¿Achkë ntel chë tzij nqqasäx pa yaʼ y achkë rma kan kowan rqʼij nqaʼän riʼ?

1. ¿Achkë rma qataman chë ri nqqasäx pa yaʼ kan kowan rqʼij chpan le Biblia?

TAQ nqatzʼët chë kʼo jun nqasäx pa yaʼ, röj kan kiʼ qakʼuʼx nqanaʼ. Ke riʼ chqä xkinaʼ ri naʼäy taq cristianos taq ye kʼïy winäq xeqasäx pa yaʼ pa Pentecostés rchë ri jnaʼ 33. Chpan ri jnaʼ riʼ, ri apóstol Pedro xuʼij chë kan kowan rqʼij yaqasäx pa yaʼ (Hech. 2:38, 40, 41). Taq xqʼax ri tiempo, ri apóstol Pablo xuʼij chë ri bautismo ya riʼ jun chkë ri nqatamaj naʼäy chrij Cristo (Heb. 6:1, 2). Rkʼë jbʼaʼ qataman chik chë jun cristiano nkʼatzin nqasäx pa yaʼ, ye kʼa ma tqamestaj ta chë ri yaqasäx pa yaʼ ya riʼ jun chkë ri naʼoj nukʼüt le Biblia ri kan kowan rqʼij. Rma riʼ nkʼatzin nqʼax chqawäch achkë ntel chë tzij.

2. ¿Achkë rma nkʼatzin nqʼax chqawäch chë kan kʼo rqʼij nqqasäx pa yaʼ?

² Tqayaʼ jun ejemplo rchë nqʼax chqawäch achkë rma kan kʼo rqʼij nqqasäx pa yaʼ. Ya reʼ kan jontir nkʼatzin nqʼax chqawäch, tapeʼ qakʼwan chik kʼïy jnaʼ yojqasan pa yaʼ o najin nqaʼän jontir ri najowatäj rchë nqaʼän riʼ. Tqabʼanaʼ che rä chë jun winäq nrajoʼ nuyäk jun jay. Rchë kuw npaʼeʼ ri jay riʼ, ryä kan kuw nkʼatzin nuʼän qa che rä rxeʼ. Ke riʼ chqä röj, si nqajoʼ nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij Jehová, nkʼatzin nqʼax chqawäch ri naʼoj ye kʼo chpan le Biblia ri ye achiʼel ta rxeʼel jontir ri nqanmaj, achiʼel ri bautismo. Rma riʼ chpan re tjonïk reʼ xtqtzjon chkij re preguntas reʼ: ¿achkë ntel chë tzij nqqasäx pa yaʼ?, ¿achkë rbʼanik nbʼan che rä, y achkë chik nkʼaj nkʼatzin nbʼan? y ¿achkë rma nqqasäx pa yaʼ pa rbʼiʼ Dios, ri Qatat kʼo chkaj, pa rbʼiʼ Rkʼajol Dios chqä pa rbʼiʼ ri loqʼoläj rchqʼaʼ Dios?

¿ACHKË NTEL CHË TZIJ Y ACHKË RMA KAN KʼO RQʼIJ?

3. ¿Achkë nqakʼüt taq nqqasäx pa yaʼ?

³ Taq nqqasäx pa yaʼ, nqakʼüt chkiwäch nkʼaj chik chë 1) qanman chik ri xkʼut chqawäch chrij Jehová chqä chrij Jesús, 2) qatzolin chik qiʼ che rä qamak, 3) qajalon chik ri nkʼatzin pa qakʼaslemal rchë nqayaʼ rqʼij Jehová, 4) qʼaxnäq chik chqawäch chë Dios najin nuksaj Jesús rchë nqrköl y 5) qabʼin chik che rä Jehová pa jun oración chë xtqaʼän ri nrajoʼ ryä chqä chë jnan xtqaʼän riʼ kikʼë qachʼalal. Taq qabʼin chik ya riʼ che rä Jehová chqä nqqasäx pa yaʼ, achiʼel ta nqachäp äl jun bʼey ri nqrkʼwaj chpan ri kʼaslemal ri majun bʼëy xtkʼis ta.

