Odẹ Ughughan Ne Ima Ya Miẹn Ere Vbe Emwamwa Ọghe Ẹbu Nọ Koko Yo Ikporhu

1-2. De aro ne emwa eso ya ghee emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu?

U YE yerre ra ẹdẹ na kpasẹ yọ wẹẹ u gbegba nọ gha sẹtin gha kporhu iyẹn nọ maan? Ẹ i mwẹ u ma gha ghọghọ vbe ẹdẹrriọ rhunmwuda, u rẹnrẹn wẹẹ, ọkpa vbe ẹbu nọ koko rhie uyi gie Jehova ẹre u ghi khin. (Psm 148:​1, 2, 12, 13) Vbọrhirhighayehẹ, vbe ẹdẹrriọ nii, ọ mwẹ ẹbu nekherhe ọvbehe ne u vbe deba, ọni ọre ẹbu nọ koko yo ikporhu. Emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu keghi re ọkpa vbe usun emwi nọ ru iyobọ ne ima ya sẹtin kporhu iyẹn nọ maan ọghe Arriọba “la uhunmwu otagbọn hia.”​—Mat 24:14.

² De aro ne u ya ghee emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu? Ọtẹn nokhuo ọkpa na tie ẹre Wendya khare wẹẹ: “Emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu wa ru iyobọ mẹ ya gha mwẹ alaghodaro vbe odẹ ne I ya kporhu. I ruẹ emwi ni bun nẹ vbe obọ emwa ọvbehe vbe nọ dekaẹn vbene a ya kporhu hẹ kevbe vbene a ya ma emwa emwi, etẹn ne ima gba rre ẹbu ọkpa wa vbe ru iyobọ mẹ ya sẹtin gha mwẹ okhuo ne I fian ne egbe mwẹ vbe ugamwẹ e Jehova, I na vbe sẹtin muẹn sẹ, I wa vbe zẹ ọse ni maan ni bun.” Ọtẹn nokpia ọkpa na tie ẹre Rich na vbe kha wẹẹ: “Uyi nọkhua ẹre wa nọ mẹ ne I na re ọtẹn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu. Etẹn eso sẹtin ru iyobọ ne ọtẹn ya gbegba nọ gha dinmwiamẹ, sokpan, ọtẹn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu ẹre ọ khian gha ru iyobọ ne ọtẹn nii ya do gha mwẹ alaghodaro sayọ vbe odẹ ọghe orhiọn.” Ọtẹn nokhuo ọkpa na tie ẹre Dinah khare wẹẹ: “Emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu maan gbe! Te I wa ghee etẹn ne ima gba rre ẹbu ọkpa zẹvbe ẹgbẹe mwẹ.”

3. Vbe ima khian zẹ iro yan vbe ako iruẹmwi na?

³ Vbe ako iruẹmwi na, ma gha ka guan kaẹn iwinna ọghe ọtẹn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu kevbe ọghe ọtẹn nọ ru iyobọ nẹẹn, ma gha vbe guan kaẹn iyobọ ne iran ru ne etẹn ni rre ẹbu ọghe iran. Iyeke ọni, ma ghi do guan kaẹn iyobọ ne dọmwadẹ ima gha ru, ne emwa ni rre ẹbu ọghe ima mieke na rẹn wẹẹ, ma hoẹmwẹ iran. Vbe okiekie, ma ghi guan kaẹn vbene ima khian ya miẹn ere vbe emwamwa ne kpataki na.

ỌDIỌN NỌ SIẸNRO ẸBU NỌ KOKO YO IKPORHU KEVBE ỌTẸN NỌ RU IYOBỌ NẸẸN

4. (a) De iwinna ne ọdiọn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu ru? (b) De vbene ọdiọn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu ya ru iyobọ ne etẹn ni rre ẹbu ọghẹe hẹ? (Ya ghee ẹkpẹti nọ khare wẹẹ, “Emwi Eso Nọ Khẹke Ne Ọdiọn Nọ Siẹnro Ẹbu Nọ Koko Yo Ikporhu Gha Ru.”)

