KHENPI 9
‘Nulepa Mawhna Na Taisan Un’
“Tua ahih manin nulepa mawhna, a kilawm lo gamtatna, hukna lanna, a hoih lo lunggulhna, le milim biakna nam khat ahih manin huaihamna ahi note sungah a om leitung lungsimte na sisak un.”—KOLOSE 3:5.
1, 2. Jehovah’ mite tungah siatna a tun nading Balaam in koi bangin hanciam a hiam?
NGABENG mi khat in ngasa nam khat man nuam ahih manin, tua ngasa omna ding munah pai-in nga kawi-ah an a tah khit ciang, tui sungah a siah hi. Lungduai taka ngakin a antah ngasa in a nek ciang, a nga kawi kaito pah hi.
2 Tua bang dan mahin, mihingte zong hong kiman thei hi. Gentehna, Israel mite in Moab gam Zanglei-ah giahphual a sat lai-un, Ciamsa Gam a tung dektak ta uh hi. Moab kumpipa in Balaam kiangah Israel mite samsia lecin sum tampi kong pia ding hi ci-in a kamciam hi. A tawpna ciang, Balaam in Israel-te amau le amau samsiatna a thuak theih nading lampi a mukhia hi. Balaam in thang antah ding lim takin teel hi. Ama’n Israel mite zol dingin Moab numeite a sawlkhia hi.—Gamlak Vakna 22:1-7; 31:15, 16; Maangmuhna 2:14.
3. Balaam’ thangah Israel mite koi bangin awk a hiam?
3 Balaam’ thang siah a lawhcing hiam? Lawhcing mah hi. Israel pasal tul tampite in “Moab gam numeite tawh paktat ding kipan uh hi.” Peor-a Baal kici a kihhuai zahmawh pasian le a man lo pasiante hong bia uh hi. Tua ahih manin Israel mi 24,000-te pen Ciamsa Gam a tunma gamgi-ah si uh hi.—Gamlak Vakna 25:1-9.
4. Israel mi tul tampi bang hang numei tawh paktat uh a hiam?
4 Balaam’ thangsiahna-ah Israel mi tampitak bang hang awk uh hiam? Amau’ angsung nopsak nading bek ngaihsun uh a, Jehovah in amau ading a sepsak na khempeuh phawk nawn lo uh hi. Israel mi te’n Pasian tungah a cihtak nading ahang tampi om hi. Egypt gama saltanna panin honkhia a, gamlakah annek tuidawn tawh vak-in, Ciamsa Gam gamgi ciang dong cidam takin a tunpih hi. (Hebru 3:12) Tua nangawn zong amau te’n nulepa mawhna bawl veve lai uh hi. Sawltak Paul in: “Amaute pawlkhat bangin numei tawh paktatna i gamta kei ding hi,” a ci hi.—1 Korin 10:8.
5, 6. Moab gam Zanglei-a thupiangte pan bang sin thei i hiam?
5 Leitung thak hong nai mahmah ta hi. Lam khat pan gen leng, Ciamsa Gam ii gamgi-a om Israel mite tawh i kibang hi. (1 Korin 10:11) Tu hun i nuntakna leitung pen Moab mite sangin nulepa kilunggulhna nasia zaw lai hi. Tua bang lunggulhna in Jehovah’ mite tungah zong ol takin hong lawh thei hi. Dawimangpa’ zat a muibun mahmah thang antah khat pen nulepa mawhna ahi hi.—Gamlak Vakna 25:6, 14; 2 Korin 2:11; Jude 4.
6 Nang le nang hih bangin kidong in, ‘Hun tomno sung bek a nuam ding angsung nopsakna deihzaw ka hiam? Ahih kei leh leitung thakah a tawntungin nuam taka nungta nuamzaw ka hiam?’ ‘Nulepa mawhna na taisan un,’ cih Jehovah in hong thupiak pen hanciam taka mang ding kilawm hi lo a hiam?—1 Korin 6:18, ZSV.
NULEPA MAWHNA CIH IN BANG A HIAM?
7, 8. Nulepa mawhna cih in bang a hiam? Bang hang thu neu-a ngaihsut ding hi lo a hiam?
