Ala-ka-marako Cidenyabaara Kalanso Dalafɔ-seginnkanni — Watchtower BIBILIYOTƐKI INTƐRINƐTI KAN

Ala-ka-marako Cidenyabaara Kalanso Dalafɔ-seginnkanni

Ɲininkali ninnu jaabi bɛna kɛ dalafɔ ye Ala-ka-Marako Cidenyabaara kalanso ka lajɛ la, o min bɛna kɛ Feburuyekalo tile 27 dɔgɔkun kɔnɔna na, san 2006. Kalan lakɔlɔsibaga bɛna seginnkanni ɲɛminɛ sanga 30 kɔnɔ. O seginnkanni bɛna sinsin kalanw kan minnu kɛra k’a ta Zanwuyekalo tile 2 ka na a bila Feburuyekalo tile 27nan na, san 2006. [Kɔlɔsili: Ni ɲininkali dɔ kɔ fɛ, sinsin yɔrɔ ma fɔ, i wajibiyalen bɛ ka i yɛrɛ ka ɲininiw kɛ walisa ka jaabiw sɔrɔ.—École du ministère gafe mafilɛ ɲ. 36-7.]

JƐMU KƐCOGO ƝUMANW

1. Ala ka Marako kalan b’an dɛmɛ ka se ka an ka ‘tanuli sarakaw bɔ Ala ye . . . ka a tɔgɔ tanu an da la tuma bɛɛ’ sira jumɛnw fɛ? (Heb. 13:15) [be ɲ. 5 d. 3-ɲ. 6 d. 1] Ala ye fɛn min di an ma, n’o ye ka se ka kuma, an bɛ se ka baara ɲuman kɛ ni o ye cogo min na, kalanso b’o jira an na. A b’an kalan min na, o b’an dɛmɛ an ka se ko dɔw la, i n’a fɔ ka lamɛnni kɛ, ka an hakili to kow la, ka kalan kɛ, ka ɲininiw kɛ, ka se ka jateminɛ kɛ fɛnw kan, ka kow labɛn, ka baro kɛ mɔgɔw fɛ, ka ɲininkaliw jaabi ani ka an hakililaw sɛbɛn. Ikomi kalanso sinsinnen bɛ Bibulu de kan, an fana b’a dege ka miiri Ala ka miirinataw la.

2. Mun na an ka kan k’an cɛsiri ka se ka kalanjɛ jɔnjɔn kɛ? [be ɲ. 83 d. 1-5] Ka kalanjɛ jɔnjɔn kɛ, o ye Bibulu dɔnniya lakika lasecogo jujɔ ye. Ikomi an ye Jehowa Seerew ye, an bɛ o ko ta ni an sɛbɛ ye. (1 Tim. 2:4) Ikomi Ala ka Kuma ɲɛnama don, ko barika b’a la, ani ko dɔnniya nafama b’a kɔnɔ min bɛ na ni ɲɛnamaya banbali ye, an kuntilenna ka kan ka kɛ kalanjɛ kɛli ye ni an seko damajira bɛɛ ye. (Heb. 4:12; Zab. 119:140; Jer. 26:⁠2)

3. Ni an bɛ ka kuma ani ni an bɛ ka mɔgɔw kalan, mun na a nafa ka bon kosɛbɛ an ka kuma ka jɛya? [be ɲ. 86 d. 1-6] Ni an tɛ kuma ka jɛya, an bɛ kuma minnu fɔ, olu caman tɛ faamu. Ka fara o kan, ni an t’an dayɛlɛ ka kuma ka ɲɛ, walima ni an ka kuma fɔcogo jɛlen tɛ, an ka kumaw tɛna mɔgɔw bila u ka wale kɛ. (1 Kɔr. 14:8, 9) Ni an da ka teli kuma na, ni an bɛ daɲɛ caman nɔrɔ ɲɔgɔn na k’olu fɔ, ni an bɛ pan kanɲɛw kan, walima ni an tɛ daɲɛw labanw fɔ, o bɛna an ka kalan tiɲɛ k’a bali ka nɔ bɔ.

