KHENPI 6
Gualnopna I Teel Theih Dan
“Na hihna khempeuh uh, . . . Pasian’ minthan nadingin na hih un.”—1 KORIN 10:31.
1, 2. Gualnopna i teel ciang bang hang kidawm ding ihi hiam?
THEIGAH pumkhat na nek dektak lai-in mun khatah a muat mu lecin bang cih ding na hiam? Bangbang hileh ne lel ding maw? A vekin pai ding maw? Ahih kei leh a muatna san pai-in a hoih teng ne ding maw?
2 Gualnopna cih zong tua theigah tawh kibang hi. Gualnopna pawlkhat pen a hoih hang a tamzaw pen gamtatsiatna, ngongtatna le dawi tawh kisai thute kihel ahih manin thei a muatna san tawh kibang hi. Tua ahih manin gualnopna na teel ciang “Hih pen kei’ vai hi. Ka deih bang gualnopna ka teel thei hi,” na ci hiam? Ahih kei leh “Gualnopna khempeuh hoih kei,” na ci hiam? Ahih kei leh “A hoih lo gualnopnate pelin phattuamna hong pia thei gualnopna limtakin na teel hiam?
3. Gualnopna i teel ciang bang thu i ngaihsut kawm ding kisam hiam?
3 I vekpi-in gualnopna le tawldamna i kisam ciat a, hoih takin i teel nuam hi. Tua ahih manin gualnopna tawh kisai i teelna in Jehovah i biakna-ah koi bangin hong sukha thei hiam cih ei le ei i kidot ding kisam hi.
“NA HIHNA KHEMPEUH UH, . . . PASIAN’ MINTHAN NADINGIN NA HIH UN”
4. Gualnopna i teelna-ah hong huh thei ding Lai Siangtho thubul khat in bang a hiam?
4 Jehovah kiang ei le ei i ki-ap lai-in i nuntakna khempeuh pen ama na sepna-ah zang dingin i kiciam hi. (Thuhilhna 5:4 sim in.) I ‘hihna khempeuhah . . . Pasian’ minthan nadingin’ ihih ding hi, ci-in kamciam i pia hi. (1 Korin 10:31) Tua in i kikhop hun sung le tangko nasepna-ah i kihel hun sung bek hi loin tawldamna i zat hun ciang le gualnopna i bawl hun ciang zong Pasian kiang a ki-ap khinsa mite ihi hi, a cihnopna hi.
5. Jehovah kiang koi bang biak piakna pia ding i hiam?
5 I nuntakna-ah ihih khempeuh pen Jehovah i biakna tawh kizom hi. Tua pen Paul in: ‘Ama lungkim nading le ama nasep nadingin nomau mahmah a hingtangin Pasian tungah na kipiak ding uh ahi hi,’ ci-in na hilhcian hi. (Rom 12:1) Jesuh in: “Na Topa Pasian uh, na lungsim khempeuh, na nuntakna khempeuh, na pilna khempeuh, le na thahatna khempeuh uh tawh na it un,” a ci hi. (Marka 12:30) Jehovah kiangah a hoihpen i pianuam den hi. Tanglai Israel-te in Jehovah kiang ganhing tawh a biak piak uh ciang a sitbaang lo a pia uh hi. A sitbaang khat peuhpeuh pia uh hileh tua pen Pasian in sang lo hi. (Siampi Laibu 22:18-20) Tua bang mahin Jehovah in i biakna hong sang lo hithei hi. Koi bang danin maw?
6, 7. Gualnopna in Jehovah i biakna koi bangin sukha thei a hiam?
6 Jehovah in: “Keimah siangtho ka hih manin note zong na siangtho un,” hong ci hi. (1 Peter 1:14-16; 2 Peter 3:11) I biakna a siangtho le bek Jehovah in sang ding hi. (Thu Hilhkikna 15:21) Jehovah in a muhdahte ahi gamtatsiatna, ngongtatna le dawi tawh a kizom nate sem lehang i biakna siangtho thei lo ding hi. (Rom 6:12-14; 8:13) Tua bangte tawh tawldamna bawl ihih le zong Jehovah in deih lo ding hi. Tuate in i biakna a siangtho lo suaksak thei hi. Jehovah in a san theih loh nam hong hithei a, amah tawh i kizopna nakpi takin siasak thei hi.
7 Tua ahih leh gualnopna pen pilvang takin koici teel thei ding i hiam? San theih ding le san theih loh ding gualnopna i khentheih nadingin bang thubulte in hong huh ding a hiam?
