Hinaot nga Kita Dili Mosibog Ngadto sa Kalaglagan!
“Kita dili ang matang nga nagapanibog ngadto sa kalaglagan.”—HEBREOHANON 10:39.
1. Unsay mga kahimtang nga si apostol Pedro nadaog sa kahadlok?
ANG mga apostoles tingali nakurat sa dihang gisultihan sila sa ilang minahal nga Agalon, si Jesus, nga silang tanan magkatibulaag ug motalikod kaniya. Sa unsang paagi mahitabo ang ingon niini—niining iyang takna sa dakong panginahanglan? Si Pedro miinsistir: “Bisan pa ug ang tanang uban mangapandol, apan ako dili.” Sa pagkatinuod, si Pedro maoy usa ka maisog, walay-kahadlok nga tawo. Apan sa dihang si Jesus gibudhian ug gidakop, ang mga apostoles—apil si Pedro—nagkatibulaag. Sa ulahi, samtang si Jesus gisukitsukit sa balay sa Hataas nga Saserdoteng si Caipas, si Pedro mabalak-ong nagpabilin sa sawang. Samtang hapit nang nagkalawom ang bugnawng kagabhion, si Pedro tingali nahadlok nga si Jesus ug si bisan kinsa nga iyang kauban pagapatyon. Sa dihang nailhan si Pedro sa pipila ka tumatan-aw ingong usa sa suod nga kauban ni Jesus, natarantar siya. Tulo ka beses siya nga nanumpa nga dili siya kauban ni Jesus. Si Pedro milimod pa nga nakaila kaniya!—Marcos 14:27-31, 66-72.
2. (a) Nganong ang kahadlok ni Pedro sa gabii nga gidakop si Jesus wala maghimo kaniya nga “ang matang nga mosibog”? (b) Unsay atong determinasyon?
2 Kadto maoy masulub-ong panahon sa kinabuhi ni Pedro, usa ka yugto nga sa walay duhaduha iyang gibasolan sa tibuok niyang kinabuhi. Apan ang gihimo ba ni Pedro niadtong gabhiona naghimo kaniya nga talawan? Kadto ba naghimo kaniya nga usa sa “ang matang” nga gihubit ni apostol Pablo sa ulahi sa dihang siya nagsulat: “Karon kita dili ang matang nga nagapanibog ngadto sa kalaglagan”? (Hebreohanon 10:39) Ang kadaghanan kanato lagmit mouyon nga ang mga pulong ni Pablo dili ikapadapat kang Pedro. Ngano? Tungod kay ang kahadlok ni Pedro temporaryo, usa ka gamayng sayop sa kinabuhi nga gitiman-an sa talagsaong kaisog ug pagtuo. Sa susama, daghan kanato nakaagi ug mga panahon nga kita may mahinumdoman nga gamayng kaulawan nga nahimo, mga panahon diin giabot kita ug kahadlok nga wala dahoma nga nakapugong kanato sa pagbarog nga maisogon alang sa kamatuoran nga maoy atong gitinguha. (Itandi ang Roma 7:21-23.) Kita makasalig nga ang maong daklit nga pagkatalaw dili maghimo kanato nga ang matang nga mosibog ngadto sa kalaglagan. Bisan pa, kita kinahanglang magmadeterminado nga dili gayod mahimong ingon niana nga matang. Ngano? Ug sa unsang paagi kita makalikay nga mahimong ingon nianang matanga sa tawo?
Kon Unsay Kahulogan sa Pagsibog Ngadto sa Kalaglagan
3. Sa unsang paagi ang mga manalagna nga si Elias ug Jonas nagpadaog sa kahadlok?
3 Sa dihang gisulat ni Pablo ang bahin sa “ang matang nga nagapanibog,” wala siya maghisgot bahin niadtong nag-antos sa daklit nga pagkatalaw. Si Pablo nahibalo gayod sa eksperyensiya ni Pedro ug sa ubang susamang mga kahimtang. Si Elias, nga usa ka maisog ug prangkang manalagna, kas-a nadaog sa kahadlok ug mikalagiw alang sa iyang kinabuhi tungod sa hulga nga patyon sa daotang Rayna Jezebel. (1 Hari 19:1-4) Si manalagnang Jonas giabot ug mas grabeng pag-atake sa kahadlok. Giasayn siya ni Jehova sa pagpanaw ngadto sa gidungog nga mapintas, daotang siyudad sa Nineve. Si Jonas midalidali pagsakay ug barko paingon sa Tarsis—3,500 kilometros sa pikas nga direksiyon! (Jonas 1:1-3) Bisan pa niana, kining matinumanong mga manalagna ug si apostol Pedro dili gayod matawag ingong ang matang nga mosibog. Nganong dili?
