Kana tɔw ka latigɛliw sɔsɔ

1-2. Mun de bɛ se k’a to tuma dɔw la, an ka latigɛliw ni an balima krecɛn tɔw taw tɛ kɛ kelen ye?

YALA dɔ delila k’i jalaki i ka latigɛliw kosɔn wa? Yala e fana delila k’i balima krecɛn dɔ jalaki a ka latigɛliw kosɔn wa? Siga t’a la ko, an caman ka jaabi bɛna kɛ ɔwɔ ye o ɲininkali fila ko la.

² Nka, hali ni tuma dɔw la, an ka latigɛliw ni an balima krecɛn tɔw taw tɛ kelen ye, o man kan ka bali an na. Mun na? Ka d’a kan, an tɛ mɔgɔ sugu kelenw ye. An ka ko yecogo tɛ kelen ye fana. An ka laadaw, an lamɔna denbaya minnu kɔnɔ ani ko minnu y’an sɔrɔ an ka ɲɛnamaya kɔnɔ, olu bɛɛ de bɛ se k’a to an ni tɔw tɛ kow ye cogoya kelen na. Nka hali ni an hakilinataw tɛ kelen ye, bɛn ni kelenya min bɛ jɛkulu kɔnɔ, an man kan ka sɔn fosi ka o tiɲɛ.—Efe. 4:3.

3. Mun de bɛ se k’an bila k’an balima krecɛn jalaki a ka latigɛliw kosɔn?

³ Ni an balima dɔ ye latigɛli dɔ kɛ min ni an ta tɛ kelen ye, a bɛ se ka kɛ ko an b’an seko bɛɛ kɛ walisa k’a tigi bila a k’a hakilinata yɛlɛma walima k’a fɔ tɔw ye ko, anw bolo, a ma latigɛli ɲuman kɛ. A bɛ se ka kɛ ko an b’o kɛ ka d’a kan an b’a fɛ k’a tigi dɛmɛ. An b’an balimaw kanu wa an bɛ ko ɲuman de ŋaniya u ye (Nt. 17:17). O la, an t’a fɛ u ka latigɛli si kɛ min bɛ se ka kɔlɔlɔ lase u ma walima k’u ni Ala cɛ janya.

4-5. An ka kan ka mun de kɛ ni an balima krecɛn dɔ ye latigɛli dɔ kɛ min ma bɛn anw hakilinata ma?

⁴ Ni balima dɔ ka latigɛli man di an ye ka d’a kan a ka o latigɛli bɛ k’an jɔrɔ, yala an bɛ se k’o fɔ a ye wa? A bɛ se ka kɛ ko ɔwɔ walima ayi. Misali la, ni an y’a mɛn ko balima dɔ b’a fɛ ka fɛn dɔ kɛ min bɛ Bibulu sariya dɔ sɔsɔ, o balima kanuya kosɔn, an ka kan k’a ɲini k’a dɛmɛ walisa a k’o hakilina bila (Nt. 27:​5, 6) Nka, ni balima dɔ ye latigɛli dɔ kɛ min ni anw miirinata tɛ kelen ye k’a sɔrɔ a ma Bibulu sariya dɔ sɔsɔ, an ka kan ka mun de kɛ? An ka barokun tɛmɛsira b’an dɛmɛ k’o dɔn. O tɛmɛsira b’a jira an na ko an ni minnu ka ko yecogo tɛ kelen ye, an man kan ka kiri tigɛ olu kan.—Rom. 14:1.

⁵ O bɛɛ n’a ta, a bɛ se ka gɛlɛya an ma ka sɔn an balimaw ka latigɛliw ma. Nka, nin barokun in kɔnɔ, an bɛna a ye kun min na an ka kan ka sɔn tɔw ka latigɛliw ma ani an bɛ se k’o kɛ cogo min na. Nka, an bɛ se k’an balimaw jalaki u ka latigɛliw la ko minnu na, hali ni an b’a dɔn ko yamaruya bɛ bɛɛ bolo ka latigɛli kɛ u yɛrɛw ye o kow kan, an ka fɔlɔ ka kuma olu dɔw kan.

AN BƐ TO KA TƆW JALAKI LATIGƐLI SUGU JUMƐNW DE KO LA?

6-7. Ko minnu na an bɛ se k’an balimaw jalaki, olu dɔw lakali.

⁶ Ikomi an tun y’a fɔ cogo min na, a bɛ se ka kɛ ko an lamɔna cogo min na ani ko minnu y’an sɔrɔ an ka ɲɛnama kɔnɔ, olu b’a to an nɔrɔlen bɛ to hakilina sugu dɔw la wa an t’a fɛ ka olu bila. A bɛ se ka kɛ an kɔnɔ yɛrɛ ko tɔw fana bɛ miiri o cogo kelen de la k’a sɔrɔ o tɛ. An ka kuma ko damadɔw kan. Ko fɔlɔ: Sani a ka tiɲɛ dɔn, balimakɛ dɔ tun bɛ a fa fɛ yen min tun ye dɔlɔtɔ ye. Ɲɛnajɛ dɔ sen fɛ, a ye balima dɔw ye u bɛ ka dɔlɔ min. O ma diya a ye fewu. O la, a y’a fɔ o balimaw ye ko, u bɛ ka min kɛ, o man ɲi. Ko filanan: Bana juguba dɔ tun bɛ balimamuso dɔ la, nka a labanna ka kɛnɛya. O kɔ, a y’a mɛn ko o bana ɲɔgɔn de bɛ balimamuso dɔ la. Ikomi a tun b’a fɛ ka o balimamuso dɛmɛ, a tun bɛ kuma o fɛ tuma bɛɛ walisa fura min ye ale dɛmɛ ka kɛnɛya, a ka sɔn ka o fura ta. A bɛ se ka kɛ ko a b’i banban a kan ko, a ka to ka dumuni sugu dɔ kɛ walima a ka fura sugu dɔ ta, a jiri bululama walima a suguya wɛrɛ. Ko sabanan: Balimakɛ dɔ tun bɛ diinɛ wɛrɛ la. A tun bɛ ko minnu kɛ k’a to o diinɛ la, o kow man di a ye fewu sisan. A kɛlen k’a mɛn ko balima dɔ sɔnna ka don egilisi dɔ kɔnɔ su don dɔ sen fɛ, o digira a la kosɛbɛ.a

⁷ An ka ko damadɔ wɛrɛw jateminɛ. Ko naaninan: A bɛ se ka kɛ ko balimakɛ dɔ lamɔna waati min na, mɔgɔ fanba tun b’a miiri ko, a bɛnnen tɛ bonbonsi ka kɛ cɛw la walima musow ka pantalon don ka taa lajɛ walima waajuli la. Hali ni a b’a dɔn ko kɔsa in na, an ka jɛkuluba ye yɛlɛma don o kow la, a bɛ se ka kɛ ko a b’i sinsin a kan ko, bonbonsi man kan ka kɛ balimakɛw la ani ko balimamusow ka kan ka rɔbu de don n’u bɛ taa lajɛw la ani waajuli la. Ko duurunan: Diinɛ maakɔrɔ dɔ, bɛ balimakɛ dɔ dɔn min ye kalan walima fɔrmasiyɔn dɔ kɛ lise kɔfɛ wa a labanna ka tiɲɛ sira bila. A bɛ balimakɛ kamalenin dɔ dɔn min b’a fɛ ka kalan walima fɔrmasiyɔn dɔ kɛ lise kɔfɛ. Ikomi a jɔrɔlen don o balimakɛ kamalenin ko la, a bɛ ka i sinsin a kan ko o balimakɛ ni a bangebagaw ka u hakilinata falen.

8. (a) Mun de bɛ se ka bangebaga dɔ bila a ka bangebaga wɛrɛw jalaki u ka latigɛliw kosɔn? (b) N’an bɛ to ka ko jugu miiri an balimaw kan, o bɛ se ka nɔ jumɛn de bila an ka jɛkulu la?

⁸ Sisan, an ka kuma ko dɔw kan minnu ɲɛsinnen bɛ bangebagaw ma. Ko wɔɔrɔnan: E min ye bangebaga ye, a bɛ se ka kɛ ko i b’i jija ka i denw lamɔ ni “Matigi ka kololi ni a ka laadili ye.” (Efe. 6:4) Nka, i y’a kɔlɔsi ko bangebaga dɔw bɛ yen, minnu tɛ u denw bali ko caman na i ko e b’a kɛ cogo min na. Misali la, u bɛ sɔn su ka ko u denw na kɛnɛma, u ka u tulonkɛ ni jeux vidéos ye walima telefɔni ka kɛ u bolo hali n’u ye denmisɛnnin fitininw dɔrɔn de ye. A bɛ se ka kɛ ko o kosɔn, i den b’a miiri ko i bɛ k’a koron ko jugu ani k’i ɲininka: “Mun na i tɛ kow kɛ iko bangebaga tɔw?” O bɛ se k’a to i ka bangebaga tɔw jalaki u ka latigɛliw kosɔn. Tiɲɛ la, ni tɔw ka latigɛliw ni an taw tɛ kelen ye, o bɛ se ka na ni ɲɔgɔn faamuya baliya ye. Misali la, u bɛ sɔn k’u ka wari don fɛn sugu minnu na, u ka dugutagaw ani u bɛ sɔn k’u yɛrɛ ɲɛnajɛ ni fɛn minnu ye, olu bɛɛ bɛ se ka kɛ sababu ye i k’u jalaki. Nka, an man kan ka sɔn a ma cogoya si la, an hakilinata k’a to an ka an balimaw jalaki ani bɛn min bɛ jɛkulu kɔnɔ ka o tiɲɛ.

9. An ka kan k’an hakili to mun de la? (Ja fana lajɛ.)

⁹ Hali ni krecɛn dɔ ka latigɛli ni dɔ wɛrɛ ta tɛ kelen ye, o kɔrɔ tɛ ko jo bɛ kelen bolo ani ko jo tɛ tɔ kelen bolo. (Rom. 14:5) Tiɲɛ don ko Bibulu bɛ a ɲini krecɛnw bɛɛ fɛ u ka kɛ ni “miirili kelen” ye, nka o kɔrɔ tɛ ko u bɛɛ ka kan ka kow kɛ cogoya kelen na. (2 Kɔr. 13:11) An bɛ latigɛli minnu kɛ an ka ɲɛnama kɔnɔ, an bɛ se k’u sanga ni an bɛ latigɛli minnu kɛ n’an bɛ ka taa yɔrɔ dɔ la. Sira caman bɛ se k’an lase an taayɔrɔ la. Sira min bɛ bɛn an ma ani min ka di an ye, an bɛ o de sugandi. O cogo kelen na, an bɛ latigɛli minnu kɛ kow kan, olu tɛ kelen ye, nka an bɛɛ ka kuntilenna ye kelen de ye: an bɛɛ b’a fɛ ka kodiya Jehova ye. O de kosɔn, an man kan ka mɔgɔ si jalaki a ka latigɛliw ko la.—Mat. 7:1; 1 Tes. 4:11.

TƆW BƐ LATIGƐLI MINNU KƐ, MUN NA AN KA KAN KA SƆN OLU MA?

10. Ka kɛɲɛ ni Yakuba 4:12 ye, yamaruya jumɛn ma di an ma ani mun na?

¹⁰ Bibulu bɛ kun caman de di an ma minnu ka kan k’a to an ka sɔn tɔw ka latigɛliw ma. An ka o dɔw lajɛ ɲɔgɔn fɛ. Ala bɛ se di bɛɛ ma u ka latigɛliw kɛ u yɛrɛw ye ko minnu kan, yamaruya ma di an si ma, an ka kiri tigɛ u kan u ka latigɛliw kosɔn (Yakuba 4:12 kalan). Jehova kelenpe de ye sariya dibaga ani kiritigɛla ye. Ale kelenpe de ka kan ka sariya sigi an kunna. O la, an balimaw ka kan ka u ka koɲɛw jate Ala de ɲɛkɔrɔ, anw ɲɛkɔrɔ la tɛ (Rom. 14:10). Jo si tɛ an bolo ka kiri tigɛ tɔw kan ka kɛɲɛ ni an ka kow yecogo yeb.

