Sikẹ Osanobua Sayọ

1. De emwi eso ne emwa nagbọn gualọ? (Matiu 5:3)

TE Jehova wa rẹn emwi ne ima gualọ vbe ọ yi ima. Vbe igiemwi, ma wa gualọ evbare, ukpọn kevbe ehe ne ima gha dia. Adeghẹ ima ma miẹn ọkpa vbe uwu avbe emwi na vbe ẹghẹ eso, emwi ghi do gha baa so ima. Gberra avbe emwi na ya yin agbọn, e Jehova rẹnrẹn wẹẹ, ọ mwẹ emwi ọvbehe ne ima gualọ, ọni ọre ne ima na hoo ne ima sikẹ irẹn. (Tie Matiu 5:3.) Adeghẹ ima hoo ne ima gele gha ghọghọ, te ọ khẹke ne ima rẹn Osanobua, ma ghi vbe gha ru emwi nọ gha ya ima sikẹ ọre sayọ.

2. De vbene ima ya yevbe ọmwa nọ rinmwian emwa emwi?

² Vbe a yae kha na na wẹẹ, “oghọghọ nọ ne iran ni rẹnrẹn wẹẹ, te ọ khẹke ne iran rẹn Osanobua”? Emwi ne ẹmwẹ e Grik na ke zedu ifiẹmwẹ na ighẹ “iran ni rẹnrẹn wẹẹ, te ọ khẹke ne iran rẹn Osanobua” demu ọre, ọmwa nọ gualọ iyobọ. Ne ima mieke na rẹn otọ ifiẹmwẹ na, gi ima ru igiemwi ọkpa. Gia kha wẹẹ, ọ mwẹ okpia ọkpa nọ re ovbiogue nọ rinmwian emwa emwi, nọ yọ usọnmwẹ ukpọn, ọ tota ye abọ idunmwu. Orhiọn i ghi rrọ ọre iwu, rhunmwuda, ọ ma miẹn evbare re, a ma vbe miẹn ọmwa nọ zẹyọ ọre rhunmwuda vbene ọ ye hẹ, ovẹn gha viọ obọ nẹẹn vbe avan, oni ghi mu kọe vbe asọn. Okpia na rẹnrẹn we irẹn gualọ iyobọ, adeghẹ irẹn hoo ne agbọn maan irẹn. Erriọ ẹre ọ vbe ye, ọmwa nọ rẹnrẹn wẹẹ, te ọ khẹke ne irẹn rẹn Osanobua, wa vbe rẹn wẹẹ, irẹn gualọ iyobọ Osanobua vbe ẹdagbọn irẹn. Rhunmwuda ọni, te ọ wa tie ẹre ekhuarho emwi ughughan ne Jehova kpemehe ẹre, nọ ya ima sikẹ ọre sayọ.

3. Vbe ima khian zẹ iro yan vbe ako iruẹmwi na?

³ Vbe ako iruẹmwi na, ma gha ka guan kaẹn emwi ne ima gha miẹn ruẹ vbe obọ okhuo ọkpa ne Ovbi e Fonisia, nọ ghaa rinmwian e Jesu nọ ru iyobọ ne irẹn. Okha na gha ya ima rẹn emwi eha nọ gha ru iyobọ ne emwa ni rẹnrẹn wẹẹ, te ọ khẹke ne iran rẹn Osanobua. Iyeke ọni, ma ghi do guan kaẹn igiemwi ọghe ukọ ighẹ e Pita, ukọ ighẹ e Pọl kevbe Ọba ighẹ e Devid. Te iran na wa gele rhie ẹre ma wẹẹ, iran gualọ iyobọ Osanobua vbe ẹdagbọn iran.

OKHUO ỌKPA NỌ GHAA MWẸ IMUEGBERRIOTỌ KEVBE AMUẸTINYAN, KEVBE NỌ MA GI EGBE WỌỌ ỌRE

4. De iyobọ ne okhuo e Fonisia ọkpa ghaa hoo ne Jesu ru nẹẹn?

⁴ Ọ mwẹ asẹ ọkpa ne okhuo e Fonisia ọkpa ya bu e Jesu gha dee. Ọ na tama e Jesu wẹẹ, “Orhiọn dan wa loo ovbi mwẹ nokhuo, obọ wa dae.” (Mat 15:​21-28) Ẹre ọ na fan fi iguẹ gha rinmwian e Jesu nọ ru iyobọ ne irẹn. Nian, gi ima guan kaẹn odẹ eha ne ima gha ya sẹtin ya egbe taa okhuo na.