4, 5. (a) Sa unsang paagi ang konteksto makatabang kanato sa pagkahibalo kon unsay gipasabot ni Pablo sa “kalaglagan” diha sa Hebreohanon 10:39? (b) Unsay buot ipasabot ni Pablo sa dihang siya miingon: “Kita dili ang matang nga nagapanibog ngadto sa kalaglagan”?
4 Matikdi ang tibuok nga pamulong nga gigamit ni Pablo: “Karon kita dili mao ang matang nga nagapanibog ngadto sa kalaglagan.” Unsay buot niyang ipasabot sa “kalaglagan”? Ang Gregong pulong nga iyang gigamit nagpasabot usahay ug walay kataposang kalaglagan. Kining maong kahubitan mohaom sa konteksto. Si Pablo bag-o pang nagpasidaan: “Kon kita tinuyo nga magapakasala human makadawat sa tukmang kahibalo sa kamatuoran, wala nay bisan unsang halad alang sa sala nga nahibilin, apan adunay usa ka makahahadlok nga pagpaabot sa paghukom ug adunay usa ka nagadilaab nga pangabugho nga magaut-ot niadtong mga nagasupak.”—Hebreohanon 10:26, 27.
5 Busa sa dihang miingon si Pablo ngadto sa iyang mga isigkamagtutuo, “Kita dili ang matang nga nagapanibog ngadto sa kalaglagan,” ang iyang gipasabot mao nga siya ug ang iyang matinumanong Kristohanong mga magbabasa determinado nga dili gayod motalikod kang Jehova ug mohunong sa pag-alagad kaniya. Ang pagsibog mosangpot lamang ngadto sa walay kataposang kalaglagan. Si Judas Iskariote maoy usa nga misibog ngadto sa maong kalaglagan, maingon man sa ubang mga kaaway sa kamatuoran nga motuyo sa pagbatok sa espiritu ni Jehova. (Juan 17:12; 2 Tesalonica 2:3) Ang maong mga indibiduwal maoy apil sa “mga talawan” nga makaagom sa walay kataposang kalaglagan diha sa simbolikong linaw nga kalayo. (Pinadayag 21:8) Dili, dili gayod kita buot nga mahimong ingon niana nga matang!
6. Unsang dalan ang buot ni Satanas nga Yawa nga maoy atong subayon?
6 Buot ni Satanas nga Yawa nga kita mosibog ngadto sa kalaglagan. Kay usa nga hanas sa “malipatlipatong mga buhat,” siya nahibalo nga ang maong makalaglag nga dalan kasagarang magsugod sa gagmayng mga paagi. (Efeso 6:11, potnot) Kon mapakyas ang direkta nga paglutos sa pagkab-ot sa iyang mga tumong, siya maningkamot sa pagdaot sa pagtuo sa tinuod nga mga Kristohanon pinaagi sa mas malalangong mga paagi. Buot niyang makita nga ang maisog, masibotong mga Saksi ni Jehova mapahilom. Atong tan-awon kon unsang mga taktika ang iyang gigamit batok sa Hebreohanong mga Kristohanon nga gisulatan ni Pablo.
Kon sa Unsang Paagi ang mga Kristohanon Gipit-os Aron Mosibog
7. (a) Unsay kasaysayan sa kongregasyon sa Jerusalem? (b) Unsang espirituwal nga mga kahimtang ang naglungtad diha sa ubang mga magbabasa ni Pablo?