⁴ Ọtẹn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu keghi re ọdiọnb vbe iko ne ẹbu ediọn zẹ nọ gha ru iyobọ ne ẹbu etẹn eso ya gha mwẹ alaghodaro vbe odẹ ọghe orhiọn. De vbene ọ ya ru iwinna na hẹ? Vbe okaro, ọ keghi rhie ẹre ma wẹẹ, irẹn mwẹ ẹmwẹ etẹn ni rre ẹbu ọghẹe vbe orhiọn. (Itan 27:23) Rhunmwuda nọ na re ọsuohuan nọ rẹn enegbe, ọ keghi hia nọ gha nọ ẹmwẹ etẹn ni rre ẹbu ọghẹe vbe ẹghẹ hia, nọ mieke na rẹn ọlọghọmwa ne iran la gberra, ọna ẹre ọ khian ghi ru iyobọ nẹẹn ya rẹn vbene ọ khian ya rhie igiọdu ne iran kevbe iyobọ ọvbehe nọ gha sẹtin ru ne iran. (Itan 12:25; Aiz 32:2; Jems 2:​15-17) Nogie eva, ọ keghi ru iyobọ ne etẹn hia ni ya iyẹn wewe ya rhiegba ye iwinna ikporhu. Ọ keghi mu asanikaro vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan, katekate vbe ufomwẹ uzọla. Ọ vbe hia nọ gha gu etẹn ni ya iyẹn wewe winna vbe ikporhu vbe ẹghẹ hia nọ mieke na sẹtin ma iran emwi, ọ vbe ru iyobọ ne iran ya guẹ vbene a ya kporhu hẹ. Irẹn ẹre ọ khẹke nọ gha mu asanikaro vbe ikporhu sokpan, adeghẹ a na miẹn wẹẹ, ọ ma sẹtin rre, ọ ghi wẹẹ ne ọtẹn nọ ru iyobọ nẹẹn ra ọtẹn ọvbehe nọ gbegba siẹnro iwinna ikporhu. Nogie eha, ọ keghi ru iyobọ ne etẹn nikpia ni dinmwiamẹ nẹ, ne iran mieke na sẹtin do gha ru iwinna eso vbe uwu iko. (1 Tim 3:1) Ọ keghi tian etẹn nikpia ye iwinna esi ne iran ru, ọ ghi ya e Baibol rhie adia ne iran, ọ vbe ma iran emwi ne iran mieke na sẹtin do gha ga zẹvbe ọguọmwadia iwinna kevbe ọdiọn vbe uwu iko. Rhunmwuda ne iwinna na na ru ekpataki, ọdiọn nọ gele gbegba ẹre ẹbu ediọn zẹ nọ gha ru iwinna na.

5. De ọlọghọmwa eso ne ọdiọn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu werriẹ aro daa?

⁵ Ọdiọn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu sẹtin werriẹ aro daa ọlọghọmwa eso zẹvbe nọ ya ru iyobọ ne etẹn ni rre ẹbu ọghẹe. Gi ma guan kaẹn ọtẹn nokpia Jörg, nọ re ọdiọn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu, e Germany ẹre ọtẹn na ye, vbe na ghee ediọn ni bun, ọ wa vbe mwẹ iwinna ọvbehe nọ ru vbe uwu iko. Ọtẹn na khare wẹẹ: “Na do sẹtin ru iwinna ọdiọn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu kevbe iwinna ọvbehe vbe uwu iko, i re iwinna nọ khẹkhẹ. Rhunmwuda ọni, ọ keghi lọghọ ne I sẹtin nọ ẹmwẹ etẹn hia ni rre ẹbu ọghomwẹ vbene ọ te khẹke ne I gha ru ẹre vbe uzọla uzọla.” Ọdiọn ọkpa na tie ẹre Abel, nọ rre ukpo 70, nọ ke Uganda rre khare wẹẹ: “Ediọn kevbe eguọmwadia iwinna i bun vbe iko ọghe ima. Nọnaghiyerriọ, etẹn ni rre dọmwadẹ ẹbu vbe iko ọghe ima wa bun. Rhunmwuda ọni, ọ keghi lọghọ mwẹ ne I sẹtin rhie igiọdu ne dọmwadẹ etẹn ni rre ẹbu ọghomwẹ vbene ọ te khẹke.” Ọdiọn ọkpa na tie ẹre Obed nọ ke Suriname rre khare wẹẹ: “Ọ wa yẹẹ mwẹ ne I gha ma emwa ọvbehe emwi. Sokpan, ẹrhiọn kevbe ẹghẹ ẹre a loo ya ma emwa emwi. Ugbẹnso, ọ sẹtin rhie ẹghẹ, ọmwa ne ima ma ẹre emwi ke do guẹ emwi ne ima ma ẹre, rhunmwuda ọni, I i mobọ ma emwa ni bun emwi rhunmwuda ne I na mwẹ iwinna ni bun ne I ru vbe obọ.” Vbọ khian ru iyobọ ne ọdiọn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu nọ werriẹ aro daa ọlọghọmwa vbenian?