5. De iyobọ ne Jesu ru ne okhuo ọkpa, kevbe wẹẹ, vbọzẹ ne Jesu na ru iyobọ nẹẹn? (Vbe ya ghee efoto.)

⁵ Okhuo e Fonisia nii keghi rhie ẹre ma we irẹn gele mu egbe rrie otọ. Vbe ima gu kha vberriọ? Rhunmwuda, ohu ma mu okhuo na vbe Jesu loo igiemwi nọ khọ wẹẹ, te ọ ya okhuo na gie ovbi ekita, ọ gha kẹ, emwa nẹi re Ivbi e Ju wa gha koko aranmwẹ vbenian vbe owa. Akpawẹ uwẹ nọ, de emwi ne u gha te ru? Te u gha te gha roro ẹre wẹẹ, te Jesu mu ruẹ rhovbiẹ ra, ne u wa kha wẹẹ, u i ghi mwẹ emwi ne u ya iyobọ ẹre ru? Okhuo e Fonisia nii ma ru vberriọ. Te ọ wa gele rhie ẹre ma wẹẹ, ọmwa nọ mu egbe rrie otọ ẹre irẹn khin, ẹ i vbe re ọni ọkpa, ọ na ye gha nọ e Jesu nọ ru iyobọ ne irẹn vbene ọ ma na gi egbe wọọ ọre. Vbọ ya okhuo na ru vberriọ? Rhunmwuda, ọ mu ẹtin yan e Jesu. Jesu ghi bẹghe amuẹtinyan ne okhuo na mwẹ, ọ na ru emwi ne okhuo na ma te ya aro yi. Agharhemiẹn wẹẹ, Jesu ka tama okhuo na wẹẹ, “avbe ohuan ni wiri, ni rre igiowa ọghe Izrẹl,” ẹre irẹn rhunmwuda ẹre rre, e Jesu na ye mu ovbi okhuo nii egbe rran.

6. Vbe ima miẹn ruẹ vbe okha ọghe okhuo e Fonisia?

⁶ Deghẹ ima hoo ne ima gele rẹn Osanobua, te ọ khẹke ne ima ya egbe taa okhuo na. Ma ghi gha re emwa ni mu egbe rrie otọ kevbe ni mwẹ amuẹtinyan, ma ghi vbe gha ya ekhọe hia nọ Osanobua emwi vbene egbe i na wọọ ima. Ọmwa nọ mu egbe rrie otọ ẹre ọ nọ Osanobua emwi vbene egbe i na wọọ ẹre. Te ọ vbe khẹke ne ima mu ẹtin yan e Jesu Kristi kevbe emwa nọ loo ya dia erhuanegbe ẹre. (Mat 24:​45-47) E Jehova vbe Ovbi ẹre wa mu egbe ne iran ya ru iyobọ ne emwa ni mwẹ avbe uyinmwẹ esi na guan kaẹn na. (Yae taa Jems 1:​5-7.) Nian, gi ima guan kaẹn vbene Jehova ya dia ima ye odẹ kevbe vbene ọ ya kpemehe emwi ne ima gualọ nọ ya ima ghọghọ. Ma gha guan kaẹn igiemwi ọghe ukọ ighẹ e Pita, ukọ ighẹ e Pọl kevbe Ọba ighẹ e Devid, igiemwi ọghe iran gha ru iyobọ ne ima ya rẹn emwi ne ima gha ru ne ima mieke na miẹn ere vbe emwi ughughan ne Jehova kpemehe ẹre.