7 Ang pamatuod nagpakita nga gisulat ni Pablo ang iyang sulat ngadto sa mga Hebreohanon sa mga 61 K.P. Ang kongregasyon sa Jerusalem nag-agom ug gubot nga kasaysayan. Human nga mamatay si Jesus, usa ka balod sa mapintas nga paglutos miabot, nga nagpugos sa daghang Kristohanon sa siyudad sa pagkatibulaag. Apan, usa ka yugto sa kalinaw misunod nga nagpaarang sa pipila ka Kristohanon sa pagdaghan. (Buhat 8:4; 9:31) Sa midagan ang mga tuig, motungha panalagsa ang ubang mga paglutos ug mga kalisod. Mopatim-aw nga sa panahon nga gisulat ni Pablo ang sulat ngadto sa mga Hebreohanon, ang kongregasyon nagtagamtam na usab ug yugto sa igong kalinaw. Bisan pa, dihay mga pagpit-os. Halos tulo ka dekada nang milabay sukad nga gitagna ni Jesus ang kalaglagan sa Jerusalem. Tingali dihay pipila nga nagtuo nga ang kataposan nalangan sa walay katarongan ug tingali dili moabot sa ilang tibuok kinabuhi. Ang uban, ilabina kadtong bag-ohan pa sa pagtuo, wala pa masulayi sa grabeng paglutos ug wala kaayoy kahibalo sa panginahanglan sa paglahutay ilalom sa pagsulay. (Hebreohanon 12:4) Si Satanas naningkamot gayod sa pagpahimulos sa maong mga kahimtang. Unsang “malipatlipatong mga buhat” ang iyang gigamit?
8. Unsay tinamdan sa daghang Hudiyo diha sa bag-ong Kristohanong kongregasyon?
8 Ang Hudiyohanong komunidad sa Jerusalem ug Judea matamayon ug paglantaw sa bag-ong Kristohanong kongregasyon. Kon tan-awon sumala sa konteksto sa sulat ni Pablo, kita makakuhag ideya sa mga pagbiaybiay nga gitumong sa hambogiro nga Hudiyohanong relihiyosong mga lider ug sa ilang mga sumusunod ngadto sa mga Kristohanon. Sa ingon, sila tingali nakaingon: ‘Kami dunay dakong templo sa Jerusalem, nga nagbarog sa daghan nang kasiglohan! Kami dunay halangdon nga hataas nga saserdote nga nagdumala didto, uban sa iyang luyoluyong mga saserdote. Ang mga halad ginahalad matag adlaw. Kami dunay Kasugoan, nga gipasa sa mga manulonda ngadto kang Moises ug gitukod pinaagi sa talagsaong mga pasundayag diha sa Bukid sa Sinai. Kining bag-o pang sekta, kining mga Kristohanon, nga nag-apostata gikan sa Hudaismo, wala niining mga butanga!’ Ang mao bang mga pagbiaybiay miepekto? Ang pipila ka Hebreohanong mga Kristohanon dayag nga natugaw sa mga pag-atake. Ang sulat ni Pablo nakaabot sa hustong panahon sa pagtabang kanila.
Kon Nganong Dili Gayod Sila Angay Mosibog Ngadto sa Kalaglagan
9. (a) Unsa ang gipasiugda nga tema diha sa sulat ngadto sa mga Hebreohanon? (b) Sa unsang diwa nga ang mga Kristohanon nag-alagad diha sa mas maayong templo kay sa niadtong sa Jerusalem?
9 Atong susihon ang duha ka katarongan nga gihatag ni Pablo ngadto sa iyang mga igsoong lalaki ug babaye didto sa Judea sa dili gayod pagsibog ngadto sa kalaglagan. Ang una—ang pagkalabaw sa Kristohanong sistema sa pagsimba—gipasiugda diha sa mga sulat ngadto sa mga Hebreohanon. Sa iyang tibuok nga sulat, kini nga tema ang gipasiugda ni Pablo. Ang templo sa Jerusalem maoy kopya lamang sa mas dakong katinuoran, ang espirituwal nga templo ni Jehova, nga usa ka tinukod “nga dili hinimog mga kamot.” (Hebreohanon 9:11) Ang maong mga Kristohanon may pribilehiyo sa pag-alagad nianang espirituwal nga kahikayan sa putli nga pagsimba. Sila nag-alagad ilalom sa mas maayong pakigsaad, ang dugay nang gisaad nga bag-ong pakigsaad, nga dunay Tigpataliwala nga labaw kang Moises, si Jesu-Kristo.—Jeremias 31:31-34.
10, 11. (a) Nganong ang kagikan ni Jesus wala maghimo kaniya nga dili takos sa pag-alagad ingong Hataas nga Saserdote diha sa espirituwal nga templo? (b) Sa unsang mga paagi nga si Jesus nahimong Hataas nga Saserdote nga mas labaw kay sa niadtong nag-alagad sa templo sa Jerusalem?