7 Tu lai mi tampite in engtat uh a, nulepa vai tawh kisai Pasian’ thukhamte thusim lo uh hi. Lai Siangtho sungah, nulepa mawhna cih kammal in Lai Siangtho deihna banga a kiteng lo mite nulepa vai-a paktatna a cihna ahi hi. Tua sungah pasal le pasal, numei le numei paktatna le ganhing tawh mawhna zong kihel hi. Nulepa vai-a paktatna sungah nulepa lupkhopna, taw le kam tawh thangtatna, le midangte zahmawh pen lunggulhna lungsim tawh khoihsakna kihel hi.—Ciaptehna 23 en in.
8 Mi khat pen nulepa vai-ah a thangtat leh pawlpi sungah om thei lo ding hi, ci-in Lai Siangtho in kician takin gen hi. (1 Korin 6:9; Maangmuhna 22:15) Tua banah a thangtat mi pen amah le amah kizahtak thei nawn lo dinga, midang te’n zong amah muang nawn lo hi. Nulepa mawhna in siatna vive piangsak hi. Lungsim kitheihna siangtho nawn loin kisuanna, deih loh pi-a nau paiina, nupa kilemlohna, natna kilawhna le sihna ciang dong tungsak thei hi. (Galati 6:7, 8 sim in.) Mi khat in nulepa mawhna a piangsak thei thute ngaihsun nawn loin, a piang thei siatnate limtakin ngaihsun hileh thangtat lo ding hi. Ahih hang mi khat in thangtatna lamah kalsuan a kipat ciang, ama lunggulhna a kicin ding bek mah ngaihsun den hi. Tua kalsuan kipatna-ah a kihhuai lim le laibute kihel hi.
A MASA PEN KALSUANNA —A KIHHUAI LIM LE LAIBUTE
9. A kihhuai lim le laibute bang hang laihuai a hiam?
9 A kihhuai lim le laibute in nulepa lunggulhna hong neisak thei hi. Tu hun ciang a kihhuai lim le laibute mun khempeuhah om a, tuate pen magazine-te, laibute, tumging, TV hungelnate le a diakin internet pan kimu thei hi. Mi te’n a kihhuai lim le laibute pen a lauhuai lo danin ngaihsun uh hi. Ahih hang tua pen lauhuai mahmah hi. Tua in mi khat pen nulepa gamtatna vai bekbek lunggulhna le a kilawm lo lunggulhnate neisak hi. A kihhuai lim le laibute in khat kia-a nulepa lunggulhna banga sepna, nupa kilemlohna le nupa kikhenna dongin piangsak thei hi.—Rom 1:24-27; Efesa 4:19; Ciaptehna 24 en in.
Internet i zat ciang, kidawm taka zat pen pilhuai hi
10. Nulepa mawhna i pelh nading James 1:14, 15 sunga thubul in koi bangin hong huh thei a hiam?
10 Nulepa mawhna i lunggulh nadinga hong kizol theih dante i theih ding thupi hi. James 1:14, 15-ah: “Mi khat peuh in ama deihna zui-in a gamtat ciangin mawhna a piangsak ahi hi. Lungsim utna a gol semsem ciangin mawhna hong piang a, mawhna hong cingtaak ciangin sihna hong piang hi,” cih hong thuhilhna hoih takin ciamteh in. Tua ahih manin a hoih lo ngaihsutnate hong lut ciang paaikhia pah in. Nulepa lunggulhna a piangsak limte hong suak vat ahih leh mun dangah kiheisan inla, na computer khak in, ahih kei leh TV hungelna laih in. Na nuntakna-ah a hoih lo lunggulhnate lutsak het kei in. Tua bangin na hih kei leh a hoih lo lunggulhnate nasia semsem ding a, na kidek ding hong haksa semsem ding hi.—Matthai 5:29, 30 sim in.
