Emwi Ne U Gha Ru Ne Uwẹ Vbe Etẹn Mieke Na Gua Obọ Egbe Sayọ

1. De eke ne ima gha na miẹn avbe ọse ni maan?

TE AGBỌN wa lọghọ emwa nẹi mwẹ ọse ni maan vbe ẹdẹnẹrẹ. E Jehova rẹnrẹn wẹẹ ima gualọ ọse ni rẹn enegbe ẹre ọ si ẹre nọ na ya etẹn ni rre uwu iko ru ima ẹse. (Psm 119:63) Te ima yevbe ẹgbẹe ọkpa, erriọ ẹre ima vbe ya hoẹmwẹ egbe.

2. De aro ọse ne ima hoo ne ima gha khin?

² Ma hoo ne ima kakabọ gua obọ etẹn ima, ẹ i re ne ima gha re ọse ne hoghaa. Ẹgbẹe ni koko ga e Jehova, ni hoẹmwẹ e Jehova vbe Jesu ẹre ima ye, ahoẹmwọmwa na ẹre ọ ku ima hia kugbe. (Jọn 13:35) Ne ima mieke na sẹtin gua obọ etẹn ima, te ima gha loo ẹrhiọn yọ. Sokpan, rhunmwuda ne ima na re emwa ni ma gba, ẹ i mwẹ ma ma gui vbe ugbẹnso.

3. Vbọzẹ nọ na lọghọ vbe ugbẹnso ne ima sẹtin gua obọ etẹn?

³ Ẹmwata nọ rrọọ ọre wẹẹ, ma sẹtin sikẹ etẹn eso sẹ etẹn ọvbehe. Vbọzẹ? A sẹtin miẹn wẹẹ, emwi nọ yẹẹ iran ẹre ọ yẹẹ ima, a sẹtin vbe miẹn wẹẹ vbene iran ya yin ẹre ima vbe ya yin. Sokpan, ọ sẹtin gha lọghọ ima ne ima sẹtin gua obọ etẹn ọvbehe. Ugbẹnso, ma sẹtin muan egbe ẹmwẹ, ọna sẹtin yae gha lọghọ ne ima sikẹ iran kankankan. Ọ gha kẹ, ma sẹtin gha roro ẹre wẹẹ, ma i sẹtin gua obọ iran rhunmwuda ne uyinmwẹ ọghe iran na lughaẹn ne ọghe ima. Emwi ọvbehe nọ vbe yae lọghọ ne ima vbe etẹn sẹtin ye gha re ọse ne kankankan ọre deghẹ iran na gha khuọnmwi ra deghẹ iran na gha werriẹ aro daa ọlọghọmwa nọ wegbe nọ ya iro han iran. Vbe ako iruẹmwi na, ma gha guan kaẹn vbene igiemwi ọghe Jesu khian ya ru iyobọ ne ima, ne ima vbe etẹn mieke na ye gha re ọse ne kankankan. Sokpan, gi ma ka guan kaẹn vbene uyinmwẹ ni khẹke Ivbi Otu e Kristi khian ya ru iyobọ ne ima ya kakabọ sikẹ etẹn ima.

UYINMWẸ NI KHẸKE IVBI OTU E KRISTI KEGHI RU IYOBỌ NE IMA YA KAKABỌ SIKẸ ETẸN

4. De emwi nọ khian ru iyobọ ne ima ya kakabọ sikẹ etẹn ima?

⁴ Deghẹ ima hoo ne ima kakabọ sikẹ etẹn, te ọ khẹke ne ima gha rhie aro tua uyinmwẹ esi ne iran mwẹ. Ma ghaa gu etẹn ima mu obọ vbe ẹghẹ hia, ma ghi gha bẹghe avbe akpa esiesi ne iran mwẹ. Ukọ ighẹ e Pọl wa gha hoo nọ gha gu etẹn mu obọ vbe ẹghẹ hia. Vbe elẹta nọ gbẹn gie etẹn ni rre Tẹsalonaika, ọ na kha wẹẹ: “Ma keghi hia vbe odẹ ke odẹ ne ima do miẹn uwa aro.” (1 Tẹs 2:17) Nọ ne emwa ni bun, iran do bẹghe ẹre nẹ wẹẹ, iran vbe ọse iran ghaa gu egbe zẹ iro ghee mwẹ ghee ruẹ, ọ keghi ya iran sikẹ egbe sayọ. Ẹkpotọ ni bun keghi kie ne ima ya gha ru ọnọna vbe ima ghaa rre ikporhu, iko, asikoko nekherhe kevbe nọkhua. Sokpan, ma gu etẹn ima mu obọ vbe ẹghẹ hia ma rhie ma wẹẹ, ma i khian zẹdẹ gui hiehie.

