götrane maca ne la Tretretro i nyidrë, me treqene la troa kapa la musi ekoho hnengödrai. (Salamo 110:1; Heberu 10:12, 13) Haawe, tuneka la aqane tro së a goeë Iesu enehila? Hapeu, tro kö së a wai nyidrëti pala hi ceitu me ketre medrenge hnine la trepene a i öni, nge nyine tro pala kö a thupën? Maine pena, ketre atr ka thë fë akötr a kolo pë hë a mano xötö treqe mec? Ohea. Cilë hë nyidrë ngöne la hna nyi joxu troa mus cememine la mene atraqatr! Nge, easenyi catre hë tro nyidrëti a amamane la musi nyidrë ngöne la fene celë gaa gomegom.
19. Nemene la hna troa kuca hnei Iesu ngöne la itre drai ka calemi?
19 Ame ngöne Hna Amamane 19:11-15, ke, hna qejepengöi Iesu Keriso Joxu hnyawa, nyidrëti a traqa cememine la mene atraqatre troa apaatrene trije la itre atr ka ngazo. Drei la etrune la madrine së tro la Hene ka draië e hnengödrai ka tru ihnimine a apaatrene la itre akötre ne la itre milio lao atr enehila! Nge, atraqatre la aja i nyidrë troa xatuane la itre ka catre nyitupune la tulu ka pexej, hnei nyidrëti hna amë pe e celë fen. (1 Peteru 2:21) Nyidrëti a ajane troa thupë angatre ngöne la ijine “ishi ngöne la drai atraqate i Akötesie Kapucatin’asë” ka easenyi pala ha, nge hna hëne ka hape Amagedo, matre aijijë angatre troa mele ka thaa ase palua kö, kösë ca lapa nge nöje e celë fene hna musinëne hnene la Baselaia qa koho hnengödrai.—Hna Amamane 7:9, 14; 16:14, 16.
20. Nemene la hna troa kuca hnei Iesu kowe la nöjei atr ngöne la itre macatre ka ca thauzane ne musi i nyidrë?
20 Ngöne lai itre macatre ka ca thauzane ne tingetinge hna thingehnaeane hnei Iesu, ke, tro hë nyidrëti a aeatrëne la itre nyine haine matre mele ka loi la nöjei atr. (Isaia 9:6, 7; 11:1-10; Hna Amamane 20:6) Tro Iesu a apatrene la nöjei wezipo, me apaatrene trije fe la mec. Tro nyidrëti a amelene hmaca la itre thauzane milio lao atr matre thuejëi angatre troa mele palua e celë fen. (Ioane 5:28, 29) Nyipici laka troa atraqatre la aja i epuni troa atrepengöne atrune la Baselaia ne la Mesia ngöne la mekene hnapin. Loi e troa xecie koi së la ewekë celë: Thatreine kö së troa mekune la aqane troa sheminge me lolo la itre aqane mele së fene la musi ne la Baselaia. Drei la enyipiewekëne la troa atrehmekunyi Iesu Keriso hnyawa! Nyipici, loi e thaa tro kö së a thëthëhmi Iesu, kii ne mele kowe la atrehmekunyi Akötresie ka troa thuejë së kowe la mele ka thaa ase paluakö.
[Ithueamacany]
a Ame lo hna amekötine göi troa isa cinyihanyi angatre kö ngöne la nöje ne la lapa i angatr, ke, kolo matre tha tro kö a jole e troa hëne thei angatre lo itre hotre hna isa athip. Thatre kö Kaisara Auguso laka nyidrëti fe hi lai a hane aeatrëne lo hna perofetan, ene lo hna hape tro la joxu a ‘upe la itete hë hote nyipine la ga lolo ne la baselaia’. Hna amamane mina fe ngöne lai hna perofetane cili ka hape, tro “la joxu ate isisinyikeu,” maine pena la Mesia, a “pate” ngöne la itre drai ne musi ne la joxu ka hnyipixe. Hna humuthi Iesu hë fene la musi ne la hna i Auguso, ene Tiberio.—Daniela 11:20-22.