4. ¿Achkë ntel chë tzij taq njuʼüx jontir qachʼakul pa yaʼ chqä nqesäx pä? (Tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

⁴ Taq nqbʼan bautizar, röj njuʼüx jontir qachʼakul pa yaʼ,a y chrij riʼ nqesäx pä. Le Biblia nujnamaj ya riʼ rkʼë taq jun winäq nkäm, nmuq y chrij riʼ nkʼasöx pä chik (tajnamaj rkʼë Colosenses 2:12). Reʼ ntel chë tzij chë taq nqqasäx pa yaʼ, nqakʼüt achkë qajalon chik pa qakʼaslemal. Ri njuʼüx jontir qachʼakul pa yaʼ nukʼambʼej tzij chë xqayaʼ yän qa rbʼanik kʼaslemal xqakʼwaj ojer. Y taq nqesäx pä pa yaʼ nukʼambʼej tzij chë xqachäp äl chik jun rbʼanik kʼaslemal, chqä chë ri xtjeʼ más rqʼij chqawäch komä ya riʼ nqaʼän ri nrajoʼ Dios.

5. ¿Achkë rma nqaʼij chë ri nkʼatzin nqaʼän rchë nqqasäx pa yaʼ xa jnan jbʼaʼ rkʼë ri samaj xkʼatzin xuʼän Noé rchë xuʼän ri arca? (1 Pedro 3:18-21).

⁵ (Taskʼij 1 Pedro 3:18-21). Nqkowin nqaʼij chë jontir ri nkʼatzin nqaʼän rchë nqqasäx pa yaʼ, xa achiʼel jbʼaʼ ri samaj xkʼatzin xuʼän Noé rchë xuʼän ri arca. Si rït xa kʼa riʼ jbʼaʼ xatamaj rwäch Jehová, rkʼë jbʼaʼ nanaʼ chë jontir ri nkʼatzin naʼän rchë yaqasäx pa yaʼ kan kowan kʼïy, kan achiʼel ri mamaʼ samaj xkʼatzin xuʼän Noé. Ye kʼa, ¿kʼo komä xtkʼatzin wä xtaʼän jontir riʼ? Jaʼ, kʼo. Tqaquʼ rij Noé. Rchë xkolotäj qa taq xuʼän ri mamaʼ jöbʼ, ryä xkʼatzin xuʼän ri arca kan achiʼel xuʼij Dios che rä. Y le Biblia nuʼij chë Noé «kan xuʼän jontir ri xchlaʼej Dios che rä» (Gén. 6:22). ¿Achkë rma xuʼän riʼ? Rma xkʼuqbʼaʼ rkʼuʼx chrij Jehová y rma xtoʼöx pä rma ryä. Achiʼel Noé, rït chqä yakowin naʼän jontir ri nukʼutuj Dios chawä rchë yaqasäx pa yaʼ.

6. ¿Achkë xrajoʼ xuʼij Pedro taq xuʼij «Ri bautismo […] najin yixurköl rïx»?

⁶ Chpan ri versículo 21, Pedro xtzʼibʼaj ya reʼ: «Ri bautismo […] najin yixurköl rïx». Kikʼë re tzij reʼ, ryä ma xrajoʼ ta xuʼij chë xtqkolotäj qa xa xuʼ rkʼë nqqasäx pa yaʼ. Chqä ma ntel ta chë tzij chë nuchüp jontir qamak, rma xa xuʼ rkikʼel Jesús nkowin nbʼanö riʼ (1 Juan 1:7).Ye kʼa, nkʼatzin nqqasäx pa yaʼ rma Jehová nuʼij chë ya riʼ kʼo chë nqaʼän. Ma tqamestaj ta chqä chë ri bautismo nqrtoʼ rchë nqakʼutuj jun chʼajchʼöj conciencia che rä Dios, y Jehová kan kiʼ rkʼuʼx nuyaʼ pä ri nqakʼutuj che rä. Rma rkʼaslemal xyaʼ Jesús pa kamïk, ryä nuküy qamak y, rma nuʼän riʼ, xtqkowin xtqkolotäj qa, ntel chë tzij, xtqkowin xtqïl ri kʼaslemal ri ma xtkʼis ta. Ya riʼ xrajoʼ xuʼij Pedro taq xuʼij «Ri bautismo […] najin yixurköl rïx».

¿ACHKË RBʼANIK NBʼAN CHE RÄ Y ACHKË CHIK NKʼAJ NKʼATZIN NBʼAN?

7. ¿Achkë rbʼanik nqqasäx pa yaʼ, y achkë chik nkʼaj nkʼatzin nbʼan?

