‘Yawˬ jeˬ na luꞈ˗euˬ laꞈ kʼoeˇ nui ma bi saˇ laˇ˗eu Miˬyehˇ˗ahˇ’ dzaw geuꞈ

1. Aˬ dui aˬ cawˬ˗ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh nui ma laˆ saˇ nehˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga?

Aˬ dui yawˬ gʼaˬ na luꞈ ‘lawˬ haw˗eu gʼawˬ mya jeˬ˗ahˇ ya daˬ˗eu baˬ da neh ya noeˬ shaˬ˗eu’ miˇ neh nui ma laˆ saˇ nehˬ laꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ loˬ meh. (1 Beˬtuˆluˆ 1:6) Aˬ cawˬ aˬ dui˗ahˇ nui ma laˆ saˇ nehˬ laꞈ ngeh, aˬ dui˗ahˇ gʼaˬ ahˇ laˇ dui dui˗eu meh. Teu miˇ neh aˬ dui jiˇ aˬ cawˬ deuˬ shaˬ luꞈ zahˬ luꞈ˗eu ya mawˇ naˇ, yaw kawˇ ma˗ehˇ nui ma laˆ saˇ nehˬ˗awˇ gʼaˬ biꞈ nehˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu meh. (Maꞈtehˬ 7:12) Yeˬhawˇbaˬ naˇ, “yawˬ jeˬ na luꞈ˗euˬ laꞈ kʼoeˇ nui ma bi saˇ laˇ˗eu Miˬyehˇ” pyeuꞈ˗awˇ, “kʼehˬ˗awˇ kʼaˆ˗eu kʼaˇ ngeuˇ˗eu jeˬ˗ahˇ ya daˬ˗eu tsawˇ haˬ˗ahˇ nui ma bi saˇ laˇ” nya ni aˬ joˆ˗ehˇ ya jahˇ˗eu lehˇ mehˬ nehˬ laꞈ˗eu meh. Aˬ dui ‘tiˬ gʼaˬ tiˇ gʼaˬ gʼaˬ biꞈ˗eu’ heu neh Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ dzaw geuꞈ nya meh. (2 Gawˇliˬtu 1:3, 4, YB18; 1 Teˇsaˬloˇni 4:18) Aˬ dui teu loꞈ˗ehˇ jahˇ˗eu teu naˇ, maˬ jahˇ˗eu maˬ geuꞈ nya˗eu miˇ neh maˬ ngeuˇ. Mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ gaˬ˗eu miˇ neh ma. Aˬ dui heu kawˆ laꞈ kʼoeˇ (1) Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ nui ma bi saˇ laˇ˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga? (2) Aˬ dui aˬ cawˬ˗ahˇ nui ma aˬ joˆ˗ehˇ bi saˇ laˇ nya˗eu nga? (3) Aˬ dui yawˬ ha nui saˇ biꞈ nehˬ laꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ loˬ ngeh aˬ jeˬ ya jahˇ˗eu nga? lehˇ ja sawˇ ma.

Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ nui ma bi saˇ laˇ˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga?

2. Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ “nui ma bi saˇ laˇ” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ dawˬ heu dawˬ˗euˬ dawˬ tsuiꞈ naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga?

² Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ “nui ma bi saˇ laˇ” lehˇ ehˇ˗eu Gaˬliˇ dawˬ heu dawˬ˗ahˇ aˇ pyawˬ˗ahˇ haw haw˗ehˇ gʼawˬ mya jeˬ lehˇ iˇ nya˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, “gʼaˬ biꞈ˗eu” “saˇ tiˇ biꞈ˗eu” “laˆ noeˬ nehˬ˗eu” lehˇ jiˇ iˇ nya˗eu meh. (Loˇmaˆ 12:8) Gaˬliˇ dawˬ heu dawˬ˗ahˇ kʼaˇ ngeuˇ˗eu loꞈ˗ehˇ do lehˇ ya yuˇ paˇ naˇ, “kuˇ leꞈ˗awˇ behˇ dzeˇ bi jawˇ˗eu” lehˇ doˆ laˇ˗eu meh. Teu naˇ, shaˬ zahˬ puˬ luꞈ˗eu cawˬ jawˇ gaˇ kawˇ ma˗ehˇ cehˆ gʼeh˗awˇ, yawˬ ha kʼaˇ gʼeh nya gaˇ neh caw ba nehˬ˗eu aˇ baˇ˗ahˇ bi noeˬ mawˇ laˇ˗eu meh. Cawˬ˗ahˇ aˬ geu jeˬ lehˇ caw ba iˇ˗euˬ maˬ kaˬ, nui ma keuˆ˗eu laꞈ kʼoeˇ gʼaˬ biꞈ˗eu jeˬ teu naˇ, aˬ yawꞈ˗ahˇ nui ma bi saˇ laˇ˗awˇ, gʼaˬ bi ahˇ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ pyeuꞈ meh.

