Ala-ka-marako Cidenyabaara Kalan ka Seginkanni Sɛbɛnnen
Kalan min kɛra Ala-ka-marako Cidenyabaara kalan na, k’a ta san 2002 Sɛtanburukalo tile 2 dɔgɔkun na fo Desanburukalo tile 23, o seginnkanni, gafew datugulen. A’ ye ɲininkaliw jaabiw di aw se la, u danma sɛbɛnfura kan.
[Kɔlɔsili: Seginnkanni senfɛ, a’ ye baara kɛ ni Bibulu dama ye. Seereya dilenw dabɔkun ye ka ɲininiw nɔgɔya aw ma. La Tour de Garde ɲɛ ani a dakun ma di tuma bɛɛ.]
“Tiɲɛ don” walima “Tiɲɛ tɛ,” kumasen nata kelen-kelen jaabi ni o dɔ la kelen ye:
1. Ka taasi Jehowa ka dakabana mankutuw la, o ye sendaɲɛ ɲɛnama ye min bɛ an gɛrɛ a la. (Zab. 143:5) [w00 15/10 ɲ. 4 d. 6] Tiɲɛ don.
2. Bere fila minnu tugura ɲɔgɔn na, ni u kofɔlen bɛ Ezekiɛl 37:15-24 la, o tiimɛni yɛra san 1919, tuma min na munnen kantigi tɔw kɛra kelen ye u ka “masakɛ kelen,” ani u ka “sagagɛnna kelen,” Kirisita, ka kuntigiya jukɔrɔ. [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w88 15/9 ɲ. 25 d. 13 lajɛ.] Tiɲɛ don.
3. Mɔgɔ minnu bɛ sɛgɛsɛgɛli kɛ Bibulu kitabu cogo kan, hali ni u ma sɔn a ma ko Daniɛl ka kitabu ye tariku kɔnɔko dɔ ye, arikeolozi y’a jira ko u ye fɛn minnu fɔ, ko olu tɛ tiɲɛ ye. [si ɲ. 139 d. 4] Tiɲɛ don.
4. An bɛ min mɛn, n’o bɛ bɔ mɔgɔ yamaruyalen dɔ yɔrɔ, walima mɔgɔ dɔ yɔrɔ min b’a fɔ ko dɔnniyaba bɛ a la, kun ɲɛnama si t’an bolo ka ban o la iko ni nkalon don. [w00 1/12 ɲ. 29 d. 7-8] Tiɲɛ tɛ. A bɛ se ka kɛ ko kuma dulenw bɛ bɔ kuntigiw, walima mɔgɔw yɔrɔ dɔnniya bɛ minnu na. U bɛ “mɔgɔ lafili kegunya fɛ.” O kumaw sugu ka kan ka ‘kɔrɔbɔ’ iko 1 Yuhana 4:1 b’a jira cogo min na. (Efɛ. 4:14)
5. Tubabukan na, kumasen min ye ko “kira fitininw,” o b’a ɲɛfɔ cogo bɛnnen na ko kitabu 12 minnu bɛ Heburu sɛbɛnw laban na, ko olu nafa man bon ka tɔw bɔ. [si ɲ. 143 d. 1] Tiɲɛ tɛ. Nin kumasen bɛ kuma cogo bɛnnen na u janya de kan. Bibulu kɔnɔ, o kitabu bɛɛ lajɛlen ɲɔgɔn na, u tɛ Esayi kitabu, walima Jeremi kitabu bɔ janya la.
6. Jehowa tun ye Amos wele tuma min na k’a ci walisa ka kiraya kɛ Juda ni Israɛl ye, a tun ye “kiraw denkɛ” dɔ la kelen de ye. (2 Mas. 2:3) [si ɲ. 148 d. 1] Tiɲɛ tɛ. Tuma min na a welela Ala fɛ, a tun ye sagagɛnna ye, wa, a tun talen bɛ fana bolola baara la, san waati dɔ kɔnɔ, iko toroden karibaga. (Amos 7:14, 15)
7. Ikomi Edomitiw ye Juda kɔniya fo ka dama tɛmɛ, Abdiyasi 16 y’a fɔ kiraya la, ko u na silatunun. (Ab. 12) [Bibulu dɔgɔkun kalan; w89 15/4 ɲ. 30 Cii kɛlen bɛ ka sɛbɛnni minnu lamini, olu lajɛ.] Tiɲɛ don.
8. Ka tiɲɛ faamu koɲuman Ala ni a kuntilenna ko la, o sen bɛ “kan saniyalen” na min kofɔlen bɛ Sofoni 3:9 la. [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w01 15/2 ɲ. 27 d. 18.] Tiɲɛ don.
