“Ọ Hoẹmwẹ Ruẹ”!

1-2. Vbọ khian ru iyobọ ne ima ya yayi we Jehova ya aro nọ ghaan ghee ima?

ARO nọ ghaan ẹre Jehova ya ghee eguọmwadia ẹre hia, sokpan eso vbe uwu iran keghi roro ẹre wẹẹ, iran i mwẹ esa ne iran ye. Ọ gha kẹ, ọmwa ka ya aro tila iran rua nẹ. Wẹ he ka werriẹ aro daa egbe emwi vbenian ra? Ọ ghaa yerriọ, vbọ khian ru iyobọ nuẹn ya do rẹn wẹẹ, e Jehova ya aro nọ ghaan ghee ruẹ?

² Ọ gha wa ru iyobọ nuẹn adeghẹ u na ya tie avbe okha nọ rre Baibol, nọ dekaẹn aro ne Jehova hoo na ya gha ghee emwa ọvbehe, kevbe obọ nọ khẹke na ya gha mu iran. Te Jesu wa gha mu uyi ye emwa egbe, obọ esi ẹre ọ vbe ya gha mu iran. Ọna rhie ẹre ma wẹẹ, irẹn vbe Erhae hoẹmwẹ emwa ni mu egbe rrie ọto nẹi ghee egbe iran sẹ ọmwa. (Jọn 5:19; Hib 1:3) Vbe ako iruẹmwi na, ma gha guan kaẹn: (1) vbene Jesu ya ru iyobọ ne emwa ya do bẹghe ẹre wẹẹ, iran mwẹ esa ne iran ye kevbe (2) vbene ima khian ya sẹtin do yayi wẹẹ, e Jehova hoẹmwẹ ima ẹsẹsẹmwẹse.​—Hag 2:7.

VBENE JESU YA RU IYOBỌ NE EMWA YA DO BẸGHE ẸRE WẸẸ, IRAN MWẸ ESA NE IRAN YE

3. De obọ ne Jesu ya mu Ivbi e Galili ni bu ẹre gha dee nọ ru iyobọ ne iran?

³ Vbe ẹghẹ nogieha ne Jesu ya kporhu vbe Galili, emwa ni rre ehe ughughan vbe ẹvbo na kegha bi rre, iran na do gha danmwehọ ẹre, ọ na vbe mu emwa ni khuọnmwi egbe rran. Jesu keghi kha wẹẹ, “te iran yevbe ohuan na zẹ ọre ohian, nọ hẹ yo hẹ rre, nẹi mwẹ nọ su ẹre.” (Mat 9:36; ya ghee avbe study note.) Avbe ọkaolotu ọghe iran keghi ghee iran sila sila rhunmwuda ọni, iran i ka iran yọ, uhiẹn iran na kue gha tie iran “emwa na fi ẹre unu.” (Jọn 7:​47-49; study note) Sokpan, Jesu keghi mu uyi ye iran egbe, ọ na rhie ẹghẹ ya ma iran emwi, ọ na vbe mu iran egbe rran. (Mat 9:35) Vbe deba ọni, nọ mieke na ru iyobọ ne emwa ni bun, ọ keghi ma erhuanegbe emwi ne iran mieke na sẹtin gha kporhu, ọ na vbe rhie asẹ ne iran ya gha mu emwa egbe rran.​—Mat 10:​5-8.

4. De emwi ne ima miẹn ruẹ vbe obọ ne Jesu ya mu emwa ni ghaa danmwehọ ẹre ne emwa ọvbehe ya aro tila rua?

⁴ Ne Jesu na mu uyi ye emwa ni danmwehọ ẹre egbe, kevbe nọ na ya obọ esi mu iran rhie ẹre ma wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre irẹn vbe Erhae ya ghee emwa ne emwa ya aro tila rua. Adeghẹ u roro ẹre wẹẹ, u i mwẹ esa ne u ye zẹvbe ne u ya ga e Jehova, muẹn roro, obọ ne Jesu ya mu emwa na ya aro tila rua, ni mu egbe ne iran ya ruẹ emwi vbe obọ ẹre. U gha ru vberriọ u ghi do bẹghe ẹre wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre Jehova ya ghee ruẹ.