5. Vbọ khian ru iyobọ ne ima ya rhikhan mu etẹn ima vbe ẹzọ gha de rre? Ru igiemwi yọ. (Kọlọsi 3:12)

⁵ Uyinmwẹ ni khẹke Ivbi Otu e Kristi gha sẹtin ru iyobọ ne ima vbe ọlọghọmwa nọ gha sẹtin si ighaegbe ye uwu ẹkpo ima vbe etẹn gha de rre. (Tie Kọlọsi 3:12.) Ma ghaa mwẹ imuegberriotọ, izinegbe ẹnina, kevbe ekhọe esi, ma ghi sẹtin rhikhan mu etẹn ima vbe ẹzọ gha de rre. Vbene ofigbọn na sa ye engine imọto ya ya engine imọto winna ẹse, erriọ ẹre uyinmwẹ ni khẹke Ivbi Otu e Kristi vbe ya ya iku ima vbe etẹn tọ. Nian, gi ma guan kaẹn emwi eha nọ gha sẹtin si ẹzọ ye uwu ẹkpo ima vbe etẹn. Zẹvbe ne ima ya zẹ iro yan emwi eha na, ma gha guan kaẹn vbene igiemwi ọghe Jesu khian ya ru iyobọ ne ima hẹ. Ọmwa nọ mu egbe rrie otọ, nọ mwẹ izinegbe, nọ mwẹ ekhọe esi kevbe ẹnina ẹre Jesu khin, ma ghaa mwẹ avbe uyinmwẹ na, ọ gha ru iyobọ ne ima ya gha re ọse nọ maan.

IMUANẸMWẸ GHA DE RRE

6. De vbene imuanẹmwẹ gha ya sẹtin si ighaegbe ye uwu ẹkpo etẹn?

⁶ Ọlọghọmwa nọ rrọọ. Orhunmwu eva ghaa muan ẹmwẹ, dọmwadẹ iran ghi gha roro ẹre wẹẹ emwi ne iran mwẹ vbe ekhọe ẹre ọ gbae. Vbene ọta ye, gia kha wẹẹ etẹn nikpia eva gba muan ẹmwẹ vbekpa vbene ọ khẹke ne etẹn ne iran gba rre ẹbu ọkpa ya gha yo ikporhu. Dọmwadẹ iran na gha roro ẹre wẹẹ, iro ne iran mu rre ẹre ọ maan sẹ. De emwi ne u yayi wẹẹ ọ gha sẹtin ya imuanẹmwẹ na si ẹzọ ye uwu ẹkpo iran? Itengbemu nọ. Deghẹ iran ma rherhe zuze yọ, iran sẹtin do gha ya ekhọe wiẹn egbe. Vbene ẹghẹ ya khian, iran sẹtin do khian oghian egbe rhunmwuda emwi nọ ma sẹ emwi.

7. De vbene Jesu ya ru iyobọ ne erhuanegbe ẹre ya rẹn wẹẹ, imuegberriotọ ẹre ọ khian ru iyobọ ne iran ya sọfurre ye imuanẹmwẹ nọ rhirhi de rre?

⁷ Gha mu egbe rrie otọ vbe na ghee Jesu. E Jesu ma erhuanegbe ẹre wẹẹ, deghẹ iran hoo ne iran sọfurre ye imuanẹmwẹ nọ rhirhi de rre, te ọ khẹke ne iran gha mu egbe rrie otọ. Avbe erhuanegbe Jesu kegha muan ẹmwẹ vbekpa nọ kpọlọ sẹ vbe uwu iran. Jesu rẹnrẹn wẹẹ, uyinmwẹ itengbemu na gua iran obọ ro nẹ, rhunmwuda ọni, ọ na bu iran ude ne iran gha ghee ẹre wẹẹ emwa ọvbehe sẹ iran. (Mat 20:​25-28) Te Jesu wa gha ma iran vbene iran khian ya gha mu egbe rrie otọ hẹ. Uhiẹn vbe asọn nọ gbe fi ẹdẹ nọ wu, ọ keghi rhie “igiemwi” esi ye otọ ne iran, ọ na kpe erhuanegbe ẹre owẹ, iwinna ọviẹn ọmwa ẹre ọna wa gha khin. (Jọn 13:​3-5, 12-16) Te Jesu ya ọna ma erhuanegbe ẹre vbene iran gha ya sẹtin sọfurre ye imuanẹmwẹ nọ rre uwu ẹkpo iran. Adeghẹ iran na gha ghee ẹre wẹẹ emwa ọvbehe sẹ iran, ọ gha ru iyobọ ne iran ya miẹn ẹmwẹ ne emwa ọvbehe ta yi. Odẹ vberriọ, iran ghi sẹtin gha re ọse ne kankankan agharhemiẹn wẹẹ, iran zẹdia gha muan egbe ẹmwẹ.