6. Adeghẹ etẹn ni rre ẹbu nọ koko yo ikporhu ma bun gbe, vbọ khian ya ru iyobọ ne ọdiọn nọ siẹnro nene ẹbu ya sẹtin ru iyobọ ne etẹn ni rre ẹbu ọghẹe?

⁶ Adeghẹ emwi nọ gha gia ru nọ, ọ ma khẹke ne etẹn ni rre ẹbu nọ koko yo ikporhu bun gbe, ne ọdiọn nọ siẹnro nene ẹbu mieke na sẹtin rẹn etẹn hia ni rre ẹbu ọghẹe, ọ ghi vbe sẹtin gha ru iyobọ ne iran ya sikẹ e Jehova sayọ. Adeghẹ a na ghi miẹn wẹẹ ediọn i bun vbe iko ghi vbo? Ọ ghaa yerriọ, ọ ma khẹke ne ediọn gi etẹn ni rre ẹbu ọkpa bun sẹrriọ wẹẹ, ọdiọn nọ siẹnro nene ẹbu ma ghi sẹtin ru iwinna rẹn ẹse. Nọghayayerriọ, iran sẹtin ru emwamwa ọghe ovbi ẹghẹ kherhe ne ọguọmwadia iwinna ra ọtẹn nokpia nọ dinmwiamẹ nẹ nọ gbegba, gha siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu. Adeghẹ etẹn ni rre dọmwadẹ ẹbu ma bun gbe, ọdiọn nọ siẹnro nene ẹbu ghi sẹtin ru iwinna nọ ru ekpataki sẹ vbe uwu iwinna nọ khẹke nọ gha ru, ọni ọre nọ ru iyobọ ne etẹn ya sikẹ e Jehova sayọ.

7. De emwi nọ khẹke ne ọdiọn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu ru vbe iko ne ediọn i na bun nọ mieke na sẹtin ru iyobọ ne etẹn hia ni rre ẹbu ọghẹe? (1 Pita 5:2) (Vbe ya ghee efoto.)