9. Yesu ka sa i n’a fɔ kojugukɛla min tun ko ka go mɔgɔw ye, o tun bɛ na nɔ min bila Jehowa ni a tɔgɔ senuma na, o hami min tun bɛ Yesu la, o de y’a to a ɲɛnasisira. (Mat. 26:38; Luka 22:44) [w00 15/11 ɲ. 23 d. 1] Tiɲɛ don.
10. Iko a ɲɛfɔlen bɛ cogo min na Zakari 9:6, 7 la, “Filisitika” min kɛra “iko kuntigi Juda,” o bɛ saga tɔw de kofɔ bi, minnu bɛ kalan “jɔnkɛ dannamɔgɔ, hakilima” fɛ, min bɛ ɲɛmɔgɔya di u ma, ka bɛn a tuma ma. (Mat. 24:45) [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w95 1/7 ɲ. 23 d. 14 lajɛ.] Tiɲɛ don.
A’ ye ɲininkali nataw jaabi:
11. Jɔyɔrɔ min b’an bolo ka waajuli kɛ, o ni Ezekiel ka kɔlɔsili baara bɛ se ka suma ɲɔgɔn ma cogo di? (Ezek. 33:1-11) [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w88 1/1 ɲ. 28 d. 13 lajɛ.] Ci dira Ezekiɛl ma cogo min na ka Israɛldenw lasɔmi ko u bɛna halaki ni u ma u ka sira juguw bila, o cogo kelen na, a ko bɛ kɔlɔsilikɛla kulu ni a jɛɲɔgɔnw kan, ka mɔgɔw lasɔmi Ala ka kiiri nata ko la.
12. Ezekiɛl ye kolo jalan minnu jalama ye, o ni ko jumɛn bɛ se ka kɛ kelen ye bi, ni an ɲɛ bɛ o la? (Ezek. 37:5-10) [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w88 15/9 ɲ. 24 d. 12.] San 1918, munnen tɔw, n’o ye hakili ta fan fɛ Israɛl ye, olu tun kɛra iko kolo jalanw: U tun fagara u ka jama na waajuli baara ta fan fɛ. Nka, san 1919, Jehowa ye u ɲɛnamaya ko kura iko Masaya weleweledalaw.
13. Dalilu jumɛn de b’a jira ka tɛmɛ dalilu tɔw bɛ kan ko Zakari ka kitabu bɔra Ala yɔrɔ? [si ɲ. 169 d. 5] Dalilu min b’a jira ka tɛmɛ dalilu tɔw bɛɛ kan, o ye ko o kitabu ye kiraya kuma minnu fɔ Yesu krista ko la, olu tiimɛna.
14. Ezekiɛl ye dugu min jalama ye, o bɛ mun jira? (Ezek. 48:15-17) [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w99 1/3 ɲ. 18 d. 22 lajɛ.] Ikomi o dugu bɛ jamana yɔrɔ min na, o tɛ “yɔrɔ senuma ye,” a ka kan ka dugukolo-kan-fɛn dɔ de jira. O bɛ maracogo de jira min bɛ dugukolo kan, wa, dugukolo-kan-mɔgɔ tilennenw [Jehowa Seerew] bɛ o diyabɔ. (2 Piɛrɛ 3:13) (kuma kolo bɛ wasa kɛ)
15. An bɛ se ka an hakili jakabɔ Esayi 2:2-4 kan cogo di walisa k’a jira ko fɛn minnu bɛ ka kɛ bi Israɛl jamana na, o tɛ Bibulu ka kiraya kuma tiimɛ? [rs ɲ. 217 d. 2] “Yakuba ka Ala ka so” si tɛ bi Jerusalɛm, Ala ka batosoba tun bɛ o yɔrɔ min na fɔlɔ la. Nka, o nɔ na, silamɛdiinɛ ka yɔrɔba dɔ de bɛ yen. Ka fara o kan, Israɛl ni a sigiɲɔgon ma fɛn fosi kɛ walisa k’u ka “npanw faga ka kɛ misidabaw ye.”
16. Masakɛ ye sariya min sigi bato ta fan fɛ, ko ala dɔ, walima mɔgɔ dɔ wɛrɛ kana deli tile 30 kɔnɔ, ni masakɛ yɛrɛ tɛ, Daniɛl kɛcogo kɛra min ye o ko la, an bɛ se ka kalansira jumɛn bɔ o la? (Dan. 6:7-10) [Dɔgɔkun Bibulu kalan; dp ɲ. 125 d. 25-ɲ. 126 d.28 lajɛ.] Daniɛl tun y’a ye ko ni a tun ye yɛlɛma o yɛlɛma don a delinako la, bato ta fan fɛ, o tun bɛna kɛ a yɛrɛ ka kantigiya sɔsɔli ye, wa, a tun t’a fɛ fana a kɔlɔsibagaw k’a miiri ko a tun siranna mɔgɔw ɲɛ, walima ko masakɛ ka sariya sigilen ka fisa ni Ala ka sariya ye. An ka kan ka to kantigiya la Jehowa kɔ.
