Pagkaplag ug Tinuod nga Pakigdait sa Gisamok nga Nasod

“Ang peligrosong sektaryan nga kapintasan bug-os nga mikaylap,” matod sa usa ka taho balik sa 1969. Kadto maoy sa panahon nga ang mga Kasamok, ang presenteng kagubot sa Amihanang Irlandia, misamot.

ANG sektaryan nga kapintasan ug pagpatay nahimong komon samtang ang Protestante ug Katolikong mga mamumuno, “ang way-kontrol nga mga lalaki sa duha ka kiliran” sa politikanhon ug relihiyosong panag-away, nagpasamot sa pakigbisog nga momando sa Irlandia. Sukad niadto “kapin sa 3,600 ka tawo ang nangamatay ug linibo ang nabaldado sa duolan sa 30 ka tuig nga kapintasan,” nagtaho ang The Irish Times.

Siyempre, kini dili usa ka bag-ong pakigbisog. Kini nagsakit sa Irlandia sulod sa kasiglohan. Sa di pa dugayng katuigan ang labing makamatayng mga epekto niini naagoman sa Amihanang Irlandia, apan ang kinabuhi sa mga tawo sa tibuok Irlandia nadaot tungod sa kayugot ug kaguliyang nga gipatungha niini.

Sa maong kahimtang, sulod sa usa ka gatos ka tuig na karon, ang mga Saksi ni Jehova nagpunting sa tinuod nga solusyon sa mga suliran nga nagsakit niining gisamok nga nasod. Kanang maong solusyon mao ang Gingharian sa Diyos diha sa mga kamot ni Jesu-Kristo. (Mateo 6:9, 10) Sa sinugdanan sa mga Kasamok sa 1969, dihay 876 ka Saksi ni Jehova sa Irlandia. Karon dunay kapin sa 4,500, diha sa kapin sa 100 ka kongregasyon. Ania ang pipila ka eksperyensiya gikan sa pipila nga mibiya sa politikanhon ug paramilitaryong mga kalihokan.

“Inigdako Nako, Moanib Ko sa IRA!”

Si Michaela nagdako ingong Katoliko sa Republika sa Irlandia. Sa tunghaan gitudloan siya bahin sa kasaysayan sa Irlandia ug sa gidangtag-mga-siglo nga pakigbangi sa Britanya. Sa bata pa, nakaugmad siya ug dulot-sa-bukog nga pagdumot sa mga Ingles, kinsa iyang gihunahuna ingong “mga tigdaogdaog sa mga taga-Irlandia.” Sa dihang diyes anyos siya, iyang giingnan ang iyang apohang babaye, “Inigdako nako, moanib ko sa IRA!” (The Irish Republican Army) “Gisagpa ko nga hangtod karon nahinumdoman ko pa gihapon,” matod niya. Nahibaloan niya sa ulahi nga ang iyang apohang lalaki sakop sa Britanikong kasundalohan panahon sa Gubat sa Kalibotan I. Kas-a ang iyang apohang babaye kinahanglang motindog atubangan sa iyang apohang lalaki aron dili siya pusilon sa mga membro sa IRA.

Sa gihapon, sa dihang nagkahamtong na si Michael, buot niyang motabang sa iyang kaubang mga Katoliko sa Amihanang Irlandia. “Niadtong panahona,” matod niya, “morag ang mga tawo lamang nga dunay gibuhat sa pagtabang sa mga Katoliko sa Amihanang Irlandia mao ang IRA.” Nadasig sa iyang giisip nga usa ka matarong nga kawsa, nahimo siyang membro sa IRA ug gibansay sa paggamit sa mga hinagiban. Tulo sa iyang mga higala gipamatay sa Protestanteng mga paramilitar sa Amihanang Irlandia.