⁷ ¿Achkë rbʼanik nqqasäx pa yaʼ? Le Biblia nuʼij chë taq nqbʼan bautizar, nkʼatzin njuʼüx jontir qachʼakul pa yaʼ, ye kʼa ma nuʼij ta chik achkë chik nkʼaj nkʼatzin nbʼan. Tapeʼ ke riʼ, nuyaʼ jojun naʼoj ri yojkitoʼ rchë nqatzʼët achkë chik nkʼaj nkʼatzin nbʼan taq jun winäq nqasäx pa yaʼ, achiʼel achkë tzyäq nkʼatzin nuksaj ri winäq riʼ o achkë kinaʼoj nkʼatzin nkikʼüt ri yetzʼetö rbautismo (1 Cor. 14:40; 1 Tim. 2:9). Ronojel bʼaʼ mul yë jun ukʼwäy bʼey nbʼanö bautizar kichë qachʼalal, ye kʼa ma nqaquʼ ta chë ryä kʼo más rqʼij chkiwäch nkʼaj chik (1 Cor. 1:14, 15). Jun winäq ütz nbʼan bautizar taq ye kʼo ye kʼïy winäq o taq xa jbʼaʼ ye kʼo (Hech. 8:36).

8. ¿Achkë preguntas xtbʼan chkë ri xkeqasäx pa yaʼ, y achkë rma? (Hechos 2:38-42; tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

⁸ Le Biblia nuʼij chë jontir ri cristianos nkʼatzin nqakʼüt chkiwäch nkʼaj chik chë qakʼuqbʼan qakʼuʼx chrij Dios, rchë ke riʼ xtqkolotäj (Rom. 10:9, 10; tatzʼetaʼ ri nota de estudio «declaras públicamente»). Jun rbʼanik nqaʼän riʼ, ya riʼ taq nqqasäx pa yaʼ y, achiʼel xqatzʼët qa, ya riʼ chqä xtbʼanö chë xtqkolotäj. Ri yeqasäx pa yaʼ nbʼan kaʼiʼ preguntas chkë rchë nkikʼüt chë kikʼuqbʼan kikʼuʼx chrij Dios. Ri naʼäy ya riʼ «¿Xatzolij yän awiʼ che rä amak, ajachon chik awiʼ pa rqʼaʼ Jehová y anman chik chë Jesús ya riʼ xtksaj Dios rchë xtqrköl?». Re pregunta reʼ ntzjon chrij jontir ri rbʼanon chik ri winäq rchë nqasäx pa yaʼ, y ya reʼ xa jnan jbʼaʼ rkʼë ri xuʼij Pedro pa Pentecostés. Ri rkaʼn ya riʼ «¿Nqʼax chawäch chë taq xkaqasäx pa yaʼ xtakʼüt chkiwäch nkʼaj chik chë rït yït testigo de Jehová chqä chë xkatok pa rtinamit Dios?». Re pregunta reʼ nunataj chqë chë, rchë nqaʼän ri xqatzüj che rä Jehová taq xqajäch qiʼ pa rqʼaʼ, nkʼatzin nqanmaj ri nuʼij pä rtinamit chqë chqä jnan kikʼë qachʼalal nqayaʼ rqʼij ryä, achiʼel xkiʼän ri cristianos pa naʼäy siglo (taskʼij Hechos 2:38-42). Ri achkë xtkiʼij «jaʼ» chkë re kaʼiʼ preguntas reʼ, xkeqasäx pa yaʼ.

9. ¿Achkë nkʼatzin nqaʼän jontir rchë ütz nqtzʼet rma Dios?

⁹ Taq rït majanä natamaj rwäch Jehová, rkʼë jbʼaʼ ma xakʼwaj ta jun itzel kʼaslemal o ma xaʼän ta jun nüm mak. O rkʼë jbʼaʼ ateʼ atat ye Testigos y xatkitoʼ rchë xawajoʼ Jehová. Si ke riʼ, ¿nkʼatzin komä natzolij awiʼ che rä amak chqä yaqasäx pa yaʼ rchë ütz yatzʼet rma Dios? Jaʼ, nkʼatzin. Tnatäj chqë chë taq nqaläx, röj ya kʼo qa chik mak chqij, y ya riʼ nbʼanö chqë chë ma jnan ta nuʼän qawäch rkʼë Dios (Sal. 51:5). Ye kʼa taq nqatamaj rwäch Jehová, nqayaʼ chqawäch nqaʼän ri nrajoʼ ryä y ma yë ta chik ri nqajoʼ röj. Taq nqaʼän riʼ, nqayaʼ qa rbʼanik kʼaslemal xqakʼwaj ojer y nqachäp äl jun rbʼanik kʼaslemal ri nqä chwäch Dios. Chrij riʼ nqqasäx pa yaʼ (Hech. 3:19).

