Kaat Hiôb i nla hôla bés i ti maéba malam

1-2. Kii mawanda ma Hiôb maa ni Élihu ba bi tehe i ngéda ba bi ke i nyeni?

I NGÉDA Hiôb a bi nimis gwom gwobisô a bééna, nwin u bi ke mbok yosô le ndutu i nkwél nye. I ngéda mawanda mé maa: Élifas, Bildad, ni Zôfar ba bi nok le ndutu i nkwél nye, ba ke i Us inyu hôgbaha nye. Ndi i ngéda ba bi tehe ndutu i Hiôb, hala a hélés bo.

² Di hégda le i jam li. Hiôb a bi nimis gwom gwobisô a bééna. A bi nimis bilém gwé gwobisô: nyaga, magas, mintômba ni kamél. Bagwélél bé ba bi wo, yak bon bé bobasôna ba bé ikété ndap, ndap i kwo, ba wo. A bé a yii, yak Hiôb nyemede a kwo kon. Mot ma bé nye ni nyuu yosôna, ma sôghege nye. I ngéda Élifas, Bildad ni Zôfar ba bi pam i nyeni, ba koba nye a yii i libu a kônhaga ngoo. Kii ba bi boñ? Ba bi yén dilo disaambok, ba la bé pot to buk inyule ba bi tehe le Hiôb a bé nok ndutu kiyaga. (Hiôb 2:​12, 13) I mbus ngéda, yak mañge wanda le Élihu a bi pam nyoo, a yén ha ipañ. Sôk i bi sôk, Hiôb a yoñ hop, a kal le nseñ u bé bé le a gwéé hana ’isi, i yé nseñ a wo. (Hiôb 3:​1-3, 11) Hiôb a bééna toi ngôñ ni mahôla! I bôt bana ba bé le ba hôgbaha Hiôb, ba bé le ba unda le ba yé toi mawanda mé, le ba ntôñ toi nye, ndi baa ba bi boñ hala?

3. Kii di ga nigil munu yigil ini?

³ Yéhôva a bi kal Môsi le a tila i yom mawanda ma Hiôb maa ni Élihu ba bi pot ni i yom ba bi boñ. I mpôna le mam mahogi Élifas a bi pot, mbuu mbe won u bi tinde nye i pot mo. Ndi i mam Élihu a bé pot, Yéhôva nyen a bi tinde nye i pot mo. (Hiôb 4:​12-16; 33:​24, 25) Inyu hala nyen kaat Hiôb i gwé maéba malam, i ban-ga ki maéba mabe. Di ga tehe lelaa kaat Hiôb i nla hôla bés i ngéda di nti bôt maéba. Di ga pôdôl ndugi maéba Élifas, Bildad ni Zôfar ba bi ti nye. I mbus, di pôdôl yak ndémbél ilam i Élihu. Di ga tehe ki lelaa i ñañ u, u bé le u hôla bon ba Israel ni lelaa u yé le u hôla yak bés i len ini.

LELAA MAWANDA MA HIÔB MAA MA BI TI NYE MAÉBA?

4. Inyuki mawanda ma Hiôb maa ma bi hôgbaha bé nye? (Béñge yak titii.)

⁴ Bibel i nkal le i ngéda mawanda ma Hiôb maa ma bi nok le ndutu i nkwél nye, ma bi lo ‘i pôdôs nye ni i hôgbaha nye.’ (Hiôb 2:11) Ndi ba bi hôgbaha bé nye. Inyuki? Inyu manjom maa, i ndék yosô. Pog, inyule ba bi hoo pot, ba kal le Hiôb a nok ndutu inyule a mboñ mam mabe.a (Hiôb 4:7; 11:14) Iba, ba bi bep pôdôs Hiôb i ngéda ba bé ti nye maéba. Jon i maéba ma, ma bé bé le ma hôla nye, ba bi pot mam ma bé nene loñge ndi ma bééne bé Hiôb nseñ. (Hiôb 13:12) Letee ni ngélé iba, Bildad a bi kal Hiôb le a nla hop. (Hiôb 8:2; 18:2) Yak Zôfar a bi kal le Hiôb a yé “jôñ mut.” (Hiôb 11:12) Aa, i nene le ba bi nyéyéi bé nye ndi ba bi ti bé nye lipém, ba gwélél bé to bibuk bilam. (Hiôb 15:​7-11) Ilole ba ti nye makénd, ba lédés hémle yé, ba bi héléé ndik i ôm nye nsohi.