YA EGBE TAA E PITA NE U YE GHA RUẸ EMWI VBE OBỌ E JEHOVA

7. De iwinna ne Jesu mu ne Pita, sokpan de emwi nọ khẹke ne Pita vbe ru? Rhan otọ ọre. (Hibru 5:14–6:1)

⁷ Gi ima guan kaẹn igiemwi ọghe ukọ ighẹ e Pita. Ọ kegha re ọkpa vbe usun Ivbi e Ju ni ka wa rẹn wẹẹ, e Jesu ọre Mezaia, ne Jehova ghaa loo ya “ta ẹmwẹ nọ rhie arrọọ ọghe etẹbitẹ ne ọmwa” vbe ẹghẹ nii. (Jọn 6:​66-68) Vbene Jesu te kpa gha rrie ẹrinmwi, ọ keghi tama e Pita wẹẹ: “Gha koko avbe ohuan mwẹ ne giẹrẹ.” (Jọn 21:17) E Pita wa gele ru iwinna na ne Jesu mu nẹẹn, uhiẹn e Jehova na kue loo ẹre ya gbẹn ebe eva vbe Baibol. Sokpan, te ọ vbe khẹke ne Pita ye gha ruẹ vbekpa Osanobua. Vbe igiemwi, ọ tie avbe ebe ne ukọ ighẹ e Pọl ka gbẹn. Uhiẹn, e Pita na kha wẹẹ, emwi eso ne Pọl gbẹn “lọghọ na rẹn otọ re.” (2 Pit 3:​15, 16) Sokpan, e Pita ma gi egbe wọọ ọre rhunmwuda ọ mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, e Jehova gha ru iyobọ ne irẹn ya rẹn otọ ‘imamwaemwi nọ wegbe,’ ni rre ebe ne Jehova loo e Pọl ya gbẹn, ne irẹn mieke na sẹtin rhie ẹre ye uyinmwẹ.​—Tie Hibru 5:14–6:1.

8. De emwi ne Pita ru vbe Jehova rhie adia ọghe ọgbọn nẹẹn?

⁸ E Pita keghi lele adia na rhie nẹẹn, ọna rhie ẹre ma wẹẹ, te ọ wa mu ẹtin yan e Jehova. Vbe igiemwi, vbe Pita rre Jọpa vbe asẹ ọkpa, odibo Osanobua keghi mu umian ma rẹn, vbe umian nii, ọ na tama rẹn nọ gbe aranmwẹ ne Uhi e Mozis we ọ ma huan, ọ na vbe we nọ rri ọre. Vbe aro Ivbi e Ju, adia vbenian ma zẹdẹ deyọ. Vbe okaro, e Pita na kha wẹẹ: “Ẹ i re imẹ mwẹ, Enọyaẹnmwa, rhunmwuda, I ma he rri emwi awua rhọkpa nọ ma huan ẹdẹ.” Ẹre odibosa nii na ghi tama rẹn wẹẹ: “Emwi ne Osanobua ghi ya khian nọhuanrẹn nẹ, ghẹ ghi kha wẹẹ ọ ma huan.” (Iwinna 10:​9-15) E Pita keghi fi iziro ọghẹe werriẹ. Vbe ima ya rẹn hẹ? Vbe ọ wa da miẹn umian nii fo, ikpia eha ne Kọniliọs nẹi re Ovbi e Ju gie rre keghi do tama e Pita wẹẹ, e Kọniliọs gie na tie ẹre. Akpawẹ, ẹghẹ na ma na he mu umian na ma e Pita nọ, ẹ i ghẹ te fi owẹ la owa ọmwa nẹi re Ovbi e Ju. Rhunmwuda, Ivbi e Ju keghi ghee emwa nẹi re Ivbi e Ju zẹvbe emwa ni ma huan. (Iwinna 10:​28, 29) Sokpan, vbobọvbobọ nii ẹre Pita ya lele adia ọghe ọgbọn nọ ke obọ e Jehova rre. (Itan 4:18) Ọ na kporhu ma e Kọniliọs kevbe igiowa ẹre, iran keghi suẹn gha ga e Jehova, e Jehova na rhie orhiọn nọhuanrẹn ne iran, iran na vbe dinmwiamẹ, ọna keghi ya e Pita gha ghọghọ.​—Iwinna 10:44-48.