⁷ Adeghẹ ọdiọn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu vbe iko ne ediọn i na bun ẹre u khin, hia vbe odẹ ke odẹ ne u ma ọtẹn nọ ru iyobọ nuẹn emwi, nọ mieke na sẹtin do gha gbaroghe avbe ohuan ọghe Osanobua. (Tie 1 Pita 5:2.) Gha mu iwinna ne ọtẹn nọ ru iyobọ nuẹn. Vbe igiemwi, ke ẹghẹ ya fi ẹghẹ, u ghi wẹẹ nọ siẹnro emwamwa ikporhu. Wa ghi vbe koko zẹ iro yan vbene uwa khian ya ru iyobọ ne dọmwadẹ etẹn ni rre ẹbu ọghe uwa ya gha mwẹ alaghodaro vbe ugamwẹ e Jehova. Ru emwamwa ne u khian ya gha gu edọmwadẹ etẹn winna vbe ikporhu. Hia ne u gha rhie ọtẹn nọ ru iyobọ nuẹn lele egbe vbe ẹghẹ hia vbe u gha khian ya rhie igiọdu ne etẹn, u ghi vbe gi ẹre rẹn vbene uwa khian ya rhie igiọdu ne nene ọtẹn hẹ, vbene uwa te gha khian, wa gha vbe yo rre nẹ, u ghi gi ẹre rẹn emwi nọ ru ẹse kevbe ako nọ khẹke nọ winna yan. Vbene ẹghẹ ya khian, ọtẹn nọ ru iyobọ nuẹn ghi do khian ọtẹn nọ gbegba nọ gha sẹtin siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu. (2 Tim 2:2) U gha vbe sẹtin tama etẹn ọvbehe ni wẹro ni rre ẹbu ruẹ, ne iran ru iyobọ ne etẹn ya gha mwẹ alaghodaro vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan. Avbe arọndẹ kevbe etẹn ọvbehe ni fiẹnro vbene a ya kporhu hẹ, sẹtin gu etẹn ọvbehe ni da suẹn gha kporhu kevbe ni ma fiẹnro ikporhu winna. Etẹn ni wẹro gha vbe sẹtin ma etẹn ọvbehe vbene a ya mu ẹmwẹ so vbe ikporhu, vbene a ya ru atuẹ werriegbe kevbe vbene a ya ma ọmwa emwi hẹ. Nian, gi ima guan kaẹn emwi eha ne dọmwadẹ ima gha sẹtin ru, ne etẹn ni rre ẹbu ọghe ima mieke na ye gha mwẹ alaghodaro.

EMWI NE DỌMWADẸ IMA GHA SẸTIN RU NE EMWI MIEKE NA GHA KHIAN ẸSE VBE ẸBU NE IMA YE

8. Vbọ khẹke ne ima ru ne ẹbu ọghe ima mieke na gha mwẹ alaghodaro? (Rom 1:12)

⁸ Gha lele iran kporhu. Ma ghaa deba etẹn kporhu, ẹkpotọ ghi kie ne ima ya “rhie igiọdu ne egbe.” (Tie Rom 1:12.) Ma ghaa deba etẹn ni rre ẹbu ọghe ima kporhu, ọ sẹtin ru iyobọ ne iran ya gha mwẹ udinmwẹ, iran i khian vbe gha mu ohan wẹẹ emwi gha sunu daa iran vbe uwa ghaa kporhu vbe eke ne emwi dan na mobọ sunu. Adeghẹ iwinna ne u ru i gu ruẹ miẹn obọ ya gu etẹn ni rre ẹbu ruẹ winna vbe ikporhu, u gha sẹtin tama ọmwa nọ rhie ruẹ vbe iwinna nọ fi ẹghẹ ne u ya winna werriẹ ra? Ọ sẹtin wa kue yọ. (Neh 2:​4-6) Adeghẹ u khian ọmaẹn nẹ ra egbe nọ ma rran ruẹ ẹre ọ si ẹre ne u i na sẹtin deba etẹn ni rre ẹbu ruẹ si egbe koko, u sẹtin gi ọtẹn nọ siẹnro ẹbu nii rẹn. Ọ sẹtin ru emwamwa ne u ya e videoconference deba iko na do a ke ladian vbe ikporhu, ọ sẹtin vbe ru iyobọ nuẹn ne u sẹtin deba etẹn ya elẹta ra efoni kporhu. Adeghẹ ọ lọghọ ruẹ ne u sẹtin gha ladian vbe ikporhu agharhemiẹn wẹẹ, igbama ne esagiẹn ọnrẹn ye hu ẹre u khin, u sẹtin ru emwamwa ne u gha gu edọmwadẹ etẹn ni rre ẹbu ruẹ winna vbe ikporhu vbe uzọla uzọla. A sẹtin vbe miẹn wẹẹ, te ọ khẹke ne u muẹn roro emwi ne u loo ẹghẹ ruẹ yi, u ghi vbe hia ne u mwamwa ẹghẹ ruẹ ẹse ne u mieke na sẹtin gha ru emwi ni ru ekpataki sẹ. (Rom 12:11; Kọl 4:5) E Jehova gha fiangbe ẹrhiọn ne u loo ro. Na erhunmwu ne Jehova ru iyobọ nuẹn, ọ gha “rhie aguakpa kevbe ẹtin [nuẹn] ya gha zẹ emwi ru.”​—Fil 2:13.