5. I ngéda mawanda ma Hiôb ma bi ti nye maéba, mam ma bi sôk lelaa?

⁵ I ngéda Élifas, Bildad ni Zôfar ba bi mal pot, ba bi kônde nôgha Hiôb njôghe. (Hiôb 19:2) Inyu hala nyen a bi yéñ unda le a mboñ bé béba yo ki yo. A bi pot ki mam a bé lama bé pot. (Hiôb 6:​3, 26) Mawanda ma Hiôb ma bi pôdôs bé nye kiki Yéhôva a bé gwés; ma bi kônôl bé to nye ngoo. Jon, Satan a bi gwélél bo inyu boñ Hiôb béba. (Hiôb 2:​4, 6) Lelaa ñañ unu u bé le u hôla bon ba Israel, lelaa u yé le u hôla yak bés i len ini?

6. Lelaa ñañ u Hiôb u bé le u hôla mimañ mi Israel?

⁶ Lelaa ñañ u Hiôb u bé le u hôla bon ba Israel? I ngéda Yéhôva a bi ti bon ba Israel mambén, a bi téé mimañ inyu kéés bo ni i hôla bo i nôgôl mambén ma. (Ndiimba Mbén 1:​15-18; 27:1) I bé béda le i mimañ mi, mi tibil yoñ ngéda i emble ilole mi nti maéba tole ilole mi nkéés. (2 Miñañ 19:6) Ilole ba hoñol le ba nyi mam momasôna, i bé béda ndugi le ba bat mambadga. (Ndiimba Mbén 19:18) Ba bé lama bé to bep pôdôs lôk kéé. Inyuki? Inyule i ngéda u mbep pôdôs mut, a nla ha bé kal we i yom i yé nye i ñem. (Manyodi 22:​22-24) I mam mana mon mimañ mi Israel mi bé le mi nigil mu ñañ u Hiôb.

7. (a) Handugi mimañ, bonjee ba bé ki le ba ti maéba i Israel? (b) Lelaa ñañ u Hiôb u bé le u hôla bo? (Bingéngén 27:9)

⁷ Ndik mimañ nwotama bé nwon mi bé ti maéba i Israel. Hiki man Israel, to mañge, to mañ mut, to muda, to munlôm a bé le a ti man Israel numpe maéba. (Tjémbi 141:5) Hala nyen bañga mawanda i nlama boñ. (Añ Bingéngén 27:9.) Ñañ u Hiôb u bé le u hôla bon ba Israel i yi kii ba nlama bé pot ni kii ba nlama bé boñ i ngéda ba nti maéba.

8. Kii di nlama keñgle i ngéda di nti bôt maéba? (Béñge yak bititii.)

⁸ Kii di nla nigil mu ñañ u Hiôb? I ngéda lôk kéé i gwé ndutu, di nlama hôla bo. Ndi di boñok bañ kiki mawanda ma Hiôb. Di hoo bañ kéés bôt ndi di yoñ ngéda i wan inyu yi i mam ma ntagbe. Jam lipe li yé le di boñok bañ kiki Élifas nu a bi gwélél pék yé inyu ti maéba ndi di gwélél Bañga i Nyambe. (Hiôb 4:8; 5:​3, 27) Jam lipe ki li yé le di nlama keñgle bipôdôl bibe. Di bigda le Élifas, Bildad ni Zôfar ba bi pot mam mahogi ma ma bé maliga; ñôma Paul a bi tila yak bibañga bi Élifas bihogi bi bi yé maliga. (Hégha Hiôb 5:13 ni 1 Korintô 3:19.) Ndi mam mahogi Élifas, Bildad ni Zôfar ba bi kal inyu Nyambe ma bé bé maliga, ma bi unbaha yak Hiôb. Jon Yéhôva a bi kal le ba bi pot bé maliga. (Hiôb 42:​7, 8) I ngéda di nti maéba, di yi pohol bibuk gwés, bi tinde bañ bôt i hoñol le Yéhôva a yé béba, to i hoñol le Yéhôva a ngwés bé bo. Nano di tehe kii di nla nigil mu ndémbél i Élihu.

MAMBE MAÉBA ÉLIHU A BI TI HIÔB?

