KHENPI 8
Jehovah In Ama Mite A siangtho Ding Deih
‘A siangtho mi tungah na siangtho gamtat hi.’—LATE 18:26.
1-3. (a) Nupi khat in a tapa siangtho sitsetin bang hang puah a hiam? (b) Jehovah in ama mite a siangtho ding bang hang deih a hiam?
ITNA nei nupi khat in a tapa sangkah dingin kithawisak hi, ci-in ngaihsun pak ni. A tapa kisilsakin puan a siangtho sitset a silhsak hi. Tua banga sianthona in naupang cidamsak a, a nu le a pate in zong hoih taka thudon uh hi cih kithei hi.
2 I Pa, Jehovah in i siantho ding deih hi. (Late 18:26) Sianthona in eite phattuamna hong pia ahihlam ama’n thei hi. Siangtho taka i om leh Jehovah min a thangsak ihi hi.—Ezekiel 36:22; 1 Peter 2:12 sim in.
3 Sianthona cih in bang a hiam? Sianthona in bang hang phattuamna hong pia a hiam? Hih thute i kantel ciang ei mahmah in kikhelna pawlkhat bawl ding i kisap lam i theikhia ding hi.
BANG HANG SIANGTHO DING I HIAM?
4, 5. (a) I siantho ding bang hang kisam a hiam? (b) A bawlsa nate in sianthona tawh kisai Jehovah’ muhdan bang hong theisak a hiam?
4 Jehovah kiang pan siangtho dan ding i sin hi. (Siampi Laibu 11:44, 45) Tua ahih manin, i siangtho ding a kisapna in ‘Pasian tawh i kibat’ nop hang ahi hi.—Efesa 5:1.
5 Sianthona tawh kisai Jehovah’ muhdan pen a bawlsa nate in tampi hong theisak hi. Jehovah in huih le tui a siangtho nadingin natural cycle a kici khat bawl a, tuipi-a tuite tuihu banga la to-in guah zusak zel hi. (Jeremiah 10:12) Mihingte in a nitsak uh hang, hih leitung pen amah le amah a kisiantho sakkik dante ngaihsun in. Gentehna, Jehovah in mit tawh a kimu thei lo microbes a kici lungnote bawl hi. Tua lungnote in gu nei ninte pen a lauhuai lo nin suaksak thei hi. Tua banga a kikhelna pen tangtung mahmah ahih manin, science mipilte in leitunga nin pawlkhat a siangthosak dingin tua bang lungno pawlkhat zang uh hi.—Rom 1:20.
6, 7. Jehovah a bia mite siangtho ding uh hi cih Moses Thukham in koici lak a hiam?
6 Moses tungtawna Israel mite kiang a piak thukham pan zong siangtho ding bangzah takin thupi hiam cih kithei hi. Gentehna, Israel mite’ biakpiakna Jehovah in a san nading a pumpi uh a siangtho ding uh kisam hi. Kilem nading biakpiakna a bawl Ni-in siampi lianpen pa in nihvei kisil ding hi. (Siampi Laibu 16:4, 23, 24) Tua ciang siampi dangte zong meihal biakna a piak ma-un a khut le a khe uh tui tawh a sil ding uh hi. (Paikhiatna 30:17-21; 2 Khang Tangthu 4:6) Dinmun pawlkhatah sianthona tawh kisai thukhamte zui kei leh sih daan ahi hi.—Siampi Laibu 15:31; Gamlak Vakna 19:17-20.
7 Tu hun ciang e leh? Thukham panin Jehovah’ ngeinate tawh kisai thu tampi kisin thei hi. (Malakhi 3:6) Jehovah a bia mite a siantho ding uh a kisap lam thukham in kician takin hong hilh hi. Jehovah’ ngeinate kikhel lo hi. Tu hunin zong Pasian in amah a bia mite a siantho ding uh lamen lai hi.—James 1:27.
SIANTHONA CIH IN BANG A HIAM?
8. Koi munte-ah siangtho ding ihi hiam?
8 Jehovah muhna-ah sianthona cih in i pumpi, i nikten puansilh le i tenna inn a siantho ding banah nadang tampi zong kihel hi. Sianthona in i nuntakna khempeuh huam hi. Tua sungah i biakpiakna, i gamtatna le i ngaihsutnate kihel hi. Hi mah hi, Jehovah muhna-ah a siangtho mite ihih nadingin i nuntakna khempeuhah i siantho ding ahi hi.
