«Ri akʼalaʼ jun spanïk ri ryaʼon qa Jehová chkë ri teʼej tataʼaj»

¿KʼO KOMÄ jmul kiyaʼon jun aregalo? Rkʼë jbʼaʼ ri xyaʼö ri regalo riʼ chawä ya riʼ jun winäq ri kowan nawajoʼ, achiʼel jun awachʼalal o jun awamigo. ¿Achkë xaʼän rkʼë ri xspäx chawä? Rma kowan xaloqʼoqʼej, kan xaʼän kwent.

Le Biblia nuʼij chë «ri akʼalaʼ jun spanïk ri ryaʼon qa Jehová chkë ri teʼej tataʼaj» (Sal. 127:3). Ri teʼej tataʼaj ri ye cristianos yekitzʼët kalkʼwal achiʼel ta jun nüm spanïk ri ryaʼon Jehová chkë. Rma riʼ nkiʼän jontir ri kʼo pa kiqʼaʼ rchë yekichajij, nkiyaʼ ri nkʼatzin chkë, yekitoʼ taq kʼo nbʼanö chkë chë yebʼison chqä yekitoʼ rchë jnan nuʼän kiwäch rkʼë Jehová.

Ye kʼa kan rkʼë bʼis nqaʼij wä chë, pa qaqʼij komä, ye kʼo jojun teʼej tataʼaj ma yekitzʼët ta kalkʼwal achiʼel jun spanïk ri ryaʼon Dios chkë (Is. 49:15; 2 Tim. 3:1-3). Ye kʼo chik nkʼaj yechʼpü chkij kalkʼwal, ye kʼa ma chaq bʼaʼ ta nuʼän chkiwäch yekichajij rma kʼo jojun kwest nuʼän chkiwäch. ¿Achkë jojun chkë riʼ? ¿Achkë nrajoʼ Jehová chë nkiʼän ri teʼej tataʼaj? ¿Achkë ütz nkiʼän rchë kan ütz yekikʼiytisaj kalkʼwal?

JOJUN RI KWEST NUʼÄN CHKIWÄCH

• Ri nkiyoʼej kifamilia chqä ri winäq pa kitinamit. Chpan jojun tinamït, ri teʼej tataʼaj ri ye kʼo kʼïy kalkʼwal kʼo más kiqʼij chkiwäch ri winäq pa kitinamit. Rma riʼ ye kʼo jojun rkʼë jbʼaʼ nkitäj kiqʼij chkij kichʼalal chqä kivecinos rchë yejeʼ kʼïy kalkʼwal tapeʼ kʼo mul ma yekowin ta yekikʼiytisaj jontir o yekiʼän kwent.

• Ri nkiquʼ rij ri xtbʼanatäj chkiwäch apü. Ye kʼo jojun kʼlan taq winäq ye kʼo chkipan tinamït akuchï ri akʼalaʼ yekäm rma majun ta kiway, rma jun yabʼil o rma ma kan ta ye kʼo aqʼon chqä doctores. Rkʼë jbʼaʼ nkiquʼ chë, si yejeʼ kʼïy kalkʼwal, jojun chkë ryeʼ rkʼë jbʼaʼ xkekʼaseʼ chqä xkekʼïy qʼanäj. Ye kʼo chik nkʼaj yejeʼ kʼïy kalkʼwal rchë kʼo xkechajin taq xkerjïx, y más na chik si ye kʼo chkipan tinamït akuchï ri Gobierno ma nuyaʼ ta kitoʼik ri riʼj taq winäq.

• Majun ta achkë yekowin nkiʼän rchë ma yejeʼ ta kʼïy kalkʼwal. Chpan jojun tinamït, ri kʼlan taq winäq kwest nkïl aqʼon ri yertoʼ rchë ma yejeʼ ta kalkʼwal. Ye kʼa chpan jojun chik tinamït yekïl ri aqʼon riʼ, ye kʼa rma ma kan ta ye ütz, ri winäq nkixiʼij kiʼ nkitäj, rma rkʼë jbʼaʼ xa xtyaʼ jun kiyabʼil. Y chpan nkʼaj chik tinamït ri aqʼon riʼ kowan jotäl rajäl, y rma riʼ ye kʼïy winäq ma yekowin ta nkilöqʼ.a

¿ACHKË NRAJOʼ JEHOVÁ CHË NKIʼÄN RI TEʼEJ TATAʼAJ?