A SIATE MUDAH IN
8, 9. Koi bang gualnopnate pelh i hiam? Bang hang hiam?
8 Tu hunin gualnopna nam tuamtuam om hi. Pawlkhat pen Khristian-te ading san theih ahih hang a tamzawte pen san theih ding hi lo hi. A masa-in, i pelh ding gualnopnate kikum ni.
9 Video, website, TV hungelnate, video game, le la a tamzawte pen gamtatsiatna, ngongtatna le dawite tawh kizom hi. A hoih lote pen a sanhuai le ciamnuihna bang danin lak uh hi. Ahih hang Khristian-te in Jehovah ii a siangtho thukhamte tawh a kituak lo gualnopnate pel uh hi. (Sawltak 15:28, 29; 1 Korin 6:9, 10) Tua bang gualnopnate i nial ciang a siate mudah ihihlam Jehovah kiang a lak i suak hi.—Late 34:14; Rom 12:9.
10. Gualnopna teel khial hi lehang bang piang thei a hiam?
10 Ahih hang pawlkhat in ngongtatna, gamtatsiatna, le dawi tawh kisai gualnopnate et pen khial lo hi, ci-in ngaihsun uh hi. ‘Bangmah phamawh sa keng. Tua banga a gamta taktak zong ka hih tuan lohpi’ ci-in kingaihsun uh hi. Tua bang hileh ei le ei a kikhem ihi hi. Lai Siangtho in: “Na khempeuh lakah lungsim a khem hatpen hi a, a kisia pha mahmah ahi hi,” ci-in gen hi. (Jeremiah 17:9) Jehovah in a san theih loh nate tawh tawldamna bawl ihih leh tuate a mudah i kici thei ding hiam? Tuate tawh tawldamna bawl den hi lehang i ngeina seh semsem ding hi. A sawt ciang i lungsim kitheihna hong thanem ding a, i teelna a khialh ding ciang zong bangmah hong theisak nawn lo hi.—Late 119:70; 1 Timoti 4:1, 2.
11. Gualnopna i teel ciang Galati 6:7 in koici hong huh thei ding a hiam?
11 Pasian Kammal in: “Mi khempeuh in ama vawh nam khaici mah ngahkik ding hi,” ci hi. (Galati 6:7) A hoih lo nate a kihel gualnopna tawh tawldamna bawl lehang a nung ciang ei mahmah in kisemkha thei hi. Gentehna, pawlkhat in nulepa mawhna a kihel gualnopnate en den ahih manun amau mahmah in nulepa mawhna hong bawl uh hi. Ahih hang gualnopna pilvang taka i teel theih nadingin Jehovah in huhna hong pia hi.
LAI SIANGTHO THUBULTE ZANGIN THU KHENSAT IN
12. Gualnopna tawh kisai khensatna hoih i bawl theih nadingin bang in hong huh ding a hiam?
12 Gualnopna pawlkhat pen Jehovah in deih hetlo a, tuate i pelh ding kisam hi cih i thei hi. Ahih hang Pasian in a deih le deih loh i theih cian loh gualnopnate e leh? Jehovah in i et ding, i ngaih ding, le i sim dingin bangte kilawm, kilawm lo cih sazian hong pia lo hi. Lai Siangtho tawh a kiseek khinsa i lungsim kitheihna hong zangsak nuam hi. (Galati 6:5 sim in.) Jehovah in na khatpeuh tungah ama muhdan i theih nading a hong hilh thuman bulpi ahi, Lai Siangtho thubulte hong pia hi. Tua thubulte in i lungsim kitheihna hong seeksak hi. Tua in ‘Pasian deihna’ hong theisak ahih manin ama deihna bangin thu i khensat theih nading hong huh hi.—Efesa 5:17.
Lai Siangtho thubulte in gualnopna i teel theih nadingin hong huh
13. Gualnopna tawh kisai Khristian khatlekhat i teeldan bang hang kibang lo a hiam? Ahih hang Khristian khempeuhte ading bang thupi pen hiam?
13 Gualnopna tawh kisai Khristian khatlekhat i teeldan kibang lo hi. Bang hang hiam? I deihdan kibang lo ahih man hi. Mi khat in a san theih pen adang khat in a san theih loh zong na hithei hi. Tua hi a, khensatna hoih i bawl theih nading Khristian khempeuh in Lai Siangtho thubulte banga i zuih ding ahi hi. (Filippi 1:9) Pasian in a san gualnopna bang i teel theih nading tua thubulte in hong huh ding hi.—Late 119:11, 129; 1 Peter 2:16.