b Ame koi angetre Iudra ekö ke e kola qaja ka hape caa wiik, ke thaa sevene kö lao drai ngo trotrohnine hnyawa hi angatre lai ka hape, wiike ne macatre. Hanawange la nyine ceitun, ame la nöjei hna sevene ne drai ke hna hëne lo ka hape sabath, ngo hetre hna ati ëjene lo ka hape macatre ne sabath, a kola hëne tune lai lo itre hna sevene ne macatre.—Esodo 20:8-11; 23:10, 11.
HAPEUE LA HNEI EPUNI HNA ININ
Nemene la aqane amamane hnene la itre xötrapane ka nyi matra i Iesu laka nyidrëti hi lo Mesia?
Nemene la itre hna perofetane göi Mesia ka eatre ngöne la mele i Iesu?
Hnei Akötresieti hna amamane amekötine tuneka laka Iesu lo Siana i Nyidrë?
Pine nemene matre kola qaja ka hape Iesu hi la kii ne mele jëne la atrehmekune i Akötresie?
[Hna eköhagen götrane 37]
ITRE XAA HNA PEROFETANE KA SISITRIA THATRAQANE LA MESIA
HNA PEROFETAN ITRE EWEKË KA TRAQA HNA EATRËN
MELEI NYIDRË NGÖNE LA QAAN
Isaia 7:14 Hna hnahone hnene Mataio
la neköjajiny 1:18-23
Ieremia 31:15 Hna humuthe la itre medrenge Mataio
thupene la kola hnaho angatr 2:16-18
HULIWA NE CAINÖJE TROOTRO I NYIDRË
Isaia 61:1, 2 Hnëqa i nyidrë qa thei Akötresie Luka 4:18-21
Isaia 9:1, 2 Hnene la huliwa ne cainöje hna Mataio
thuejëne la itre atr troa goeëne 4:13-16
la ketre lai ka tru
Salamo 69:9 Aja atraqatre i nyidrë kowe Ioane
la ene i Iehova 2:13-17
Isaia 53:1 Thaa hna lapaune kö kow Ioane 12:37, 38
Zakaria 9:9; Kola Lö e Ierusalema hune Mataio
fekene asina 21:1-9
Salamo 118:26 neköne la asina; hna hë
madrine kösë joxu nge tune
la ketre atr traqa ngöne
la atresiwai Iehova
WANAXOEË NYIDRË ME MEC I NYIDRË
Salamo 41:9; 109:8 Ketre aposetolo ka thaa Ite Huliwa
lapaune kö; hna wanaxoeë Iesu, 1:15-20
me hna nyihnai angeice thupen
Zakaria 11:12 Hna wanaxoeë nyidrë Mataio
göi 30 lao manine sileva 26:14, 15
Salamo 27:12 Hna thele nyine jelethoin Mataio
nyine icilekeu me nyidrë 26:59-61
Salamo 22:18 Hna uthidönegötiëne Ioane
la ipelewe i nyidrë 19:23, 24
Isaia 53:12 Hna xome ceitune me itre Mataio 27:38
atr ka kuca la ngazo
Salamo 22:7, 8 Hna amakökö nyidrë ngöne Mareko
la nyidrëtia mec 15:29-32
Salamo 69:21 Hna hamë vinega Mareko 15:23, 36
Isaia 53:5; Hna thinyi nyidrë Ioane
Zakaria 12:10 19:34, 37
Isaia 53:9 Hna kelemi nyidrë thene Mataio
la atr trenamo 27:57-60
Salamo 16:8-11, Troa amelene qëmekene Ite Huliwa
ithuemacanyi e cahu fen troa öhne la hnyeqet 2:25-32;
13:34-37
[Iatr ne la götran 35]
Hnei Akötresieti hna hamëne koi Iesu la mene ka ijije nyine troa xometrije la itre mec