9. De emwi nọ gha ru iyobọ ne etẹn ni rre ẹbu ọghe ima ya rẹn wẹẹ, ma hoẹmwẹ iran? (Rom 12:13)

⁹ Gha mu ọghọ ye emwa egbe. Ma ghaa “re emwa ni mu ọghọ ye ọmwa egbe,” ọ gha ru iyobọ ne etẹn ni rre ẹbu ọghe ima ya rẹn wẹẹ, ma hoẹmwẹ iran. (Tie Rom 12:13.) Ma gha sẹtin kie ẹkpotọ yọ ne etẹn gha do iko na do a ke ladian vbe ikporhu vbe owa ima ra? Vbe iko eso, ọsegbe ọsegbe ẹre dọmwadẹ ẹbu ya mu ọghọ ye ọtẹn nọ do ya ọta guan vbe iko ọghe iran egbe. Ọ gha sẹ ẹbu eso egbe, etẹn eso vbe ẹbu nii ghi si egbe koko ne iran sọyẹnmwẹ egbe ọ gha khọnrẹn wẹẹ, ọtẹn nọ do ya ọta guan vbe iko nii i khian miẹn obọ ya deba iran. Ọtẹn nokhuo ọkpa nọ re arọndẹ ne kpataki khare wẹẹ: “Orhiọn mwẹ i zẹdẹ sẹ otọ vbe I gha khian mu ọghọ ye emwa egbe, rhunmwuda ọni, I i ru ẹre ọghe ọbọbọtizọ. Emwi ne I mobọ rhie aro tua ọre vbene I khian ya rẹn etẹn sayọ hẹ, ne I gha te ya gha kpokpo egbe deghẹ evbare ne I khian le gha deyọ.” Ma ghaa mu ọghọ ye etẹn egbe vbe ẹbu ọghe ima, ma na vbe hia ne ima gha ru emwi kugbe zẹvbe ẹgbẹe ọkpa, ọ ghi ru iyobọ ne ima ya sikẹ e Jehova sayọ, ma ghi vbe kakabọ gua obọ etẹn ima.​—Neh 8:10; Iwinna 20:35.

10. De emwi ne ima gha sẹtin ru adeghẹ ọ na gha mwẹ ako ne ima hoo ne ima winna yan vbe odẹ ne ima ya kporhu? (Itan 1:5; 27:17) (Vbe ya ghee efoto.)

¹⁰ Hia ne u gha mwẹ alaghodaro vbe odẹ ne u ya kporhu. Ma gha gele guẹ vbene a ya kporhu hẹ kevbe vbene a ya ma emwa emwi, ọ ghi gha bọbọ ima egbe ne ima gha deba emwa ne ima gba rre ẹbu ọkpa kporhu. Ọ mwẹ ako ne u hoo ne u winna yan vbe odẹ ne u ya kporhu ra? Ọ ghaa yerriọ, u sẹtin tama ọtẹn nọ re arọndẹ ra ọtẹn nọ wẹro ne uwa gba rre ẹbu ọkpa nọ ru iyobọ nuẹn. (Tie Itan 1:5; 27:17.) Gi ọdiọn nọ siẹnro ẹbu ne u ye rẹn ako ne u hoo ne u winna yan. Ọ sẹtin ru iyobọ nuẹn ya musọe. U sẹtin vbe tama etẹn ọvbehe ne iran ru iyobọ nuẹn. Ọna ọre emwi ne ọtẹn nokhuo ọkpa na tie ẹre Heather wa ru. Ọmwa ne ekhue mu ẹre ọtẹn na khin, sokpan ọ khare wẹẹ: “I keghi tama ọtẹn nokhuo ọkpa nọ re arọndẹ, nọ ma mwẹ vbene a ya ru atuẹ werriegbe hẹ. Obọ esi ẹre ọtẹn na wa ya mu mwẹ, ọ na ru emwamwa ne imẹ vbe ọre gba gha winna vbe ikporhu vbe ẹghẹ hia. Ọ na kue ru iyobọ mẹ ya gu ọkpa vbe usun emwa ne I ka kporhu ma suẹn gha ruẹ e Baibol. I wa ghọghọ wẹẹ I nọ ọtẹn nokhuo na nọ ru iyobọ mẹ, te I ghi wa sọyẹnmwẹ iwinna ikporhu nian.” Ọghe ne ẹmwata emwi ughughan rrọọ ne ima gha sẹtin ru ne emwi mieke na gha khian ẹse vbe ẹbu ne ima ye.