9, 10. Biakpiakna-ah siangtho ding cih in bang a hiam?
9 A siangtho biakpiakna. Biakna man lote-ah i kihel het kei hi. Israel mite in Babylon gamah sal a tan lai-un, Pasian a bia lo a gamtatsia mite lakah a teng uh hi. Kamsang Isaiah in Israel mite a gam uhah a ciahkik ding thu le biakna man a kiphuhkik ding thu na genkhol hi. Jehovah in amaute kiangah: “Kihem un, kihem un. Babylon panin paikhia unla, a nin nate lawng kei un . . . khuasung panin paikhia unla, nomau kisiansuah tawm un,” ci hi. Israel-te biakpiakna sungah biakna man lo Babylon ii thuhilhnate, gamtatnate le ngeinate kihel lo hi.—Isaiah 52:11.
10 Tu hun ciang zong Khristian mante in biakna man lo a pelh uh hi. (1 Korin 10:21 sim in.) Leitung bupa mi tampi zat ngeinate, pupa ngeinate le upnate pen biakna man lo thuhilhnate tungah kibulphuh hi. Gentehna, ngeina a tamzaw-ah mi khat a sih khit ciang a nungta suak khat om hi cih upna nei uh hi. Tua upna tungah a kibulphuh ngeina tampi om hi. (Thuhilhna 9:5, 6, 10) Tua bang ngeinate Khristiante in i pelh ding kisam hi. Tua ngeina pawlkhatte lakah kihel dingin innkuanpihte in hong sawl tentan thei uh hi. Ahih hang Jehovah muhna-ah siangtho nuam ihih manin tua banga hong sawlnate i zui nuam kei hi.—Sawltak 5:29.
11. A siangtho gamtatna cih in bang a hiam?
11 A siangtho gamtatna. Jehovah muhna-ah siangtho nuam ihih leh nulepa mawhna ahi thangtatna khempeuh i pelh ding kisam hi. (Efesa 5:5 sim in.) Lai Siangtho-ah: “Numei tawh mawhna na pelh un,” ci-in Jehovah in gen hi. A thangtatte le a kisik nuam lote “Pasian’ Ukna sungah lutthei het lo ding hi,” ci-in kician takin gen hi.—1 Korin 6:9, 10, 18; Ciaptehna 22 en in.
12, 13. Bang hang i ngaihsutnate a siangtho ding kisam a hiam?
12 A siangtho ngaihsutnate. I lungsim ngaihsutna bangin kigamta thei zel hi. (Matthai 5:28; 15:18, 19) I ngaihsutna a siangtho leh i gamtatna zong siangtho hi. A cingtaak lo mi ihih manin i ngaihsutnate khial thei zel mah hi. I ngaihsutna a khialh ciang i puahphat pah ding kisam hi. I kipuahphat kei leh i lungsim zong hong siangtho lo pah ding hi. I ngaihsutnate bangin gamta nuam ihih manin, i lungsim sungah a siangtho ngaihsutnate i dimsak ding kisam hi. (Filippi 4:8 sim in.) Tua ahih ciang nulepa mawhna le ngongtatna a kihel gualnopnate i pelh hi. I pau khiat kammalte, i et nate le i sim thute limtakin i teel hi.—Late 19:8, 9.
13 Pasian’ itna sungah i kip den theih nading i biakpiakna, i gamtatna le i ngaihsutnate a siangtho loh phamawh hi. Ahih hang i pumpi lam sianthona zong Jehovah ading thupi hi.
PUMPI LAM KOI BANGIN SIANGTHO THEI DING I HIAM?
14. Pumpi lam a siangtho ding bang hang thupi a hiam?
14 I pumpi le i kiim i pam teng siangtho hileh ei mahmah le i kiima a om mite in phattuamna ngah ding hi. Ei mahmah in nuam i sa ding a, midangte in zong ei tawh omkhop nuamsa ding uh hi. Ahih hang i pumpi a siangtho ding ahang a thupi zaw om hi. I sianthona in Jehovah min thangsak hi. Hih thu ngaihsun in: A nin den naupang khat mu lecin a nu le a pate a hoihin na muthei kei ding hi. Tua mah bangin ei le ei hoih taka kidon loin i pumpi a siangtho kei leh midangte in Jehovah pen a hoihin muthei lo ding uh hi. Paul in: “Ka nasepna uhah mite in mawhna hong zon ding uh ut lo ka hih manun kuamah ka nawngkaisak khak loh nadingun ka hanciam uh hi. Tua ahih manin ka sepna khempeuh uhah Pasian’ nasemte ka hihna uh ka kilangsak uh,” ci-in gen hi.—2 Korin 6:3, 4.