10 Kadtong maong mga Kristohanon duna usay mas maayo nga Hataas nga Saserdote, si Jesu-Kristo. Wala, siya wala magagikan kang Aaron. Hinunoa, siya maoy usa ka Hataas nga Saserdote “sumala sa paagi nga sama kang Melquisedek.” (Salmo 110:4) Si Melquisedek, kansang kaliwat wala marekord, mao ang hari sa karaang Salem maingon man ang hataas nga saserdote niini. Sa ingon siya nahimong haom nga matagnaong hulagway ni Jesus, kansang pagkasaserdote nagdepende, dili sa kang bisan kinsang dili-hingpit nga tawhanong kagikan, kondili sa usa ka butang nga mas labaw—ang mismong panumpa ni Jehova nga Diyos. Sama kang Melquisedek, si Jesus nag-alagad dili lamang ingong Hataas nga Saserdote kondili Hari usab, usa nga dili gayod mamatay.—Hebreohanon 7:11-21.
11 Dugang pa, dili sama sa hataas nga saserdote sa templo sa Jerusalem, si Jesus dili kinahanglang maghalad ug mga halad tuigtuig. Ang iyang halad mao ang iyang kaugalingong hingpit nga kinabuhi, nga iyang gihalad makausa ug wala nay pagsubli. (Hebreohanon 7:27) Kadtong tanang paghalad nga gihalad diha sa templo maoy mga landong lamang, mga larawan sa gitanyag ni Jesus. Ang iyang hingpit nga halad nagtaganag tinuod nga kapasayloan sa mga sala sa tanan nga nagpasundayag sa pagtuo. Makapalipay, usab, mao ang mga komento ni Pablo nga nagpakita nga kining Hataas nga Saserdote mao gihapon ang walay-kausabang Jesus nga nailhan sa mga Kristohanon sa Jerusalem. Siya maoy mapainubsanon, maluloton, ug usa nga ‘makasimpatiya sa atong mga kahuyangan.’ (Hebreohanon 4:15; 13:8) Kadtong dinihogang mga Kristohanon may palaaboton sa pag-alagad ingong luyoluyong mga saserdote ni Kristo! Sa unsang paagi nga makahunahuna sila sa pagsibog ngadto “sa mahuyang ug barot” nga mga butang sa dunot nga Hudaismo?—Galacia 4:9.
12, 13. (a) Unsang ikaduhang katarongan sa dili gayod pagsibog ang gihatag ni Pablo? (b) Nganong ang ilang nangaging rekord sa paglahutay makadasig sa Hebreohanong mga Kristohanon sa dili gayod pagsibog ngadto sa kalaglagan?
12 Nga daw kana dili pa igo, gihatagan ni Pablo ang mga Hebreohanon ug ikaduhang katarongan sa dili gayod pagsibog ngadto sa kalaglagan—ang ilang kaugalingong rekord sa paglahutay. Siya nagsulat: “Padayong hinumdomi ang kanhing mga adlaw diin, human kamo malamdagi, inyong giagwanta ang dagkong sangka ilalom sa mga pag-antos.” Gipahinumdoman sila ni Pablo nga sila “giladlad nga samag anaa sa usa ka teyatro” sa mga pagbiaybiay ug sa mga kasakitan. Ang uban nag-antos sa pagkabilanggo; ang uban misimpatiya ug mitabang niadtong nabilanggo. Oo, sila nagpakitag sulondang pagtuo ug pagkamalahutayon. (Hebreohanon 10:32-34) Bisan pa niana, nganong gihangyo sila ni Pablo sa ‘pagpadayon sa paghinumdom’ sa maong masakit nga mga kasinatian? Dili ba makapaluya kana?
13 Sa kasukwahi, ang ‘paghinumdom sa kanhing mga adlaw’ magpahinumdom sa mga Hebreohanon kon giunsa sila sa paglig-on ni Jehova ilalom sa pagsulay. Pinaagi sa iyang tabang, sila nakasukol na sa daghang pag-atake ni Satanas. Si Pablo nagsulat: “Ang Diyos dili usang dili-matarong nga kalimtan ang inyong buhat ug ang gugma nga inyong gipakita alang sa iyang ngalan.” (Hebreohanon 6:10) Oo, si Jehova nakahinumdom sa ilang tanang maayong mga buhat, nga nagtigom niini diha sa iyang walay-kinutobang panumdoman. Kita gipahinumdoman sa tambag ni Jesus sa pagtigom ug mga bahandi sa langit. Walay kawatan ang makakawat niining mga bahandia; walay tangkob o taya ang makakutkot niini. (Mateo 6:19-21) Sa pagkatinuod, kining bahandia madaot lamang kon ang Kristohanon mosibog ngadto sa kalaglagan. Kana maoy pagwaldas sa bisan unsang mga bahandi nga iyang natigom sa langit. Pagkagamhanang katarongan ang gihatag ni Pablo sa Hebreohanong mga Kristohanon sa dili gayod pagsubay sa maong dalan! Nganong usikan ang ilang tanang tuig sa matinumanong pag-alagad? Husto ug mas maayong magpadayon sa paglahutay.