4. Mun na a nafa ka bon an ka daɲɛw fɔ ka ɲɛ, ani an ka kan ka ko jumɛnw de jateminɛ a kɔnɔ? [be ɲ. 89 d. 1-ɲ. 90 d. 3, ani sɛbɛnni minnu bɛ yɔrɔ bulama kɔnɔ, i kininbolo yanfan fɛ] Ni an bɛ daɲɛw fɔ u fɔcogo ɲuman na, an bɛ Masaya cikan min fɔ, a bɛ dɔ fara o danbe kan. O b’a to an lamɛnbagaw ka se k’u ɲɛmajɔ Bibulu ka tiɲɛkuma fɛ, an bɛ ka o minnu fɔ u ye sanni u hakili ka taa an ka filiw fan fɛ ni an bɛ daɲɛw fɔ. Ka daɲɛw fɔcogo ɲɛ ka t’a fɛ, o tɛ taa nin fɛnw kɔ: (1) ka kan mankan ɲumanw bɔ ni an bɛ daɲɛw fɔ, (2) sinsin ka kan ka fɔlɔ ka kɛ kanɲɛ min kan, k’o kɛ ka ɲɛ, ani (3) ka an ɲɛnamajɔ taamasiyɛnw fɛ minnu bɛ kanyɛlɛncogo ni a jigicogo jira an na.

5. Ni an bɛ ka baro kɛ mɔgɔw fɛ, hakilila jumɛnw bɛ yen minnu b’an dɛmɛ ka kɛ mɔgɔw ye kuma ka nɔgɔn minnu ma? [be ɲ. 94 d. 4-5, sɛbɛnni minnu bɛ yɔrɔ finman kɔnɔ i numankuru yanfan fɛ] An bɛna kɛ mɔgɔw ye kuma ka nɔgɔn minnu ma, ni an bɛ an cɛsiri ka dɔ fara an ka daɲɛ dɔnnenw kan, an kɛtɔ ka baara kɛ ni daɲɛgafe ye walisa an tɛ daɲɛ minnu dɔn ka olu kɔrɔ lajɛ. An bɛna se ka kɛ mɔgɔw ye, kuma ka nɔgɔn minnu ma ni an bɛ miiri fɔlɔ k’a sɔrɔ ka kuma. An b’a fɛ ka kuma minnu fɔ, an ka kan k’a dege ka miiri olu la k’a sɔrɔ ka kumasen dafalenw fɔ an tɛ segin minnu kan ani an tɛ jɔ, k’a sɔrɔ jɔtuma ma se.

KALANSEN FƆLƆ

6. 2 Tile Kibaru 36:17-23 b’a jira cogo di ko kirayakuma min bɛ Bibulu kɔnɔ, dannaya bɛ se ka da o kan? [si ɲ. 85 d. 35] Jeremi tun ye kuma minnu fɔ Jeremi 25:12 ani 29:10 kɔnɔ, Esdrasi ka kuma minnu bɛ 2 Tile Kibaru 36:21 kɔnɔ, o bɛ a sɛmɛntiya ko u kɛra i n’a fɔ u fɔra cogo min na. Ka fara o kan, Esdrasi ka kumaw b’a jira ko jamana lakolon tun ka kan ka to san 70 minnu kɔnɔ, olu tun bɛ daminɛ Yahutu tɔw ‘cɛli la ka taa Babilonɛ’ san 607 ‘kalo wolonwulanan na’ kristatile ɲɛ fo ka na se u seginni na u ka jamana na san 537 kritatile ɲɛ “kalo wolonwulanan na.” (2 Til. 25:25, 26; Ɛsd. 3:⁠1)

7. Ko jumɛnw de tugu-tugura ɲɔgɔn kɔ, n’olu y’a to Yahutuw sera ka segin u ka jamana na san 537 kristatile ɲɛ walisa ka Jehowa ka so jɔ kokura? [si ɲ. 85 d. 1-ɲ. 86 d. 3] Babilonɛ binna san 539 kristatile ɲɛ Jehowa ka “sagagɛnna” ni a ka “munnen” fɛ, o min tun ye Pɛrsika Sirus ye. (Esa. 44:28; 45:21) Sirus banna Babilonɛ ka politiki ma, n’o ye ko Babilonɛ tun tɛ a ka jɔnw labila abada. Sirus ye faama sɛbɛn bɔ min tun b’a to Yahutuw tun bɛ se ka segin Jerusalɛm.