3. Baˬnaˬbaˇ naˇ, aˬ cawˬ˗ahˇ nui ma laˆ saˇ nehˬ˗eu paw aˬ joˆ˗ehˇ dzaw geuꞈ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

³ Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ haw kaˇ˗euˇ. Yoˇsehˆ lehˇ kuˇ˗eu Ka li zaˬ tiˬ gʼaˬ aˬ cawˬ˗ahˇ gʼaˬ aˇ dzehˬ˗ehˇ biꞈ coeˇ˗eu miˇ neh gʼaˬ kʼehˇ deuˬ neh aˬ yawꞈ˗ahˇ Baˬnaˬbaˇ lehˇ kuˇ nehˬ˗euˬ meh. Dawˬ tsuiꞈ naˇ “Gʼaˬ biꞈ˗eu gʼaˬ” lehˇ meh. (Gʼaˬkʼehˇ 4:36) Tsawˇ myahˇ heu hmˬ naˇ, aˬ yawꞈ nehˬ˗ehˇ Jaˇliꞈ˗ahˇ Baˬnaˬbaˇ lehˇ aˬ myah luꞈ kuˇ gaˇ keuˆ ni tsaˬ leˇ˗eu meh. Baˬnaˬbaˇ aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ myahˇ nehˬ˗ehˇ geuˇ ni dehꞈ˗euˬ lehˇ caw ba˗eu jeˬ loˬ˗eu cawˬ deuˬ˗ahˇ caw ba iˇ˗euˬ gaˇ haw ngeh mawˇ laˇ˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, Pawˇluˆ Ka li zaˬ pyeuꞈ laˇ beh beh˗awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ˗ahˇ mawˇ mawꞈ˗eu miˇ neh Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ˗ahˇ laˇ ngeh, dzeuˇ laꞈ ngeh aˬ yawꞈ Ka li zaˬ deuˬ˗ahˇ kʼehˬ haw˗euˬ miˇ neh zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yawꞈ˗ahˇ guˆ˗eu meh. Ehˇ kʼawꞈ Baˬnaˬbaˇ naˇ, Sawˇluˆ˗ahˇ nui ma taˬ˗awˇ gʼaˬ kʼehˇ deuˬ jawˇ gaˇ sheuˬ ha iˇ˗euˬ meh.—Gʼaˬkʼehˇ 9:26-28.

Aˬ dui aˬ cawˬ˗ahˇ nui ma aˬ joˆ˗ehˇ bi saˇ laˇ nya˗eu nga?

4. Aˬ cawˬ˗ahˇ nui ma bi saˇ laˇ ni jahˇ nehˬ nya˗eu kʼaˇ muiˬ˗eu jeˬ naˇ, aˬ jeˬ nga? (Loˇmaˆ 1:11, 12)

⁴ Gʼeh nya naˇ aˬ yawꞈ jawˇ gaˇ˗iˇ. Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ gaˇ mˇ zaˬ deuˬ˗ahˇ zmˬ˗awˇ, tiˬ gʼaˬ tiˇ gʼaˬ gʼaˬ bi biꞈ˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, Miˬyehˇ˗euˬ gʼaˇ duˬ ngehˬ dah˗eu Eˇliˇyaˆ nui ma gʼaˬ baˬ dui dui˗awˇ gʼaˬ jiˇ laˇ taˬ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ mˬ taˆ gʼaˬ kʼehˇ tiˬ gʼaˬ˗ahˇ kʼehˇ˗awˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ gʼaˬ bi biꞈ iˇ˗euˬ meh. (1 Sahˬpaˬ 19:4-7) Gʼaˬ kʼehˇ Pawˇluˆ jiˇ mehˇ nmˇ deuˬ jawˇ gaˇ yawˬ ha˗euˬ mawˇ do gʼa keuˆ iˇ˗eu heu naˇ, gʼaˬ biꞈ dui dui˗eu jeˬ pyeuꞈ˗awˇ muiˬ dui dui˗eu jeˬ pyeuꞈ miˇ˗a lehˇ ehˇ˗eu meh. (Loˇmaˆ 1:11, 12-ahˇ gui.) Teu miˇ neh mehˇ nmˇ deuˬ jawˇ gaˇ gʼaˬ biꞈ˗iˇ ngeh, tiˬ kʼehˬ tehꞈ˗ehˇ jawˇ˗awˇ neh taˬ gʼoꞈ laˇ. Tiˬ kʼehˬ cawˬ cawˬ taꞈ nehˬ˗awˬ. (1 Gawˇliˬtu 16:7) Ehˇ kʼawꞈ nawˇ tiˬ jeˬ gʼeh neh˗iˬ maˬ iˇ nya naˇ, naˬ gaˬ neh kʼawꞈ ngehˬ cawˬ nya˗awˇ, sahˬ boꞈ lawˬ muˇ boꞈ boꞈ˗ehˇ kʼawꞈ sha nehˬ nya meh. Heu loꞈ˗ehˇ jahˇ˗eu heu jiˇ ni gʼawˬ naˆ ni caw ba nehˬ nya meh. Mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ˗eu gʼaˇ duˬ, nawˇ Yeˬhawˇbaˬ neh bi zmˬ ma loˇ?

5. Aˬ dui aˬ jeˬ ya puˬ meh lehˇ noeˬ taˬ nya nga?

⁵ Aˇ saˬ saˬ˗eu aˇ yamˬ ngehˬ˗ehˇ peh laˇ naˇ ngehˬ˗ehˇ mehˇ nmˇ deuˬ jawˇ gaˇ iˇ keuˆ˗awˇ gʼaˬ biꞈ iˇ˗eu heu naˇ, yaw beh naˆ maˬ tseˇ shaˬ laˇ meh lehˇ noeˬ tmˬ nya meh. Pawˇluˆ Loˇmaˆ meuˬ˗ahˇ bi kaꞈ lahˇ taˬ ngeh, Eˇpeˇsu meuˬ zaˬ pyeuꞈ˗eu Awˬneˬsiˬpawˬ tawˬ˗ahˇ ya uˇ˗awˇ, shiˇ gaˇ keuˆ nya kʼawꞈ maˬ guˆ ni Pawˇluˆ˗ahˇ poˆ˗euˬ meh. (2 Tiˆmoˇseˬ 1:16-18) Laˇsiˬ˗yaˬ miˇ kʼahˬ˗ahˇ˗euˬ aˬ dui˗euˬ mehˇ nmˇ deuˬ jiˇ nui jah baˬ da neh kʼeh gaˇ kʼaˆ gaˇ ya daˬ ngeh, teu loꞈ˗ehˇ jahˇ˗euˬ meh. Mehˇ nmˇ deuˬ saˇ naˇ˗ahˇ ya daˆ˗iˇ ngeh, mehˇ nmˇ nui deuˬ jiˇ teu gaˇ jawˇ caw nehˬ iˇ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ maꞈ teu gaˇ jawˇ iˇ˗eu teu naˇ, ya bi nyehꞈ gaˇ kʼawꞈ keuˆ nya meh. Nawˇ mehˇ nmˇ teu deuˬ˗ahˇ dzaw geuꞈ nya˗eu gʼaˇ duˬ, gaˇ hu ba˗euˬ hawˇ˗eu nymˬ˗mˇ iˬ nah˗euˬ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ mˇ zaˬ deuˬ tiˬ gʼaˬ tiˇ gʼaˬ aˬ joˆ˗ehˇ caw ba˗euˬ nga? Kʼehˬ gaˇ kʼaˆ gaˇ ya daˬ˗euˬ kʼawꞈ, laˬ kʼaˬ aˬ joˆ˗ehˇ cehˇ nya˗euˬ nga? lehˇ pyehˆ tseˇ poˆ tseˇ nya meh.

6. Aˬ dui aˬ cawˬ˗ahˇ nui ma laˆ saˇ nehˬ ngeh Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ dzaw geuꞈ nya˗eu nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

⁶ Aˬ yawꞈ maꞈ ngehˬ gaˇ naˇ haˬ. Miˬyehˇ gʼaˇ duˬ ngehˬ dah˗eu Eˇliˇyaˆ ya bi sehꞈ gaˇ guˆ˗eu miˇ neh nui ma laꞈ kʼoeˇ pyeuꞈ luꞈ˗eu jeˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ dzawˇ nehˬ˗eu kaꞈ gʼa ngeh, Miˬyehˇ Eˇliˇyaˆ aˬ jeˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ kʼahˬ lahˇ˗eu lehˇ siˬ nya luꞈ kʼawꞈ, aˬ yawꞈ ngehˬ gaˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ nehˬ˗euˬ meh. Miˬyehˇ Eˇliˇyaˆ yaw myaˬ poˆ ngehˬ poˆ ngehˬ poˆ˗ehˇ ngehˬ gaˇ naˇ haˬ nehˬ˗euˬ meh. (1 Sahˬpaˬ 19:9, 10, 14) Kʼoeˇ uˬ taꞈ, Yeˬhawˇbaˬ Miˬyehˇ gʼaˇ duˬ ngehˬ dah˗eu Haˬbaˬkuˆ˗ahˇ jiˇ yawˬ ha˗euˬ nui ma laꞈ kʼoeˇ pyeuꞈ luꞈ˗eu jeˬ bi dzawˇ doˆ leꞈ˗euˬ meh. Haˬbaˬkuˆ˗euˬ dawˬ teu naˇ, Miˬyehˇ˗ahˇ yaw zeu yaw kʼaˆ˗ehˇ baw gaˇ maˬ duˇ kʼawꞈ bi ngehˬ˗euˬ meh. (Haˬbaˬkuˆ 1:2, 3) Nymˬ˗mˇ iˬ nah jiˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui loˬ˗eu jeˬ˗ahˇ siˬ nya taˬ dzeuˇ˗euˬ kʼawꞈ ni, aˬ dui˗euˬ guiˬ lahˬ shaˇ dawˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ nehˬ˗eu meh. Aˬ dui jiˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ dzaw geuꞈ˗awˇ mehˇ nmˇ deuˬ ngehˬ gaˇ yaw muiˬ˗ehˇ yaw zeu baw˗eu laꞈ kʼoeˇ naˇ haˬ nehˬ nya meh. Aˬ dui mehˇ nmˇ deuˬ aˬ yawꞈ maꞈ˗euˬ shaˬ zahˬ gaˇ kawˆ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ dawˬ kʼaˆ ngehˬ ngeh maˬ ehˇ, aˬ yawꞈ tiˬ dawˬ˗ahˇ tehꞈ˗ehˇ ngehˬ ngehˬ˗ehˇ jawˇ ngeh maˬ ehˇ, maˬ ngehˬ bahˬ leˇ ni, nui ma maˬ pehˇ ni “yaw kawˇ˗ehˇ naˇ haˬ” nehˬ mawꞈ˗eu ma.—Yaˬkoˆ 1:19; Dawˬtsoˆ 7:9.

7. Shaˬ zahˬ puˬ luꞈ˗eu deuˬ aˬ jeˬ loˬ˗eu lehˇ aˬ joˆ˗ehˇ jahˇ naˇ, ya siˬ˗eu nga?

⁷ Aˬ yawꞈ aˬ jeˬ loˬ nga lehˇ haw doˆ nya. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ loꞈ˗ehˇ aˬ cawˬ˗euˬ nui ma˗ahˇ maˬ haw doˆ nya˗a. Teu miˇ neh aˬ dui aˬ cawˬ deuˬ˗ahˇ nui ma laˆ saˇ nehˬ nya˗eu gʼaˇ duˬ, aˬ yawꞈ maꞈ ngehˬ gaˇ yaw muiˬ˗ehˇ ya naˇ haˬ˗eu meh. Aˬ yawꞈ jiˇ ngaˇ loꞈ˗ehˇ kʼoeˇ jeˬ heu jeˬ loˬ tehꞈ˗a lehˇ yawˬ haˇ yawˬ ha taˬ noeˬ. Aˬ dui tiˬ gʼaˬ tiˇ gʼaˬ maˬ duˇ leˇ˗a. Teu miˇ neh aˬ tehˬ taˬ tehˬ. Aˬ yawꞈ ngehˬ gaˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ nehˬ˗awˇ, aˬ yawꞈ aˬ joˆ˗ehˇ noeˬ luꞈ˗eu nga lehˇ ya siˬ˗eu gʼaˇ duˬ naˇ haˬ˗eu jeˬ zmˬ.—Dawˬdaˬ 20:5.

8. Laˬzaˬluˇ shiˇ ngeh, Yeˬsuˇ Maˬta hawˇ˗eu Maˬliˇ˗ahˇ gʼaˬ aˬ joˆ˗ehˇ biꞈ˗euˬ nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

⁸ Laˬzaˬluˇ shiˇ ngeh, Yeˬsuˇ neh Maˬta hawˇ˗eu Maˬliˇ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ shaˇ noeˬ haw. Aˬ buˇ heu nyiˬ gʼaˬ˗ahˇ aˬ yawꞈ tiˬ kawˆ loꞈ˗ehˇ gʼeh˗eu noeˬ shaˬ kʼahˬ lahˇ˗eu jeˬ keuˆ le taˬ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ nyaꞈ˗ahˇ tiˬ gʼaˬ tiˬ jeˬ lehˇ gʼaˬ biꞈ nehˬ˗euˬ meh. Maˬta Yeˬsuˇ nehˬ˗ehˇ ngehˬ cawˬ ngeh, Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ gʼoꞈ dehꞈ laˇ˗eu saˇ jaˇ dawˬ deuˬ˗ahˇ ngehˬ keuˆ˗awˇ, gaˇ kawˆ teu˗ahˇ jah ziꞈ dzehˬ laˇ ni caw ba nehˬ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ Yeˬsuˇ Maˬliˇ ngoeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh naˇ, gʼoꞈ dehꞈ laˇ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ maˬ ngehˬ keuˆ ni Maˬliˇ nehˬ˗ehˇ ngoeˇ caw˗awˇ, Laˬzaˬluˇ aˬ geu gaˇ duˬ pahˬ taˬ deˬ lehˇ naˇ haˬ˗euˬ meh. (Yoˇhaˬ 11:20-35) Aˬ dui teu gaˇ neh aˬ jeˬ ya siˬ˗eu nga? Aˬ dui shaˬ zahˬ puˬ luꞈ˗eu deuˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ˗iˇ ngeh, yawˬ gʼaˬ na luꞈ˗ahˇ aˬ yawꞈ tiˬ jeˬ lehˇ tehꞈ˗ehˇ biꞈ˗eu maˬ ngeuˇ ni, aˬ yawꞈ gʼaˬ yawꞈ loˬ˗eu jeˬ˗ahˇ ya haw doˆ nya nga lehˇ ya siˬ˗euˬ ma.

9. Aˬ dui Jaˇliꞈ zmˬ˗awˇ aˬ cawˬ˗ahˇ nui ma saˇ leˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ nya nga? (Loˇmaˆ 15:4, 5)

⁹ Jaˇliꞈ zmˬ. Aˬ dui Jaˇliꞈ zmˬ˗awˇ noeˬ shaˬ noeˬ zahˬ luꞈ˗eu deuˬ˗ahˇ nui ma laˆ saˇ nehˬ ngeh, aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ noeˬ tmˬ˗eu jeˬ jaˆ ni caw ba nehˬ luꞈ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. (Loˇmaˆ 15:4, 5-ahˇ gui.) Noeˬ tmˬ˗eu jeˬ heu naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ nui ma saˇ laˇ ni hawˇ˗eu gʼaˬ ahˇ leˇ ni caw ba nehˬ˗eu meh. (Iˇsaˬyaˇ 40:31) Aˬ dui aˬ cawˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ˗eu Jaˇliꞈ aˇ deuˆ aˬ joˆ˗ehˇ poˆ mawˇ nya nga? Mehˇ nmˇ tiˬ deuˬ na aˬ cawˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ nehˬ nya˗eu Jaˇliꞈ aˇ deuˆ deuˬ boꞈ doˆ taˬ˗eu meh. Aˬ dui jiˇ Jaˇliꞈ aˇ deuˆ teu deuˬ˗ahˇ Ka li zaˬ˗euˬ dehꞈ ziˇ gʼaˇ duˬ Jaˇliꞈ aˇ deuˆ deuˬ lehˇ ehˇ˗eu paˇ dmˬ laꞈ kʼoeˇ “Gʼaˬ biꞈ˗eu jeˬ” lehˇ ehˇ˗eu uˬ dzah˗ahˇ poˆ mawˇ nya meh. Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ nawˬ˗euˬ dawˬ˗ahˇ zmˬ˗awˇ aˬ cawˬ˗ahˇ gʼaˬ yaw muiˬ˗ehˇ biꞈ nehˬ nya ni caw ba nehˬ laꞈ lehˇ guiˬ lahˬ shaˇ. Aˬ yawꞈ˗euˬ muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ aˬ dui˗ahˇ aˬ cawˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ˗eu Jaˇliꞈ aˇ deuˆ deuˬ˗ahˇ noeˬ doˆ laˇ ni caw ba nehˬ nya meh.—Yoˇhaˬ 14:26.

10. Aˬ cawˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ nehˬ ngeh aˬ jeˬ miˇ neh nahˬ yu ni ya ngehˬ˗eu nga?

¹⁰ Nahˬ yu ni ngehˬ. Gaˬliˇ dawˬ laꞈ kʼoeˇ “nui ma bi saˇ laˇ” lehˇ ehˇ˗eu heu dawˬ˗ahˇ “saˇ tiˇ biꞈ˗eu” maˬ ngeuˇ naˇ “laˆ noeˬ nehˬ˗eu” lehˇ jiˇ ehˇ mawꞈ˗eu meh. Tiˬ poˆ na aˬ dui gʼaˬ baˬ luꞈ˗eu deuˬ˗euˬ nui noeˬ˗ahˇ laˆ poˆ laˆ paˇ˗eu gʼaˇ duˬ saˇ tiˇ ya biꞈ nehˬ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya˗awˇ, ya laˆ noeˬ nehˬ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Aˬ dui teu loꞈ˗ehˇ ya jahˇ naˇ, aˬ yawꞈ˗ahˇ nui ma maˬ bi cawˆ leˇ˗eu gʼaˇ duˬ maˬ ngehˬ mi naˆ˗ehˇ yaw muiˬ˗ehˇ ya shaˇ noeˬ˗eu meh. (Dawˬdaˬ 12:18) Gaˇ kawˆ heu nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ dzaw geuꞈ dui dui paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu meh. Aˬ yawꞈ Eˇliˇyaˆ nehˬ˗ehˇ ngehˬ cawˬ ngeh, Eˇliˇyaˆ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ mˇ luꞈ˗eu aˬ yawꞈ tiˬ gʼaˬ tehꞈ˗ehˇ dzeˇ laˇ nyaˬ lehˇ noeˬ˗awˇ, aˬ yawꞈ neh mˇ˗euˬ gaˇ tiˬ jeˬ˗iˬ gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ nya lehˇ noeˬ luꞈ˗eu meh. Teu ngeh Yeˬhawˇbaˬ Eˇliˇyaˆ˗ahˇ nawˬ neh noeˬ˗euˬ jeˬ teu naˇ, maˬ tsaˬ˗a lehˇ maˬ ehˇ nehˬ ni aˬ yawꞈ˗euˬ nui noeˬ˗ahˇ nahˬ yu ni laˆ paˇ nehˬ˗euˬ meh. (1 Sahˬpaˬ 19:15-18) Aˬ dui jiˇ yaw muiˬ˗ehˇ shaˇ noeˬ˗awˇ, nahˬ yu ni ngehˬ˗eu heu neh teu loꞈ˗ehˇ jahˇ nya meh. Aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ dawˬ mehˬ mehˬ ngeh maˬ ehˇ, dawˬ kʼoꞈ biꞈ ngeh maˬ ehˇ, mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ gʼaˬ ahˇ leˇ˗awˇ nui jah bi ziꞈ dzehˬ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ, nahˬ yu ni ngehˬ˗awˇ yaw muiˬ paw dzeˇ dzaˬ˗ahˇ ya ngehˬ˗eu meh.

11. Shaˬ luꞈ zahˬ luꞈ˗eu deuˬ tiˬ poˆ na aˬ jeˬ˗ahˇ loˬ˗eu nga? (1 Yoˇhaˬ 3:18)

¹¹ Aˬ yawꞈ maꞈ loˬ˗eu jeˬ caw ba nehˬ. Noeˬ shaˬ noeˬ zahˬ luꞈ˗eu deuˬ˗ahˇ tiˬ poˆ na nui ma ngehˬ saˇ nehˬ˗awˇ neh tehꞈ˗ehˇ maˬ gʼaˬ˗a siˬ. (1 Yoˇhaˬ 3:18-ahˇ gui.) Gaˇ kawˆ heu nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ Baˬnaˬbaˇ˗ahˇ dzaw geuꞈ nya meh. Tiˬ poˆ aˬ yawꞈ iˇ cuꞈ shawˇ˗euˬ maˬ myahˇ laˇ˗euˬ mehˇ nmˇ deuˬ shaˬ luꞈ ngeh yawˬ ha˗euˬ miˇ tsaˬ ahˬ˗awˇ aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ caw ba nehˬ˗euˬ meh. (Gʼaˬkʼehˇ 4:36, 37) Nymˬ˗mˇ iˬ nah˗euˬ mehˇ nmˇ deuˬ jiˇ Baˬnaˬbaˇ˗ahˇ dzaw geuꞈ˗awˇ shaˬ luꞈ zahˬ luꞈ˗eu mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ caw ba˗eu meh. Poˬlehˬ miˇ kʼahˬ˗ahˇ jawˇ˗eu mehˇ nmˇ Gaˬbiˬeˬlaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ haw ma. Iˇ cuꞈ dahˬ pyuˬ laˇ˗euˬ miˇ neh aˬ yawꞈ˗euˬ iˇ kahˇ gʼawˬ naˆ ni cawˆ iˇ˗euˬ meh. Aˬ yawꞈ heu loꞈ˗ehˇ ehˇ˗eu meh. “Ngaˬ˗ahˇ guˆ kʼawꞈ guˆ˗awˇ, noeˬ˗eu jiˇ noeˬ shaˬ˗eu lehˇ miˇ˗a. Ngaˬ da ngaˬ ma jiˇ noeˬ shaˬ dui dui meh. Aˬ jeˬ lehˇ ya jahˇ˗eu lehˇ shaˇ noeˬ maˬ doˆ nya. Ehˇ kʼawꞈ nga maꞈ˗euˬ aˇ muˇ dawˬ peh jawˇ˗eu mehˇ nmˇ deuˬ laˇ˗awˇ, tiˬ nah laꞈ kʼoeˇ gʼawˬ mya jeˬ caw ba nehˬ laꞈ˗euˬ meh. Heu naˇ ngaˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ zmˬ˗awˇ shaˬ luꞈ zahˬ luꞈ˗eu deuˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ nehˬ luꞈ˗eu lehˇ maˇ jawˆ ni bi mawˇ laˇ miˇ˗a.”

12. Aˬ dui saˇ jaˇ ziꞈ daˆ leꞈ naˇ, mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ nya nga?

¹² Saˇ jaˇ ziꞈ daˆ leꞈ. Pawˇluˆ Teˇsaˬloˇni meuˬ˗ahˇ˗euˬ mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ naw maꞈ aˬ myah luꞈ saˇ jaˇ ziꞈ luꞈ˗eu lehˇ ya siˬ ngeh, gʼaˬ ahˇ laˇ˗eu lehˇ miˇ˗a lehˇ ehˇ nehˬ˗euˬ meh. Pawˇluˆ aˬ yawꞈ neh mehˇ nmˇ teu deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ mˇ nehˬ˗euˬ jeˬ yawˬ nyehꞈ maˬ ngeuˇ˗a lehˇ siˬ nya˗eu meh. (1 Teˇsaˬloˇni 3:5-8) Kