Vbọzẹ Ne Ilele Ni Rre Baibol Na Ru Ekpataki?

1-2. (a) Vbọzẹ ne ima gha na sẹtin kha wẹẹ, ebe nọ kpẹẹ agbọn nẹ ẹre Baibol khin? (b) Vbọzẹ ne Baibol na ye mwẹ esa nọ ye vbe ẹdẹnẹrẹ?

Ẹ I RE eban ẹre a ghi gbẹn e Baibol, odẹ ukpo 3,500 nọ gberra ẹre a ya suẹn gha gbẹn ọnrẹn, a na ya gbẹn ọnrẹn fo vbe odẹ ukpo 2,000 nọ gberra. Ọrheyerriọ, “Ẹmwẹ Osanobua keghi re nọ rrọọ,” erriọ ẹre ọ vbe ya zẹ ẹtin vbe ẹdẹnẹrẹ. (Hib 4:12; 2 Tim 3:​16, 17) Ẹ i re avbiẹ emwa ẹre Baibol he ru iyobọ na vbe ẹghẹ ne ima ye na.

² Sokpan vbọzẹ ne Baibol nọ kpẹẹ agbọn nẹ na ye mwẹ esa nọ ye vbe ẹdẹnẹrẹ? Emwi eva ẹre ọ si ẹre nọ na ye vberriọ. Nokaro, “Osanobua nọ rrọọ,” nọ mwẹ ẹwaẹn sẹ vbe agbọn vbe ẹrinmwi, ẹre ọ yan ẹmwẹ nọ rre uwu ẹre. (1 Tim 4:10; Rom 16:​26, 27) Nogieva, ilele nẹi fafa ẹre ọ rre uwu e Baibol. Avbe ilele na gha sẹtin ru iyobọ ne ọmwa nọ rhirhi gha khin. Ọ ru iyobọ ne emwa ni ghaa rrọọ vbe ẹghẹ nẹdẹ, ọ vbe ru iyobọ ne emwa ni rrọọ vbe ẹdẹnẹrẹ, ọ gha vbe sẹtin ru iyobọ nuẹn vbe u ghaa werriẹ aro daa ọlọghọmwa nọ rhirhi gha khin.

3. De ọta eso ne ima khian zẹ ewanniẹn yi vbe ako iruẹmwi na?

³ Vbe a ya ilele ni rre Baibol kha? Vbọzẹ ne ilele ni rre Baibol na mwẹ esa nọ ye ne ima vbe ẹdẹnẹrẹ? De vbene ima khian ya sẹtin rẹn avbe ilele ni rre Baibol vbe ima ghaa tie Baibol? Vbe ako iruẹmwi na, ma gha zẹ ewanniẹn ye avbe ọta na. Ma gha vbe guan kaẹn vbene emwi ne Jesu ma emwa re ya ya ima rẹn vbene ilele ni rre Baibol ru ekpataki sẹ hẹ.

VBE A YA ILELE NI RRE BAIBOL KHA?

4. Vbe a ya ilele ni rre Baibol kha?

⁴ Avbe ilele ni rre Baibol keghi re ẹmwata nẹi fi werriẹ ni hẹnhẹn egbe yan uhi Osanobua. Ugbẹnso, ilele ni rre uhi eso vbe Baibol ghi wa dewarorua. (Mat 22:37) Vbọrhirhighayehẹ, ilele ẹre ọ maan sẹ uhi. Odẹ ọkpa ẹre a mobọ ya lele uhi. Ugbẹnso, ẹghẹ na ya yi uhi nii gha gberra nẹ, ẹ i ghi mwẹ esa nọ ye. Sokpan ilele ni rre Baibol keghi ya ima rẹn aro ne Jehova ya ghee emwi. A gha sẹtin kha wẹẹ, ilele keghi re evbọzẹe na na yi uhi. Ọ mwẹ evbọzẹe ne Jehova na yi edọmwadẹ uhi ni rre Baibol. Sokpan a gha sẹtin loo ilele ne avbe uhi na hẹnhẹn egbe yan ya ru azẹ vbe emwi ughughan gha de rre vbe ẹghẹ ke ẹghẹ nọ rhirhi gha khin. (Psm 119:111) A sẹtin fi uhi werriẹ, sokpan ilele i fi werriẹ, ẹ i vbe fafaa.​—Aiz 40:8.

