Gha Ya Aro Nọ Khẹke Ghee Ọlọghọmwa Ne U Ye

1-2. Vbọ khian ru iyobọ ne ima ya sẹtin zin egbe ọlọghọmwa ne ima ye? (Vbe ya ghee efoto.)

EMWA gbe ruẹ ekueku ra, ẹgbẹe ruẹ ra emwa ọvbehe zẹ ruẹ kpokpo rhunmwuda ne u na ga e Jehova ra? Ọ mwẹ emianmwẹ ne u gu vẹn ra, ra obọ da ruẹ rhunmwuda ne u na khian ọmaẹn nẹ? Ọmwa ne u hoẹmwẹ ọnrẹn ẹre ọ wu ra? Vbe na ghee eguọmwadia e Jehova ni bun, ẹdagbọn ruẹ sẹtin vuọn ne “akhiẹ kevbe ibavbaro.”​—Psm 90:10.

² Ne ima mieke na sẹtin zin egbe ọlọghọmwa ne ima ye, te ọ khẹke ne ima gha ya aro nọ khẹke ghee ọlọghọmwa nii. Vbe ọna demu? Vbe igiemwi: Te ọlọghọmwa ne ima werriẹ aro daa vbe ẹdagbọn ima yevbe na ghee emwi nọ de gbe odẹ ne imọto la. U gha ghee vbene emwi nọ rre odẹ kpọlọ sẹ hẹ, u sẹtin ke urria ghee obọ erha ọmwa ra obọ iye ọmwa ra u ghi fẹko gha mu e break, ra u sẹtin wa ka park. Ne u mieke na rẹn emwi nọ khẹke ya ru, te ọ khẹke ne u gele bẹghe emwi nọ rre odẹ nii ẹse. Adeghẹ isonorhọ ra ọrho na gha rre ughegbe nọ rre imọto ruẹ, u i khian sẹtin bẹghe ẹse. Erriọ ẹre ọ vbe ye, ne ima mieke na sẹtin zin egbe ọlọghọmwa ne ima ye, aro ne Jehova ya ghee ọlọghọmwa nii ẹre ọ khẹke ne ima vbe ya gha ghee ẹre. Vbe ako iruẹmwi na, ma gha zẹ iro yan (1) odẹ nọ khẹke ne ima ya gha ghee ọlọghọmwa ne ima ye, (2) emwi nọ gha sẹtin sunu adeghẹ ima ma na ya aro nọ khẹke ghee ọlọghọmwa ne ima ye, kevbe (3) emwi eso ne ima gha ru nọ gha ru iyobọ ne ima ya gha ya aro nọ khẹke ghee ọlọghọmwa ne ima ye.

ODẸ NỌ KHẸKE NE IMA YA GHA GHEE ỌLỌGHỌMWA NE IMA YE

3. De emwi nọ khẹke ne ima kọ ye orhiọn vbe agbọn Esu na?

³ Ẹ i mwẹ ma ma miẹn ọlọghọmwa vbe agbọn Esu na. Ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, emwa ni ma gba ẹre ima khin kevbe wẹẹ, Esu ẹre ọ ye kha yan agbọn na, te ima khian ye gha miẹn ọlọghọmwa. Vbe deba ọni, vbene ufomwẹ agbọn Esu na ya sikẹ otọ, erriọ ẹre ọlọghọmwa khian ya gha tua yọ tua yọ, ọre evba ma roro a ma kọ nọ o, ra ne emwa nagbọn ya obọ iran si nọ, ra nọ ke obọ emwa dan rre. (Mat 24:8; 2 Tim 3:13) Adeghẹ e Jehova na sọfurre ye ọlọghọmwa hia nian, ọ ghi yevbe na miẹn wẹẹ, te ọ ru iyobọ ne Esu nọ kha yan agbọn na. Nọnaghiyerriọ, te ọ khẹke ne ima kọe ye orhiọn wẹẹ, ẹ i mwẹ ne “emwi dan” ghẹ sunu daa ima. ​—Asan 9:12.