Ngadtongadto si Michael nalugda sa paramilitaryong pakigbisog, natugaw, pananglitan, sa grabeng pag-awayay nga nahitabo taliwala sa lainlaing paramilitar nga mga grupo. Samtang nabilanggo tungod sa mga sala may kalabotan sa kalihokan sa IRA, miampo siya sa Diyos nga tabangan siya nga makaplagan ang tinuod nga dalan ngadto sa dumalayong pakigdait ug hustisya. Human niadto ang mga Saksi ni Jehova miduaw kaniya sa balay. Apan, ang kanhing mga pagpihig nagmugnag mga babag. Ang mga Saksi mga Ingles. Nalisdan siya sa pagpamati tungod sa iyang dulot-sa-bukog nga pagdumot. “Wala gayod nako ipakita nga nalipay ako nga makigkita kanila,” matod niya, “apan sila milahutay sa pagduaw ug pagpakigsulti kanako, ug nasabtan nako nga ang Gingharian sa Diyos magtapos sa tanang politikanhon ug katilingbanong mga inhustisya nga akong gipakigbugnong mapapha.”​—Salmo 37:10, 11; 72:12-14.

Ang malisod nga kahimtang miabot usa ka gabii niana sa dihang si Michael nakahibalag sa iyang komander sa IRA, kinsa miingon: “Duna kamiy ipabuhat nimo.” “Gibati kong kinahanglang mopili ako dihadiha dayon,” matod ni Michael, “busa miginhawa ko ug lawom ug miingon, ‘Usa na ako sa mga Saksi ni Jehova,’ bisan tuod wala pa ko mabawtismohi niadtong tungora. Nahibalo ko nga buot nakong mahimong alagad ni Jehova.” “Kinahanglang ipaod ka sa paril ug pusilon,” maoy tubag sa komander. Bisan pa sa bahad, si Michael mibiya sa IRA. Nakabaton siyag kaisog sa pagbuhat niini pinaagi sa pagtugot sa pulong ni Jehova nga moapektar sa iyang hunahuna ug kasingkasing. “Ngadtongadto, ang akong asawa ug ang uban nakong mga anak nagpahinungod usab sa ilang kinabuhi kang Jehova. Karon nabatonan na namo ang tinuod nga kalinaw sa among kasingkasing. Ug mapasalamaton gayod kami kang Jehova nga gitugotan kami sa pagkakat-on sa kamatuoran ug sa pagpakig-ambit sa pagpakaylap sa makigdaitong mensahe diha sa gisamok nga nasod.”​—Salmo 34:14; 119:165.

Ang Pagkaneyutral Maoy Tinuod nga Proteksiyon

“Nagdako ako sa banika sa County Derry sa Amihanang Irlandia,” matod ni Patrick. “Sa bata pa, wala akoy nahibaloan gawas sa mga Kasamok. Kanang maong palibot dayag nga nag-apektar sa akong panglantaw ug panghunahuna.” Si Patrick nakaugmad ug ekstremistang panglantaw nga naimpluwensiyahan sa makadaot nga nasyonalismo ug dulot-sa-bukog nga batok-Britanikong mga pagpihig. Nakita niya ang mga relihiyoso sa duha ka kiliran sa politikanhong pakigbisog nga milapas sa sukaranang Kristohanong mga prinsipyo maingon man sa mga prinsipyo sa paninugdang kaligdong sa tawo. Ingong resulta, mibiya siya sa relihiyon, ngadtongadto nahimong usa ka ateyista ug usa ka lunod-patay nga Marxista.​—Itandi ang Mateo 15:7-9; 23:27, 28.

“Ang akong unang mahinumdoman mao ang pagpagutom sa republikanong mga binilanggo sa Amihanan,” matod ni Patrick. “Naapektahan ako pag-ayo niana. Nahinumdom akong nagpatindog ug mga bandera sa Irlandia ug nagkuriskuris ug batok-Britanikong mga eslogan bisan asa nga akong mahimo. Sa edad nga 15 anyos lamang, ako usa ka guwardiya panahon sa paglubong sa usa sa mga nagpagutom nga namatay sa prisohan.” Sama sa daghang uban pa nga nagumon sa kagubot ug kalibog sa kapanahonan, si Patrick nakigbahin sa mga rayot ug mga martsa nga protesta sa pagtinguha sa iyang gihunahunang katilingbanong hustisya ug kaangayan. Ubay-ubayng ekstremistang mga nasyonalista ang iyang nasuod, nga daghan kanila gibilanggo sa Britanikong mga awtoridad.

“Dayon,” miingon si Patrick, “tungod sa pinansiyal nga panginahanglan, migugol na hinuon akog panahon sa Inglaterra. Samtang didto ko, gidakop sa Britanikong polis ang usa sa akong mga higala nga nalangkit sa usa ka misyon sa pagpamomba.” Bisan tuod si Patrick dapig gayod gihapon sa nasyonalistikanhong kawsa, ang iyang tinamdan nausab. Nakita niya nga ang iyang mga pagpihig batok sa tanang Ingles wala gayoy pasikaranan. “Naamgohan usab nako,” matod niya, “nga ang paramilitaryong kalihokan dili gayod magsulbad sa mga suliran ug magwagtang sa mga inhustisya nga nakapasubo kanako. Daghan kaayong korapsiyon ug ubang mga di-kahingpitan taliwala niadtong nagkontrolar sa paramilitaryong mga organisasyon.”​—Ecclesiastes 4:1; Jeremias 10:23.

Ngadtongadto si Patrick mipauli sa Amihanang Irlandia. “Pagpauli nako, usa ka higala nagpailaila kanako sa mga Saksi ni Jehova.” Gikan sa iyang pagtuon sa Bibliya uban sa mga Saksi, nasabtan ni Patrick ang tinuod nga solusyon sa paggubatay ug pagbingkilay sa mga tawo. Tulin ang iyang pag-uswag sa espirituwal sanglit ang mga prinsipyo sa Bibliya nag-apektar sa iyang hunahuna ug kasingkasing. (Efeso 4:20-24) “Karon,” matod niya, “inay magplano sa pagpukan sa naglungtad nga sistema, ako nagsangyaw sa mensahe sa pakigdait gikan sa Bibliya, bisan sa mga dapit sa mga loyalista diin dili gayod ako mangahas pag-adto sa una. Sa pagkatinuod, sa panahon nga dihay daghang sektaryan nga pagpamatay sa Belfast, ang mga tawo lamang nga gawasnong makalakawlakaw tali sa mga dapit sa mga loyalista ug sa mga nasyonalista nga walay tinamingang mga sakyanan mao ang mga Saksi ni Jehova.” Sama sa ubang mga Saksi sa Amihanang Irlandia niining panahona, iyang nakaplagan nga ang pagkaneyutral, sama sa unang mga Kristohanon, maoy tinuod nga proteksiyon. (Juan 17:16; 18:36) Siya mihinapos: “Makahatag gayod ug kagawasan ang pagkasabot nga si Jehova pinaagi kang Jesu-Kristo magtagana ngadto sa tanang katawhan ug tinuod nga hustisya ug kagawasan gikan sa pagdaogdaog.”​—Isaias 32:1, 16-18.

“Ang Akong mga Pusil Mao Lamang ang Akong Proteksiyon”

“Nagdako ako sa pikas nga kiliran sa politikanhon ug relihiyosong pag-awayay,” matod ni William. “Naimpluwensiyahan ako sa mga pagpihig sa mga Protestante ug naghambin ug hilabihang pagdumot sa bisan unsa nga Katoliko. Dili gani ko mosulod sa usa ka tindahan nga gipanag-iya sa usa ka Katoliko kon mahimo, ug kas-a lang nako giduaw ang Republika sa Irlandia. Nalangkit ako sa lainlaing Protestanteng mga grupo ug mga institusyon, sama sa Orange Order​—usa ka organisasyon nga masiboton sa pagpatunhay sa Protestanteng relihiyon ug paagi sa kinabuhi.” Sa dihang siya 22 anyos, si William mianib sa Ulster Defense Regiment, usa ka bahin sa Britanikong kasundalohan nga girekluta sa maong dapit. Kadaghanan sa mga membro niini maoy mga Protestante. Andam kaayo siya sa pagpatay aron sa pagpanalipod sa iyang panulondon. “Duna koy ubay-ubayng pusil ug dili magpanuko sa paggamit niini kon gikinahanglan. Nagluklok ko ug pusil sa akong unlan sa magabii.”

Apan miabot ang hinungdanong yugto. “Naamgohan nako nga lahi ang mga Saksi ni Jehova sa dihang nagtrabaho ako uban sa usa kanila sa pag-ayo sa usa ka karaang balay. Kining kaubang trabahante may dakong epekto kanako. Samtang duyog namong gitukod ang balay, nakasukna ako kaniyag daghang pangutana nga nakahasol kanako bahin sa mga Kasamok, relihiyon, ug Diyos. Ang iyang yano, tin-aw nga mga tubag nakatabang kanako sa pagkaila kon sama gayod sa unsa ang mga Saksi ni Jehova​—usa ka nahiusa, dili-pintas ug neyutral-sa-politika nga grupo sa mga tawo, nga mailhan pinaagi sa gugma alang sa Diyos ug sa silingan.”​—Juan 13:34, 35.