Kon Nganong Dili Gayod Kita Mosibog Ngadto sa Kalaglagan
14. Unsang mga problema ang atong ginaatubang nga sama niadtong giatubang sa unang-siglong mga Kristohanon?
14 Ang tinuod nga mga Kristohanon karon adunay samang kusganong mga katarongan sa dili pagsibog ngadto sa kalaglagan. Una, atong hinumdoman kon unsa ka dako sa atong panalangin sa putli nga matang sa pagsimba nga gihatag ni Jehova kanato. Sama sa unang-siglong mga Kristohanon, kita nagkinabuhi sa panahon sa dihang ang mga membro sa mas popular nga mga relihiyon manamihid ug magabiaybiay kanato, nga magarbohong motudlo sa ilang dagkong mga simbahan ug sa pagkakaraan sa ilang mga tradisyon. Apan, si Jehova nagpasalig kanato nga iyang giuyonan ang atong matang sa pagsimba. Sa pagkatinuod, atong gitagamtam ang mga panalangin karon nga wala matagamtam sa unang-siglong mga Kristohanon. Tingali ikaw mahibulong, ‘Sa unsang paagi nga nahitabo kana’? Kon buot sabton, sila nagkinabuhi sa panahon nga nagsugod sa paglihok ang espirituwal nga templo. Si Kristo nahimong Hataas nga Saserdote niini sa pagbawtismo kaniya sa 29 K.P. Ang uban kanila nakakita sa naghimog-milagro nga Anak sa Diyos. Bisan human sa iyang kamatayon, diha pay daghang milagro. Apan, ingon sa gitagna, ang maong mga gasa sa ngadtongadto natapos.—1 Corinto 13:8.
15. Ang tinuod nga mga Kristohanon karon nagkinabuhi panahon sa katumanan sa unsang tagna, ug unsay kahulogan niini alang kanato?
15 Apan, kita nagkinabuhi panahon sa usa ka dakong katumanan sa daghang nalangkit nga tagna ni Ezequiel bahin sa templo sa mga kapitulo 40-48.a Sa ingon, atong nakita ang pagkapasig-uli sa kahikayan sa Diyos sa putli nga pagsimba. Kadto nga espirituwal nga templo nahinloan sa tanang matang sa relihiyosong kahugawan ug idolatriya. (Ezequiel 43:9; Malaquias 3:1-5) Hunahunaa ang mga bentaha nga nahatag kanato niini nga paghinlo.
16. Unsang makapaluyang kiling ang giatubang sa unang-siglong mga Kristohanon?
16 Sa panahon sa unang siglo, ang umaabot mangiob tan-awon alang sa organisadong Kristohanong kongregasyon. Si Jesus nakatagna nga nahisama kini sa daw bag-ong-gitamnan nga umahan sa trigo nga gisaboran ug mga bunglayon, nga naghimo sa mga trigo nga halos dili mailhan gikan sa mga bunglayon. (Mateo 13:24-30) Ug kini ang nahitabo. Sa hapit nang matapos ang unang siglo, sa dihang ang tigulang nga apostol Juan naglihok ingong kataposang pugong batok sa pagkadunot, ang apostasya milambo na. (2 Tesalonica 2:6; 1 Juan 2:18) Wala magdugay human mangamatay ang mga apostoles, usa ka bulag nga klerong matang mitungha, nga nagdaogdaog sa panon ug nagsul-ob ug sapot nga magpaila kanila. Ang apostasya mikaylap samag gangrena. Pagkamakapaluya kini alang sa matinumanong mga Kristohanon! Ilang nakita ang bag-ong natukod nga kahikayan sa putli nga pagsimba nga nadaog sa usa ka dunot nga matang sa pagsimba. Kini nahitabo nga wala pay usa ka siglo human matukod ni Kristo ang kongregasyon.