9. Toñol inyuki Hiôb a bééna ngôñ ni mahôla i ngéda mawanda mé ma bi mal pot, ni lelaa Yéhôva a bi hôla nye.

⁹ I ngéda Hiôb ni mawanda mé ba bi mal pot, diun di bé ngandak. Hiôb ni mawanda mé maa ba bi pot ngandak kayéle bibuk gwap bi yé ikété Bibel 28 bipes. I mam ba bi kal ma ñunda le ba bé ñunbak ngandak. Di nok inyuki hala a bi tômbôs Hiôb! A bééna ngôñ le ba hôgbaha nye, ba ti ki nye maéba. Ndi lelaa ni Yéhôva a bi hôla Hiôb? A bi gwélél Élihu inyu ti nye maéba. Ndi inyuki Élihu a bi bem le i bôt bana bo baa ba mal pot ndi yak nye a yoñ hop? A nkal le: “Me yé mañge wanda, ndi bé ni yé mimañ mi bôt. Inyu hala nyen me bak me yén nwee inyu ti bé lipém.” (Hiôb 32:​6, 7) Élihu a bi nok i yom yak ngandak bôt i nok i len ini le: Mimañ mi bôt mi gwé pék inyule mi ma niñ ntandaa ngéda, mi ma tehe ki ngandak mam i niñ yap iloo boñge ba wanda. Élihu a bi emble Hiôb ngandak ni mawanda mé; i mbus, a yoñ hop, a kal le: “Nwii nwotama bé nwon mi nti mut pék, to mimañ mi bôt nwotama bé nwon mi nyi i mam ma téé sép.” (Hiôb 32:9) Limbe jam Élihu a bi kal i mbus, lelaa a bi kal jo?

10. Kii Élihu a bi boñ ilole a nti Hiôb maéba? (Hiôb 33:​6, 7)

¹⁰ Ilole Élihu a nti Hiôb maéba, a bé gwés le hiun hi Hiôb hi sôs ndugi inyu boñ le Hiôb a ba bebee i emble nye. Kii a bi boñ? Pog, a bi gwel ndugi hiun hié nyemede. Di nyi hala inyule Bibel i bi kal le Élihu a bé ndugi ñunbak. (Hiôb 32:​2-5) Sôk i bi sôk, Élihu a bi bep bé pôdôs Hiôb ndi a bi pôdôs nye kiki bañga liwanda. Inyu hala nyen a bi kal Hiôb le: “Nun-ki! Me ni we di yé nlélém i mis ma bañga Nyambe.” (Añ Hiôb 33:​6, 7.) I mbus, Élihu a bi nôgha Hiôb le a ñemble nye loñge loñge. Ilole a nti nye maéba, a bi tiimba ngim mam Hiôb a bi pot. (Hiôb 32:11; 33:​8-11) Élihu a bi témb a boñ hala i ngéda a bé ti Hiôb maéba.​—Hiôb 34:​5, 6, 9; 35:​1-4.

11. Mambe maéba Élihu a bi ti Hiôb? (Hiôb 33:1)

¹¹ I ngéda Élihu a bé ti Hiôb maéba, a bi ti nye lipém. Kiki hihéga, Élihu nyetama nyen a bi sébél Hiôb ni jôl jé, jam le bana bo baa ba bi boñ bé. (Añ Hiôb 33:1.) Élihu a bi hoñol ki lelaa yak nye a bééna ngôñ i pot i ngéda Hiôb ni mawanda mé ba bé pot, jon a bi ti Hiôb pôla le a timbhe nye i ngéda a bé ti nye maéba. (Hiôb 32:4; 33:32) Élihu a bi kal ki Hiôb inyuki mam mahogi a bi pot ni ma a bi boñ ma bé bé malam, a bigdaha yak nye lelaa Yéhôva a gwé pék ni ngui, lelaa a téé sép ni lelaa a ntéñbe i gwés bagwélél bé. (Hiôb 36:​18, 21-26; 37:​23, 24) Maéba malam Élihu a bi ti Hiôb ma bi hôla nye i kônde nok maéba mape Yéhôva a bi yiga ti nye. (Hiôb 38:​1-3) Lelaa ndémbél i Élihu i bé le i hôla bôt ba kôba, lelaa i yé le i hôla yak bés i len ini?