VBENE IMA YA MIẸN ERE VBE EMWAMWA ỌGHE ẸBU NỌ KOKO YO IKPORHU

11-12. De vbene emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu gha ya sẹtin ru iyobọ nuẹn hẹ? Ru igiemwi yọ.

¹¹ Ọ ya ima sikẹ e Jehova sayọ. Emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu gha sẹtin ya edọmwadẹ ima sikẹ Osanobua sayọ. Vbe igiemwi, ọtẹn nọ siẹnro ẹbu ne ima ye keghi rhie igiọdu ne ima vbe ẹghẹ ne ima wa ya gualọe zẹẹ. (1 Tẹs 2:8) Emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu wa vbe ya ima mwẹ alaghodaro vbe odẹ ne ima ya kporhu iyẹn nọ maan ọghe Arriọba. Ọ vbe ru iyobọ ne etẹn nikpia ni dinmwiamẹ nẹ, ne iran mieke na gbegba nọ gha sẹtin ru iwinna ughughan vbe uwu iko. (1 Tim 3:10) Te Jehova wa hoẹmwẹ ikhuo ni dẹgbẹe, avbe udefiagbọn kevbe etẹn ni khian eniwanrẹn nẹ, rhunmwuda ọni, ọ keghi loo emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu ya gbaroghe etẹn na ẹsẹsẹmwẹse.​—Ẹzik 34:​15, 16; Jems 1:27.

¹² Gi ima guan kaẹn vbene Ọtẹn Nokhuo Wendy ne ima ka guan kaẹn sin ya miẹn ere vbe emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu. Ọ khare wẹẹ, “Rhunmwuda ne erha mwẹ na gha gbodan ghee ẹmwata, iye mwẹ ma sẹtin gha deba etẹn ne iran gba rre ẹbu ọkpa yo ikporhu vbe ufomwẹ uzọla. Vbọrhirhighayehẹ, erha mwẹ kue yọ ne I gha yo, I na gele gha yo vbe ẹghẹ hia. Ọtẹn nokhuo ọkpa nọ khian enọwanrẹn nẹ nọ re arọndẹ keghi si mwẹ kẹ egbe, ọ na ru iyobọ mẹ ya gha mwẹ alaghodaro vbe odẹ ne I ya kporhu, I na vbe sẹtin gha ru iyobọ ne etẹn ni rre uwu iko. Vbe I ye waan dee, avbe ediọn kegha rhie igiọdu mẹ kugba ke ẹghẹ. Ẹ i re avbiẹ inugba ẹre ọtẹn nọ siẹnro ẹbu ne I ye ya e Baibol rhie ibude mẹ, te avbe ibude na wa ye ru iyobọ mẹ do fi ebanban.”

13. De vbene emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu ya ru iyobọ ne ima ya gha mwẹ ọse ni maan? (Vbe ya ghee efoto.)