11. An bɛ se ka mun de kɛ walisa bɛn ka to jɛkulu kɔnɔ? (Ja fana lajɛ.)

¹¹ Jehova bɛ min ɲini a batobaaw fɛ, o ye ko bɛn ka kɛ u ni ɲɔgɔn cɛ, a m’a ɲini u fɛ u miiri cogo ka kɛ kelen ye fɛn bɛɛ ko la. Ka fɛn suguya caman ye ani ka mɔgɔ suguya caman ye, o ka di Jehova ye. An bɛ o de ye a ka danfɛnw fɛ. Misali la, jiribulu si ni jiribulu wɛrɛ tɛ kelen ye. O cogo kelen na, an ka ca ni hadamaden miliyari segin ye dugukolo kan, nka an si ni si tɛ kelen ye wa an si jogow tɛ kelen ye. Jehova y’an da cogoya la walisa an si kana kɛ kelen ye. A ma an da walisa an ka kɛ an mɔgɔɲɔgɔn dɔ bɔɲɔgɔn ye tigitigi. O bɛɛ n’a ta, a b’a fɛ bɛn ka kɛ an ni ɲɔgɔn cɛ. O la, danfara minnu b’an ni ɲɔgɔn cɛ, an t’a to o ka na ni farali ye an ni ɲɔgɔn cɛ. An bɛ an seko bɛɛ de kɛ walisa bɛn ka to an ni ɲɔgɔn cɛ. Min nafa ka bon an bolo o ye ko kelenya ka kɛ an ka jɛkulu kɔnɔ. Nafa b’o de la ka tɛmɛ kow ka kɛ ka kɛɲɛ ni anw hakilinata ye.—Rom. 14:19.

AN BE SE K’A JIRA COGO DI KO AN BƐ SƆN TƆW KA LATIGƐLIW MA?

12-13. I ka kan k’i hakili to mun de la, n’a b’i kɔnɔ ko dɔ “minɛna hakɛma ko kɛli la”? (Gal. 6:1; yɔrɔ koorilen min tɔgɔ ye ko “Ni i krecɛn ɲɔgɔn ye latigɛli kɛ min n’i ta tɛ kelen ye”, o fana lajɛ.)

¹² Ni tɔw ye latigɛli kɛ kow kan, yamaruya bɛ bɛɛ bolo ka latigɛli kɛ ko minnu kan, i ka kan ka mun de kɛ? I bɛ se k’i yɛrɛ ɲininka ko yala “a tigi minɛna hakɛma ko kɛli la” wa, walima a ka latigɛli ni an ta tɛ kelen ye dɔrɔn de wa? N’a y’a sɔrɔ a tigi ye hakɛma ko de kɛ walima a ye Bibulu sariyakolo dɔ sɔsɔ, i yɛrɛ ɲininka ni e de ka kan k’a tigi dɛmɛ walima ni balima wɛrɛ bɛ yen min bɛ se k’a dɛmɛ ka tɛmɛ e kan. N’a y’a sɔrɔ i bɛ se k’a tigi laadi, o kɛ ni majigilenya ye (Galasikaw 6:1 kalan). Tuma caman na, i bɛna a ye ko a tigi ma ko jugu si kɛ. A ka latigɛli n’i ta tɛ kelen ye dɔrɔn de. N’o don, kana sigasiga i balima la. Kana a jalaki a ka latigɛliw kosɔn. Sɔn a ma ko yamaruya b’a bolo ka latigɛli kɛ a yɛrɛ ye.—Rom. 14:​2-4.