5. De vbene uhi ya lughaẹn ne ilele hẹ? Ru igiemwi yọ. (Vbe ya ghee avbe efoto.)

⁵ Ma gha ru igiemwi ọkpa nọ gha ru iyobọ ne ima ya rẹn alughaẹn nọ rre ilele kevbe uhi. Gia kha wẹẹ, iye ọmọ tama ovbi ẹre wẹẹ, ‘Ghẹ ya obọ kaẹn e stove nii.’ Uhi ẹre iye ọmọ na gbe ne ovbi ẹre na. Sokpan, ilele nọ rre uhi nii ọre nẹ ghẹ ya obọ kaẹn emwi ke emwi nọ tọn, nọ gha sẹtin giẹn ọnrẹn obọ. Ọna rhie ma wẹẹ, ẹ i re stove ọkpa ẹre ọ ma khẹke nọ ya obọ kaan. Ọ ma vbe khẹke nọ ya obọ kaẹn iron na ya lọọ ukpọn, amẹ erhẹn, ra emwi ke emwi nọ gha sẹtin giẹn ọnrẹn. Ẹ i re owa ọkpa ẹre ọ khian na sẹtin ya ilele na ru emwi, ọ gha vbe sẹtin yae ru emwi vbe eke nọ rhirhi gha ye. Ẹmwata nọ rrọọ ọre wẹẹ, ọmọ na gha waan nẹ, ọ sẹtin ya e stove le evbare. Sokpan te ọ khian ye gha begbe vbe ọ ghaa loo ẹre, nẹ ghẹ ya giẹn ọnrẹn. Ma bẹghe ẹre wẹẹ uhi nii fi werriẹ, sokpan evbọzẹe na na yi uhi nii ma fi werriẹ.

VBỌZẸ NE ILELE NI RRE BAIBOL NA MWẸ ESA NE IRAN YE NE IMA VBE ẸDẸNẸRẸ?

6. (a) De iyobọ ne Jehova loo Ẹmwẹ ọghẹe ya ru ne ima? (b) De vbene Jehova ya mu uyi ye ima egbe hẹ?

⁶ Rhunmwuda ne Jehova na hoẹmwẹ ima, ẹre ọ si ẹre nọ na yi uhi ne ima, ne ima ghẹ mieke na de ye ẹbe. (Jems 2:11) Vbe deba ọni, ọ vbe ru iyobọ ne ima ya rẹn evbọzẹe nọ na yi uhi ne ima. E Jehova keghi loo Ẹmwẹ ọghẹe ya ru iyobọ ne ima ya rẹn emwi nọ khẹke ya ru vbọ gha de ọghe emwi na ma gbe uhi yi. Ilele ni rre Baibol keghi ru iyobọ ne ima ya gha ru azẹ nọ maan vbe ẹdagbọn ima. Ilele ni rre Baibol rhie ẹre ma wẹẹ, e Jehova hoo ne ima tobọ ima gha ru azẹ nọ gha rhie ẹre ma wẹẹ ima hoẹmwẹ irẹn, kevbe wẹẹ ma gbọyẹmwẹ ye uhi ọghẹe, te Jehova ya ọna mu uyi ye ima egbe.​—Gal 5:13.