5. De vbene emwi ghaa ye hẹ ne okhuo ọkpa nọ ke Galili rre ne Jesu miẹn?

⁵ Ẹmwata nọ wẹẹ, e Jesu ghaa ma ẹbu emwa emwi sokpan, ọ vbe ru iyobọ ne dọmwadẹ emwa. Vbe igiemwi, vbe ẹghẹ nọ na ya kporhu vbe Galili, e Jesu keghi miẹn okhuo ọkpa ne esagiẹn ghaa tue vbe ọwara ukpo 12. (Mak 5:25) Rhunmwuda emianmwẹ ne okhuo na khuọnmwi, ọ kegha re ọmwa nọ ma huan, ọmwa ke ọmwa nọ vbe ya obọ kaan rẹn ghi vbe khian ọmwa nọ ma huan. Ọ gha kẹ, rhunmwuda ọnọna, ọ ma mobọ gha gu emwa ọvbehe mu obọ. Yevbesọni, ẹ i khian vbe sẹtin deba emwa ọvbehe ga e Jehova vbe sinagọg ra ugie ne Ivbi e Ju do. (Lẹv 15:​19, 25) Ọghe ne ẹmwata, okhuo na gele wa rri oya rhunmwuda emianmwẹ nọ khuọnmwi, ẹ i mwẹ ọ ma vbe gha roro ẹre wẹẹ, irẹn i mwẹ esa ne irẹn ye.​—Mak 5:26.

6. De vbene egbe ya rran okhuo ọkpa ne esagiẹn ghaa tue?

⁶ Te okhuo na wa gha hoo ne Jesu mu irẹn egbe rran. Sokpan, ọ ma sẹtin ya tama Jesu. Vbọzẹ? Ọ gha kẹ, te ekhue ghaa muẹn rhunmwuda emianmwẹ nọ khuọnmwi. Ra, a sẹtin vbe miẹn wẹẹ, te ọ ghaa mu ohan wẹẹ, Jesu i miẹn irẹn yi rhunmwuda ne irẹn na la uwu ẹbu, vbe na na miẹn wẹẹ, ọmwa nọ ma huan ẹre irẹn khin. Rhunmwuda ọni, ọ keghi ya obọ kaẹn ẹwu ne Jesu yọ ke odukhunmwu, vbe nọ na gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, ọna gha mu irẹn egbe rran. (Mak 5:​27, 28) Amuẹtinyan ọghẹe ẹre ọ mu ẹre egbe rran. Ẹre Jesu na ghi nọ ọmwa nọ ya obọ kaan irẹn, ẹre okhuo na na ghi kha wẹẹ, irẹn nọ. De emwi ne Jesu ghi ru?

7. De obọ ne Jesu ya mu okhuo nii nọ ghaa khuọnmwi? (Mak 5:34)

⁷ E Jesu keghi ya obọ esi mu okhuo na, ọ na vbe mu uyi ye ọre egbe. Ọ bẹghe ẹre wẹẹ, “ohan [keghi] suẹn gha mu okhuo nii, ọ na vbe gha guọ zẹzẹzẹ.” (Mak 5:33) Rhunmwuda ọni, Jesu na rhie igiọdu nẹẹn. Ọ na kue tie ẹre “ovbi mwẹ”​—ọna rhie ma wẹẹ, ẹ i re te Jesu wa mu uyi ye okhuo na egbe kẹkan, te ọ wa vbe rhie ẹre ma wẹẹ, irẹn hoẹmwẹ ọnrẹn. (Tie Mak 5:34.) E study note nọ rhan otọ ẹmwẹ na ighẹ “ovbi mwẹ” khare wẹẹ, “uhukpa na kẹkan ẹre Jesu tie okhuo ‘ovbi mwẹ’ vbe Baibol, ọ gha kẹ, rhunmwuda nọ na ‘gha guọ zẹzẹzẹ’ ẹre ọ si ẹre ne Jesu na tie ẹre ‘ovbi mwẹ.’” Ẹ i mwẹ ọna ma mu ẹre orhiọn sẹ otọ! Akpawẹ Jesu ma rhie igiọdu nẹẹn, ughaghe te okhuo na gha te gha ghọghọ we egbe rran irẹn, sokpan ekhọe ọre gha te gha bu abe gbe rhunmwuda nọ na la uwu ẹbu kevbe nọ na ya obọ kaẹn Jesu. Nọghayayerriọ, e Jesu keghi ru iyobọ ne okhuo na ya rẹn wẹẹ, ọmọ ne Jehova ne Erhae nọ rre ẹrinmwi ya aro nọ ghaan ghee ẹre ọ khin.