17. Sa unsang diwa nga mas dugayng naglungtad ang modernong-adlawng Kristohanong kongregasyon kay sa unang-siglong katugbang niini?
17 Karon, palandonga ang kalainan. Karong adlawa, ang putli nga pagsimba mas naglungtad ug dugay kay sa yugto hangtod nangamatay ang mga apostoles. Gikan sa panahon sa pag-imprenta sa unang gula niining basahona balik sa 1879, si Jehova nagpanalangin kanato ug mas giputli nga pagsimba. Si Jehova ug si Kristo Jesus misulod sa espirituwal nga templo sa 1918 aron sa paghinlo niana. (Malaquias 3:1-5) Sukad sa 1919, ang kahikayan sa pagsimba kang Jehova nga Diyos anam-anam nga giputli. Ang atong pagsabot sa mga tagna ug sa mga prinsipyo sa Bibliya nahimong mas tin-aw. (Proverbio 4:18) Ngadto kang kinsa ipadangat ang pasidungog? Dili sa yanong mga tawong dili-hingpit. Si Jehova lamang, uban sa iyang Anak ingong Ulo sa kongregasyon, ang makapanalipod sa Iyang katawhan batok sa pagkadunot sulod niining dunot nga mga panahon. Nan, pasalamatan gayod nato si Jehova sa pagtugot kanato nga makapakigbahin sa putli nga pagsimba karon. Ug kinahanglang determinado gayod kita nga dili gayod mosibog ngadto sa kalaglagan!
18. Unsay atong nabatonang katarongan sa dili gayod pagsibog ngadto sa kalaglagan?
18 Sama niadtong Hebreohanong mga Kristohanon, kita dunay ikaduhang katarongan sa pagsalikway sa tinalawan, kulag-kaisog nga dalan—ang atong kaugalingong rekord sa pagkamalahutayon. Nakasugod man kita sa pag-alagad kang Jehova sa dili pa dugayng katuigan o nag-alagad nga matinumanon sa daghan nang dekada, kita nakatukod ug usa ka rekord sa Kristohanong mga binuhatan. Daghan kanato ang nag-antos sa paglutos, pagkabilanggo man, pagdili, kabangisan, o pagkawala sa propiedad. Daghan pa ang nag-atubang ug pagbatok sa pamilya, pagyubit, pagbiaybiay, ug pagkaway-pagtagad. Kitang tanan nakaagwanta, nga nagpadayon sa atong matinumanong pag-alagad kang Jehova bisan pa sa mga problema ug mga pagsulay sa kinabuhi. Sa paghimo niini, kita nakatukod ug rekord sa pagkamalahutayon nga dili kalimtan ni Jehova, usa ka tipiganan sa mga bahandi sa langit. Nan, tino nga dili kini panahon sa pagsibog ngadto sa dunot nga daang sistema nga atong gitalikdan! Nganong himoong kawang ang tanan natong kuging pagtrabaho? Ilabinang tinuod kini karong adlawa, diin “diyutay kaayong panahon” na lang ang nabilin una pa moabot ang kataposan.—Hebreohanon 10:37.
19. Unsay hisgotan sa atong sunod nga artikulo?
19 Oo, kita magmadeterminado nga “kita dili ang matang nga nagapanibog ngadto sa kalaglagan”! Hinunoa, pasagdi nga mahimo kita nga “ang matang nga adunay pagtuo.” (Hebreohanon 10:39) Sa unsang paagi kita makatino nga kita mohaom niana nga kahubitan, ug sa unsang paagi kita makatabang sa isigka-Kristohanon aron mohimog sama? Hisgotan sa atong sunod artikulo kining bahina.
[Footnote]
a Tan-awa Ang Bantayanang Torre, Marso 1, 1999, mga panid 8-23.
Nahinumdom Ka Ba?
◻ Unsay kahulogan sa pagsibog ngadto sa kalaglagan?
◻ Unsang mga pagpit-os ang nakahatag ug kabug-at sa Hebreohanong mga Kristohanon nga gisulatan ni Pablo?
◻ Unsa ang mga katarongan sa dili pagsibog ngadto sa kalaglagan ang gihatag ni Pablo sa mga Hebreohanon?
◻ Unsay atong mga katarongan sa pagkahimong determinado nga dili gayod mosibog ngadto sa kalaglagan?
[Mga hulagway sa panid 15]
Ang pagkatalaw ni Pedro wala maghimo kaniya nga “ang matang nga nagapanibog ngadto sa kalaglagan”