8. De vbene imuegberriotọ khian ya ru iyobọ nuẹn ya rhikhan mu ọtẹn vbe imuanẹmwẹ gha de rre? (Kọlọsi 3:13) (Vbe ya ghee avbe efoto.)

⁸ Emwi ne u gha ru ne uwẹ vbe ọtẹn mieke na ye gha re ọse. Imuegberriotọ gha sẹtin ru iyobọ nuẹn ya rhie aro gberra emwi eso nọ gha sẹtin si ẹzọ, ọ gha vbe ru iyobọ nuẹn ya gha ya ekhọe hia yabọ. (Tie Kọlọsi 3:13.) U ghaa mu egbe rrie otọ, ẹ i re emwi hia ẹre u khian gha muan ẹmwẹ yi, ọna gha ya uwẹ vbe ọtẹn sikẹ egbe sayọ. (Psm 4:4) Uhiẹn vbe ọmwa gha ta ẹmwẹ nọ sọnnọ ruẹ, u ghi yerre wẹẹ, a i miẹn ọmwa nọ fo na, nẹi zẹdẹ ta ẹmwẹ nọ gha gbe I ma rẹn yi vbe okiekie. (Asan 7:​21, 22) Nọ egbuẹ wẹẹ, ‘De emwi nọ ru ekpataki sẹ, ne imẹ vbe ọtẹn ye gha re ọse nọ ra, ra iro ne I mu rre ẹre ọ ru ekpataki sẹ?’ Ọ gha maan sẹ, adeghẹ u na rhie ẹmwẹ ne ọmwa nii tae. Hia ne u ghẹ gha mu ẹmwẹ nii roro, ghẹ vbe muẹn rre vbe ẹdẹ ọvbehe.

9. De vbene imuegberriotọ khian ya ru iyobọ nuẹn hẹ adeghẹ ẹzọ nọ rre otọ ma kue fo? (Itan 17:9)

⁹ Imuegberriotọ ẹre ọ khian vbe ru iyobọ nuẹn adeghẹ ẹzọ nọ rre otọ ma kue fo. Ghẹ gha si ẹmwẹ tan rhunmwuda wẹẹ, u hoo ne u rhie ẹre ma wẹẹ, u ma rri abe. (Tie Itan 17:9; 1 Kọr 6:7) U ghi hia ne emwi rhọkpa ghẹ rhia iku ọghe uwa. Emwi ọkpa nọ he ru iyobọ ne etẹn ni bun, ọre ne iran na bu ọmwa ne iran gba mwẹ egbe ẹzọ ne iran mieke na ru adọlọ. (Psm 34:14) U sẹtin tama rẹn wẹẹ: ‘Ọtẹn mwẹ I ma hoo ne iku ọghe ima rhia, lahọ I gha hoo ne ima guan kaẹn emwi nọ sunu.’ U ghi gi ẹre rẹn emwi eso ne u ma ru ẹse, u ghi vbe rinmwiaẹn nọ yabọ ruẹ. Deghẹ ọtuẹn na vbe rinmwian ruẹ ne u yabọ irẹn, u ghi yabọe. (Luk 17:​3, 4) Yerre wẹẹ, emwi ne u gu bu ọtẹn nii ọre ne uwa ru adọlọ, ẹ i re ne uwa do gha muan ẹmwẹ ye ọmwa nọ rri abe ra nọ rri ase.​—Itan 18:24.