8. De ọlọghọmwa ne ọtẹn nokhuo ọkpa nọ ke Brazil rre ghaa ye?

⁸ Vbe ẹdẹnẹrẹ, eguọmwadia e Jehova eso vbe khuọnmwi emianmwẹ nọ wegbe, nọ ya iran roro ẹre wẹẹ, iran i mwẹ esa ne iran ye. Ọ mwẹ ọtẹn nokhuo ọkpa na tie ẹre Maria,a nọ re arọndẹ ọghe ẹghẹ hia nọ ke Brazil rre. Vbe a biẹ ọre, ọ ma gha mwẹ owẹ, ọ ma vbe gha mwẹ obọ iye ọmwa. Ọ khare wẹẹ: “Te emwa wa gha ya obọ dan mu mwẹ vbe esuku rhunmwuda ne egbe ma na gba mẹ. Iran na mu avbe ovan nọ ma khian rẹn mẹ, ọna wa gha da mwẹ ẹ i re nekherhe. Uhiẹn, te ẹgbẹe mwẹ vbe gha ya obọ dan mu mwẹ.”

9. Vbọ ru iyobọ ne Maria ya do bẹghe ẹre wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre Jehova ya ghee irẹn?

⁹ De emwi nọ ru iyobọ ne Maria? Vbe ọ ghi do gha re Osẹe Jehova, etẹn ne iran gba ga keghi rhie igiọdu nẹẹn, iran na vbe ru iyobọ nẹẹn ya gha ghee egbe ẹre zẹvbe ne Jehova ya ghee ẹre. Ọtẹn na khare wẹẹ: “I i sẹtin ka inu etẹn nọ he ru iyobọ mẹ! I wa ya ekhọe hia kpọnmwẹ e Jehova nọ na ya etẹn ru mwẹ ẹse, ẹgbẹe mwẹ ẹre iran ghi khin.” Etẹn nikpia kevbe etẹn nikhuo keghi ru iyobọ ne Maria ya rẹn wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre Jehova ya ghee ẹre.

10. De ọlọghọmwa ne Meri Magdalin ghaa ye? (Vbe ya ghee avbe efoto.)

¹⁰ Gi ima vbe guan kaẹn vbene Jesu ya ru iyobọ ne okhuo ọkpa na tie ẹre Meri Magdalin. Orhiọn dan ihinrọn ẹre ọ mu okhuo na gba! (Luk 8:2) A sẹtin miẹn wẹẹ, ọ ghaa ru emwi eso nọ ma deyọ rhunmwuda ne orhiọn dan na gha loo ẹre, rhunmwuda ọni egbọre emwa ghaa lẹẹ nẹẹn. Vbe ẹghẹ na guan kaẹn na, ẹ i mwẹ ọ ma gha roro ẹre wẹẹ, irẹn i mwẹ ne irẹn gu agbọn ye, ẹ i mwẹ ohan ma vbe gha muẹn, ọ gha kẹ, ọ wa vbe gha gualọ ọmwa nọ khian ru iyobọ nẹẹn. Ọ khọ wẹẹ, e Jesu khu avbe orhiọn dan na hin okhuo na egbe rre, ẹre ọ na ghi do gha re ọrhuanegbe Jesu. De odẹ ọvbehe ne Jesu ya ru iyobọ ne Meri Magdalin ya do bẹghe ẹre wẹẹ, Osanobua ya aro nọ ghaan ghee ẹre?

11. De vbene Jesu ya gi e Meri Magdalin rẹn wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre Osanobua ya gha ghee ẹre? (Vbe ya ghee avbe efoto.)

