Shina Natamba Kulitwamina Kwendesa?

Shina yino ye yinalingiwa kuli yena? Nyi chenacho, yika muyikukwasa kukwata chiyulo umone nyi watamba kununga ni kwendesa nyi ka?

Mu yifuchi yimwe, muze mutu akukumbanyisa yimwe miaka, mba mazanga kununga ni kwendesa, chitangu kakumuhengwola kuli umwe ndotolo ni kumwaha utayizo. Mandumbu waze atwama mu yifuchi yacho, kakwononokena shimbi ja nguvulu ha chikuma chino. (Roma 13:1) Alioze chipwe ngwe twatwama ku chihela cheswacho, hanji muchilita kulihengwola hanga tumone nyi ngwe mutuhasa lume kununga ni kwendesa ni ufunge.

NYONGA HA CHIZE WAKWENDESA

Site ya Instituto Nacional do Envelhecimento, mu Estados Unidos, yakukolweza tushinakaji alihule ngwo:

• Shina ngukwete kapinda wa kutanga yilayi ya usongwelo yize akusa mu tapalo nawa chishi kuhasa kumona kanawa ha ufuku?

• Shina chakupwa chashi kuteuluka sali ni sali hanga ngutale ha katalilo ni kunyima?

• Shina munguhasa kuchiza kulu liami washi-washi ku acelerador ni kuliata ku travão?

• Shina nakwendesa makoke chinji ni kupinjisa akwetu waze no anendesa?

• Ha yisuho yimwe nakupwa mu ponde ya kupupa akwetu nawa mashinyi jami kali ni mihowe yinji mumu lia kulipupa?

• Shina hanangumanyisa kuli mapolisha mumu lia chize nakwendesa?

• Shina hingunanongwoka kama muze te ngunendesa?

• Shina nakunwa yimwe yitumbo yize muyihasa kungupinjisa muze ngunendesa?

• Shina asoko ni masepa jami hanangulweze ngwo kanalipikala ha chize nakwendesa?

Nyi wakumbulula ngwe ewa ku chimwe cha ku yihula yino, chino chinasolola ngwo watamba kwalumuna yimwe. Ngwe chilweza, yena hanji mukwata chiyulo cha kutepulula yisuho yize wakwendesa, chipi-chipi ha ufuku. Ha shimbu ni shimbu, hengwola ha chize wakwendesa. Muhasa kuhula umwe mu usoko hanji sepa hanga akulweze nyonga lienyi hakutwala ku chize wakwendesa. Muhasa nawa kuya ku shikola hanga akufumbe kwendesa kanawa. Alioze nyi wakumbulula ngwe ewa ha yihula yize yili helu, hanji muchipema lume kulitwamina kwendesa.a

KUCHI MBIMBILIYA MUYIHASA KUKUKWASA KUKWATA CHIYULU CHALITA?

Hanji muchihasa kupwa chikalu kutayiza ngwe, kuushi kwendesa nawa kanawa. Chikwo nawa, nyonga lia kweche kwendesa mulihasa kukuvwisa uli. Kashika, kuchi Mbimbiliya muyihasa kukukwasa kuhengwola kanawa chikuma chino ni kukwata chiyulo chalita? Tuhengwolenu shimbi jaali.

Nunga ni kulikehesa. (Yishi. 11:2) Muze tunayi ni kukola, tachi ja mujimba jakutepuluka, meso jetu keshi kumona kanawa, matwi jetu keshi kwivwa kanawa nawa manyoga jetu kakulela. Ngwe chilweza, atu anji muze akupwa tushinakaji, kakwecha kunana-nana mujimba mumu kananyingika ngwo mahasa kupwa ni utonji. Chino nawa che chakulingiwa hakutwala ku chikuma cha kwendesa. Atu amwe muze akunyonga ha ufunge wo, mumu lia kupwa akwa-kulikehesa kakukwata lume chiyulo cha kwecha kwendesa. (Yishi. 22:3) Mutu mukwa-kulikehesa kakupanjika ni kutayiza yiyulo ya akwo muze akusolola kulihulumba cho hali iye.—Tesa nawa ni 2 Samuele 21:15-17.

Kanda umwanga manyinga ja mutu niumwe. (Shimbi 22:8) Mashinyi mahasa kuneha ponde yinene nyi kaendesele kanawa. Nyi mutu keshi kwendesa nawa kanawa, mahasa kusa mwono wenyi ni wa akwo mu ponde. Mba nyi mapupa umwe, mahasa kushiha mutu ni kupwa ni chitela cha manyinga.

Nyi wakwata chiyulo cha kulitwamina kwendesa, kanda umona ngwe atu kechi kukulemesa nawa. Yehova kakukuzanga mumu lia yitanga yipema yize ukwete, ngwe kulikehesa ni kulihulumba che ha upeme wa akwenu. Iye kanalakenya kukukwasa ni kukutakamisa. (Iza. 46:4) Kechi kukuhichika nilimwe tangwa. Kashika, lemba kuli iye hanga akukwase kupwa ni mana ni kukaula shimbi ja mu Mbimbiliya hanga umone nyi watamba kulitwamina kwendesa.