4. De ọlọghọmwa ọvbehe ne Ivbi Otu e Kristi werriẹ aro daa?

⁴ A zẹ Ivbi Otu e Kristi kpokpo rhunmwuda ne iran na lele ukpowẹ ọghe Jesu. Jesu wa mobọ gha tama erhuanegbe ẹre wẹẹ, emwa gha zẹ iran kpokpo. (Mat 24:9; Jọn 16:2) Rhunmwuda ọni, ọlọghọmwa gha de rre, ẹ i ghi gbe amuẹtinyan ọghe ima mu otọ, rhunmwuda ugbe na bẹghe wẹẹ ọ dee i rhu ọmwa aro. (1 Tẹs 3:​3, 4) Adeghẹ ima na sẹtin zin egbe edanmwẹ ne ima ye, amuẹtinyan ọghe ima ghi do wegbe sayọ, ma ghi sẹtin gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ arrọọ ọghe etẹbitẹ gha sẹ ima obọ. Vbe deba ọni, te ima vbe rhie ẹre ma wẹẹ, obọ ọghe Jehova ẹre ima ye, kevbe wẹẹ, ọmwa ohoghe ẹre Esu khin. Rhunmwuda Esu khare wẹẹ, emwi ne emwa nagbọn miẹn vbe obọ Osanobua ẹre ọ si ẹre ne iran na gae. Rhunmwuda ne Esu na hoo ne irẹn rhie ẹre ma wẹẹ, ẹmwata ẹre irẹn ta, ọ keghi kakabọ zẹ eguọmwadia e Jehova kpokpo. (Job 1:​9-11) Adeghẹ ima na sẹtin zin egbe rhunmwuda we ima hoẹmwẹ e Jehova, ẹko ghi gha rhiẹnrhiẹn e Jehova.​—Itan 27:11.

5. Vbe ima miẹn ruẹ vbe ebe Asan Ibo 7:​13, 14? (Vbe ya ghee avbe efoto.)

⁵ E Jehova keghi kue yọ ne emwi dan sunu. E Jehova i ru emwi dan, ẹ i vbe ya emwi dan danmwẹ ọmwa ghee. (Jems 1:13) Vbọrhirhighayehẹ, Ọba ighẹ e Sọlomọn khare wẹẹ, “orueghe gha vbe rre, u ghi yerre wẹẹ, Osanobua ẹre ọ rhie . . . orueghe rre.” (Tie Asan Ibo 7:​13, 14.) Ẹghẹ ni bun, e Baibol ghaa guan kaẹn emwi ne Osanobua kue yi nọ sunu, ọ ghi tae vbe na miẹn wẹẹ, Osanobua ẹre ọ tobọre ru emwi nii, erriọ ẹre ọ wa vbe ye vbe ako na. Nọnaghiyerriọ, ibude esiesi nọ gha ru iyobọ ne ima ya gha ya aro nọ khẹke ghee ọlọghọmwa ne ima ye ẹre Sọlomọn rhie ne ima vbe ako na. Nokaro ọre wẹẹ, ọ khẹke ne ima gha yerre wẹẹ, ẹdẹ hia i re ọkpa, ẹdẹ eso sẹtin wa gha maan, eso vbe rrọọ nẹi maan. Nọnaghiyerriọ, “emwi ghaa khian hẹnnẹhẹnnẹ” vbe ẹdagbọn ima, te ọ khẹke ne ima kpọnmwẹ Osanobua yọ, ma ghi gha ghee ẹre zẹvbe ẹse ọhẹ nọ ke obọ ẹre rre. Nogieva, e Sọlomọn ye ima ẹre rre wẹẹ, ma “i khian sẹtin rẹn emwi nọ gha sunu vbe odaro,” deghẹ emwi hia gha de hẹnhẹn ra ẹ i khian sunu vberriọ. Evba ma roro a ma kọ keghi sunu daa emwa esi kevbe emwa dan.