¹¹ E Jesu keghi tama e Meri Magdalin we nọ do gha mu okhian lele irẹn zẹvbe ne irẹn ya gha kporhu khian.b Rhunmwuda ọni, ẹkpotọ wa kie ne Meri Magdalin ya miẹn ere vbe emwi ne Jesu ghaa ma emwa re. E Jesu vbe rhiegbe ma rẹn vbe ẹdẹ ne Jesu rhiọ kpaegbe. Okhuo na rre usun erhuanegbe ne Jesu ka gu guan vbe ẹdẹrriọ. E Jesu na kue mu iwinna nẹẹn, ọ na we nọ ya tama avbe ukọ ọghẹe we irẹn rhiọ kpaegbe nẹ. Te ena hia gele wa rhie ẹre ma wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre Jehova ya gha ghee ẹre!​—Jọn 20:​11-18.

12. Vbọzẹ ne Lidia na gha roro ẹre wẹẹ, ọmwa rhọkpa ma hoẹmwẹ irẹn?

¹² Vbene ọ vbe gha ye ne Meri Magdalin, emwa ni bun keghi roro ẹre wẹẹ, ọmwa rhọkpa ma hoẹmwẹ iran. Ọtẹn nokhuo ọkpa na tie ẹre Lidia nọ ke Spain rre khare wẹẹ, vbe na te biẹ irẹn, te iye irẹn te gha hoo nọ kpannọ ẹko irẹn. E Lidia wa ye yerre wẹẹ, vbe irẹn ye kherhe, te iye irẹn wa gha ya ukpẹ rri irẹn, ọ ma vbe gha zẹyọ irẹn re. Ọ khare wẹẹ: “Emwi ne I wa gha gualọ vbe ẹdagbọn mwẹ ọre ne emwa miẹn mwẹ yi, ne iran vbe hoẹmwẹ mwẹ. Sokpan, I ma yayi wẹẹ, I sẹ na gha hoẹmwẹ ọnrẹn rhunmwuda, obọ ne iye mwẹ ya mu mwẹ keghi ya mwẹ gha roro ẹre wẹẹ, ọmwa dan ẹre I khin.”

13. Vbọ ru iyobọ ne Lidia ya do rẹn wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre Jehova ya ghee irẹn?

¹³ Vbe Lidia ghi suẹn gha ga e Jehova, erhunmwu na na kevbe Baibol na tie ne egbe ọmwa kẹ kevbe ẹmwẹ igiọdu ne etẹn ghaa tama rẹn keghi ru iyobọ nẹẹn ya rẹn wẹẹ, e Jehova ya aro nọ maan ghee ẹre. Ọ khare wẹẹ: “Ẹghẹ hia ẹre ọdafẹn mwẹ ya tama mwẹ we irẹn hoẹmwẹ mwẹ kakabọ. Ugbugbẹhia ẹre ọ ya tama mwẹ ako ne I na hia, erriọ ẹre avbe ọse mwẹ vbe ru ẹre.” Ọ mwẹ ọmwa ne u gha sẹtin ru iyobọ na ya rẹn wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre Jehova ya ghee ẹre ra?

EMWI NỌ GHA RU IYOBỌ NE IMA YA GHA GHEE EGBE IMA VBENE JEHOVA YA GHEE IMA

14. De vbene ebe 1 Samuẹl 16:7 ya ya ima rẹn aro ne Jehova ya ghee emwa? (Vbe ya ghee ẹkpẹti nọ khare wẹẹ, “Vbọzẹ Ne Jehova Na Ya Aro Nọ Ghaan Ghee Emwa Rẹn?”)