11. A hoih lo lunggulhnate a hong lut ciang Jehovah in koi bangin hong huh thei a hiam?
11 Ei le ei i kitheih sangin Jehovah in i thu hong theizaw a, i cintaak lohna a thei hi. Tua banah a hoih lo lunggulhnate i gualzawh theih lam zong a thei hi. Jehovah in: “Nulepa mawhna, a kilawm lo gamtatna, hukna lanna, a hoih lo lunggulhna, le milim biakna nam khat ahih manin huaihamna ahi note sungah a om leitung lungsimte na sisak un,” ci-in gen hi. (Kolose 3:5) Tua banga i sihsak ding a baih loh hang, Jehovah in ei tungah lungduai ahih manin hong huh ding hi. (Late 68:19) Khangno unaupa khat in a kihhuai lim le laibute etna, le khat kia-a nulepa lunggulhna banga sepna zongsang hi. A sangkahpih a lawmte in tua pen khangno lai-a a piang thei thu mah hi lel ci uh hi. Ahih hang unaupa in: “Ka lungsim kitheihna hong siasak a, gamtat siatna sungah ka tuksuk hi,” ci-in gen hi. A lunggulhna a kidek zawh ding kisam hi cih hong thei a, Jehovah’ huhna tawh gamtatsiatna a nusia zo hi. A hoih lo lunggulhnate hong lut ciang, na ngaihsutna a siangtho nading Jehovah kiangah “a lian mahmah vangliatna” ngen in.—2 Korin 4:7, ZSV; 1 Korin 9:27.
12. Bang hang ‘i lungsim i kep ding’ kisam a hiam?
12 Solomon in: “Na lungsim ngaihsutnate nuntakna nak hi a, na neihsa a manpha pen bangin na kep ding ahi hi,” ci-in na gelh hi. (Paunak 4:23) “Lungsim” a cih pen Jehovah in a muh, i lungsim sung tawnga i ngaihsutna a cihna ahi hi. I et nate in ei tungah nakpi takin hong thuzawh thei hi. A citak Job in: “Lunggulhna tawh nungak khatpeuh ka et ngei loh nading, kiciamna ka bawl khin hi,” ci-in gen hi. (Job 31:1) Job mah bangin i et, i ngaihsut nate i kidek ding kisam hi. Late a atpa bangin: “bangmahin a kimang lo nate, kei hong kinsak kei in,” ci-in thu i ngen hi.—Late 119:37.
DINAH IN DEIH TEELNA HOIHLO BAWL
13. Dinah in koi bang lawmte teel a hiam?
13 I kikholhpihte in ei’ tungah a sia, a pha hong piangsak thei hi. Pasian’ lamlahna a zui lawmlegualte teel lecin nangh zong Pasian’ lamlahna na zuih nading hong huh thei ding hi. (Paunak 13:20; 1 Korin 15:33 sim in.) Dinah’ tunga thupiang pan i kikholhpih dingte i teelna bangzah takin thupi hiam cih hong theisak hi. Jakob’ tanu khat ahih manin Jehovah a bia innkuan sungpan hong khangkhia hi. Dinah pen a gamtat sia numei hi lo hi. Ahih hang Jehovah a bia lo Kanaan numeite tawh hong kikhawl hi. Nulepa vai tawh kisai Kanaan mite’ muhdan le Pasian’ mite’ muhdan kibang het lo hi. Kanaan mite pen gamtatsiatna-ah minthang mahmah uh hi. (Siampi Laibu 18:6-25) Dinah in a lawmte tawh a kikholh ciang, Kanaan mi khangno Shekhem tawh kimu uh hi. Shekhem in Dinah a muh ciangin hoihsa mahmah hi. Shekhem pen amau’ meltheih tanau lakah “a kipahtawi a thupi pen” khangno khat ahi hi. Ahih hang amah pen Jehovah a it mi khat hi lo hi.—Piancilna 34:18, 19.
14. Dinah tungah bang thu piang a hiam?
14 Shekhem in Dinah hoihsa mahmah ahih manin, “amah manin luppih a, amah siasak hi.” Tua banga a gamtatna pen a ngeina dan le a kisangthei thu bang lelin ngaihsun hi. (Piancilna 34:1-4 sim in.) Tua mawhna hangin Dinah le a innkuanpihte tungah buaina khat khit ciang khat a hong piang hi.—Piancilna 34:7, 25-31; Galati 6:7, 8.
15, 16. Pilna koi bang danin ngah thei ding ihi hiam?