7. De vbene ilele ni rre Baibol gha ya sẹtin ru iyobọ ne ima hẹ? Ru igiemwi yọ. (Vbe ya ghee efoto.)

⁷ Gi ima ghee igiemwi ọkpa nọ gha ru iyobọ ne ima ya rẹn vbene ilele ni rre Baibol gha ya sẹtin ru iyobọ ne ima hẹ. Avbe ama na viọ lele odẹ wa bun vbe ẹvbo eso, uhi ẹre ni bun vbọ khin, ọmwa gha rhie owẹ gberra ẹre, a sẹtin rri ẹre oya yọ. Usun emwi nọ rre ama na ọre vbene ọ khẹke ne draiva rhulẹ sẹ hẹ, kevbe ẹghẹ nọ khẹke ne draiva ya mu e break. Vbọrhirhighayehẹ, ọ vbe mwẹ ama eso nọ ya e draiva rẹn wẹẹ ẹbe rre odẹ. Vbe igiemwi, ọ mwẹ ama eso ni ya draiva rẹn wẹẹ, emwa khian fian ukpo rra, ra wẹẹ emwa ni winna vbe ukpo rre odaro. E draiva nọ rẹn enegbe gha bẹghe ama vbenian vbe odẹ, ọ ghi kakabọ gha begbe nẹ ghẹ ya miẹn odekun. Vbe igiemwi, e draiva nọ gele guẹ vbene a ya fi imọto keghi fẹko fi imọto ọghẹe vbe amẹ ghaa rhọọ ra vbe evbu ghaa tuo. Erriọ ẹre ọ vbe ye, Ovbi Otu e Kristi keghi hia nẹ ghẹ rra uhi Osanobua sokpan, ọ vbe hia nẹ ghẹ gha mwẹ iziro ra nẹ ghẹ ru emwi ke emwi nọ gha sẹtin yae rra uhi Osanobua. Ọ gha sẹtin ru ọnọna, adeghẹ ọ na gele rẹn aro ne Jehova ya ghee emwi.

8. Zẹvbe nọ rre ebe Rom 12:​1, 2, ma ghaa hia ne ima rẹn ilele ni rre Baibol, vbọ khian ya ru iyobọ ne ima hẹ?

⁸ Odẹ ọvbehe ye rrọọ ne ilele ni rre uwu e Baibol gha ya ru iyobọ ne ima. Vbe igiemwi, ilele ni rre Baibol keghi ru iyobọ ne ima ya rẹn aro ne Jehova ya ghee emwi. Ma ghaa tie Baibol, ma ghi hia ne ima gha mu emwi ne ima tie roro. Ma sẹtin nọ egbe ima emwi ne ima miẹn ruẹ vbe emwi ne ima tiere, kevbe vbene ima gha ya sẹtin loo ẹre hẹ vbe ẹdagbọn ima. Odẹ vbenian, te ima “loo ẹrherhe” ọghe ima ya ga e Jehova. Te ima vbe rhie ẹre ma wẹẹ, ma “rẹn iho ọghe Osanobua nọ maan, nọ yẹẹ ọre kevbe nọ gbae.”​—Tie Rom 12:​1, 2.a

9. De odẹ ọvbehe ne ilele ni rre Baibol ya ru iyobọ ne ima? (Hibru 5:​13, 14)

⁹ Ma ghaa ya ilele ni rre Baibol ru emwi, ma ghi do gha re Ivbi Otu e Kristi ni wẹro. Ma ghi vbe do sikẹ e Jehova sayọ. (Tie Hibru 5:​13, 14.) Evbibiẹ emọ keghi gbe uhi ni bun ne ivbi iran, ne ivbi iran mieke na rẹn emwi nọ khẹke ya ru. Iran sẹtin lele uhi ne evbibiẹ iran gbe ne iran rhunmwuda iran mu ohan wẹẹ, evbibiẹ iran sẹtin rri iran oya. Sokpan, e Jehova i ghee ima ọvbokhan, aro enọwanrẹn ẹre ọ ya ghee ima. Ọ mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, ma gha sẹtin ru azẹ nọ gua ahoo ọghe irẹn ro, ma ghaa ru vberriọ ẹko ghi gha rhiẹnrhiẹn e Jehova.​—Psm 147:11; Itan 23:​15, 26; 27:11.

DE VBENE IMA KHIAN YA SẸTIN RẸN AVBE ILELE NI RRE BAIBOL?

