I ngéda ndutu i nai, kaat Hiôb i nla hôla we

1-2. Inyuki di nlama añ kaat Hiôb?

BAA u ma añ kaat Hiôb i masañ mana? I kaat i, i bi tilba hala a yé bebee le 3 500 nwii. Ndi bôt bahogi ba nkal le i yé ntilga loñge iloo bikaat bipe inyule i mut a bi tila yo, a bi gwélél bibuk bi bi ntomb i nok, bi bak bilam, bi ban-ga ki ngui kiyaga. Môsi nyen a bi tila i kaat i, ndi di nyi le i nlôl ni Yéhôva.​—2 Timôtéô 3:16.

² Kaat Hiôb i yé nseñ kiyaga. Inyuki? Inyule i mpôdôl jam li mbéñge bôt ba binam ni biañgel, jon li yé le: Jôl li Yéhôva li nlama pubhana. I mpôdôl ki bilem bi Yéhôva kiki bo gwéha, pék, telepsép ni ngui. Kiki hihéga, ikété kaat Hiôb, ba nsébél Yéhôva le “Nu ngui yosôna” 31 ngélé, to ba mpôdna bini bikaat bi Bibel bipe, bi mpam bé nsoñgi u. Kaat Hiôb i ntimbhe ki ngandak mambadga kiki bo ini i ntééñga ngandak bôt: Inyuki Djob a nwas le bôt ba nok ndutu?

3. Lelaa kaat Hiôb i nla hôla bés?

³ I ngéda di yé i ngii hikôa, di ntehe homa nyensôna, hala nyen i yé inyu kaat Hiôb. A yé ndik wee di yé i ngii hikôa, di tehge mam momasôna inyule di ntehe mam kiki Yéhôva. Di béñge lelaa kaat Hiôb i nla hôla bés i ngéda di nok ndutu. D’a tehe lelaa ñañ u Hiôb u bé le u hôla bon ba Israel ni lelaa u yé le u hôla yak bés i len ini. D’a tehe ki lelaa di yé le di gwélél ñañ u Hiôb inyu hôla bôt bape.

DJOB A BI NWAS LE HIÔB A NOK NDUTU

4. Kii i ñunda le Hiôb a bé bé kiki bon ba Israel?

⁴ I ngéda bon ba Israel ba bé minkol i Égiptô, mut wada le Hiôb a bé yééne i Us. I nene le Us a bé i pes likôl i Hisi Likak, bebee ni Arabia. Hiôb a bé bé kiki bon ba Israel ba ba bé bégés bisat i Égiptô, nye a bé bégés Yéhôva. (Yôsua 24:14; Ézékiel 20:8) Yéhôva a bi kal inyu Hiôb le: “Mut numpe a ta bé i nkoñ ’isi kiki nye.”a (Hiôb 1:8) Hiôb a bé ngwañ ngandak, ba bé ti ki nye lipém iloo bôt ba Likôl bobasôna. (Hiôb 1:3) Njôô i bi lama gwel Satan i ngéda a bi tehe le Hiôb nu a bé yiba ngandak, a bak ngwañ mut, a ntéñbe i gwélél Yéhôva!