Sulod sa upat ka bulan sukad sa pagsugod sa pagtuon sa Bibliya, si William miluwat gikan sa tanang relihiyoso ug politikanhong mga institusyon nga iyang gianiban. “Kini hinungdanong lakang alang kanako,” nahinumdom siya, “tungod kay kinahanglang isalikway nako ang daghang gipakahamili, dugay nang mga tradisyon.” Hinunoa, ang iyang kinadak-ang pagsulay moabotay pa. “Tungod sa kahimtang sa Amihanang Irlandia, akong gibati nga ang akong mga pusil mao lamang ang akong proteksiyon. Giisip ako nga usa ka ‘angayang target’ sa mga paramilitar sa IRA. Busa lisod kaayo ang pagsurender niini nga mga hinagiban.” Apan, sa hinayhinay ang tambag sa Bibliya, sama nianang makaplagan sa Isaias 2:2-4, nag-usab sa iyang panglantaw. Nasabtan ra niya nga si Jehova mao ang iyang tinuod nga proteksiyon, maingon nga Siya maoy nanalipod sa unang-siglong mga Kristohanon. Busa gisurender ni William ang iyang mga pusil.

“Usa sa mga butang nga gikalipayan gayod nako,” matod ni William, “mao nga karon duna na akoy suod ug malahutayong mga pakighigala sa mga tawo nga akong isipon kaniadto ingong mortal nga mga kaaway. Dugang pa, usa ka tinuod nga tuboran sa kalipay nga makadala sa mensahe sa paglaom sa Bibliya ngadto sa kanhi ‘gidiling mga dapit’ alang kanako. Ang pagpalandong sa nahimo sa kamatuoran alang kanako ug sa akong pamilya naghimo kanakong mapasalamaton kaayo kang Jehova ug sa iyang organisasyon.”

“Wala Nako Masabti ang mga Butang”

Si Robert ug Teresa naggikan sa lahi kaayong mga kahimtang. “Ako gikan sa sirado Protestanteng pamilya,” matod ni Robert. “Ang pipila sa akong mga paryente nalangkit sa paramilitaryong mga kalihokan. Ako mismo mianib sa Ulster Regiment sa Britanikong kasundalohan sa edad nga 19 anyos. Dako nianang panahona gigugol sa pagpatrolya sa dapit diin nagpuyo si Teresa. Usa ka gabii niana giusab ang akong asaynment gikan sa usa ka regular nga tigpatrolya ngadto sa ubang mga trabaho. Nianang gabhiona ang Land-Rover nga ako untang sakyan gibombahan. Duha ka sundalo ang namatay ug duha pa ang nangaangol.”

Nagsugod paghunahuna si Robert bahin sa kahulogan sa kinabuhi. “Nagtuo gayod ako sa Diyos, apan sa dihang molantaw ako sa palibot sa Amihanang Irlandia, wala nako masabti ang mga butang. Sa pagkatinuod nagsugod ako pag-ampo sa Diyos. Akong gipangutana ang Diyos kon naglungtad ba gayod siya, ug kon mao man, ipakita kanako ang hustong dalan sa pagkinabuhi. Nahinumdom kong miingon sa Diyos nga duna gayoy usa ka tinuod nga relihiyon!” Pipila ka adlaw sa ulahi, usa sa mga Saksi ni Jehova miduaw kang Robert ug nagbilin ug pipila ka literatura. Sa dihang gabii na kaayo siyang nauli gikan sa pagpatrolya nianang gabhiona, si Robert nagsugod pagbasa niini ug natapos sa alas-singko sa buntag. “Nailhan dayon nako ang kamatuoran,” matod niya, “ug akong nakita nga ang tanan naggikan gayod sa Bibliya.” (2 Timoteo 3:16) Nagtuon siya sa Bibliya, ug sa wala madugay, iyang gipahinungod ang iyang kinabuhi sa Diyos.