9. De odẹ eva ne ima ya miẹn ere vbọ adeghẹ ima na gi ohanmwẹ imamwaemwi ni dinmwi gha gbe ima?

⁹ Vbe na ghee Pita, te ọ khẹke ne ima gha tie vbekpa avbe imamwaemwi nẹi lọghọ na rẹn otọ ọre ni rre uwu Ẹmwẹ Osanobua vbe ẹghẹ hia. Ọ ma fo ye evba, te ọ vbe khẹke ne ohanmwẹ imamwaemwi ẹmwata ni dinmwi gha gbe ima. Te ima gha zẹ ẹghẹ kọ ne ima khian ya gha tie Ẹmwẹ Osanobua ne ima mieke na gele rẹn otọ ọre, ọ vbe khẹke ne ima loo ẹrhiọn yọ, ma gha ru vberriọ ma gha wa miẹn ere vbọ. Vbe ima gu kha vberriọ? Odẹ eva ẹre ima mobọ ya miẹn ere vbọ: Nokaro, ma ghi do ruẹ emwi ni bun nọ gha ya ima hoẹmwẹ e Jehova sayọ, ma ghi vbe kakabọ gha rhie ọghọ nẹẹn; nogieva, emwi ne ima ruẹ re ghi vbe gua ima kpa ya gha hoo ne ima gi emwa ọvbehe rẹn Osa ne Udazi ne ima ga. (Rom 11:33; Arhie 4:11) Emwi ọvbehe ne ima vbe miẹn ruẹ vbe obọ e Pita ọre wẹẹ: A gha fi vbene ima te ka ya rẹn otọ emwi eso werriẹ vbe otu e Jehova, te ọ khẹke ne ima zẹ owẹ lelẹe vbobọvbobọ. Ma gha ru vberriọ, e Jehova ghi sẹtin ye gha dia ima ye odẹ, ọ ghi vbe sẹtin loo ima vbe ugamwẹ ọghẹe.

YA EGBE TAA E PỌL NE U GHA MWẸ UYINMWẸ NỌ KHẸKE IVBI OTU E KRISTI

10. De emwi nọ khẹke ne ima ru deghẹ ima hoo ne ima ya ẹko rhiẹnrhiẹn Osanobua? (Kọlọsi 3:​8-10)

¹⁰ Deghẹ ima hoo ne ima ya ẹko rhiẹnrhiẹn Osanobua, te ọ khẹke ne ima gha mwẹ uyinmwẹ ne Jehova hoo ne ima gha mwẹ. Ukọ ighẹ e Pọl khare wẹẹ, te ọ khẹke ne ima “ban akpa nẹdẹ mu fua,” ne ima “mu akpa ọghe ọgbọn yọ.” (Tie Kọlọsi 3:​8-10.) Ọna i re iwinna ẹdẹ ọkpa, emwi ne ima khian gha ru khian nọ. Gi ima guan kaẹn igiemwi ọghe Pọl. Ke egbe ọvbokhan kpa ẹre ọ ya gha hia nọ gha ru emwi nọ yẹẹ Osanobua. (Gal 1:14; Fil 3:​4, 5) Sokpan, ọ ma rẹn odẹ nọ khẹke na ya ga Osanobua. Rhunmwuda nọ ma na rẹn imamwaemwi ọghe Kristi kevbe nọ na gha tọn egbe mu, ọ ma “gha ghee ọmwa sẹ ọmwa,” ọ ma vbe gha mwẹ uyinmwẹ nọ khẹke Ovbi Otu e Kristi.​—1 Tim 1:13.

11. De uyinmwẹ ne Pọl ghaa hia nọ mu fua? Rhan otọ ọre.

¹¹ Ọmwa ne egbe balọ ẹre Pọl wa gha khin vbene ọ te do khian Ovbi Otu e Kristi. Ebe Iwinna gi ima rẹn wẹẹ, ohu erhuanegbe Jesu mu e Pọl sẹrriọ wẹẹ, ọ na gha “yan dunmwu ẹgan, ọ na wẹẹ te irẹn khian gbele” iran rua. (Iwinna 9:1) E Pọl ghi khian Ovbi Otu e Kristi nẹ, ẹ i mwẹ ọ ma hia vbe odẹ ke odẹ nọ mu uyinmwẹ dan na fua. (Ẹfis 4:​22, 31) Ọrheyerriọ, vbe asẹ ọkpa ne irẹn vbe Banabas ya gha muan egbe ẹmwẹ, “ohu keghi mu iran eva, ẹre ẹzọ na sa kua.” (Iwinna 15:​37-39) Ẹ i mwẹ emwi ne Pọl ru na ma gbe ẹre orhiọn mu otọ, sokpan, ọ ma gi egbe wọọ ọre. Ọ na ye gha “kinmwi egbe” ẹre, ọni nọ wẹẹ, ọ na ye gha hia vbe odẹ ke odẹ nọ gha ru emwi nọ yẹẹ e Jehova.​—1 Kọr 9:27.