5. Inyuki Yéhôva a bi nwas le Hiôb a nok ndutu? (Hiôb 1:​20-22; 2:​9, 10)

⁵ Satan a bi kal le ibale Hiôb a nok ndutu, a’ kôm Yéhôva mbus. (Hiôb 1:​7-11; 2:​2-5) Yéhôva a bé gwés Hiôb ngandak ndi i jam Satan a bi kal li bé le li tinde bôt i badba ngandak mambadga, jon Yéhôva a bi nwas le Satan a noode Hiôb inyu boñ le bôt ba tehe too i yom Satan a bi mpot i yé maliga. (Hiôb 1:​12-19; 2:​6-8) Satan a bi boñ le bilém gwé bi wo, bon bé ba wo, a leñ ki nye mot ibôdôl ño ipam makôô. Ndi i mam ma momasôna ma bi boñ bé le Hiôb a waa gwélél Yéhôva. (Añ Hiôb 1:​20-22; 2:​9, 10.) I mbus ngéda, Yéhôva a bi boñ le Hiôb a témb a bana gwom gwobisôna a bééna: a mbuubaha nye, a timbhe nye lingwañ jé, a témb a bana jôm li bon. Yéhôva a bi boñ hélha jam ipe, a boñ le Hiôb a niñ ki 140 nwii, a tehe bon bé, balal bé, ndandi ni ndindii. (Hiôb 42:​10-13, 16) Lelaa ñañ u Hiôb u bé le u hôla bon ba Israel, lelaa u yé le u hôla yak bés i len ini?

6. Lelaa ñañ u Hiôb u bé le u hôla bon ba Israel? (Béñge yak titii.)

⁶ Lelaa ñañ u Hiôb u bé le u hôla bon ba Israel? Niñ i bé lédél bon ba Israel i Égiptô. Kiki hihéga, Yôsua ni Kaleb ba bé minkol nyoo nwii ndi nwii. I mbus ngéda, to hala kiki njom i bé bé yap, ba bi nok ndutu 40 ma nwii i ñoñ. Ñañ u Hiôb u bé le u hôla bon ba Israel ni bon bap ba ba bi gwé i mbus ngéda i yi njee a mboñ le bôt ba nok ndutu. U bé ki le u hôla bo i nok inyuki Djob a nwas mandutu, ni i yi le a ngwés bôt ba ntéñbe i gwélél nye tolakii ba nok ndutu, a mbom ki bo.

7-8. Lelaa kaat Hiôb i nla hôla i bet ba nok ndutu? Ti hihéga.

⁷ Kii di nla nigil mu ñañ u Hiôb? Ngandak bôt i nhémle ha bé Djob inyule i nok bé inyuki a ntehe bôt ba nok ndutu ndi a mboñ bé to yom. Di béñge le jam li bi pémél Hazelb nu a yé i Rwanda. I ngéda a bé mañge wanda, a bé hémle Nyambe. I mbus ngéda, niñ yé i bi héñha. Bagwal bé ba bi bos, nlôm nyañ a kahal tééda nye, ndi a bé tjome nye. Ba bi ôbôs nye a bak mañge. A bé ke i base le ba ti nye hogbe, ndi to jam. Ha nyen Hazel a bi tilna Nyambe, a kal nye le: “A Nyambe, me bôdôl bañ soohe we, me noode boñ loñge, ndi we u mboñ ndik me béba. Nano, me ta ha bé ni we, me mbôdôl boñ mam ma nlémél me.” I ngéda di ntehe bôt kiki bo Hazel, ba ba nhoñol le Nyambe nyen a mboñ le ba nok ndutu, hala a ntééñga bés!

⁸ Ndi bés di bi mal nok i kaat Hiôb le Nyambe bé nyen a mboñ le di nok ndutu, ndi Satan nu! Di bi nigil ki le i ngéda di ntehe mut a nok ndutu, di kalak bañ le a mbumbul ndik i yom a nsal. Bibel i nkal le “mangéda mabe ni mimpuhge mi mam” mi nla kwél bôt bobasôna. (Ñañal 9:11; Hiôb 4:​1, 8) Di nyi ki le i ngéda di nhônba mandutu, di ñunda le Satan a yé mut bitembee. Hala a mboñ le di mpubus jôl li Yéhôva. (Hiôb 2:3; Bingéngén 27:11) Di hôiga bañ i mam ma, inyule mon ma nhôla bés i yi inyuki bôt ba binam ba nok ndutu. I mbus, Hazel a bi nigil Bibel ni Mbôgi Yéhôva, a nok inyuki Yéhôva a nwas le bôt ba nok ndutu. A nkal le: “Me bi yemhe Nyambe, me kal nye le i ngéda me bi pot le me ta ha bé ni nye, me bi kôm bé nye mbus, me bé ngi to yi nye loñge loñge. Nano, me nyi le Yéhôva a ngwés me. Maséé ma yé le ma nol me.” Kinje bisai di gwé i yi inyuki Nyambe a nwas le di nok ndutu! Nano, di béñge lelaa ñañ u Hiôb u nla hôla hiki wada wés i ngéda a nok ndutu.