UYINMWẸ IRAN GHA LUGHAẸN NE ỌGHE IMA

10. De emwi nọ gha sẹtin yae gha lọghọ ne ima sẹtin sikẹ etẹn eso?

¹⁰ Ọlọghọmwa nọ rrọọ. Ọ sẹtin gha lọghọ ne ima sikẹ etẹn eso adeghẹ uyinmwẹ iran na lughaẹn ne ọghe ima. Odẹ ne etẹn eso ya ru emwi sẹtin wa gha sọnnọ ima. Odẹ ne eso ya ru emwi sẹtin vbe lughaẹn ne ọghe ima, ọ gha kẹ, ọmwa ya obọ dan mu iran vbe ẹghẹ nọ gberra, ra a sẹtin miẹn wẹẹ, a i talọ gbe vbe eke ne iran ke rre. Iran sẹtin gha re emwa ni fẹko ru ọghe iran khian, nẹi gbe egbe ọmwa, sokpan nọ ne ima, ma sẹtin gha re ọmwa nọ gbe egbe ọmwa.

11. De vbene Jesu ya sẹtin gu emwa ne uyinmwẹ ọghe iran lughaẹn ne ọghẹe ru ọse?

¹¹ Gha mwẹ izinegbe vbe na ghee Jesu. Te Jesu wa gha gu emwa hia ru ọse, uhiẹn ya sẹ egbe emwa ne uyinmwẹ ọghe iran lughaẹn ne ọghẹe. Vbe igiemwi, ne ukọ ighẹ e Jems kevbe Jọn na gha hoo ne Jesu mu iran ye ukpo nọ yo vbe ẹrinmwi rhie ẹre ma wẹẹ, te iran wa gha hoo ne emwa gha ghee iran gidii. (Mak 10:​35-37) Sokpan Jesu ma zẹdẹ gha yerriọ, rhunmwuda, ọ sẹ ukpo nọ yo rae vbe ẹrinmwi gha die uhunmwu otagbọn na. (Fil 2:​5-8) Te iran wa gele lughaẹn ne Jesu! Ọrheyerriọ, Jesu na ye gha mwẹ izinegbe vbe egbe Jems vbe Jọn kevbe emwa ọvbehe.

12. Vbọzẹ ne Jesu na sẹtin gha mwẹ izinegbe vbe egbe avbe ọsiọre?

¹² Jesu ma ya aro yọ wẹẹ ẹghẹ hia ẹre avbe ọse irẹn khian ya gha ru emwi nọ gbae. Ọ rẹnrẹn wẹẹ, ni bun vbe uwu avbe erhuanegbe nikẹre wa vbe gha hoo ne emwa gha ghee iran gidii vbe ne Jems vbe Jọn vbe gha ye. (Mak 9:34) Ihe ọkpa ẹre Jesu vbe erhuanegbe ẹre ke rre. Te avbe ọkaolotu ugamwẹ ni ghaa rre ẹvbo nii wa gha ma emwa re wẹẹ, te ọ khẹke ne emwa gha mu egbe iran ye ukpo nọ yo, rhunmwuda ọni, e Jesu wa rẹn evbọzẹe ne erhuanegbe ẹre na gha mwẹ egbe iziro vberriọ. Vbọrhirhighayehẹ, ọ na gha mwẹ izinegbe vbe egbe iran, ọ ma ya aro yọ wẹẹ iran gha wa fi werriẹ uhukpa, rhunmwuda, ke egbe ọvbokhan kpa ẹre iran ke mwẹ iziro nọ ma gba na.​—Mak 10:​42-45.

13. De vbene izinegbe gha ya sẹtin ru iyobọ ne ima ne iku ọghe ima vbe etẹn ghẹ rhia? (Ẹfisọs 4:2)

¹³ Emwi ne u gha ru ne uwẹ vbe ọtẹn mieke na ye gha re ọse. Hia ne u gha mwẹ izinegbe, ghẹ gi odẹ ne emwa eso ya ru emwi gha sọnnọ ruẹ. (Itan 14:29) Odẹ ughughan ẹre ima hia ya ru emwi, rhunmwuda ọni, emwa gha ru emwi vbe odẹ nọ lughaẹn ne ọghe ima, iran ma ru emwi dan. Te ọ wa yẹẹ ima vbe etẹn ọvbehe ghaa mu emwi ne ima ru wuo egbe. (Tie Ẹfisọs 4:2.) Rhunmwuda ọni, ọ ma khẹke ne ima gha zaan etẹn ima adeghẹ iran i ru emwi vbe odẹ ne ima ya ru emwi. Vbe igiemwi, muẹn roro vbene ọ lọghọ hẹ ne ọmwa ne ekhue mu sẹtin do gua uwu ẹbu ro. Ọ vbe khẹke ne ima gha mwẹ izinegbe vbe egbe emwa ni wa gua rri ọta. Ma i khian sẹtin wa gu etẹn hia gha re ọse obọ ma miẹn uhunmwu ẹ i vbiẹ, sokpan ma gha ye sẹtin gu iran ru ọse ọ gha khọnrẹn wẹẹ, iran lughaẹn ne ima.