¹⁴ Gha yerre wẹẹ, ẹ i re aro ne emwa ni rre agbọn Esu na ya ghee ruẹ ẹre Jehova ya ghee ruẹ. (Tie 1 Samuẹl 16:7.) Ẹ i re vbene ukhu egbe ruẹ ye hẹ, vbene u fe sẹ hẹ ra vbene u yo owebe sẹ hẹ ẹre Jehova ghee. (Aiz 55:​8, 9) Nọnaghiyerriọ, ghẹ gi aro ne emwa nagbọn ya ghee ruẹ ya ruẹ gha roro ẹre wẹẹ, u i mwẹ esa ne u ye. Nọghayayerriọ, aro ne Jehova ya ghee ruẹ, ẹre ọ khẹke ne u ya gha ghee egbuẹ. U sẹtin ya tie okha eso ni rre Baibol ni rhie ẹre ma wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre Jehova ya gha ghee eguọmwadia ẹre eso ni ghaa ghee ẹre wẹẹ, iran i mwẹ esa ne iran ye, vbe na ghee Ẹlaija, Naomi kevbe Hanna. U sẹtin vbe gbẹnnẹ ọnrẹn ye otọ emwi eso nọ he sunu vbe ẹdagbọn ruẹ nọ ya ruẹ rẹn wẹẹ, e Jehova gele hoẹmwẹ ruẹ. Vbe deba ọni, u sẹtin vbe ya tie uhunmwuta eso vbe ebe ọghomwa nọ guan kaẹn evbọzẹe nọ ma na khẹke ne ọmwa gha roro ẹre wẹẹ, irẹn i mwẹ esa ne irẹn ye.c

15. Vbọzẹ ne Jehova na “hoẹmwẹ” e Daniẹl ẹsẹse? (Daniẹl 9:23)

¹⁵ Gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, e Jehova ya aro nọ ghaan ghee ruẹ rhunmwuda ne u na ya ekhọe hia gae. Ọ mwẹ asẹ ọkpa ne egbe ya gele wọọ akhasẹ ighẹ e Daniẹl ẹsẹsẹmwẹse, ọ gha kẹ, e Daniẹl bu odẹ ukpo 100 nẹ vbe ẹghẹ na kha na. (Dan 9:​20, 21) De vbene Jehova ya rhie igiọdu nẹẹn hẹ? Ọ keghi gie odibo ọkpa na tie ẹre Gabriẹl bu e Daniẹl nọ ya ye ẹre rre wẹẹ, irẹn “hoẹmwẹ” ọnrẹn ẹsẹse kevbe wẹẹ, irẹn họn erhunmwu ẹnrẹn nẹ. (Tie Daniẹl 9:23.) Vbọzẹ ne Jehova na hoẹmwẹ e Daniẹl ẹsẹse? Usun emwi nọ si ẹre ọre wẹẹ, ọmwa ne emwi esi na ru yẹẹ, nọ vbe gha ya ekhọe hia ga e Jehova ẹre Daniẹl ghaa khin. (Ẹzik 14:14) Te Jehova loo emwa ya gbẹn okha ọghẹe ye Baibol nọ mieke na rhie ifuẹko ne ima. (Rom 15:4) E Jehova vbe họn erhunmwu ruẹ, ọ vbe ya aro nọ ghaan ghee ruẹ, rhunmwuda ne emwi esi na ru na yẹẹ ruẹ kevbe ne u na ya ekhọe hia gae.​—Mai 6:8; Hib 6:10.

16. Vbọ khian ru iyobọ nuẹn ya gha ghee Jehova zẹvbe Erha nọ hoẹmwẹ ruẹ?

¹⁶ Gha ghee Jehova zẹvbe Erha nọ hoẹmwẹ ruẹ. E Jehova hoo nọ ru iyobọ nuẹn, ẹ i rhie aro tua abakuru ruẹ. (Psm 130:3; Mat 7:11; Luk 12:​6, 7) Ne etẹn eso na gha mu ọna roro, ọ keghi wa ru iyobọ ne iran vbe iran ghaa roro ẹre wẹẹ, iran i mwẹ esa ne iran ye. Vbe igiemwi, gi ima guan kaẹn Ọtẹn Nokhuo Eliana nọ ke Spain rre, te ọ wa gha roro ẹre wẹẹ, ọmwa rhọkpa ma hoẹmwẹ irẹn kevbe wẹẹ, irẹn i mwẹ esa ne irẹn ye rhunmwuda ne ọdafẹn ọnrẹn na gha ya ukpẹ rri ọre vbe ọwara ukpo ni bun. Ọ khare wẹẹ, “Ẹghẹ ke ẹghẹ ne I ya roro wẹẹ I i mwẹ esa ne I ye, I ghi gha roro wẹẹ, e Jehova mu mwẹ ye ukegbe, ọ na gha rhie ẹre ma we irẹn hoẹmwẹ mwẹ, ọ vbe gbogba ga mwẹ.” (Psm 28:9) Ọtẹn Nokhuo Lauren nọ ke South Africa rre keghi ye egbe ẹre rre wẹẹ, “Ugbẹnvbe a miẹn we Jehova ya irri ọghe ahoẹmwọmwa si mwẹ kẹ egbe vbe ọwara ukpo ni bun nian, ọ ma sẹ mwẹ rae kevbe wẹẹ, ọ vbe ya mwẹ ma emwa ọvbehe emwi nẹ, ọ rhie ma wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre ọ ya ghee mwẹ, I vbe mwẹ esa ne I ye nẹẹn.”​—Hos 11:4.