Jehovah’ mite ihih mah bangin, ei mahmah le i kiim i pam a siantho ding kisam
15, 16. I pumpi a siangtho nading bang bawl thei i hiam?
15 I pumpi le i puansilh. I pumpi sianthosakna pen nisima i nasep ding khat ahi hi. Gentehna, ahih theih leh nisimin i kisil hi. An i huan ding ciang, khat peuhpeuh i nek ding ciang, dailen khit ciang, le a nin na khat peuhpeuh i khoihkhit ciang i khut pen satpiang tawh i silsiang hi. Khutsil pen a kisam khol lo tawh a kibat hang natna lungno a kilawh loh nadingin hong dal hi. Tua in nuntakna nangawn honkhia thei hi. Dailen buk a om kei leh a ninte i paihkhiat theih nading lampi dang i zon ding kisam hi. Tanglai Israel mite in dailen buk nei lo ahih manin a awnghawh uh ciang, inn le tui omna mun tawh a kigamla munah lei to-in a vukkik uh hi.—Thu Hilhkikna 23:12, 13.
16 I puansilhte pen a hoih mahmah, a tamman le tu lai-a a suakthak ahih ding kisam lo hi. Ahih hang a siangtho ding le ahi sitset ding kisam hi. (1 Timoti 2:9, 10 sim in.) Silh le ten dan tawh Jehovah i pahtawi nuam den hi.—Titus 2:10.
17. I inn le i kiim i pam bang hang siangthosak nuam i hiam?
17 I inn le i kiim i pam. Koi munah i om zongin i tenna inn siangtho takin i koih hi. Mawtaw, siksakol, mawtaw saikel le adang tuan theih i neihte pen siangtho takin i koih hi. A diakin, kikhopna le taangko nasepna-ah i zat ciang a siangtho ding kisam hi. Tua banah taangko nasepna-ah a siangtho leitung paradais-a nuntakna thu midangte kiang i gen hi. (Luka 23:43; Maangmuhna 11:18) A siangtho leitung thaka nuntakna ading tu-a kipan i kithawikholh lam i inn le i kiim i pam latdan pan kilangkhia hi.
18. I biakpiakna munte bang hang siangthosak nuam ihi hiam?
18 I biakpiakna mun. Biakinn hita leh, kikhoppi zatna mun hita leh i biakpiakna munte siangtho taka i koihna in sianthona thupi ahihlam a lak ihi hi. A khatveina hong kikhawm mite in biakinn a siangtho lam na phawk kha gige uh hi. Tua sianthona in Jehovah min thangsak hi. Biakinn kema puahpha ding le a siangtho nadinga i huhna pen mimal khat ciat ading thupha ahi hi.—2 Khang Tangthu 34:10.
A SIANGTHO LO GAMTATNATE PEL IN
19. Bangte pel ding ihi hiam?
19 Lai Siangtho sungah i pelh ding a hoih lo gamtatnate khempeuh a kigen loh hang Jehovah in tuate bangci ngaihsut hiam cih i teltheih nadingin a hong huh thei thubulte ki-at hi. Pasian in za i tep ding deih lo hi. Zu le khamtheih zatuite i zatkhialh ding deih lo hi. Pasian lawm ihih leh tuate i pelh ding ahi hi. Bang hang hiam? Letsong ahi nuntakna pen i zahtak mahmah hang ahi hi. Tua bang gamtatnate in i khan tomsak thei a, i cidamna siasak thei-in, i kiim i pama mite zong siasak thei hi. Mi tampite in cidam nadingin tua a hoih lo nate pen hanciamin tang uh hi. Ahih hang Jehovah lawm ihih mah bangin tua bang gamtat hoih lote i pelhna ahang hoih khat om hi. Tua pen Pasian i it hang ahi hi. Numei khat in, “Jehovah’ hong huhna tawh khamtheih za ka zongsatna pen ka khawl thei ta a, ka nuntakna zong siangtho ta hi. . . . hih banga kikhel ding cih pen kei’ hatna bek tawh cikmah hunin hithei lo ding hi cih ka ngaihsun hi,” ci-in gen hi. Ei hong siasak thei gamtat hoih lote pan i khawl theih nading a hong huh thei Lai Siangtho thubul nga kikum ni.