14. (a) I hun zatdan i ngaihsut ding bang hang thupi a hiam? (b) Paul in Khristian-te bang lamlahna pia a hiam?
14 I ngaihsut ding adang khat pen gualnopna ading i hun zatzah ahi hi. Tua in gualnopna bangzah takin thupisa ihi hiam cih lak hi. Khristian-te ading i nuntakna-ah a thupi pen in Jehovah i biakna ahi hi. (Matthai 6:33 sim in.) Ahih hang i phawk loh kaalin gualnopna ading hun a tamzaw kipia khathei hi. Paul in Khristian-te kiang: “Hoih takin ki-ngaihsunin gamta unla, mihaite bang hi loin mipilte bangin gamta un. . . . Na hun neih khempeuh uh a hoih lamin zang un,” ci-in a hilh hi. (Efesa 5:15, 16) Tua ahih manin gualnopna ading i zat hun pen i ciangtan ding kisam hi. I nuntakna-ah Pasian biakna pen i thupi ngaihsut zawk den ding kisam hi.—Filippi 1:9, 10.
15. Jehovah tawh i kizopna hong siasak thei gualnopnate pan ei le ei koi bangin kidal thei ding i hiam?
15 Jehovah in deih lo hi cih i theih gualnopnate pen i pelh ding ahih lam kician mahmah hi. Ahih leh muanmawhna i neih gualnopnate e leh? I kidop ding a kisam lai hiam? Hih thu ngaihsun in. Khamtungah khe tawh pai-a khual na zin ciangin, a ken lam naihin na pai ding hiam? Pai lo ding hi teh. Na nuntakna manpha na sak leh a lauhuai munte na pelh ding hi. Gualnopna i teel ciang zong tua bang mah ahi hi. Pasian Kammal in: ‘Siatna lampi peel in,’ hong ci hi. (Paunak 4:25-27) Tua ahih manin hoih lo hi cih i theih gualnopnate i pelh banah, hoih lo dinga i upmawh, Jehovah tawh i kizopna hong siasak thei dinga i muanmawh gualnopnate zong i pelh hi.
JEHOVAH’ MUHDAN BANGIN MU IN
16. (a) Jehovah in a muhdah pawlkhat in bangte a hiam? (b) Jehovah in a muhdahte i muhdah lam koici lak i hiam?
16 Late a atpa in: “TOPA . . . a itte in gitlohna mudah uh hen,” ci-in a at hi. (Late 97:10, ZIV) Lai Siangtho in Jehovah’ lungsim ngaihsut dante hong theisak hi. Jehovah’ muhdan banga na muh nading na sinsa thute in koi bangin hong huh hiam cih nang le nang kidong in. Gentehna, “zuauthu genna, mawhnei lo mi thahna, thusia bawl ding ngaihsutna, gamtat siat ding a manlangte” pen Jehovah in muhdah hi cih i thei hi. (Paunak 6:16-19) Tua banah “thangtatna, . . . milim biakna, mi bumna, . . . hazatna, hehna, . . . enna, zukhamna le biakna pawi-ah zukhamna a kipan adangdangte” zong pelh ding hi cih i thei hi. (Galati 5:19-21) Hih Lai Siangtho thubulte in gualnopna na teel ciang a hong huh theihdan na thei hiam? Midangte tawh i om hun ciang ahi zong, ei guak bek a i om hun ciang ahi zong i nuntakna khempeuhah Jehovah’ lamlahnate i zui nuam hi. (2 Korin 3:18) A taktakin cileng, ei guak bek i om ciang i sep i bawl ding i teelte in koi bang mi ihi hiam cih kilangsak hi.—Late 11:4; 16:8.
17. Gualnopna i teel ma-in ei le ei bang i kidot ding kisam hiam?
17 Tua ahih manin gualnopna na teel ciang: “Hih ka teelna in Jehovah tawh ka kizopna koi bangin sukha ding hiam? Ka lungsim kitheihna bangci sukha ding hiam?” ci-in nang le nang kidong in. Gualnopna i teel ciang hong huh thei ding adang Lai Siangtho thubul pawlkhat kikum ni.
18, 19. (a) Paul in Khristian-te kiang bang lamlahna pia a hiam? (b) Gualnopna teel dingin bang Lai Siangtho thubulte in hong huh ding a hiam?
18 Gualnopna i teel ciang i lungsim sung bang tawh kidimsak ding i hiam cih a teel ihi hi. Paul in: “A hoih le a phattaak thute tawh na lungsim uh na kidimsak un. Tuate in: a man, a dik, a tang, a siangtho, a deihhuai, le a pahtaakhuai thute ahi hi,” ci-in at hi. (Filippi 4:8) I lungsim sungah a hoih nate dimsak lehang: “TOPA, . . . ka kammal le ka lungsim ngaihsutnate nangma muhna-ah a sanhuai suaksak ta in!” i ci thei ding hi.—Late 19:14.