10. ¿Achkë kʼo chë naʼän rït si xaʼän yän bautizar awiʼ pa jun chik religión?

¹⁰ ¿Y si rït xaʼän yän bautizar awiʼ pa jun chik religión? Tapeʼ ke riʼ, nkʼatzin yaqasäx pa yaʼ rchë yatok testigo de Jehová. ¿Achkë rma? Rma taq rït xabʼan bautizar, ma ataman ta na más chrij Jehová chqä chrij Jesús. Y, tapeʼ xaʼän jun oración rchë xajäch awiʼ pa rqʼaʼ Dios chqä xaʼij che rä chë xtaʼän ri nrajoʼ ryä, chpan ri tiempo riʼ ma qʼaxnäq ta na chawäch achkë nrajoʼ ryä rchë naʼän. Tqatzʼetaʼ ri xbʼanatäj pa naʼäy siglo. Taq ri apóstol Pablo xapon Éfeso chqä xerïl jojun achiʼaʼ ri yeqasan chik pa yaʼ —ye kʼa ma kitaman ta na chrij Jesús—, ryä xertoʼ rchë xqʼax chkiwäch chë nkʼatzin yeqasäx chik jmul pa yaʼ (Hech. 19:1-5).b Ke riʼ chqä komä, rchë Jehová ütz nutzʼët taq jun winäq nqasäx pa yaʼ, ri winäq riʼ kʼo chë nutamaj jontir chrij ri nrajoʼ Dios rchë nuʼän.

«PA RBʼIʼ RI NTATAʼ, PA NBʼIʼ RÏN, RI RKʼAJOL DIOS, CHQÄ PA RBʼIʼ RI LOQʼOLÄJ RCHQʼAʼ DIOS»

11. ¿Achkë ntel chë tzij nqqasäx pa yaʼ pa rbʼiʼ Dios, ri Rtat Jesús, pa rbʼiʼ Rkʼajol Dios chqä pa rbʼiʼ ri loqʼoläj rchqʼaʼ Dios? (Mateo 28:18-20).

¹¹ Jesús xuʼij chë ri nkajoʼ yeʼok rtzeqelbʼëy, nkʼatzin yeqasäx pa yaʼ pa rbʼiʼ Rtat, pa rbʼiʼ Rkʼajol Dios chqä pa rbʼiʼ ri loqʼoläj rchqʼaʼ Dios (taskʼij Mateo 28:18-20). ¿Achkë xrajoʼ xuʼij ryä? Pa Biblia, ri tzij «rbʼiʼ», kʼïy mul ntzjon chrij rnaʼoj jun winäq, ye kʼa ntzjon chqä chrij ri samaj o ri uchqʼaʼ kʼo pa rqʼaʼ ri winäq riʼ. Reʼ ntel chë tzij chë, taq kʼo jun nqaʼän «pa rbʼiʼ» jun winäq o «pa rbʼiʼ» xa bʼa achkë chik jun, najin nqakʼüt chë nqʼax chqawäch ri uchqʼaʼ kʼo pa rqʼaʼ (tajnamaj rkʼë Mateo 10:41; tatzʼetaʼ ri nota de estudio «porque es profeta»). Tqatzʼetaʼ komä achkë rbʼanik nqakʼüt chë nqʼax chqawäch ri samaj chqä ri uchqʼaʼ kʼo pa rqʼaʼ Dios chqä pa rqʼaʼ Rkʼajol. Chqä tqatzʼetaʼ achkë samaj nuʼän ri loqʼoläj rchqʼaʼ Dios.

12. ¿Achkë ntel chë tzij nqqasäx pa yaʼ pa rbʼiʼ Dios, ri Rtat Jesús? (Apocalipsis 4:11; tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

¹² Pa rbʼiʼ Dios, ri Rtat Jesús. Reʼ ntel chë tzij chë nqʼax chqawäch chë Jehová ya riʼ Qatat kʼo chkaj, ye ryä xyaʼö qakʼaslemal, kʼo ronojel uchqʼaʼ pa rqʼaʼ chqä yë ryä xbʼanö jontir (taskʼij Apocalipsis 4:11). Chqä nqʼax chqawäch chë ryä nukʼoxaj qaʼoración y nqaksaj rbʼiʼ taq nqchʼö rkʼë o taq nqatzjoj chrij ryä chkë nkʼaj chik, ye kʼa ma nqaqasaj ta rqʼij taq nqaʼän riʼ (Sal. 65:2). Pero kʼo chik jun nkʼatzin nqʼax chqawäch. Ri xekʼoxan rchë Pedro pa Pentecostés ya kitaman wä chik chrij Jehová, ye kʼa xkʼatzin xqʼax chkiwäch chë ryä najin nuksaj Jesús rchë nqrköl (Rom. 5:8).