8. Cogo jumɛn na Ɛsdrasi ka kitabu bɛ Jehowa tɔgɔ lafasa, k’a jira ko Ala lakika don, ani a kitabu b’an dɛmɛ cogo di fana ka an ka dannaya da a kan? [si ɲ. 87 d. 14, ɲ. 88 d. 18] Jeremi ye kirayakuma minnu fɔ k’a ɲɛsin Jerusalɛm lakolonyali ni a sigili ma kokura, Ɛsdrasi ka kitabu b’a jira kɛnɛkan ko Jehowa ka o kirayakuma fɔlen ye kuma wulibali de ye. (Jer. 29:10) A b’a jira ko Jehowa b’a ka kuma tiimɛ a waati jɔnjɔn na tigitigi. Yahutuw seginna minkɛ u ka jamana na, o ye jigiya di u ma ko a waati la tigitigi Jehowa tun bɛna a ka masakɛ kofɔlen bɔ Dawuda buruju la. (2 Sam.7:12, 13)

9. Mun na “masakɛ Artakserkses ka masaya san mugannan” nafa ka bon kosɛbɛ Bibulu ka jate la? (Neh. 2:1, 5, 6, 11, 17, 18) [si ɲ. 88 d. 2, ɲ. 89 d. 5] O san (san 455 kristatile ɲɛ) na Jerusalɛm ni a kogow tun ka kan ka jɔ, o ye waati kofɔlen ye min sirilen bɛ Masiya nali la. San dɔgɔkun biwɔɔrɔ ni kɔnɔntɔn walima san 483 tun bɛ daminɛ san 455 kristatile ɲɛ fo ka na se san 29 kristatile la, Yesu munna san min na. (Dan. 9:24-27; Luka 3:1-3, 23)

10. Nehemi ye misali ɲuman ye Ala ka baarakɛlaw bolo bi cogo jumɛn na? [si ɲ. 91 d. 16-17] Alaɲɛsiran tun bɛ jɔyɔrɔ fɔlɔ la Nehemi ka ɲɛnamaya kɔnɔna na. Jɔyɔrɔba min tun b’a bolo, a sɔnna ka o to a kɔ walisa ka tugu Ala-ka-marako nafaw nɔfɛ. (Neh. 2:17, 18) Tilenneya kama a tun tɛ siran fosi ɲɛ hali ni a tun ka kan ka gɛlɛyaw de kunbɛn minnu tun bɛ se ka bɔnɛ lase a ma. (Neh. 4:14) A ma a ka jɔyɔrɔba kɛ sababu ye walisa ka a yɛrɛ ka nafa ɲini. A tun ye jalaki bin nafolomafɛnw negetɔya kan. (Neh. 5:14) A ye baara kɛ walisa ka Jehowa batobagaw ka dannaya sinsin, ka fara o kan, ale ni Ɛsdrasi ye Ala ka Kuma kalan k’a jɛya, k’a kɔrɔ fɔ mɔgɔw ye. (Neh. 8:8, 9)

DƆGƆKUN KƆNƆ BIBULUKALAN

11. Urim ni Tumim ye fɛnw ye minnu bɛ ta walisa ka Jehowa ka jaabi sɔrɔ. Yala o fɛnw tun bɛ Yahutuw bolo minnu seginna ka bɔ jɔnya la wa? (Ɛsd. 2:61-63) Sɛbɛnniw ma fosi fɔ Urim ni Tumim ko la o waati la, ani o kɔfɛ. Yahutuw ka fɔ la, Urim ni Tumim tununna alabatoso halaki tuma na san 607 kristatile ɲɛ. [3, w06 15/1 “ La Parole de Jéhovah est vivante : Points marquants du livre d’Ezra ”; w86 15/1 ɲ. 8]