10. De vbene ima khian ya sẹtin rẹn avbe ilele ni rre Baibol?

¹⁰ Ma ghaa tie Baibol, te ọ khẹke ne ima gha gualọ ilele ni rre uwu ẹre nọ gha ru iyobọ ne ima ya rẹn aro ne Jehova ya ghee emwi. Ma gha sẹtin rẹn avbe ilele ni rre Baibol adeghẹ ima na rẹn evbọzẹe ne Osanobua na yi uhi eso. Ọna gha ru iyobọ ne ima ya rẹn aro ọmwa ne Jehova khin. Sokpan, ne ima mieke na gele rẹn vbene Jehova ya roro emwi hẹ, te ọ khẹke ne ima na erhunmwu ne Jehova ru iyobọ ne ima, ma ghi vbe hia ne ima gha roro emwi dinmwi. (Itan 2:​10-12) Ma sẹtin nọ egbe ima avbe ọta na: ‘Vbọzẹ ne Osanobua na yi uhi na? Deghẹ uyinmwẹ vbenian i yẹẹ Osanobua, de aro ne Osanobua ya ghee avbe uyinmwẹ ọvbehe ni vbe yevbe ọnọna? Vbia miẹn ruẹ vbe okha na? De vbene I khian ya rhie ẹre ye uyinmwẹ hẹ vbe ẹdagbọn mwẹ? Ma gha ghi rẹn evbọzẹe ne Osanobua na yi uhi eso, ma na vbe rẹn ototọ okha ne ima tie re vbe Baibol, ọ ghi ru iyobọ ne ima ya sẹtin ru azẹ nọ maan, nọ gua ahoo ọghe Osanobua ro.

11. De vbene Jesu ya gi ima rẹn vbene ima gha ya sẹtin gualọ avbe ilele ni rre Baibol, vbe ikporhu nọ kpee re vbe uhunmwu oke? (Vbe ya ghee efoto.)

¹¹ Vbe Ikporhu Ne Jesu Kpee Re Vbe Uhunmwu Oke, ọ keghi gi ima rẹn vbene ima khian ya sẹtin gualọ avbe ilele ni rre Baibol. Gi ima guan kaẹn igiemwi eha. Vbe dọmwadẹ igiemwi na, Jesu na ka ya unu kaẹn uhi nọ rrọọ, ọ ke do ta evbọzẹe na na yi nene uhi. Zẹvbe ne ima ya mu avbe ilele ne Jesu ma emwa re roro, ma gha bẹghe vbene avbe ilele na ya kaẹn ima ni rrọọ vbe ẹdẹnẹrẹ. Ma gha vbe guan kaẹn ere ne ima khian lae miẹn vbe ima gha ya avbe ilele na ru emwi.

12. Vbọ re ọkpa vbe usun ilele nọ rre ebe Matiu 5:​21, 22? (Vbe ya ghee efoto.)

¹² Tie Matiu 5:​21, 22. “Ghẹ do izigha.” Vbọ re ọkpa vbe usun ilele nọ rre uhi na? E Jehova ma hoo ne ima gha khẹko emwa ọvbehe, ọna rhie ma wẹẹ, ọ ma hoo ne ima gha ta emwa ọvbehe ọtakhọ, ne ima gha ru emwa khọọ ra ne ima gha mwẹ iziro dan vbekpa emwa ọvbehe. Jesu gi ima rẹn wẹẹ, ọ gha khọnrẹn wẹẹ ọmwa ma do ọmwa izigha, te ọ ye rra uhi na adeghẹ ọ na gha khẹko ọtiọnrẹn. Adeghẹ ọmwa na gha “mu ohu ọtiọnrẹn vbene ọ ma na mu yotọ” ra ọ na gha tie ihẹn nẹẹn, “a ghi si ẹre gha rrie ekọtu” rhunmwuda ohu dan nọ muẹn. Ohu dan vbenian ẹre ọ ya ọmwa do izigha.​—1 Jọn 3:15.