14. De emwi ne izinegbe gha ru iyobọ ne ima ya rhie aro tua vbe egbe avbe ọse ima?

¹⁴ Izinegbe gha ru iyobọ ne ima ya rhie aro tua uyinmwẹ esi ne etẹn ima mwẹ. Ẹghẹ nii, ma i khian ghi gha roro ẹre wẹẹ, ma i khian sẹtin gu iran ru ọse rhunmwuda ne iran na ru emwi vbe odẹ nọ lughaẹn ne ọghe ima. Vbe igiemwi, te Jems kevbe Jọn wa gha gualọ ukpo nọ yo, sokpan emwi ne iran nọ e Jesu re vbe rhie ẹre ma wẹẹ iran yayi wẹẹ Arriọba Osanobua gele rrọọ. Jesu bẹghe ẹre wẹẹ iran mwẹ amuẹtinyan. Ma ghaa rhie aro tua uyinmwẹ esi ọghe avbe ọse ima, te ima ya egbe taa e Jesu kevbe Erhae ighẹ e Jehova.

15. De ọmwa nọ gha sẹtin ru iyobọ ne ima ya gu emwa ne uyinmwẹ iran lughaẹn ne ọghe ima ru ọse?

¹⁵ Nọ ghi ru ekpataki sẹ ọre ne ima na erhunmwu ne Jehova ru iyobọ ne ima, ne ima ya sẹtin gu emwa hia ru ọse, uhiẹn ya sẹ egbe emwa ne uyinmwẹ ọghe iran lughaẹn ne ọghe ima. Muẹn roro emwi eso nọ gha sẹtin si ẹzọ ne uwẹ vbe ọtẹn, iyeke ọni, u ghi na erhunmwu ne Jehova ru iyobọ nuẹn, a i rẹn deghẹ emwi vberriọ na gele de rre. Yerre wẹẹ, e Jehova nọ yi ima rẹnrẹn wẹẹ odẹ ughughan ẹre ima hia ya ru emwi. Rhunmwuda ọni, u ghaa na erhunmwu, gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, e Jehova rẹn emwi nọ gha gele ru iyobọ nuẹn ya sẹtin zin egbe. U gha vbe ghee ẹre wẹẹ, ọ lọghọ ruẹ ne u sẹtin zin egbe, nọ e Jehova nọ rhie orhiọn nọhuanrẹn nuẹn ne u mieke na sẹtin ru emwi nọ khẹke.​—Luk 11:13; Gal 5:​22, 23.

ETẸN IMA GHAA WERRIẸ ARO DAA ỌLỌGHỌMWA NỌ WEGBE

16. De ọlọghọmwa eso nọ gha sẹtin de rre adeghẹ etẹn ima na gha werriẹ aro daa emwi nọ wegbe?

¹⁶ Ọlọghọmwa nọ rrọọ. Adeghẹ etẹn ima na gha khuọnmwi ra iro na han iran, iran sẹtin ta emwi ra iran sẹtin ru emwi nọ gha sọnnọ ima. Vbe igiemwi, iran sẹtin gha zẹ egbe hin usun rre, egbe sẹtin gha balọ iran ra iran sẹtin wa vbe ru emwi nọ gha kpa ima odin. Iran sẹtin vbe ta emwi ra iran sẹtin ru emwi nọ gha da ima sẹ ugboloko. (Job 6:​2, 3) A sẹtin miẹn wẹẹ, ma ma rẹn ọlọghọmwa ne iran la gberra, rhunmwuda ọni, ma ghi do gha roro ẹre wẹẹ, ẹ i re iran ẹre ọ gha te ru egbe emwi vbenian.