6. Vbọzẹ ne Jehova na kue ne ima werriẹ aro daa edanmwẹ vbe ugbẹnso? (Hibru 12:​7, 11)

⁶ Ma ghaa ya aro nọ khẹke ghee edanmwẹ ne ima la gberra, ma ghi do bẹghe ẹre wẹẹ, e Jehova ma hoo ne ima mu ẹtin yan egbe ima, sokpan, ọ hoo ne ima mu ẹtin yan irẹn. E Jehova i fi aro rua vbe ima ghaa rre uwu ọlọghọmwa, ọ rẹn ọlọghọmwa ne ima ye, ọ vbe gbaroghe ima. Ọ gha khọnrẹn nọ kue yọ ne ima de ye “iya nọ so ebiebi kalokalo,” ọ gha ye ru iyobọ ne ima ya rẹn emwi nọ khẹke ya ru, ọ ghi rhie ẹre ma wẹẹ, irẹn hoẹmwẹ ima, ọ ghi vbe rhie ẹtin ne ima ya sẹtin zin egbe. (Psm 23:4) Ọlọghọmwa ne ima ye vbe ya ima rẹn eke ne ima na vburriẹ, ne ima mieke na sẹtin winna yan rẹn, Osanobua ẹre ọ khian ru iyobọ ne ima ya ru ọnọna. (Tie Hibru 12:​7, 11.) Vbe igiemwi, e Job keghi do bẹghe ẹre wẹẹ, te ọ khẹke ne irẹn hia ne irẹn gha re ọmwa nọ mu egbe rrie otọ. Ẹ i re Jehova ẹre ọ si ọlọghọmwa ye Job egbe; sokpan, te ọ kue yọ ne Job miẹn ọlọghọmwa nọ mieke na yae ma ẹre emwi. (Job 42:​1-6) Ma rẹnrẹn wẹẹ, ma gha sẹtin zin egbe ọlọghọmwa ke ọlọghọmwa ne Jehova rhirhi kue yi ne ima werriẹ aro daa. Adeghẹ ima na sẹtin rhikhan mu e Jehova vbe ima ghaa rre edanmwẹ, te ima “khọnmiotọ fẹfẹfẹ.”​—Rom 8:​35-39.

7. Vbọzẹ ne ima gha na sẹtin gha ghọghọ vbe a ghaa zẹ ima kpokpo rhunmwuda ne ima na ga e Jehova?

⁷ Ma gha sẹtin gha ghọghọ vbe a ghaa zẹ ima kpokpo. Adeghẹ a na gha zẹ ruẹ kpokpo rhunmwuda iyayi ruẹ, ghẹ gha roro ẹre wẹẹ, e Jehova ma ghi miẹn ruẹ yi. Ẹmwata nọ rrọọ ọre wẹẹ, ne u na werriẹ aro daa ukpokpo rhie ẹre ma wẹẹ, e Jehova ye miẹn ruẹ yi. (Mat 5:​10-12) U gha sẹtin gha ghọghọ vbe na ghee avbe ukọ ọghe Jesu Kristi adeghẹ u na gha ya aro nọ khẹke ghee ukpokpo ne u werriẹ aro daa, rhunmwuda ne u na ga e Jehova. (Iwinna 5:​40-42) Vbe deba ọni, uyinmwẹ esi ọghuẹ sẹtin ya emwa gha hoo ne iran rẹn vbekpa Osanobua, iran ghi vbe “gha rhie uyi gie” ẹre. (1 Pit 2:12) Vbe na ghee Josẹf, e Jehova gha vbe fiangbe ima vbe ima ghaa rre uwu ọlọghọmwa, ẹ i wa re vbe ima gha la ọlọghọmwa nii gberra nẹ.​—Gẹn 39:​3, 23.