13. De vbene ilele nọ rre ebe Matiu 5:​21, 22 gha ya ru iyobọ ne ima hẹ vbe ẹdẹnẹrẹ? (Vbe ya ghee efoto.)

¹³ De vbene ilele nọ rre ebe Matiu 5:​21, 22 gha ya ru iyobọ ne ima hẹ vbe ẹdẹnẹrẹ? Ọ ma khẹke ne ima gha rhie ẹmwẹ ye ẹko. (Lẹv 19:18; Job 36:13) Vbọzẹ? Rhunmwuda deghẹ ima na ru vberriọ, ọ sẹtin ya ima do gha ta ẹmwẹ dan vbekpa emwa, ọ sẹtin vbe ya ima ru iran khọọ. (Itan 10:12) Ma sẹtin do gha ta iran ọtakhọ, ra ma sẹtin mu iran eni rhia. (Itan 20:19; 25:23) A ma he suẹn gha miẹn intanẹt vbe Jesu rhie ibude na ne emwa, sokpan avbe ilele na wa ru iyobọ ne ima ya rẹn odẹ nọ khẹke ne ima ya gha loo intanẹt, avbe wẹbsait na na gu egbe guan kevbe ni bun ọvbehe vberriọ. Uhunmwu ẹmwẹ ne ima miẹn vbe ẹmwẹ ne Jesu tae ọre wẹẹ, ọ ma zẹdẹ khẹke ne ima gha ta emwa ọvbehe ọtakhọ ra ne ima gha mu emwa eni rhia.

14. De ilele nọ rre uhi nọ rre ebe Matiu 5:​27, 28? (Vbe ya ghee efoto.)

¹⁴ Tie ebe Matiu 5:​27, 28. “Ghẹ ghẹẹ.” De ilele nọ rre uhi na? Te oghẹ sọnnọ e Jehova, erriọ ẹre iziro nọ gha sẹtin ya ima ru oghẹ vbe sọnnọ ọnrẹn. Jesu gi ima rẹn wẹẹ, adeghẹ okpia nọ ru orọnmwẹ nẹ na ghee okhuo ọvbehe sẹrriọ wẹẹ, te aro ọre ghi viẹn yọ, te okpia nii ru orukhọ. Rhunmwuda ọni, te ọ khẹke ne ima hia vbe odẹ ke odẹ ne ima ghẹ gha mwẹ iziro nọ gha sẹtin ya ima ru oghẹ. (Mat 5:​29, 30) Ilele na vbe kaẹn Ivbi Otu e Kristi ni ma he ru orọnmwẹ.

15. De vbene ilele nọ rre ebe Matiu 5:​27, 28 gha ya ru iyobọ ne ima hẹ vbe ẹdẹnẹrẹ? (Vbe ya ghee efoto.)

¹⁵ De vbene ilele nọ rre ebe Matiu 5:​27, 28 gha ya ru iyobọ ne ima hẹ vbe ẹdẹnẹrẹ? Ọ ma khẹke ne ima gi iziro dan nọ gha sẹtin ya ima ru oghẹ gbọzinian vbe ekhọe ima. (2 Sam 11:​2-4; Job 31:​1-3) Ọ ma zẹdẹ khẹke ne Ovbi Otu e Kristi gha ghee ughe ne emwa na bannọ ruan ra ne iran na ru emwi ọdọ vbe amwẹ. Ọ ma khẹke nọ gha roro ẹre wẹẹ, ọ ma de emwi nọ rhiae deghẹ irẹn na gha ghee ughe vberriọ, sokpan irẹn ma ghi ya ru oghẹ. Ẹ i vbe yevbe na ghee emwa ni rre uwu agbọn ni roro ẹre wẹẹ, ọ mwẹ ughe eso ne emwa na bannọ ruan nọ ma de emwi nọ rhiae. Vbe ẹghẹ ọghe Jesu, a ma gha miẹn ekọmputa ra efoni, a ma vbe gha miẹn e vidio kevbe efoto. Sokpan, Jesu keghi gi ima rẹn ilele nọ gha ru iyobọ ne ima ya rẹn aro ne Jehova ya ghee ughe ne emwa na bannọ ruan. Avbe ilele na gha ru iyobọ ne ima ya rẹn vbene ọ sọnnọ e Jehova hẹ vbe emwa ghaa ya efoni ra ekọmputa gie uhunmwu ra e vidio ọghe alama oghẹ gie emwa ọvbehe. Emwa ni ru orọnmwẹ nẹ gha lele ilele na, iran i khian fi owẹ ye oha. (Mal 2:15) Ilele na gha sẹtin ru iyobọ ne Ivbi Otu e Kristi ni ru orọnmwẹ nẹ, ne iran mieke na sẹtin gban egbe ne emwi ke emwi nọ gha sẹtin ya iran ru oghẹ.​—Itan 5:​3-14.

16. De ilele nọ rre uhi nọ rre ebe Matiu 5:​43, 44? (Vbe ya ghee efoto.)

¹⁶ Tie Matiu 5:​43, 44. “Te u gha hoẹmwẹ ogieva ruẹ.” De ilele nọ rre uhi na? E Jehova hoo ne ima hoẹmwẹ emwa hia. Evbọ da ọmwa nọ wẹẹ, Ivbi e Ju ni ghaa rrọọ vbe ẹghẹ ọghe Jesu ghaa roro ẹre wẹẹ, emwi ne uhi na demu ọre ne iran hoẹmwẹ Ivbi e Ju ne ihua iran, sokpan iran sẹtin gha khuiwu eghian ọghe iran. E Jesu rẹnrẹn wẹẹ, ẹ i re ọna ẹre Jehova ya uhi na kha. Ọ rẹnrẹn wẹẹ, e Jehova hoo ne ima hoẹmwẹ emwa hia, vbene ima i na lele ẹvbo ne iran ke rre.​—Mat 5:​45-48.

17. De ere ne ima gha lae miẹn adeghẹ ima na gha ya ilele nọ rre ebe Matiu 5:​43, 44 ru emwi? (Vbe ya ghee efoto.)

¹⁷ De vbene ilele nọ rre ebe Matiu 5:​43, 44, gha ya ru iyobọ ne ima hẹ vbe ẹdẹnẹrẹ? Ma gha hoẹmwẹ ogieva ima, ma i khian gha mwẹ obọ vbe okuo ra okhọn nọ rhirhi gha khin. (Aiz 2:4; Mai 4:3) Ilele na gha vbe ru iyobọ ne ima ya gha ya obọ esi mu emwa ni ke ehe ughughan rre ra emwa ni rre ugamwẹ ọvbehe. (Iwinna 10:​34, 35) Ọ gha vbe ru iyobọ ne ima ya yabọ emwa ni ru ima ra emwa ima khọọ.​—Mat 18:​21, 22; Mak 11:25; Luk 17:​3, 4.

HIA VBE ODẸ KE ODẸ NE U GHA YA ILELE NI RRE BAIBOL RU EMWI

18. (a) De emwi nọ khẹke ne ima ghi ru? (b) Vbe ima khian zẹ iro yan vbe ako iruẹmwi nọ lele ọna?

¹⁸ Ma wa ghọghọ wẹẹ, e Jehova i ghee ima ọvbokhan, aro enọwanrẹn ẹre ọ ya ghee ima! Ọ hoo ne ima gha ya ilele ni rre Baibol ru azẹ vbe ẹghẹ hia. (1 Kọr 14:20) Zẹvbe ne ima ya ru avbe azẹ na, te ọ khẹke ne ima hia ne ima “rẹn emwi ne Jehova hoo.” (Ẹfis 5:17) Rhunmwuda ne ima na hoẹmwẹ e Jehova ẹre ọ si ẹre ne ima na ru emwi nọ yẹẹ ọre, ẹ i re rhunmwuda wẹẹ ima mu ohan wẹẹ ọ gha rri ima oya. Sokpan, emwi ọvbehe ye rrọọ nọ gha ru iyobọ ne ima. Ọni ọre ekhọe ọguọmwaziro ọghomwa. Ọna ẹre ima khian zẹ iro yan vbe ako iruẹmwi nọ ghi lele ọna.