17. Vbua miẹn ruẹ vbe obọ ne Jesu ya mu e Batimiọs?

¹⁷ Gha mwẹ ekhọe esi kevbe ekhọe agiẹngiẹn vbe na ghee Jesu. Te Jesu wa gha mwẹ ekhọe esi kevbe ekhọe agiẹngiẹn daa emwa ni rre uwu ọlọghọmwa, uhiẹn ya sẹ egbe emwa nọ ma rẹn ẹdẹ. Vbe igiemwi, gi ima guan kaẹn obọ nọ ya mu okpia ọkpa nọ rhu aro na tie ẹre Batimiọs. Vbe Batimiọs họn wẹẹ, e Jesu rre ẹdogbo ne irẹn ye, ọ na suẹn gha go ne Jesu mieke na bẹghe irẹn. Emwa eso ni ghaa rre evba na gha tama e Batimiọs wẹẹ nọ gue unu ẹnrẹn. Sokpan te ọ wa gele gha hoo ne Jesu mu ẹre egbe rran, rhunmwuda ọni, ọ na dọlegbe rhie so. A sẹtin miẹn wẹẹ, emwi ne okpia na ru na wa gha sọnnọ emwa eso ni ghaa rre evba. Vbọrhirhighayehẹ, “Jesu keghi tohan [rẹn] ẹsẹse,” ọna rhie ma wẹẹ te Jesu wa gha mwẹ agiẹngiẹn daa okpia na. (Mat 20:34; Mak 10:​46-52) Ọ keghi ya ọghọ vbe ute gu e Batimiọs guan, ọ na vbe tian rẹn ye amuẹtinyan nọ mwẹ. Iyeke ọni, Jesu na mu ẹre egbe rran, e Batimiọs na do gha bẹghe.

18. De obọ nọ khẹke ne u ya gha mu avbe ọse ruẹ ni rre uwu ọlọghọmwa? (1 Tẹsalonaika 5:14)

¹⁸ Emwi ne u gha ru ne uwẹ vbe ọtẹn mieke na ye gha re ọse. Gha mwẹ ekhọe esi kevbe ekhọe agiẹngiẹn. Emwi eva na gha ru iyobọ nuẹn ya “gha ta ẹmwẹ nọ fu ọmwa ẹko rre” ma etẹn ni khuọnmwi ra ne iro han rẹn. (Tie 1 Tẹsalonaika 5:14.) Yerre wẹẹ, ọse ọghe ẹmwata mu egbe nọ ya ru iyobọ, katekate vbe “ẹghẹ ne emwi ya lọghọ.” (Itan 17:17) Egbe ọse vbenian keghi mwẹ ẹmwẹ emwa vbe orhiọn, ọ mu egbe nọ ya rhie igiọdu ne iran, ọ wa vbe mu egbe nọ ya ru iyobọ nọ khẹke ne iran.

19. De vbene u khian ya rhie ẹre ma wẹẹ, u mwẹ ekhọe esi kevbe agiẹngiẹn? (Vbe ya ghee avbe efoto.)

¹⁹ De odẹ eso ne ima gha ya rhie ẹre ma wẹẹ, ma mwẹ ekhọe esi kevbe agiẹngiẹn? Ẹmwata nọ wẹẹ, u i khian sẹtin mu ọtẹn nọ khuọnmwi egbe rran. Sokpan u gha sẹtin hia ne u rẹn vbene emwi ye ọtẹn nii hẹ. (Mat 7:12; 1 Pit 3:8) Gbehọkotọ danmwehọ vbe ọ ghaa fannọ otọ ẹko ẹre ma ruẹ. Iyeke ọni, u ghi hia ne u rhie igiọdu nẹẹn vbe ẹghẹ nọ khẹke, ọ sẹtin gha re vbobọvbobọ nii. (Itan 12:25) Ghẹ gha roro ẹre wẹẹ u wa rẹn vbene emwi ye ẹre hẹ. (Itan 18:13) Gha mwẹ izinegbe vbe egbe ẹre, u ghi vbe kọe ye orhiọn wẹẹ, ọ sẹtin ru emwi eso ra ọ sẹtin ta emwi eso nọ gha sọnnọ ruẹ.​—Ẹfis 4:32.

20. De aro ọse ne u hoo ne u gha khin?

²⁰ Ma ghọghọ wẹẹ ọse ni maan ẹre etẹn ne ima gba ga e Jehova khin. Sokpan, rhunmwuda ne ima na re emwa ni ma gba, ma sẹtin ru emwi nọ gha sọnnọ emwa ọvbehe. Emwi ne ima ni bun he miẹn vbe agbọn vbe ya ima ru emwi eso nọ ma khẹke. Rhunmwuda ọni, ọ wa yẹẹ ima vbe ima ghaa bẹghe etẹn ni mu egbe rrie otọ, ni mwẹ izinegbe, ekhọe esi, kevbe ekhọe agiẹngiẹn. Wa gi ima ta mu olọ yan rẹn wẹẹ, egbe ọse vberriọ ẹre ima khian gha khin.