19 ‘Ka lungsim sungah bangteng dimsak ka hiam? TV ahih kei leh pawite ka et khit ciang nuamsa-in ka tawl a dam hiam? Lungnopna le lungsim kitheihna siangtho ka nei hiam? (Efesa 5:5; 1 Timoti 1:5, 19) Jehovah kiang thunget ding nuam ka sa hiam? Ahih kei leh haksa ka sa hiam? Gualnopna in ngongtatna le gamtatsiatna thute hong ngaihsun sak a hiam? (Matthai 12:33; Marka 7:20-23) Ka teel gualnopna in “leitung mihingte’ gamtat bangin” hong gamtasak a hiam?’ ci-in nang le nang kidong in. (Rom 12:2) Tua banga ei le ei kisittelna in Jehovah tawh i kizopna a kip nadingin bang i sep ding kisam cih hong theisak ding hi. Late a atpa bangin en’ zong: “Man neilo nate panin ka mitte heikhia in,” ci-in thu i ngen hi.a—Late 119:37, ZIV.
I KHENSATNA IN MIDANGTE SUKHA THEI
20, 21. Gualnopna i teel ciang midangte’ lungsim i ngaihsutpih ding bang hang kisam a hiam?
20 A thupi mahmah Lai Siangtho thubul khat ahi: “Na khempeuh hih theih nading thu a om hangin a kihihthei khempeuh hihna in midangte’ hoih nading piangsak lo hi. A kuamah peuh in note’ angsung ding bek zong kei unla, midangte’ phattuam nading zongzaw un,” cih pen i phawk den ding ahi hi. (1 Korin 10:23, 24) Na khat peuhpeuh pen ei ut bangin kisem thei cih bek tawh sep ding cihna hi lo hi. I khensatna in unaupihte tungah koi bangin sukha thei ding hiam, cih limtakin i ngaihsut ding kisam hi.
21 Mi khat ciat ii lungsim kitheihna kibang lo hi. Gentehna, na lungsim kitheihna in TV hungelna khat pen et ding a phal hithei hi. Ahih hang tua pen unaupa ahih kei leh unaunu khat ii lungsim kitheihna in et ding phal lo hi cih na thei hi. Bang cih ding na hiam? Tua pen na et theih hangin, en lo dingin na khensat ding hi. Bang hang hiam? ‘Thu upna sungah na sanggamte tungah khial’ nuam lo ahih kei leh ‘Khrih tung mahmahah khial’ nuam lo na hih man hi. (1 Korin 8:12) I Khristianpihte a puksak thei ding bangmah i sem nuam kei hi.—Rom 14:1; 15:1; 1 Korin 10:32.
22. Khristianpihte’ teelna tawh kisai a kilawm a kituak lungsim i puaklam koi bangin lak thei ding i hiam?
22 Midang khat in a san theih na khat peuhpeuh na lungsim kitheihna in et ding, sim ding le sep ding phal lo hi leh e? Na unaupih it a, zahtak na hih manin nang’ deihdan tawh kibanga ama’n zong a teel dingin na sawl tentan kei ding hi. Tuan theih a hawl khat in amah sang midangte in a hatzaw-in ahih kei leh a dam pai zaw-in hawl thei uh a, zong hawl siam mahmah uh hi cih a thei hi. Tua mah bangin a kisang thei gualnopna tawh kisai nang le unaupih khat ii ngaihsut dan tawm khat kibang lo thei ahih hang na nihun Lai Siangtho thubulte a zui tuak na hi uh hi.—Thuhilhna 7:16; Filippi 4:5.
23. Gualnopna hoih taka i teel nading bang in hong huh ding hiam?
23 Tua ahih leh gualnopna hoih taka i teel theih nading bang in hong huh ding hiam? Lai Siangtho thubulte tawh i seek lungsim kitheihna i zat hun ciang, le unaupihte i thudon hun ciang hoih takin i teel ding hi. Tua ciang, ‘i hihna khempeuhah Pasian’ minthan nadingin sem’ ihih manin lungnopna i ngah ding hi.
a Gualnopna i teel ciang a hong huh ding Lai Siangtho thubulte pen Paunak 3:31; 13:20; Efesa 5:3, 4 le Kolose 3:5, 8, 20-ah kimuthei hi.