LELAA ÑAÑ U HIÔB U NLA HÔLA BÉS I HÔNBA?

9. Toñol lelaa Hiôb a bé i ngéda a bé kon. (Yakôbô 5:11)

⁹ Hiôb a môdi wé homa nyetama, a yii i libu, mot ma bak nye ni nyuu yosôna. Njôghe i nlo i pat nye ñem. Kon u mboñ le kôgôô yé i ôbi, a nkôt yak ngandak, a gwé ha bé to ngui, a yii ndik ha a kombbaga, a nai ni njelel. Ndi Hiôb a nlehel bé ñem, a ntéñbe i gwélél Yéhôva. (Añ Yakôbô 5:11.) Kii i bi hôla Hiôb i hônba?

10. Kii i ñunda le Hiôb a bé liwanda li Yéhôva? Toñol.

¹⁰ Hiôb a bi añle Yéhôva mam momasôna ma bé nye ñem. (Hiôb 10:​1, 2; 16:20) Kiki hihéga i pes aa, Hiôb a nlôôha tjelel, a ñôm yak Nyambe nsohi le nyen a mboñ le a nok ndutu. Ha nyen mawanda mé maa ma mbôdôl ôm nye nsohi, ma kalak le Nyambe nyen a yé i kogse nye inyule a mboñ mam mabe. Ndi Hiôb a nkal le maliga bé ma, a mboñ bé béba. I ngéda di ñemble Hiôb, di nléba le a bé hoñol ndugi le a téé sép iloo Nyambe. (Hiôb 10:​1-3; 32:​1, 2; 35:​1, 2) Ndi nyemede a bi sôô bé le mandutu mon ma bi boñ le a “popoda.” (Hiôb 6:​3, 26) I pes 31, Hiôb a nsômbôl le Nyambe a timbhe nye, le Nyambe a unda le a mboñ bé béba jam. (Hiôb 31:35) Ndi Hiôb a bé bé a kôli bat Yéhôva le a toñle nye inyuki a nok ndutu.

11. Lelaa Yéhôva a bi hôla Hiôb?

¹¹ Di nyi le Hiôb a bé pôdôs Yéhôva hala inyule a bé toi liwanda jé. A bé yi le to kii i leñek, Yéhôva a ga pémés nye mu mandutu ma momasôna. I ngéda Yéhôva a bi lo i timbhe Hiôb, a bi lep bé ngéda i toñle nye ngandak mam. A bi bat bé to Hiôb le: “Inyuki u ntjelel hala?” To le: “Inyuki u nsômbôl unda le u téé sép iloo bôt bobasôna?” Ndi Yéhôva a bi pôdôs Hiôb kiki isañ a mpôdôs man, a bi hôla nye i tibil nok mam. Ha nyen Hiôb a bi nok le ngo a nyi bé to yom, a bat Yéhôva nwéhél inyu bipopoda gwé. (Hiôb 31:6; 40:​4, 5; 42:​1-6) Lelaa ñañ u Hiôb u bé le u hôla bon ba Israel, lelaa u yé le u hôla yak bés i len ini?