17. Munnen tɔw kɛtɔ ka Jehowa ka cikan jumɛn fɔ, u kɛra iko waraba, siyaw cɛma? (Mise 5:8) [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w81 15/10 ɲ. 23 d. 10 lajɛ.] U kɛra iko waraba, u kɛtɔ ka “an ka Ala ka dimin bɔdon” weleweleda ni jagɛlɛya ye, ka Ala ka Masaya sigilen kɛlɛbagaw lasɔmi ko u bɛna halaki Jehowa ka kɛlɛmasa ni a ka masakɛ sigilen fɛ, Yesu Krista, n’o ye, “Waraba ye min bɔra Juda siya la.” (Esa. 61:1-3; Jir. 5:5)
18. A fɔlen bɛ Habakuk 3:14 la ko: “I bɛ kɛlɛdenw kunkolo sɔgɔ ni i yɛrɛ ka berew ye.” O kuma kɔrɔ ye mun ye? [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w00 1/2 ɲ. 22 d. 15; w81 1/11 ɲ. 29 d. 6-7 lajɛ.] Armagedɔn, kɔnɔnafiliba ni ɲagami bɛna Ala ka jamakulu kɛlɛbagaw sɔrɔ, tuma min na Jehowa bɛna a kɛ u ka ɲɔgɔn faga.
19. “A dɔ rɔ” min fɔlen be Sofoni 2:3 la, o bɛ mun jira? [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w01 15/2 ɲ. 19 d. 8 lajɛ.] Dannaya bɛ se ka da Ala ka layidu kan, nka, a ko ye ni an bɛna taga a fɛ ni kɔnɔnajɛya ye ka fɛn kɛ min tilennen don Ala ɲɛkɔrɔ. An man kan ka da an yɛrɛ la, wa an k’a to an hakili la, ko an man kan k’an jigi da Ala ka hinɛ dɔrɔn kan.
20. Zakari 8:6 ka fɔ la, san minnu dara san 1919 kan, Jehowa ye mun kɛ min tun bɔlen bɛ ko gɛlɛn fɛn hadamaden ka miiricogo la? [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w96 1/1 ɲ. 16 d. 18-19 lajɛ.] San 1919, Jehowa ka hakili ye a ka jamakulu ɲɛnamaya kokura baara kama min tun bɛ u ɲɛ. K’a ta o waati ma, Jehowa dubara a ka jamakulu ye ka a mɔgɔw caya, k’u fanga bonya Jɛkuluba kolabɛncogo la, wa k’u labɛn u ka kibaru duman waajuli kɛ diɲɛ kɔnɔ.
A’ ye nin kumasenw dafa:
21. An bɛ kuma Jehowa fɛ delili la, o min ye ka kuma Ala fɛ ni bonya ye; O kɔfɛ, ale fana bɛ kuma an fɛ cogo fɔlɔ min fɛ, o ye a ka kuma sɛbɛnnen ye. (Zab. 65:2; 2 Tim. 3:16) [w00 15/10 ɲ. 5 d. 2-3]
22. An bɛ se k’a jira ko Yesu Kirisita ye Misɛl ye n’an bɛ Jude 9 ni 1 Tesalonikekaw 4:16 (Revised Standard) suma ɲɔgɔn ma. 1 Tesalonikekaw 4:16 yɔrɔ la, a fɔlen bɛ ko Yesu Kirisita b’a fɔ lakunnuni ka daminɛ, pɛrɛnkanba la, ni “mɛlɛkɛ kuntigiw kan” kan ye. Ka fara o kan, Misɛl kɔrɔ ye “Jɔnni bɛ iko Ala.” O b’a jira k’a jɛya ko mɔgɔ min bɛ ɲɛmɔgɔya ta Jehowa ka masabaya lafasali la, ani Ala jugu halakili la, o ye Yesu de ye. [rs ɲ. 211 d. 4-ɲ. 212 d.1]
23. “Kuma bɔli ka Jerusalɛm sigi, k’a jɔ,” o kɛra san 455 Kirisita tile ɲɛ. O kɛra dɔgɔkun 69 daminɛ ye, tile 7 dɔgɔkun tɛ, san 7 dɔgɔkun don. Olu banna tuma min na Masiya kun bɔra san 29 Kirisita tile la. (Dan. 9:25) [Dɔgɔkun Bibulu kalan; dp ɲ. 190 d. 20–ɲ. 191 d. 22 lajɛ.]