15 Gamtatna tawh kisai Jehovah’ ngeinate in phattuamna hong pia ahihlam i theih nadingin Dinah bangin mawhna bawl sese kul lo hi. “Mipil tawh kikhawl lecin na pil ding a, mihai tawh kikhawl lecin gimna na thuak ding hi.” (Paunak 13:20) “Thuman le thutang a hoih le a kilawm” na theih nading ngimna nei in. Tua hileh a kisam lo pi-a gimthuakna le haksatnate na pelh thei ding hi.—Paunak 2:6-9; Late 1:1-3.
16 Lai Siangtho thu kantelna, khensatna i bawl ma-a thungetna le a pil a citak nasem in a hong thuhilhnate i zuihna pan pilna i nei thei hi. (Matthai 24:45; James 1:5) I vekpi-in a thanem le a cingtaak lo mi ihihlam i kithei tek hi. (Jeremiah 17:9) Ahih hang mi khat peuhpeuh in nulepa gamtatsiatna a lauhuai dinmunah tung dektak hi teh ci-a a hong hilh ciang, bangci dawngkik ding na hiam? Heh ding maw? Ahih kei leh kiniamkhiat takin huhna sangzaw ding maw?—2 Kumpi 22:18, 19.
17. Khristianpih khat ii thu hong hilhna in ei hong huh theih dan gentehna pia in.
17 Gentehna, hih thu ngaihsun pak ni. Unaunu khat pen a nasepna munah pasal khat in maipha pia-in, thudon mahmah a, amah tawh mun khatah kimu dingin a zawn hi. Tua pa in Jehovah a biak loh hang, mi lungsim hoih le hehpihna a nei khat hihtuak hi. Adang unaunu khat in amau tegel a kikholh laitak mu a, a nung ciangin tua unaunu thu a hilh hi. A masa-a unaunu in koi bangin thukkik ding a hiam? Ama’n paulap zong ding hiam? Ahih kei leh tua thuhilhna pilvai sa-in sangzaw ding a hiam? Unaunu in Jehovah itin, thumanin gamta nuam ding hi. Ahih hang tua pasal tawh kikhawl den leh ‘nulepa mawhna taisan’ ahi ding hiam? Ahih kei leh ‘amah le amah kimuang’ ahi zaw ding hiam?—Paunak 22:3; 28:26; Matthai 6:13; 26:41.
JOSEF TUNGPAN SIN IN
18, 19. Nulepa mawhna pan Josef a taikhiat dan hilh cian in.
18 Khangno Josef pen Egypt gamah saltang hi. A topa’ zi in amah tawh lumkhawm dingin ni simin a zol hi. Ahih hang tua bang gamtatna pen khial hi cih Josef in thei hi. Josef in Jehovah it ahih manin lungdamsak nuam hi. Tua ahih manin, a topa’ zi in lupkhop ding a zol simin Josef in a nial hi. Sal ahih manin a topa taisan thei lo hi. Ni khat, a topa’ zi in a puan pan manin amah luppih dingin a hanciam ciang Josef a “taikhia” hi.—Piancilna 39:7-12 sim in.
19 Josef in nulepa mawhna le tua nu’ thu bek a ngaihsun hileh thu piang pen kilamdang mahmah ding hi. Ahih hang Jehovah tawh a kizopna pen Josef adingin na dang khempeuh sangin thupi zaw hi. Tua ahih manin a topa’ zi kiangah: “Ka topa in . . . ama neih khempeuh ka khut sungah hong koih khin hi. . . . Nang, ama’ zi na hih manin, nang lobuang kei kiang panin amah in a kep tuam bangmah om lo hi. Tua ahih ciangin bangci-in hih gitlohna lianpi bawlin Pasian’ tungah khial ding ka hi hiam?” a ci hi.—Piancilna 39:8, 9.
20. Josef in Jehovah lungkimsak ahihlam koici theih i hiam?
20 Josef in a inn le a innkuanpihte tawh a kigamlat hang, Pasian tungah citak tawntung ahih manin, Jehovah in thupha a pia hi. (Piancilna 41:39-49) Josef ii cihtakna in Jehovah lungkimsak hi. (Paunak 27:11) Nulepa mawhna i nial ding haksa thei hi. Ahih hang, “TOPA in ama tunga muanhuaite kemin migilote khut panin amaute hukhia ahi manin amah a itte in gitlohna mudah uh hen,” cih thu pen phawk den in.—Late 97:10.