12. Mun na Yahutu minnu tun bɛ Babilonɛ, olu ma sɔn ka taa Ɛsdrasi nɔfɛ Jerusalɛm? (Ɛsd. 7:28–8:20) Ka segin Jerusalɛm, o kɔrɔ ye ka balo cogoya kura la gɛlɛyaw ni faratiw kɔnɔ. Jerusalɛm tun bɛ cogo min na o waati la, Yahutu nafolotigi minnu tun bɛ Babilɔnɛ, olu tun tɛ sama Jerusalɛm nɔfɛ bawo nafolo sɔrɔcogow tun tɛ u bolo yen. Farati minnu tun bɛ sira kan sanni u ka se Jerusalɛm, u ma o fana lajɛ ko fitinin ye. Mɔgɔ minnu tun ka kan ka segin Jerusalɛm, olu tun ka kan ka dannayaba de da Jehowa kan, ka kɛ mɔgɔw ye minnu cɛsirilen don bato lakika la, ani taali dusu tun ka kan k’a ye u la. [4, w06 15/1 “ La Parole de Jéhovah est vivante : Points marquants du livre d’Ezra ”; it-1 ɲ. 858 d. 11]

13. Cogo di kogojɔ baara bɛ se ka kɛ ni bolo kelen dɔrɔn ye? (Neh. 4:17, 18) A tun ka nɔgɔn donitalaw bolo ka se ka doni sigi u kun na ka ɲɛ walima u kamakunw kan ka ɲɛ ni u bolo kelen ye, “kɛlɛkɛ minɛn tun bɛ u bolo dɔ la.” Kogojɔla minnu tun mago bɛ u bolo fila la walisa k’u ka baara kɛ,“npan sirilen tun bɛ . . . olu tɔgɔw la.” U tun labɛnnen don kɛlɛ kama ni u juguw tun nana u kɛlɛ. [5, w06 1/2 “ La Parole de Jéhovah est vivante : Points marquants du livre de Nehémia ”; w86 15/2 ɲ. 25]

14. Ni gundo tun bɛ lɛtɛrɛw minnu kɔnɔ, tuma caman na, olu tun bɛ bila bɔrɛ kɔnɔ, ka o da sɔgɔ. Mun na Sanbalat dun ye “sɛbɛn dayɛlɛlen” ci Nehemi ma? (Neh. 6:5) I b’a sɔrɔ nkalon minnu tun bɛ a kɔnɔ, Sanbalat tun b’a fɛ mɔgɔw ka olu dɔn. Laala a tun jigi b’a la ko o bɛna Nehemi dusu bɔ fo a bɛna kogo jɔli baara dabila walisa ka taa a yɛrɛ lafasa. Walima i b’a sɔrɔ Sanbalat hakilila ye ko lɛtɛrɛ kɔnɔkumaw bɛna Yahutuw lasiran fo u bɛɛ bɛna u ka baara jɔ ɲɔgɔn fɛ. Nehemi m’a to u ka a lasiran. Ala ye baara min kalifa a ma, a tɛmɛna ni o ye. [6, w06 1/2 “ La Parole de Jéhovah est vivante : Points marquants du livre de Nehémia ”; it-2 ɲ. 129 d. 5]

15. Ikomi Yahutuw tun ye u ka kojugu daminɛ kokura, ka fara u ‘lakari’ kan, i ko a tun ye a kɛ cogo min na ni masakɛdenw ni faamadenw ye, Nehemi ye fɛɛrɛ jumɛn wɛrɛw tigɛ? (Neh. 13:25, 28) Nehemi ye “u danga,” ka segin danganinw kan minnu tun bɛ Ala ka Sariya kɔnɔ. A ye u ‘dɔw gosi,’ laala a y’a latigɛ u ka gosi ni busan ye, k’o kɛ faama ka ɲangili ye. Walisa k’a jira ko u ka jogokolonya ma bɛn ale ma, a ye ‘u dɔw kunsigi tufa.’ A ye Sarakalasebaga Kuntigi Eliyasib denkɛ gɛn ka bɔ a kɔrɔ, o min tun ye Bet–Horɔn Sanbalat denmuso furu. [8, w06 1/2 “ La Parole de Jehovah est vivante : Points marquants du livre de Nehémia ”; it-2 ɲ. 390 d. 8]