Kʼo chë nkiyaʼ ri nkʼatzin chkë kalkʼwal. Jehová pa kiqʼaʼ ri teʼej tataʼaj ryaʼon wä qa rchë nkiyaʼ jontir ri nkʼatzin chkë kalkʼwal ri ye koköj na. Ryä nrajoʼ chë ryeʼ nkiyaʼ kiway, kitzyaq chqä kachoch. Chqä nuʼij chkë chë kekitjoj. Rma riʼ, ri teʼej tataʼaj ri ye cristianos ma yekitäq ta äl kalkʼwal pa jun escuela ri kʼo näj che rä kachoch. Pa rkʼexel riʼ, nkitäj kiqʼij rchë yekikʼiytisaj kalkʼwal kʼa taq xkekʼïy qʼanäj, rchë ke riʼ kalkʼwal nkitamaj achkë rbʼanik nkitzüq kiʼ. Chqä nkʼatzin nkijäm kiwäch rchë yejeʼ kikʼë chkijujnal kalkʼwal, rchë ke riʼ ryeʼ nkinaʼ chë yejowäx chqä chë yechajïx. Ye kʼa ma tqamestaj ta chë Jehová ma nqʼax ta rwiʼ ri nukʼutuj chqë, rma riʼ ma nuyoʼej ta chë ri teʼej tataʼaj njeʼ kʼïy kirajil. Tnatäj chqë chë ri kʼlaj winäq ri xerchaʼ Jehová rchë xkikʼiytisaj Jesús, ri Rkʼajol, ma kan ta kʼo wä kirajil, ye kʼa xkitäj kiqʼij rchë xkiyaʼ ri xkʼatzin che rä Jesús (Mat. 13:55, 56; Luc. 2:24).

Naʼoj ri nuyaʼ le Biblia: «Si jun winäq ma nuyaʼ ta ri nkʼatzin che rä rfamilia, y más chkë ri kan ye kʼo pa rachoch, xa xtkʼüt chë ma nunmaj ta chik ri qanman pä, y kan más na chik itzel chwäch jun winäq ri ma rkʼuqbʼan ta rkʼuʼx chrij Dios» (1 Tim. 5:8).

Jehová rtaman chë ri teʼej tataʼaj rkʼë jbʼaʼ xtkʼatzin kitoʼik taq xkerjïx. Nqaʼij riʼ rma ryä nuʼij chkë ri akʼalaʼ chë nkʼatzin nkiyaʼ kiqʼij kiteʼ kitat, y jun rbʼanik nkiʼän riʼ ya riʼ taq nkikanuj rbʼanik rchë yekitoʼ kiteʼ kitat taq xkerjïx (Éx. 20:12; 1 Tim. 5:4). Ye kʼa Jehová kan kiʼ rkʼuʼx kikʼë ri teʼej tataʼaj ri nkiquʼ más rij achkë rbʼanik yekichajij kalkʼwal chwäch nkiquʼ rij achkë rbʼanik xkechajïx ryeʼ kimä kalkʼwal (2 Cor. 12:14).

Kʼo chë nkikʼüt chrij Jehová chkiwäch. Ri teʼej tataʼaj nkʼatzin chqä yekitoʼ kalkʼwal rchë nkajoʼ Jehová chqä nkikʼüt chkiwäch achkë rbʼanik nkiyaʼ rqʼij. Chwäch Jehová, ya reʼ ri más nkʼatzin nkʼut chkiwäch ri akʼalaʼ (Deut. 6:6, 7).

Naʼoj ri nuyaʼ le Biblia: «Kan achiʼel nrajoʼ Jehová kan ke riʼ rbʼanik keʼiqʼlaʼ chqä keʼitjoj» (Efes. 6:4).

JEHOVÁ NRAJOʼ CHË RÏX YIXOK ÜTZ TAQ TEʼEJ TATAʼAJ

Titzʼetaʼ na jaruʼ iwalkʼwal xkejeʼ. Si najin niquʼ yejeʼ iwalkʼwal, titzʼetaʼ na si xkixkowin xtiʼän kwent. Tiquʼ rij ya reʼ. ¿Xkixkowin xtiyaʼ kiway, kitzyaq chqä kestudios jontir iwalkʼwal? Si manä, chixkaʼiʼ titzʼetaʼ jaruʼ iwalkʼwal xkejeʼ, ye kʼa ma timestaj ta chë chkijujnal nkʼatzin yeʼikʼiytisaj kan achiʼel nrajoʼ Jehová. Jehová rtaman chë ma jontir ta ntel chqawäch kan achiʼel qachʼobʼon (Ecl. 9:11). Ye kʼa qataman chë ryä xtyaʼ utzil pan iwiʼ rma najin nitäj iqʼij rchë yixok ütz taq teʼej tataʼaj.

Naʼoj ri nuyaʼ le Biblia: «Kantzij nbʼij chë, ri ajsamajel winäq ri nuchʼöbʼ na ri yeruʼän, kan jontir ütz xttel chwäch; ye kʼa ri winäq ri ma nuquʼ ta na ri nrajoʼ nuʼän, xa xtkʼis jontir ri kʼo rkʼë» (Prov. 21:5).