¹³ An ka misali dɔ ta: N’i ni teri dɔ taara ɲɔgɔn fɛ rɛstoran na, yala i bɛna a diyagoya walisa e ye dumuni min san, ale fana ka o ɲɔgɔn de san wa? Ayi, i tɛna o kɛ. I bɛna a to yen walisa dumuni sugu min ka di a ye, a ka o sugandi. A bɛna dumuni sugu min dun, hali ni o man di i ye, o tɛna fosi tiɲɛ i ye. E fana bɛna i diyanye dumuni de sugandi ani k’o dun. Wa n’a y’a sɔrɔ e de tun bɛ i teri nɔ na, siga t’a la ko a tɛna diya i ye i teri ka i ka dumuni sugandi ka kɛɲɛ ni ale diyanye ta ye. O cogo kelen na, an b’a jira ko an bɛ bonya da tɔw kan ni an tɛ u diyagoya u k’u ka latigɛliw kɛ ka kɛɲɛ ni anw hakilinata ye.

14. An bɛ se ka mun de kɛ walisa bɛn ka to jɛkulu kɔnɔ n’an ka kan ka latigɛli kɛ ko dɔ kan yamaruya bɛ an bolo ka latigɛli kɛ an yɛrɛw ye ko min kan? (1 Kɔrɛntekaw 8:​12, 13)

¹⁴ An ka kan k’an janto mun de la an kɛtɔ ka latigɛliw kɛ kow kan, yamaruya bɛ bɛɛ bolo ka latigɛli kɛ ko minnu kan? N’i b’i jija walisa i ka latigɛliw kana i balimaw dusu tiɲɛ, i b’a jira ko i b’a fɛ bɛn ka sabati jɛkulu kɔnɔ (1 Kɔrɛntekaw 8:​12, 13 kalan). A bɛ se ka kɛ ko i b’a dɔn tigitigi ko, tuma dɔw la, i b’a fɛ ka latigɛli min kɛ, o ‘dagalen bɛ i ye’ ani ko, ko jugu si tɛ o ko kɛli la. Nka, ni o ko kɛli bɛna an balima dɔ dusu tiɲɛ, yala “nafa”c bɛ o ko kɛli la wa? (1 Kɔr. 10:​23, 24). N’o don, kana i sinsin i yɛrɛ hakilinata kan. I bɛ se k’a latigɛ ka i hakilinata bila kɛrɛ fɛ (Rom. 15:1). A bɛ se ka kɛ ko i b’a fɔ i kɔnɔ ko: O tuma la, yamaruya bɛ bɛɛ bolo ka latigɛli kɛ u yɛrɛw ye ko minnu kan, yala a tun ma fɔ yan ko bɛɛ ka kan ka sɔn an ka o latigɛliw ma wa? Ɔwɔ. U ka kan ka sɔn o latigɛliw ma, iko anw fana ka kan ka sɔn u taw ma cogo min na. O bɛɛ n’a ta, laadilikan min bɛ sɔrɔ Romɛkaw 12:18 kɔnɔ, an bɛɛ ka kan k’an hakili to o la. A fɔlen bɛ yen ko: “Aw yɛrɛw ta fan fɛ, hɛrɛ ka to aw ni mɔgɔw bɛɛ cɛ.” O de kosɔn, an b’an jija walisa hɛrɛ ka to an ni mɔgɔw bɛɛ cɛ. An tɛ sɔn k’u dusu tiɲɛ fu.