24. Joɛl 2:31 b’a fɔ ko tile na dibi, Matiyu 24:29, 30 bɛ kuma o ko kelen kan, wa, o yɔrɔ la Yesu bɛ kuma a nali kan iko mɔgɔ denkɛ, fanga ni nɔɔrɔba la. [si ɲ. 148 d. 13]
25. Ka ɲɛsin Asiri n’a faaba, Ninive ma, Nahum ka kiraya kuma bɛ Jehowa ka tilennenya, ni a ka fanga sankɔrɔta, k’a jira ko a ka fanga bɛ fanga bɛɛ kunna, wa, a bɛ dannaya di an ma ko Jehowa bɛna kiiri bin mɔgɔ juguw bɛɛ kan. [si ɲ. 160 d. 11]
A’ ye jaabi ɲumanw ɲɛnatɔmɔ kumasen nataw kelen-kelen bɛɛ la, ka tiiri ci u jukɔrɔ:
26. Ezekiɛl ka kitabu bɛ sinsin Jehowa ka (fonisireya; a ka majiginnenya; a ka senuya) kan, k’a jira ko fɛn min nafa ka bon ka tɛmɛ fɛn tɔw bɛɛ kan, o ye (mɔgɔ b’a jogo ta dɔɔnin dɔɔnin cogo min na; Jehowa tɔgɔ saniyali ye; ka kɛ sigiɲɔgɔn ɲuman ye) [si ɲ. 138 d. 33]
27. Ezekiɛl min ni Daniɛl tun bɛ balola waati kelen na, y’a sɛmɛntiya ko Daniɛl tun ye mɔgɔ ye min tun bɛ yen tigitigi, k’a kofɔ ni (Nuhun ani Job ye; Musa ni Josue; Eli ni Elise). [si ɲ. 138 d. 2]
28. Ka kɛɲɛ ni Daniɛl 2:34, 35, 45 ye, kabakuru min ye ja gosi, k’a mugumugu, o ye (Armagedɔn ye; Ala ka jamakulu bɛ kiirikan farin minnu fɔ; Masiya ka Masaya). [si ɲ. 142 d. 20, ɲ. 143 d. 23]
29. Ntɔnw kuluba min kofɔlen bɛ Joɛl 1:4-6 la, o bɛ (Israɛl siya; Kerecɛn munnen tɔw; Rome ka kɛlɛbolow) de jira. (Kɛwalew 2:1, 14-17) [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w98 1/5 ɲ. 9 d. 9 lajɛ.]
30. “A den kanulen ka masaya” min kofɔlen bɛ Kolosekaw 1:13 la, o ye (Masiya ka Masaya ye; Kirisita bɛ kuntigiya min kɛ Kerecɛn jɛkulu kunna kabini Pentekɔti don na, san 33 Kirisita tile la; Kirista ka san ba kelen mara ye). [rs ɲ. 341 d. 4]
A’ ye kumasen nataw ni Bibulu tɛmɛsira bɛn ɲɔgɔnmaw:
Os. 6:6; Jl. 2:32; Zak 4:6, 7; 13:3; Rom. 12:2
31. An man kan k’a to diɲɛ laadalakow ni a ka hadamadenyakow, ka nɔ bila an miiricogo la. [Rom. 12:2] [w00 1/11 ɲ. 21 d. 5]
32. Fɛn min ka di Ala ye, o tɛ saraka caman bɔli ye, tɔgɔ dɔrɔn na, nka, o ye ka dusukun ɲumanya walew jira minnu sinsinnen bɛ ale dɔnniya kan. [Os. 6:6] [Dɔgɔkun Bibulu kalan; si ɲ. 145 d. 16 lajɛ.]
33. Min bɛ wele ko Ala, k’o dɔn, k’o bonya, ka an jigi da o kan, o de jɔyɔrɔ ka bon an kisili la. [Joɛl 2:32] [Dɔgɔkun Bibulu kalan; w89 15/3 ɲ. 30 cii kɛlen bɛ ka sɛbɛnni minnu lamini, olu lajɛ.]
34. Ala sagonata bɛ tiimɛ. O tɛ kɛ hadamaden dɔ ka setigiya sababu fɛ, nka o bɛ kɛ a ka hakili sababu fɛ, o min bɛ fanga di a ka baarakɛlaw ma, u ka balilanw kunnasagon minnu bɛ iko kuluw, wa, ka muɲu Ala ka baara la. [Zak. 4:6, 7] [si ɲ. 168 d. 2]
35. Kantigiya min bɛ Jehowa ka jɛkuluba faranfasiya ka bɔ tɔw la, o ye kantigiya ye min bɛ hadamadenw ka cɛsira sugu bɛɛ sanfɛ, i n’a fɔ balimaw ni ɲɔgɔn cɛsira, sinji, walima joli sira fɛ. [Zak. 13:3] [si ɲ. 171 d. 24]