21. Khangno unaupa khat in Josef koi bangin etteh a hiam?
21 Jehovah’ mite in “thusia mudahin thupha deih” ahihlam uh nisimin hangsan takin lak uh hi. (Amos 5:15) Naupang ihi a, khangham ihi zongin Jehovah tungah i citak thei hi. Sanginnah, khangno unaupa khat pen a upna kize-et hi. Khangno numei khat in Ganaan (Maths) laivuanna-ah nong hilh leh hong luppih thei ding hi teh, ci-in kamciam hi. Hih unaupa’n bang cih a hiam? Josef bangin a gamta hi. Unaupa in: “Ka nial pah hi. Cihtakna lenkip ka hih manin kei le kei ka kizahtak a, mindaina ka nei kei hi,” ci hi. Nulepa gamtatsiatna-ah “tomno sung” nopsakna in lungsim natna le nat thuakna bek hong ngahsak ding hi. (Hebru 11:25) Jehovah thu i manna in a tawntungin hong lungnuamsak hi.—Paunak 10:22.
JEHOVAH’ HONG HUHNA SANG IN
22, 23. Mawhna lianpi bawlkha ihih lezong Jehovah in koi bangin hong huh thei a hiam?
22 Satan in eite hong mat theih nading nulepa mawhna zang hi. Tua pen ze-etna lianpi hithei hi. A hoih lo lunggulhnate i lungsim sungah hong om thei zel hi. (Rom 7:21-25) Tua pen Jehovah in hong theisiam a, “Eite pen leivui ihihna a phawk hi.” (Late 103:14) Tua ahihleh Khristian khat in nulepa mawhna bawlkha hi leh e? Lametna om nawn lo cihna maw? Hi lo hi. Amah kisik takpi ahihleh Jehovah in huh ding a, a ‘mawhna maisak’ ding hi.—Late 86:5; James 5:16; Paunak 28:13 sim in.
23 Itna tawh a hong kem pawlpi upate pen Jehovah hong piak ‘letsong’ ahi hi. (Efesa 4:8, 12; James 5:14, 15) Amah tawh i kizopna a hoihkik nadinga hong huh dingin pawlpi upate Pasian in hong pia hi.—Paunak 15:32.
‘THUTHEIHNA’ ZANG IN
24, 25. Nulepa gamtatsiatna pel dingin “thutheihna” in koi bangin hong huh thei a hiam?
24 Khensatna hoih i bawl nading Jehovah’ thukhamte in phattuamna koi bangin hong pia hiam cih i tel ding kisam hi. Paunak 7:6-23 sunga a kigen khangno pa tawh i kibang nuam kei hi. ‘Thutheihna’ nei lo ahih manin nulepa gamtatsiatna thangah awk hi. Thutheihna cih pen pilna bek hi loin adang zong kihel lai hi. Thutheihna i neih leh Pasian’ ngaihsut dan theisiam ding le nuntakpih dingin i hanciam ding hi. Hih a pilhuai thute phawk in: “Pilna a zongpa in ama phattuamna ding a zong hi a, thu a thei mipa’ sepna maavang ding hi.”—Paunak 19:8.
25 Pasian’ tehnate man hi cih na um takpi hiam? Pasian’ tehnate zuihna in hong lungnuamsak hi cih na um takpi hiam? (Late 19:7-10; Isaiah 48:17, 18) Kitel nai lo na hih leh nang ading Jehovah in a hong bawlsak na hoih khempeuh phawk in. “TOPA tawh kikhawl phot unla, ama hoihna thei un!” (Late 34:8) Pasian hoihna na theih semsem leh amah na it semsem ding hi. Pasian in a itte it inla, ama muhdahte mudah in. A man, a dik, a tang, a siangtho, a deihhuai, le a pahtakhuai thute tawh na lungsim kidimsak in. (Filippi 4:8, 9) Jehovah’ pilna pan phattuamna a ngah Josef bang ihi thei ding hi.—Isaiah 64:8.
26. A zom khenpi-ah bang thu kikum ding ihi hiam?
26 Tanggawl na hi a, zi nei, pasal nei na hi zong Jehovah in na lungnop ding deih hi. A zom khenpi nihte-ah a lawhcing innkuan nuam hong suaksak thei thute om hi.