15. Diinɛ maakɔrɔw bɛ se ka mun de kɛ walisa bɛn ka sabati jɛkulu kɔnɔ? (1 Kɔrɛntekaw 4:6)

¹⁵ Diinɛ maakɔrɔw fana b’a jira ko u bɛ sɔn tɔw ka latigɛliw ma. Diinɛ maakɔrɔw b’u seko bɛɛ kɛ walisa bɛn ka to jɛkulu kɔnɔ n’u tɛ sariya sigi u balimaw kunna ka kɛɲɛ n’u yɛrɛw hakilinata ye. “Fɛn minnu sɛbɛnna Kitabu la, [u tɛ] tɛmɛn olu kan.” (1 Kɔrɛntekaw 4:6 kalan). Laadilikan minnu sinsinnen bɛ Bibulu kan, minnu bɛ sɔrɔ an ka sɛbɛnw kɔnɔ, u tɛ dɔ fara olu fana kan u kɛtɔ ka tɔw laadi. Ka fara o kan, ni u balima dɔ ye dɛmɛ ɲini u fɛ, diinɛ maakɔrɔw bɛ u janto u yɛrɛw la walisa u kana o tigi laadi ka kɛɲɛ ni u yɛrɛw ka dɔnniya ye. U b’u ka laadilikanw bɛɛ sinsin Ala ka kuma de kan.—Esa. 48:​17, 18.

16. Diinɛ maakɔrɔw mana fara ɲɔgɔn kan walisa ka latigɛli kɛ ko dɔ kan, diinɛ maakɔrɔ tɔw bɛ se k’a jira cogo di k’u sɔnna o latigɛli ma?

¹⁶ Jɛkulu diinɛ maakɔrɔw mana fara ɲɔgɔn kan ka latigɛli min kɛ, diinɛ maakɔrɔ kelen-kelen bɛɛ de b’a jira ko u sɔnna o latigɛli ma. Ni diinɛ maakɔrɔw farala ɲɔgɔn kan ka Jehova deli walisa a ka Hakili Senu di u ma fɛn dɔ ko la, ka sɛgɛsɛgɛli kɛ o ko kan, Bibulu sariya minnu bɛ kuma o ko kan, ka baara kɛ ni olu ye ani ka u ka latigɛliw kɛ ka kɛɲɛ ni olu ye, o jɛkulu diinɛ maakɔrɔ kelen-kelen bɛɛ de ka kan ka o latigɛli kɔkɔrɔdon hali n’a y’a sɔrɔ u dɔ la kelen bɛ se k’a fɔ ko tugu ma kɛ ale hakilinata kɔ (Efe 5:17). Diinɛ maakɔrɔw ka kan k’u janto u yɛrɛw la fana walisa u bɛ bilasirali minnu sɔrɔ ka bɔ Bibulu ni an ka gafew kɔnɔ, u kana dɔ fara olu kan. Misali la, ni bilasirali kɛrɛnkɛrɛnnen dira an ka gafew kɔnɔ hukumu dɔ kama, diinɛ maakɔrɔw man kan ka sɔn cogo si la, ka o bilasirali bɔ o hukumu kɔnɔ walisa ka baara kɛ ni o laadilikan ye k’u yɛrɛ hakilina kɔkɔrɔdon.

17. N’an bɛ sɔn tɔw ka latigɛliw ma, an bɛna nafa jumɛn de sɔrɔ ka bɔ o la?

¹⁷ Iko an y’a kalan barokun in kɔnɔ cogo min na, an si ni si tɛ kelen ye. An bɛɛ ni an hakilinata ni an diyanye ko don. Nka danfara ka kɛ an ni ɲɔgɔn cɛ, o tɛ kojugu ye. Ikomi an bɔyɔrɔw tɛ kelen ye ani an jogow tɛ kelen ye, o b’a to jɛkulu bɛ kɛ yɔrɔ duman ye bɛɛ bɛ nisɔndiya sɔrɔ yɔrɔ min na. O de kosɔn, danfara minnu bɛ an ni ɲɔgɔn cɛ, sani an ka to olu k’an fara, an bɛ ko bɛɛ kɛ walisa bɛn ka to an ni ɲɔgɔn cɛ. An b’an janto an yɛrɛw la walisa an kana an balimaw dusu tiɲɛ. Yamaruya bɛ bɛɛ bolo ka latigɛliw kɛ ko minnu kan, ni u ye u ka latigɛli kɛ o kow kan, an bɛ sɔn u ka latigɛliw ma. N’an y’an jija ka o kɛ, an bɛna nafaba de sɔrɔ ka bɔ o la ka d’a kan, an bɛna nisɔndiya ni bɛn diyabɔ an ka jɛkulu kɔnɔ.—Zab. 133:1; Mat. 5:9.