«¿Achkë chiwä rïx taq nrajoʼ nuyäk jun jay ma ntzʼyeʼ ta na naʼäy rchë nutzʼët jaruʼ päq xtkʼatzin che rä chqä we xtqʼiʼ apü rchë xtkʼïs ryakik ri jay?» (Luc. 14:28).

Tibʼanaʼ chë yë Jehová njeʼ más rqʼij pan ifamilia. Tibʼanaʼ chë ryaʼik rqʼij Jehová ya riʼ njeʼ más rqʼij chiwäch rïx. Si ya kʼo chik iwalkʼwal, tijamaʼ iwäch rchë kan chkijujnal yeʼitoʼ rchë nkajoʼ Jehová. Keʼitoʼ rchë nkiyaʼ kixkïn pa qamoloj chqä rchë kʼo naʼoj nkitamaj qa. Ronojel semanas tiyaʼ rqʼij Jehová pan iwachoch chqä keʼitjoj iwalkʼwal rchë nkitzjoj le Biblia. Ri samaj yaʼon qa pan iqʼaʼ rïx, ma tiyaʼ ta pa kiqʼaʼ iwalkʼwal ri ye nmaʼq chik o pa kiqʼaʼ iwachʼalal. Kantzij wä, rchë yeʼitoʼ iwalkʼwal rchë nkajoʼ Jehová, nkʼatzin nijäm iwäch chqä nkʼatzin nitäj iqʼij, ye kʼa kan kʼo xtkʼatzin wä xtiʼän riʼ.

Naʼoj ri nuyaʼ le Biblia: «Majun ta chik jun nbʼanö chwä chë más kiʼ nkʼuʼx nnaʼ chwäch nkʼoxaj chë ri walkʼwal kʼa najin na nkismajij ri kantzij taq naʼoj» (3 Juan 4).b

Tikʼuqbʼaʼ ikʼuʼx chrij Jehová. Si najin niquʼ yejeʼ iwalkʼwal o ye kʼo chik iwalkʼwal, ma timestaj ta reʼ: ri nuʼij Jehová chiwä chë tibʼanaʼ kʼo más rqʼij chkiwäch ri costumbres chqä chwäch ri nkiquʼ ri winäq chpan ri tinamït akuchï yïx kʼo wä.

Si xa jbʼaʼ iwalkʼwal niwajoʼ yejeʼ, tiyaʼ chwäch iwan chë Jehová xttzʼët achkë xtuʼän rchë xkixurchajij taq xkixrjïx. Ma tinmaj ta taq ri winäq nkiʼij chë ri akʼalaʼ xa xuʼ yekʼatzin rchë yekichajij kiteʼ kitat taq yerijïx. Ma tchʼpü ta ikʼuʼx chqä ma tixiʼij ta iwiʼ si niquʼ chë majun ta jun xtchajin iwchë taq xkixrjïx. Jehová rbʼin chë xkixurchajij, y ryä kan nuʼän ri nuʼij (Jos. 23:14).

Naʼoj ri nuyaʼ le Biblia: «Takʼuqbʼaʼ akʼuʼx chrij Jehová rkʼë ronojel awan y ma takʼuqbʼaʼ ta akʼuʼx chrij ri ataman rït. Ronojel mul taq kʼo jun xtawajoʼ xtaʼän, taquʼ rij ri nrajoʼ ryä, y ryä xtkʼüt chawäch achkë bʼey kʼo chë nakʼwaj» (Prov. 3:5, 6).

«Taq kʼa yïn kʼajol na kʼa komä, ri ya xirjïx, majun bʼëy ntzʼeton ta jun winäq ri jïk rkʼaslemal mestan qa o chë ralkʼwal ma ta jun kiway» (Sal. 37:25).

«Rma riʼ, titjaʼ kʼa iqʼij rchë nikanuj naʼäy ri Rqʼatbʼäl Tzij Dios chqä ri rchojmilal; ke riʼ xtyaʼöx pä ronojel riʼ chiwä» (Mat. 6:33).

Jehová ryaʼon jun nüm spanïk chkë ri teʼej tataʼaj, y ya riʼ kalkʼwal. Taq ri teʼej tataʼaj nkiʼän ri samaj yaʼon qa pa kiqʼaʼ, ryeʼ nkiʼän chë Jehová kiʼ rkʼuʼx nuʼän, rma nkiyaʼ chkë kalkʼwal jontir ri nkʼatzin chkë, yekitoʼ taq kʼo nbʼanö chkë chë yebʼison chqä yekitoʼ rchë jnan nuʼän kiwäch rkʼë Dios; nkijäm kiwäch rchë nkitzʼët na jaruʼ kalkʼwal xkejeʼ chqä nkiyaʼ más rqʼij ri nrajoʼ Jehová chwäch kicostumbres o kicultura. Ke riʼ rbʼanik nkikʼüt chë yekitzʼët kalkʼwal achiʼel ta «jun spanïk ri ryaʼon qa Jehová chkë».