12. (a) Lelaa Yéhôva a bi gwélél bapôdôl inyu éga litén jé? (b) Lelaa ndémbél i Élihu i bé le i hôla bon ba Israel?

¹² Lelaa ñañ u Hiôb u bé le u hôla bon ba Israel? Yéhôva a bi téé bapôdôl inyu boñ le bon ba Israel ba yi sômbôl yé. Kiki hihéga, i dilo di Bakéés, Yéhôva a bi gwélél mpôdôl muda le Débôra inyu ti litén jé biniigana. Yéhôva a bi gwélél yak Samuel, tolakii a bé mañge wanda, inyu niiga bon ba Israel. (Bakéés 4:​4-7; 5:7; 1 Samuel 3:​19, 20) Yéhôva a bi ke ni bisu i om bapôdôl inyu hôla bon ba Israel i bégés Yéhôva kiki a bé sômbôl, ndi i ngéda bôt ba litén ba bé ndogbene nye, a bé a om ki bapôdôl inyu ti bo maéba. (2 Samuel 12:​1-4; Minson mi baôma 3:24) Ndémbél i Élihu i i yé i kaat Hiôb i bé le i hôla bôlôm ni bôda i yi kii ba bé le ba kal i ngéda ba bé ti maéba ni lelaa ba bé lama ti mo.

13. Lelaa di yé le di ti lôk kéé makénd i len ini?

¹³ Kii di nla nigil mu ñañ u Hiôb? Di ñañal ñañ nlam inyu yis bôt sômbôl i Nyambe i i yé ikété Bibel. Di nla yak gwélél bibuk bilam inyu hôgbaha lôk kéé i bôlôm ni i bôda ni i ti bo makénd. (1 Korintô 14:3) Mimañ mi nlama yoñ yihe, mi nlama ti i “bôt ba gwé nduña ikeñi” hogbe to ibale i bôt ba, ba yé ñunbak ngandak tole ba “mpopoda.”​—1 Tésalônika 5:14; Hiôb 6:3.

14-15. Toñol lelaa mimañ mi yé le mi nigle Élihu i ngéda mi nti maéba.

¹⁴ Hégda le i jam lini: Mañ wada u nyi le sita yada i gwé nduña, a nke i yuuga nye ni mañ umpe inyu ti nye makénd. Mu mayuuga ma, sita i nkal bo i yom i yé nye i ñem, a kal bo le a ta ha bé maséé i gwélél Yéhôva tolakii a nke i makoda ni i likalô. Kii mimañ mi yé le mi boñ ha ngéda i?

¹⁵ Pog, mimañ mi ga yéñ ndugi yi inyuki sita i mpot hala. Inyu pam i boñ hala, mimañ mi ga tibil emble nye, mi badak nye mambadga inyu nok kii a nôgda toi. Bebek, a nhoñol le a ta bé loñge muda tole a ta bé nkwoog nkaa le Yéhôva a ngwés nye. I nla ki ba le mandutu ma niñ mon ma ntééñga nye. (Lukas 21:34) Iba, mimañ mi ga yéñ manjel i bégés nye inyu mam malam a mboñ. Kiki hihéga, ba nla bégés nye kiki a ngi kenek i makoda ni i likalô tolakii hala a ntômbôl bé nye. Aa, i ngéda mimañ mi nok ndutu yé loñge loñge, mi yi yak kii i ntômbôs nye, ha nyen mi ga gwélél minlôñ mi Bibel inyu kwés nye nkaa le Yéhôva a ngwés nye kiyaga. ​—Galatia 2:20.

KEE NI BISU I ÔT BINIIGANA MU KAAT HIÔB

16. Lelaa di nla ke ni bisu i ôt biniigana mu kaat Hiôb?

¹⁶ Di nla ôt ngandak biniigana i ngéda di nigil kaat Hiôb. I yigil i ntagbe, kaat Hiôb i bi niiga bés inyuki Djob a nwas mandutu ni lelaa di yé le di téñbe ni Yéhôva to ibale di nok ndutu. Di ntehe munu yigil ini le bésbobasôna di nla nigil i ti maéba malam kiki Élihu iloole di kôna ndémbél ibe i Élifas, Bildad ni Zôfar. Bebek, u nla ki wan biniigana bi kaat Hiôb ilole u nke i ti mut maéba. Ibale u bi añ kaat Hiôb behee, u nla ki añ yo. U ga ôt ngandak biniigana mu.