“Ang mga Saksi Kanunayng Nagpunting sa Among Pagtagad sa Bibliya”

Si Teresa, sa laing bahin, Katoliko ug kagikan, nga dunay dulot-sa-bukog nga pagdapig sa mga nasyonalista. “Sa bata pa, mianib ako sa Sinn Féin.”b Si Teresa miangkon: “Tungod niini nalangkit ako sa pagpaluyo sa paramilitaryong kalihokan. Mitabang ako sa pagpatunghag pondong salapi alang sa militaryong pakiggubat. Akong gipahibalo kanunay ang IRA bahin sa nagakahitabo sa akong dapit. Nalangkit usab ako sa mga rayot ug pagpamato sa mga polis ug sa nanagpatrolyang kasundalohan.”

Sa dihang ang pipila sa pamilya ni Teresa nagsugod pagtuon sa Bibliya uban sa mga Saksi ni Jehova, napukaw usab ang iyang kamausisaon. Ang gahom sa Pulong sa Diyos nag-impluwensiya pag-ayo kaniya. “Ang mga Saksi kanunayng nagpunting sa among pagtagad sa Bibliya aron matubag ang mga pangutana,” matod niya. “Ang saad sa Daniel 2:44 naghatag gayod ug kalamdagan. Akong nasabtan nga ang Gingharian sa Diyos mao ang tinuod nga galamiton sa pagwagtang sa tanang inhustisya nga akong gipakigbisogan.” Gibati niya ang nagdakong pag-ayad sa pipila ka kapintasan nga gihimo sa mga paramilitar. Dili masabtan ni Teresa, pananglitan, kon nganong si bisan kinsa nga dunay kaluoy ug kaligdong malipay sa balita sa gibuhat sa mga terorista diin ang mga sundalo o ang uban pa nangamatay o nabaldado ug ang mga pamilya nahugno tungod sa kasubo ug kaguol. Siya usab misanong sa kamatuoran sa Bibliya ug nagtugot sa mga prinsipyo sa Diyos nga mag-usab sa iyang hunahuna. Iyang gipahinungod ang iyang kinabuhi ngadto sa Diyos ug sa wala madugay nabawtismohan.​—Proverbio 2:1-5, 10-14.

Nahimamat ni Teresa si Robert sa dihang mitambong sila sa mga tigom sa usa sa mga kongregasyon sa mga Saksi ni Jehova sa Amihanang Irlandia. Siya mikomento: “Sa dihang una nakong nahimamat si Robert, nalisdan ako sa pagtuo nga ako nakigsulti nga kalmado ug makigdaiton kaayo sa usa ka tawo nga, kaniadto, ako untang isipon nga bahin sa Britanikong politikanhon ug militaryong sistema. Ang Pulong sa Diyos nagtabang gayod kanako sa pagwagtang sa nakagamot-pag-ayong mga pagdumot ug mga pagpihig.” Siya ug si Robert nakakaplag nga inay mabahin tungod sa mga pagdumot ug mga pagpihig nga naggikan sa ilang lainlaing mga tradisyon ug mga kultura, karon daghan na ang ilang gikausahan. Ang labing puwersado niini mao ang gugma alang kang Jehova nga Diyos. Naminyo sila. Karon nagtambayayongay sila sa pagdala sa mensahe sa Diyos sa matuod nga pakigdait ngadto sa mga tawo sa tanang kagikan ug mga tinuohan niining gisamok nga nasod.

Ang uban sa Irlandia dunay susamang mga eksperyensiya. Pinaagi sa pagpamati ug pagdawat sa mga pagtulon-an sa dinasig nga Pulong sa Diyos, nakalingkawas sila gikan sa ‘mga pilosopiya ug walay-pulos nga mga panglimbong’ sa mga tawo. (Colosas 2:8) Karon ilang gibutang ang ilang bug-os nga pagsalig sa mga saad sa Diyos nga nasulat sa Bibliya. Sila malipay sa pagpakig-ambit kang bisan kinsa nga mamati sa ilang paglaom sa malinawong palaaboton​—usa nga wala na gayoy sektaryan ug ubang mga matang sa kapintasan.​—Isaias 11:6-9.

[Mga footnote]

[Mga hulagway sa panid 10]

Ang paramilitaryong pakigbisog gihimaya diha sa mga dibuho sa pader sa Amihanang Irlandia