12. Lelaa ñañ u Hiôb u bé le u hôla bon ba Israel?

¹² Lelaa ñañ u Hiôb u bé le u hôla bon ba Israel? Ñañ u Hiôb u bé le u niiga bon ba Israel ngandak mam. Di pôdôl le Môsi. A bi boma ngandak mandutu mu kii a bé éga litén li Israel, ba bé wéha nye nyuu, ba wéés yak nye. Ndi Môsi a bé huñbene bé Yéhôva kiki bon ba Israel ba bé boñ, a bé bat ndik nye mahôla. (Manyodi 16:​6-8; Ñañga bôt 11:​10-14; 14:​1-4, 11; 16:​41, 49; 17:5) Ndémbél i Hiôb i bi lama hôla Môsi i ngéda Yéhôva a bé nôgôs nye. Kiki hihéga, i ngéda bon ba Israel ba bé i Kades, hala a bak 40 ma nwii le ba bé ba ngi kiiñaga i ñoñ, Môsi a bi ‘pot ibabé i hek pék,’ a ti bé Yéhôva lipém. (Tjémbi 106:​32, 33) Jon Yéhôva a bi kit le a ga jôp bé i Hisi Likak. (Ndiimba Mbén 32:​50-52) I nôgôs i, i bi lama tééñga Môsi bañga bañga, ndi a bé le a boñ laa? Ni suhulnyuu, a bi neebe i jam li. Yak bon ba Israel ba ba bi yik gwé i mbus ngéda, ba bi lama nigil ngandak mam mu ñañ u Hiôb. I ñañ u, u bé le u hôla bo i yi lelaa ba nlama pôdôs Yéhôva i ngéda ba gwé ndutu, u bé ki le u hôla bo i nwas ngandak njelel ni i neebe le Yéhôva a nôgôs bo.

13. Lelaa ñañ u Hiôb u yé le u hôla bés i ngéda ndutu i nai? (Lôk Héber 10:36)

¹³ Kii di nla nigil mu ñañ u Hiôb? Niñ i nlet ngandak, jon i mbéda bés ngui inyu hônba. (Añ Lôk Héber 10:36.) Kiki hihéga, lôk kéé ihogi i nkon ngandak tole ndutu i nai mu mahaa map, mut wap lihaa a nwo tole ba gwé mandutu mape. Maboñok ma bôt bape tole bibuk gwap bi nla boñ le di kônde nok ndutu. (Bingéngén 12:18) Ndi kaat Hiôb i niiga bés le di nla kal Yéhôva i mam momasôna ma yé bés i ñem inyule di nyi le a ñemble bés. (1 Yôhanes 5:14) To ibale ndutu i mboñ le di kahal “popoda” mu masoohe més, a ga unbene bé bés. Ndi a ga ti bés ngui ni pék inyu boñ le di hônba. (2 Miñañ 16:9; Yakôbô 1:5) Ibale i mbéda le a ti bés maéba kiki a bi ti Hiôb, a ga boñ hala. Kaat Hiôb i niiga ki bés le di nlama bé unup i ngéda Yéhôva a ngwélél Bañga yé, ntôñ wé, tole mankéé inyu ti bés maéba tole inyu nôgôs bés. (Lôk Héber 12:​5-7) Hiôb a bi kôhna bisai i ngéda a bi emble maéba ma Yéhôva, yak bés d’a kôhna bisai ibale di ñemble maéba. (2 Korintô 13:11) Kaat Hiôb i yéne toi bés nseñ! Nano, di béñge lelaa di nla gwélél ñañ u Hiôb inyu hôla bôt bape.

DI GWÉLÉL KAAT HIÔB INYU HÔLA BÔT BAPE

14. Lelaa u yé le u hôla mut i yi inyuki mandutu ma yé?

¹⁴ Baa u ma ke i likalô, ndi mut a bat we le inyuki bôt ba nok ndutu? Bebek u bi toñle nye jam li bi tagbe i wom Éden, u kal nye le Satan a bi lôk Adam bo Éva, ba ndogbene Nyambe. (Bibôdle 3:​1-6) U kal ki nye le ndok i Adam bo Éva yon i mboñ le bôt ba nok ndutu, ba wo ki. (Rôma 5:12) Bebek, u bi kal yak nye le Nyambe a nwas le ngéda i tagbe inyu boñ le bôt ba tehe le Satan a ntembee, a nsômbôl ki le ñañ nlam u añlana inyu boñ le bôt ba yi le ndék ngéda, ba ga témb ba yila peles kiki Adam bo Éva ba bé peles. (Masoola 21:​3, 4) U bi timbhe loñge, bebek hala a bi lémél yak i mut nu.