12. Vbọ ru iyobọ ne Pọl ya sẹtin mu uyinmwẹ dan fua?

¹² E Pọl ma mu ẹtin yan egbe ẹre, ọni ẹre ọ si ẹre nọ na sẹtin mu uyinmwẹ dan fua, ọ na ghi do gha mwẹ uyinmwẹ ni khẹke Ivbi Otu e Kristi. (Fil 4:13) Vbe na ghee Pita, “ẹtin nọ ke obọ Osanobua rre” ẹre Pọl mu ẹtin yan. (1 Pit 4:11) Ọrheyerriọ, ọ mwẹ ẹghẹ eso ne Pọl ya ru emwi nọ gbe ẹre orhiọn mu otọ. Sokpan, vbe ọ ghi muẹn roro emwi ughughan ne Erhae nọ rre ẹrinmwi he ru nẹẹn, orhiọn na la ẹre iwu, ọ na ye gha hia nọ gha ru emwi nọ yẹẹ e Jehova.​—Rom 7:​21-25.

13. Vbe ima khian ya ya egbe taa e Pọl hẹ?

¹³ Te ọ khẹke ne ima ya egbe taa e Pọl, ma ghi kọe ye orhiọn wẹẹ, ọ gha khọnrẹn wẹẹ, ọ kpẹẹ re ne ima ke ga e Jehova, te ima khian ye gha hia ne ima mu uyinmwẹ dan nọ gu ima obọ ro fua, ma ghi vbe gha hia ne ima gha mwẹ uyinmwẹ ni khẹke Ivbi Otu e Kristi. Sokpan, ma sẹtin ye ru abakuru. Vbe igiemwi, ohu sẹtin mu ima ugbẹnso, ma sẹtin vbe ta ẹmwẹ nọ ya ohu mu ọmwa ọvbehe, ọ gha sunu vberriọ, ọ ma khẹke ne ima gha roro ẹre wẹẹ, ma i khian sẹtin ru emwi nọ ya ẹko rhiẹnrhiẹn e Jehova ẹdẹ. Nọghayayerriọ, te ọ khẹke ne ima ye gha hia, ne ima gha yin vbe odẹ nọ khẹke. (Rom 12:​1, 2; Ẹfis 4:24) Vbọrhirhighayehẹ, te ọ khẹke ne ima yerre wẹẹ: Na do mu akpa ọghe ọgbọn yọ lughaẹn ne ukpọn na yọ, rhunmwuda adeghẹ ukpọn ma na la ima egbe, ma sẹtin dọlọ nene ukpọn nọ mieke na la ima egbe. Sokpan, uyinmwẹ ima ẹre ima khian dọlọ yi nọ mieke na gua ẹre ro, aro uyinmwẹ ne Jehova hoo ne ima gha mwẹ. Rhunmwuda ọni, te ọ wa gele khẹke ne ima fi werriẹ, ne ima mieke na gha yin vbe odẹ ne Osanobua gualọe yi.

YA EGBE TAA E DEVID NE U GI E JEHOVA GHA GBOGBA GA RUẸ

14-15. De odẹ eso ne Jehova ya gbogba ga ima? (Psalm 27:5) (Vbe ya ghee efoto .)

¹⁴ Adeghẹ, ima hoo ne ima gele gha mwẹ ọyẹnmwẹ nọ sẹ otọ ẹko, ẹ i re emwi nọ gha ya ima sikẹ e Jehova kevbe uyinmwẹ esi ọkpa ẹre ima gualọ. Te ọ vbe khẹke ne ima gi e Jehova gbogba ga ima. De odẹ eso ne Jehova ya gbogba ga ima, kevbe wẹẹ, de emwi ne ima gha ru ne Jehova mieke na gbogba ga ima?

¹⁵ Ọba ighẹ e Devid gi ima rẹn vbene Jehova ya gbogba ga ima hẹ. (Tie Psalm 27:5.) E Jehova keghi gbogba ga emwa rẹn ne emwi rhọkpa ra ọmwa rhọkpa ghẹ mieke na sẹtin gbe amuẹtinyan ọghe iran mu otọ fo fẹfẹfẹ. De vbene Jehova ya ru ọna hẹ? Ọ yan rẹn wẹẹ, emwi igbinna rhọkpa nọ gha sẹtin kuan iran egbe i rrọọ. (Psm 34:7; Aiz 54:17) Agharhemiẹn wẹẹ, e Setan kevbe ekpayẹ ọre wa mwẹ ẹtin, e Jehova sẹ iran. Iran gha dobọ gbe ima rua, e Jehova gha huẹn ima kpaegbe vbe ẹghẹ gha sẹ. (1 Kọr 15:​55-57; Arhie 21:​3, 4) E Jehova vbe ru iyobọ ne ima ya sẹtin zin egbe vbe osi ghaa si ima, ne ima ghẹ mieke na kpa hin odẹ ẹmwata rre. (Itan 12:25; Mat 6:​27-29) Vbe deba ọni, Erha ima nọ rre ẹrinmwi vbe ya etẹn ni rre iko ru ima ẹse, ọ vbe ya ediọn ni rre iko gbaroghe ima. (Aiz 32:​1, 2) Iko ne ima vbe yo vbe kie ẹkpotọ ne ima ya ruẹ vbekpa odẹ ọvbehe ne ima gha ya gi e Jehova gbogba ga ima.​—Hib 10:​24, 25.