17. Vbọ khian ru iyobọ nuẹn ya rẹn wẹẹ, e Jehova miẹn ruẹ yi? (Psalm 5:12) (Vbe ya ghee efoto.)

¹⁷ Gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, e Jehova miẹn ruẹ yi. (Tie Psalm 5:12.) E Devid khare wẹẹ, vbene “asa nọkhua” ya gbogba ga ọmwa, erriọ ẹre Jehova vbe ya gbogba ga emwa nọ miẹn yi. U gha gele rẹn we Jehova miẹn ruẹ yi kevbe we ọ rrọọ ruẹ iyeke, ọ gha ru iyobọ nuẹn ne u ghẹ gha ghee egbuẹ sila sila. Vbua khian ya rẹn wẹẹ, e Jehova miẹn ruẹ yi? Zẹvbe ne ima guan kaẹn rẹn sin, Ẹmwẹ ọghẹe ẹre Jehova ya gi ima rẹn wẹẹ, irẹn miẹn ima yi. Vbe deba ọni, ọ vbe loo avbe ediọn, avbe ọse ni sikẹ ima kevbe emwa ọvbehe ya gi ima rẹn wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre irẹn ya ghee ima. De emwi nọ khẹke ne u ru vbe emwa ọvbehe gha rhie igiọdu nuẹn?

18. Vbọzẹ nọ na khẹke ne u miẹn ọnrẹn yi vbe emwa gha tian ruẹ?

¹⁸ Te ọ khẹke ne u gha miẹn ọnrẹn yi vbe emwa ni rẹn ruẹ kevbe ni hoẹmwẹ ruẹ gha tian ruẹ. Ọ khẹke ne u rẹn wẹẹ, a sẹtin miẹn wẹẹ, te Jehova loo iran ya rhie igiọdu nuẹn wẹẹ, irẹn miẹn ruẹ yi. Ọtẹn Nokhuo Eliana na ka guan kaẹn sin khare wẹẹ: “Kherhe kherhe, I suẹn gha miẹn ọnrẹn yi nẹ vbe etẹn gha tian mwẹ. Ọna i zẹdẹ re emwi nọ khuẹrhẹ sokpan I rẹnrẹn wẹẹ, ọna ọre emwi ne Jehova hoo ne I gha ru.” Eliana wa gele miẹn ere vbe iyobọ ne ediọn he ru nẹẹn. Vbe na guan na, arọndẹ ẹre ghi nọ, ọ vbe ke owa deba etẹn ni rre Bẹtẹl winna.

19. Vbọzẹ ne u gha na sẹtin gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, e Jehova hoẹmwẹ ruẹ kakabọ?

¹⁹ Jesu gi ima rẹn wẹẹ, Erha ima nọ rre ẹrinmwi hoẹmwẹ ima ẹsẹsẹmwẹse. (Luk 12:24) Nọnaghiyerriọ, ma gha sẹtin gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, aro nọ ghaan ẹre Jehova ya ghee ima. Te ọ khẹke ne ima gha ye ọna rre vbe ẹghẹ hia! Ọ vbe khẹke ne ima hia ne ima ru iyobọ ne emwa ọvbehe ya rẹn wẹẹ, e Jehova ya aro nọ ghaan ghee iran!