13. ¿Achkë ntel chë tzij nqqasäx pa yaʼ pa rbʼiʼ Rkʼajol Dios? (Tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

¹³ Pa rbʼiʼ Rkʼajol Dios. Reʼ ntel chë tzij chë nqʼax chqawäch chë Jesús ya riʼ Rkʼajol Dios chqä chë yë ryä «ri bʼey», ntel chë tzij chë rma ryä röj nqkowin nq·ok ramigos Jehová (Juan 14:6). Chqä nqʼax chqawäch chë yë ryä xkolö qchë, rma xyaʼ riʼ pa kamïk rchë nqkowin nqïl ri kʼaslemal ri ma nkʼis ta. Ri nqatamaj riʼ nqrtoʼ rchë ronojel qʼij nqakʼän qanaʼoj chrij Jesús y ma xa xuʼ ta taq nqqasäx pa yaʼ (1 Juan 2:6). Rma riʼ achiʼel Jesús, röj chqä nqayaʼ qan chrij rtzjoxik le Biblia y ma nqayaʼ ta qʼij chë kʼo jun nqʼatö qchë (Luc. 4:43). Chqä qayaʼon chwäch qan nqaköchʼ ri kʼayewal nyaʼöx pa qawiʼ rma ma nqajoʼ ta nqaqʼäj rtzij Dios (2 Tim. 3:12). Y qʼaxnäq chqawäch chë Jesús ya riʼ «ri jolomäj pa rwiʼ ri congregación», rma riʼ nqanmaj kitzij ri yerchaʼon ryä rchë nkikʼwaj qabʼey chqä yojkichajij (Efes. 4:8, 11, 12; 5:23).

14. a) ¿Achkë ntel chë tzij nqqasäx pa yaʼ pa rbʼiʼ ri loqʼoläj rchqʼaʼ Dios? (Tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl). b) ¿Achkë chik nkʼaj bautismos nkïl ri yechaʼon rchë yebʼä chkaj? (Tatzʼetaʼ ri recuadro «Nkʼaj chik bautismos nkïl ri yechaʼon rchë yebʼä chkaj»).

¹⁴ Pa rbʼiʼ ri loqʼoläj rchqʼaʼ Dios. Reʼ ntel chë tzij chë nqanmaj chë ri loqʼoläj rchqʼaʼ Dios majun winäq ta nixta kʼo chpan ri trinidad. Röj nqʼax chqawäch chë re uchqʼaʼ reʼ xkʼwaj kibʼey ri profetas ojer chqä xertoʼ ri achiʼaʼ ri xkitzʼibʼaj qa rnaʼoj Dios pa Biblia, rma riʼ ronojel qʼij nqaskʼij qaBiblia chqä nqasmajij ri nqatamaj qa (2 Ped. 1:20, 21). Chqä nqatäj qaqʼij rchë ma nqmakun ta, rma qataman chë rkʼë jbʼaʼ ya riʼ xtbʼanö chë Dios ma xtyaʼ ta pä chik rchqʼaʼ chqë o chë ri uchqʼaʼ riʼ ma xtsamäj ta chik pa congregación (Efes. 4:30).

15. ¿Achkë kʼo chë nqayaʼ chqawäch nqaʼän?

¹⁵ Si rït yït qasan chik pa yaʼ, majun bʼëy tamestaj ta achkë rma kan kowan rqʼij ri bautismo.c Chqä tatjaʼ aqʼij rchë naʼän ri xatzüj che rä Jehová taq xajäch awiʼ pa rqʼaʼ chqä xaqasäx pa yaʼ. Ye kʼa, ¿y si rït majanä yaqasäx pa yaʼ? ¿Kʼo komä jun najin nqʼatö awchë? Chpan ri jun chik tjonïk xtqatzʼët achkë más nkʼatzin naʼän rchë yaqasäx pa yaʼ.