20, 21. Jehovah in koi bang gamtatnate tawh i kipelh ding deih a hiam?
20 “Tua ahih manin ka hong it lawmte aw, pumpi le lungsim a ninsak theite khempeuh panin kisiansuahin, Pasian zahtakna tawh nungta-in siangtho sinsenin om ni.” (2 Korin 7:1) Jehovah in i lungsim le i pumpi a siasak thei, a siangtho lo gamtatnate tawh i kipelh ding deih hi.
21 “A ninsak theite khempeuh panin kisiansuah” nading ahang khat pen 2 Korin 6:17, 18-ah gen hi. Jehovah in: “A siang lo peuhmah sukha kei un,” ci hi. Tua khit ciang “note ka hong ngai ding hi. Kei pen note’ Pa hong hi-in, note, keima tate na hi ding uh hi,” ci-in hong kamciam hi. Hi mah hi. Pasian mai-ah a siangtho lo le hong ninsak thei gamtatnate i pelh leh pa in a tate a it mah bangin Jehovah in hong it ding hi.
22-25. A siangtho lo gamtatnate pel dingin bang Lai Siangtho thubulte in hong huh ding a hiam?
22 “Na Topa Pasian na lungsim khempeuh, na nuntakna khempeuh, le na pilna khempeuh tawh na it ding hi.” (Matthai 22:37) Hih thukham in a lianpen thukham ahi hi. (Matthai 22:38) Jehovah in i itna khempeuh a ngah ding kilawm hi. I khan a tomsak thei le i khuak a siasak thei na khat peuhpeuh sem ihih leh Pasian pen i lungsim khempeuh tawh it thei lai ding ihi hiam? Pasian hong piak nuntakna i zahtak lam lak dingin ihih theih zahin i sem hi.
23 ‘Amah [Jehovah] pen mi khempeuh tungah nuntakna le na khempeuh a piapa ahi hi.’ (Sawltak 17:24, 25) Na lawm khat in a hoih mahmah letsong hong pia hileh susia ding na hiam? Ahih kei leh paai ding na hiam? Nuntakna pen Jehovah hong piak a lamdang mahmah letsong ahi hi. Hih letsong pen i thupi ngaihsut mahmah hi. Tua ahih manin i nuntakna pen Pasian min a thangsak ding bekin i zang nuam hi.—Late 36:9.
24 “Nangma pumpi na it bangin na vengte na it in.” (Matthai 22:39) A siangtho lo gamtatnate in ei bek hong susia hi lo hi. I kiim i pama mite le i it i ngaihte zong susia thei hi. Gentehna, za a tep mi tawh inn khatah a om khawmte in za khu a diikna uh pan a cidamna uh nakpi takin siasak thei hi. Ahih hang hih gamtat hoihlohnate i pelh ciang, i kiim i pama mite i itna a lak ihi hi.—1 Johan 4:20, 21.
25 ‘Hong uk kumpite le aana neite’ thu mang in.’ (Titus 3:1) Gam tampi-ah guihtheih khamtheihte kema zatna pen upadi palsatna ahi hi. Hong uk kumpite zahtak dingin Jehovah in thu hong pia ahih manin upadi-te bangin i zui hi.—Rom 13:1.
Siangtho taka i om leh Jehovah a pahtawi ihi hi
26. (a) I biakpiakna Jehovah in a san nading bang i sep ding kisam a hiam? (b) Pasian muhna-ah siangtho taka omna in bang hang a hoihpen nuntakna lampi hi a hiam?
26 Jehovah lawm suaknuam ihih leh kikhelna pawlkhat i bawl ding a kisap lam i thei ding hi. I theih phetin i kikhel pah ding kisam hi. Gamtat hoih lohnate i paihkhiat ding baihden lo ahih hang kipaaikhia thei hi. Jehovah in kong huh ding hi, ci-in hong kamciam hi. Ama’n: “Phattuamna na ngah nadingin nang a hong hilh, na zuih ding a kilawm lampi-ah a hong paipih TOPA na Pasian ka hi hi,” a ci hi. (Isaiah 48:17) Siangtho taka om ding hanciam ihih leh Pasian min i thangsak hi cih kician hi.