15. Lelaa di nla gwélél kaat Hiôb inyu timbhe mut nu a mbat bés inyuki ndutu i nai? (Béñge yak bititii.)

¹⁵ Di nla yak gwélél kaat Hiôb inyu toñle mut inyuki ndutu i yé. I ngéda mut a mbat we i mbadga i, u nla ndugi bégés nye; i mbus, u kal nye le mut wada le Hiôb nu a bé gwélél Yéhôva, a nogok ndutu kiyaga, yak nye a bi bat i mbadga i. A bé hoñol yak le Nyambe nyen a mboñ le a nok ndutu. (Hiôb 7:​17-21) I mut nu a nla ba maséé i nok le ngo ibôdôl behee nyen bôt ba mbadba i mbadga i. Ha nyen u nla kal nye le kaat Hiôb i ñunda le Satan nyen a bé boñ le Hiôb a nok ndutu, he Djob bé. Nsohop a bé gwés unda le mut binam a nla bé gwélél Yéhôva ibale a nok ndutu, ndi Yéhôva a bi nwas i ndutu i inyule a bé yi le bôt ba binam ba nla unda le Satan a ntembee. Ha ni nyen u nla kônde le i mbus ngéda le Yéhôva a bi sayap Hiôb inyule a bi téñbe. Ibale di nkwélés bôt hala, d’a hôla bo i nok le Yéhôva bé nyen a mboñ le ba nok ndutu.

16. Ti hihéga hi hi ñunda lelaa kaat Hiôb i bi hôla mut nu a bé nok ndutu.

¹⁶ Di béñge lelaa kaat Hiôb i bi hôla Mario. I nwii 2021, sita yada i bé añal ñañ nlam ni téléfôn. Mut bisu a bi sébél a bé Mario, a bi éñél nye nlôñ Bibel, a toñle nye le Nyambe a ñemble ndik bé masoohe més ndi a ga boñ yak le di bana niñ ilam i dilo di nlo. I mbus, a bat Mario mahoñol mé mu jam li. Mario a timbhe nye le: “Ngo i ngéda u bak u nsébél, me sômbIak nitba. Me nhémle yaga Nyambe ndi i bikekela bini, me bak me mbadba too a nhôya me.” I ngéda i mankéé nu a bi témb a sébél Mario, ba bi pôdôl mandutu ma Hiôb. Mario a yoñ makidik le a ñañ kaat Hiôb yosôna le fet. Ha nyen sita i bi éble nye lien inyu boñ le a jôp i Bibel Ngobol mbok yondo. Mario a bi bôdôl nigil Bibel; nano, a yé maséé i yi Yéhôva, i yi yak le a ngwés nye.

17. Inyuki kaat Hiôb i nlémél we? (Hiôb 34:12)

¹⁷ Bañga i Yéhôva i gwé ngui ngandak, i nhôla mintén mi bôt nwominsôna ndi téntén i bet ba nok ndutu. (Lôk Héber 4:12) Yéhôva a bi boñ le ñañ u Hiôb u ba ikété Bibel, kinje bisai! (Hiôb 19:​23, 24) Kaat Hiôb i ñéba le “ibabé pééna, Nyambe a mboñ bé béba.” (Añ Hiôb 34:12.) I niiga ki bés inyuki Djob a nwas mandutu ni lelaa di nla hônba mo. Di nla ki gwélél yo inyu hôla bôt ba nok ndutu. I yigil i noñ ha, d’a tehe lelaa kaat Hiôb i nla hôla bés i ti maéba malam.