8. De emwi ọvbehe nọ si ẹre nọ na khẹke ne ima zin egbe?

⁸ Ọlọghọmwa ne ima ye gha fo vbe ẹdẹ ọkpa. Okha ọghe Job ya ima rẹn wẹẹ, ọlọghọmwa ne ima rhirhi gha ye gha fo vbe ẹdẹ ọkpa. Uhiẹn, “e Jehova keghi fiangbe okiekie ẹdagbọn e Job, sẹ vbene ọ te ka fiangbe omuhẹn ọnrẹn.” (Job 42:12) E Jehova vbe tae nẹ wẹẹ, irẹn gha fiangbe “okiekie ẹdagbọn” ruẹ, ọni ọre vbe agbọn ọgbọn nọ dee ne u khian na gha rrọọ vbe etẹbitẹ, ẹ i re agbọn nai na tọ na, nọ vbe vuọn ne ọlọghọmwa. Adeghẹ ima na kọ ọna ye orhiọn, ọ gha wa ru iyobọ ne ima ya sẹtin zin egbe sẹ ufomwẹ!​—Mat 24:13.

EMWI NỌ GHA SẸTIN SUNU ADEGHẸ IMA I YA ARO NỌ KHẸKE GHEE ỌLỌGHỌMWA NE IMA YE

9. Adeghẹ ima na gha ya aro nọ ma khẹke ghee ọlọghọmwa ne ima ye, de ẹbe nọ gha sẹtin lae rre?

⁹ Te ọ khẹke ne ima gha ya aro nọ khẹke ghee ọlọghọmwa ke ọlọghọmwa ne ima rhirhi gha werriẹ aro daa, ne ẹmwẹ nọ rre otọ ghẹ mieke na tua sayọ. Vbe igiemwi, ma sẹtin gha roro ẹre wẹẹ, e Jehova ẹre ọ si ọlọghọmwa ne ima ye ye ima egbe. Ọ ghaa mwẹ ẹghẹ ọkpa ne Job ya gha roro ẹre wẹẹ, e Jehova ẹre ọ si ọlọghọmwa ne irẹn ye ye irẹn egbe, iziro na ẹre ọ ghi do ya e Job gha kha wẹẹ, “irẹn rri ase, ọ na gha ba Osanobua ifiẹzọ.” (Job 32:2) Erriọ ẹre ọ vbe gha ye ne Naomi, ọ na ka gha roro ẹre wẹẹ, e Jehova ẹre ọ si ọlọghọmwa ne irẹn ye. (Rut 1:​13, 20, 21) Akpawẹ, e Job vbe Naomi ma fi iziro nọ ma gba na werriẹ, iran gha te sẹ e Jehova rae. (Itan 19:3) Sokpan, e Jehova keghi ru iyobọ ne iran ya gha ya aro nọ khẹke ghee ọlọghọmwa ne iran ye, ọ na vbe fiangbe iran rhunmwuda ne iran na rhikhan muẹn.

10. Ma ghaa rre uwu ọlọghọmwa, de iziro nọ ma gba nọ gha sẹtin la ima ekhọe?

¹⁰ Ọ gha khọnrẹn wẹẹ, ma ya ekhọe hia yayi wẹẹ, ẹ i re Jehova ẹre ọ si ọlọghọmwa ne ima ye, ma sẹtin ye gha roro ẹre wẹẹ, ẹ i mwẹ ẹmwẹ ima vbe orhiọn. Iziro vbenian sẹtin gbe orhiọn ima mu otọ. (Itan 24:10) Ọba ighẹ e Devid kevbe akhasẹ ighẹ e Habakọk wa werriẹ aro daa ọlọghọmwa eso, ọ mwẹ ẹghẹ eso ne iran ya gha roro ẹre wẹẹ, e Jehova i họn erhunmwu iran. (Psm 10:1; Hab 1:2) Ọrheyerriọ, te iran ye gha na erhunmwu gie Jehova. E Jehova keghi gi iran rẹn wẹẹ, irẹn gu iran rrọọ, e Jehova gha vbe ru iyobọ nuẹn vbene ọ vbe ru iyobọ ne iran.​—Psm 10:17.