¹³ Ọ ya ima mwẹ avbe ọse ni hoẹmwẹ ima. Ma vbe etẹn ni rre ẹbu ọghe ima ghaa “winna kugbe” vbe ikporhu, ọ ghi ya ima sikẹ egbe sayọ. (Fil 1:27) Adeghẹ etẹn ni rre ẹbu nọ koko yo ikporhu ma bun gbe, ọ sẹtin ru iyobọ ne etẹn ne ekhue mu vbe iran ghaa rre uwu ẹbu emwa ni bun ya sẹtin gu etẹn ne iran gba rre ẹbu ọkpa ru ọse. (2 Kọr 6:13) Avbe ọse vbenian gha sẹtin ru iyobọ ne ima vbe ima ghaa khuọnmwi, vbe iro gha han ima, ra vbe ima ghaa khiẹ ọmwa ima nọ wu. (1 Tẹs 5:14) Vbene ufomwẹ agbọn na ya sikẹ otọ, ma wa gualọ avbe ọse ni maan. (Mat 24:21) A sẹtin miẹn wẹẹ ọlọghọmwa ọghe ima i khian fo vbe otọ, sokpan, ma gha sẹtin zin egbe ẹre vbe ima gha rẹn wẹẹ, etẹn rre ima iyeke kevbe wẹẹ, iran vbe mu egbe ne iran ya ru iyobọ ne ima.​—Itan 17:17.

14. De vbene emwamwa ọghe ẹbu nọ koko yo ikporhu ya ru iyobọ ne ima vbe emwi nọ wegbe gha sunu?

¹⁴ Ọ ru iyobọ ne ima vbe emwi nọ wegbe gha sunu. Ma wa miẹn adia nọ khẹke vbe obọ ọdiọn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu vbe emianmwẹ ghaa vẹwae khian, vbe odekun ẹrhia gha sunu, vbe emianmwẹ gha dekun ima vbe udomwurri, vbe a ghaa zẹ ima kpokpo kevbe vbe usẹ igho ghaa sẹ ima. Vbe igiemwi, vbe dọmwadẹ iko, Agbaziro Ọghe Iko kevbe etẹn ni siẹnro ẹbu ni koko yo ikporhu keghi ru emwamwa ne iran ya ru iyobọ ne emwa ni gele gualọ iyobọ, vbe na ghee etẹn ni khian eniwanrẹn nẹ. Ọdiọn nọ siẹnro ẹbu nọ koko yo ikporhu keghi mu asanikaro vbọ gha de ọghe na do rẹn eke ne dọmwadẹ etẹn ni rre ẹbu ọghẹe ye, kevbe iyobọ nọ khẹke na ru ne iran, vbe na ghee iyobọ ukhunmwu, evbare, amẹ, owa kevbe ukpọn. U miẹn iyobọ nọkhua ne ima miẹn vbe emwamwa ọghe ẹbu etẹn nọ koko yo ikporhu!

15. De emwi ne emwa hia ni ga e Jehova mobọ gualọ?

¹⁵ Zẹvbe ne ima ka tae sin, ẹgbẹe nọ kpọlọ ẹre otu ọghe Jehova khin. A i sẹtin ka inu odibosa ni ya ekhọe hia gae ni rre ẹrinmwi, ẹbo ra uye ni bun ọghe odibosa ni ya ekhọe hia ga e Jehova ẹre ọ rre otu ọghẹe vbe ẹrinmwi. Emwa ni rre otu ọghẹe vbe uhunmwu otagbọn na gberra ẹbo ihinrin, ẹdẹgbegbe ẹre iran vbe ya muan yọ. (Zẹk 8:23; Arhie 5:11) Emwi ne ima hia ni ga e Jehova gualọ ọre ne ima ru iyobọ ne emwa hia ya họn iyẹn nọ maan ọghe Arriọba Osanobua! (Arhie 14:​6, 7) Erhunmwu ne ima na ọre ne ima ye gha miẹn ere vbe emwamwa ọghe ẹbu etẹn nọ koko yo ikporhu. Emwamwa na keghi ya ima ya ekhọe hia rhie urhomwẹ ne Jehova.​—Psm 111:1.