16. De odẹ eso ne Jehova ya gbogba ga e Devid?

¹⁶ Vbe Devid họn ẹmwẹ ne Jehova, e Jehova keghi ru iyobọ nẹẹn, rhunmwuda ọni, ọ ma de ye ẹbe nọ rruan emwa ni mema ru orukhọ. (Yae taa Itan 5:​1, 2.) Sokpan, vbe Devid he ẹmwẹ ye Jehova obọ, e Jehova ma gbogba ga ẹre nẹ ghẹ rri oya ye orukhọ nọ ru. (2 Sam 12:​9, 10) Ọ vbe mwẹ ẹghẹ eso ne Devid ya rri oya rhunmwuda emwi nọ ma na rẹn ọkpa rẹn eva. Vbe ẹghẹ vbenian, e Devid keghi fannọ otọ ẹko ẹre ma e Jehova, e Jehova keghi mu orhiọn e Devid sẹ otọ lekpa nọ na gi ẹre rẹn we irẹn hoẹmwẹ ọnrẹn kevbe wẹẹ, irẹn gha gbaroghe ẹre.​—Psm 23:​1-6.

17. Vbe ima khian ya ya egbe taa e Devid hẹ?

¹⁷ Te ọ khẹke ne ima ya egbe taa e Devid, ma gha khian ru azẹ, ma ghi gualọ adia vbe obọ e Jehova. Te ọ vbe khẹke ne ima kọe ye orhiọn wẹẹ, ugbẹnso, emwi sẹtin gha baa so ima rhunmwuda ne ima na ru azẹ nọ ma khẹke, ẹ i re rhunmwuda wẹẹ, e Jehova ma gbogba ga ima. (Gal 6:​7, 8) Vbe deba ọni, adeghẹ ima na werriẹ aro daa ọlọghọmwa ne ima ma ya obọ ima si, te ọ khẹke ne ima fannọ otọ ẹko ima ma e Jehova vbe erhunmwu, ma ghi gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, ọ gha mu ima orhiọn sẹ otọ.​—Fil 4:​6, 7.

GI E JEHOVA YE GHA DIA RUẸ YE ODẸ

18. De aro emwa ni lẹga ima vbe ẹdẹnẹrẹ, kevbe wẹẹ, de emwi ne ima gha ru ne iran ghẹ mieke na ya ọyasin ọghe iran sin ima? (Vbe ya ghee avbe efoto.)

¹⁸ Ebe Nọhuanrẹn ọghe ukpo 2026 khare wẹẹ: “Oghọghọ nọ ne iran ni rẹnrẹn wẹẹ, te ọ khẹke ne iran rẹn Osanobua.” Ẹmwata ne uhunmwu ẹmwẹ ẹre ọna wa khin vbe ẹdẹnẹrẹ. Vbọzẹ? Rhunmwuda emwa nẹi mwẹ oghọghọ nọ sẹ otọ ẹko, ni kha we iran i gualọ Osanobua vbe ẹdagbọn iran kevbe emwa ni bun ọvbehe ni kha wẹẹ, iran gha ga Osanobua vbe odẹ nọ khọn iran kevbe ni ya imamwaemwi ọghe emwa nagbọn ru emwi ẹre ọ ghi wa lẹga ima. Ọ ma khẹke ne ima gi ọyasin ọghe iran sin ima. Odẹ vbo? Ma ghi ye gha ruẹ vbekpa emwi nọ gha ya ima sikẹ e Jehova sayọ, ma ghi mu akpa ọghe ọgbọn yọ, ma ghi vbe gi e Jehova gbogba ga ima.