11. De emwi nọ gha sẹtin sunu, adeghẹ ima i ya aro nọ khẹke ghee ọlọghọmwa ne ima ye?

¹¹ Adeghẹ ima i ya aro nọ khẹke ghee edanmwẹ, ma sẹtin do gha roro ẹre wẹẹ, ọ ma te khẹke ne ima werriẹ aro daa egbe edanmwẹ vberriọ. (1 Pit 4:12) Te ọ wa gha lọghọ erhuanegbe Jesu, ne iran yayi wẹẹ, e Jesu gha werriẹ aro daa ukpokpo nọ wegbe. (Luk 18:​33, 34) Agharhemiẹn wẹẹ, e Jesu wa gbe ẹre ẹro rua ma erhuanegbe ẹre, emwi nọ khian sunu daa irẹn vbe odaro, e Pita na ye gha kha wẹẹ, Osanobua i khian gi ẹre sunu. E Jesu rẹnrẹn wẹẹ, iziro vbenian sẹtin ya irẹn bizugbe ahoo ọghe Jehova, rhunmwuda ọni, ọ na dia e Pita ye odẹ. (Mak 8:​31-33) Uhiẹn, vbe Jesu wu nẹ, erhuanegbe ẹre ma ye rherhe rẹn evbọzẹe na na gbe Jesu rua. Ọrheyerriọ, e Jesu ma gi egbe iran wọọ ọre. Vbe Jesu ghi gu iran zẹ iro vbe ọ ghi rhiọ kpagbe nẹ, ọ na “rhan otọ Ebe Nọhuanrẹn ma [iran],” nọ mieke na gi iran rẹn evbọzẹe ne irẹn na rri oya kevbe na na gbe irẹn rua. (Luk 24:​25-27, 32, 44-48) Iran ghaa muẹn roro emwi ne Jesu ma iran re, ọ ghi mu iran egbe khẹ ọlọghọmwa ne iran gha werriẹ aro daa rhunmwuda ne iran na re erhuanegbe Jesu. Te ọ khẹke ne ima gha muẹn roro avbe ako ọghe Baibol nọ gha sẹtin ru iyobọ ne ima ya mu egbe khẹ ukpokpo.

12. De aro ne ima khian ghi ya gha ghee ọlọghọmwa ne ima ye adeghẹ ima i ya aro nọ khẹke ghee ẹre?

¹² Adeghẹ ima i ya aro nọ khẹke ghee ọlọghọmwa ne ima ye, ma sẹtin do gha ghee ẹre gidii. Erre ne Jesu zẹ ọghe emwa ni winna vbe ugbo e vain ya ima rẹn vbene ọna gha ya sẹtin sunu hẹ. Emwa eso na viọ ye iwinna kegha vian rhunmwuda, iran ghaa roro ẹre wẹẹ, igho na ha ne iran ma kpọlọ sẹ, sokpan, ọmwa nọ viọ iran ye iwinna keghi tama ọkpa vbe uwu iran wẹẹ: “Wẹ vbo? I ma mu ruẹ ru hiehie.” (Mat 20:​10-13) Emwi nọ ya emwa na viọ ye iwinna nii gha vian ọre ne iran na gha roro ẹre wẹẹ, te a mu iran ru, sokpan a ma mu iran ru hiehie, iran ẹre ọ ya aro ye emwi nọ ma te khẹke iran. Etẹn ima eso sẹtin gha mwẹ egbe iziro vbenian. Vbe igiemwi, adeghẹ iwinna eso ma sẹ iran obọ vbe ugamwẹ e Jehova ra adeghẹ a na we ne iran sẹ iwinna eso ne iran ka ru rae, iran sẹtin gha roro ẹre wẹẹ, te a mu iran ru. De emwi eso ne ima gha ru nọ gha ru iyobọ ne ima ya gha ya aro nọ khẹke ghee ọlọghọmwa ne ima ye?

EMWI ESO NE IMA GHA RU VBE IMA GHAA RRE UWU ỌLỌGHỌMWA

13. De emwi nọ gha sẹtin sunu vbe ọlọghọmwa gha de rre?

¹³ A sẹtin miẹn wẹẹ, u rẹn ako ebe nọhuanrẹn eso nọ gha sẹtin ru iyobọ ne ọmwa nọ rre uwu ọlọghọmwa. A sẹtin vbe miẹn wẹẹ, u yae ru iyobọ ne emwa ọvbehe nẹ. Sokpan, ọlọghọmwa gha dekun ruẹ, ọ sẹtin gha lọghọ ruẹ ne u gha ya aro nọ khẹke ghee ọlọghọmwa nii. Vbe igiemwi, u sẹtin do gha roro ẹre wẹẹ, e Jehova ẹre ọ rri ruẹ oya ra wẹẹ, ẹ i họn erhunmwu ruẹ. De emwi ne u gha ru ne u mieke na gha ya aro nọ khẹke ghee ọlọghọmwa ne u ye?

14. De emwi ne u gha sẹtin nọ e Jehova vbe erhunmwu vbe u ghaa rre uwu ọlọghọmwa? (Filipai 4:13)

¹⁴ Na erhunmwu ne Jehova ru iyobọ nuẹn. Gi e Jehova rẹn ọlọghọmwa ne u ye kevbe vbene ọlọghọmwa nii ya agbọn lọghọ ruẹ hẹ. U ghaa na erhunmwu, u sẹtin gi e Jehova rẹn vbene u hoo nọ ya ru iyobọ nuẹn hẹ. U sẹtin nọ rẹn nọ ya orhiọn nọhuanrẹn ọghẹe ru iyobọ nuẹn ne u mieke na sẹtin gha mwẹ ẹwaẹn kevbe ẹtin ne u khian ya sẹtin zin egbe ọlọghọmwa ne u ye. Sokpan, u ghi yerre wẹẹ, e Jehova sẹtin họn erhunmwu ruẹ vbe odẹ ne u ma te ya aro yi. (Ẹfis 3:20) Ọ sẹtin vbe ya avbe odibosa kevbe etẹn ne ima gba ga ru iyobọ nuẹn. (Psm 34:7) Rhunmwuda ọni, vbene ọ rhirhi ya ru iyobọ nuẹn hẹ miẹn ọnrẹn yi. E Jehova i ya orhiọn nọhuanrẹn ọghẹe mwẹ akhaẹn, ọ gha yae ru iyobọ nuẹn ya sẹtin zin egbe ọlọghọmwa nọ rhirhi gha khin.​—Tie Filipai 4:13.

15. De emwi nọ khian ru iyobọ nuẹn ya sẹtin zin egbe ọlọghọmwa? (Vbe ya ghee efoto.)

¹⁵ Gha ru emwi nọ gha ya ruẹ sikẹ e Jehova sayọ. Hia ne u ru vbene ẹtin ruẹ sẹ, ọ gha khọnrẹn wẹẹ, u ma wa sẹtin gha ru emwi hia ne u te ka ru. Ẹghẹ “ukpokpo” ra vbe u ghaa rre ọlọghọmwa ẹre ọ khẹke ne u ya kakabọ hia ne u gha ru emwi nọ gha ya ruẹ gha roro emwi vbene Jehova ya roro emwi. (Psm 119:143) Ye gha tie Baibol vbe ẹghẹ hia, u vbe gha mu emwi ne u tie roro. Rhiegba ye iwinna ikporhu iyẹn nọ maan, gha yo iko vbe ẹghẹ hia, u ghi vbe hia ne u gha zẹ ewanniẹn vbe iko. Gha gu etẹn mu obọ. Ghẹ zẹdẹ zẹ egbuẹ hin usun rre.​—Itan 18:1.

16. De iziro ne u gha sẹtin gha mwẹ vbe ọlọghọmwa gha de rre, kevbe wẹẹ, de emwi nọ gha ru iyobọ nuẹn? (2 Kọrint 10:​4, 5)

¹⁶ Zẹ emwi ru vbobọvbobọ vbe u ghaa gbawawẹ. Ọlọghọmwa gha de rre, te ọ khẹke ne u hia ne u bizugbe iziro “ni wegbe,” ena sẹtin gha re iziro nọ ma gba ne u mwẹ, ọre vbekpa e Jehova ra egbuẹ. (Tie 2 Kọrint 10:​4, 5.) Emwi ne u ‘rẹnrẹn vbekpa Osanobua’ ne u tie vbe Baibol kevbe avbe ebe ọghomwa gha wa ru iyobọ nuẹn vbe u ghaa gbawawẹ. Vbe igiemwi, u gbawawẹ deghẹ e Jehova ye miẹn ruẹ yi ra? Ya tie okha ọghe ukọ ighẹ e Pọl. Ọ wa miẹn ọlọghọmwa ni wegbe ni bun vbe ẹghẹ nọ ya gha kporhu iyẹn nọ maan; ọrheyerriọ, avbe ọlọghọmwa na keghi yae gha mwẹ ilẹkẹtin nọ wegbe wẹẹ, e Kristi miẹn irẹn yi. (2 Kọr 11:​23-27) U roro ẹre wẹẹ, e Jehova ma he ye yabọ ruẹ rhunmwuda orukhọ ne u ru vbe ẹghẹ nọ gberra ra? Ọ ghaa yerriọ, u ghi gbẹnnẹ ọnrẹn ye otọ avbe ako ebe nọhuanrẹn ni rhie ẹre ma wẹẹ, Osa nọ yabọ ẹre Jehova khin. (Aiz 43:25) Iyeke ọni, u ghi tie avbe ako ọghe ebe nọhuanrẹn nii, u ghi vbe mu emwi ne u tie re roro. (Psm 119:97) Ọlọghọmwa ne u ye he ka ya ruẹ gha roro ẹre wẹẹ, Osanobua i gbogba ga emwa ni ya ẹkoata gae ra? Hia ne u ya tie vbekpa evbọzẹe ne Osanobua na kue yọ ne emwa gha susẹ kevbe vbene ọ ya gbaroghe ima hẹ vbe odẹ ọghe orhiọn, uhiẹn vbe ima ghaa rre ọlọghọmwa. (Psm 91:​9-12) Vbe deba ọni, u sẹtin vbe ya tie okha ọghe etẹn ni sẹtin zin egbe ọlọghọmwa ne iran werriẹ aro daa.a

17. Vbọ khẹke ne ima ru vbe ọlọghọmwa gha de rre?

¹⁷ Emwi “khian hẹnnẹhẹnnẹ” vbe ẹdagbọn ruẹ ra? Adeghẹ erriọ ẹre nọ kpọnmwẹ e Jehova yọ, u ghi vbe loo ẹkpotọ nii ya muẹn roro emwi ne Jehova he ru nuẹn. (Asan 7:14) Sokpan, ọlọghọmwa gha de rre, hia ne u gha ya aro nọ khẹke ghee ẹre, u ghi vbe mu ẹtin yan e Jehova. U gha ru vberriọ, e Jehova gha “kie odẹ [nuẹn], ne [u] mieke na sẹtin zin egbe ẹre.” (1 Kọr 10:13) Sokpan, etẹn ima ne ima gba ga vbe vbo? Vbe ima khian ya ru iyobọ ne iran hẹ vbe iran ghaa rre uwu ọlọghọmwa? Ọna ẹre ima khian zẹ iro yan vbe ako iruẹmwi nọ lelẹe.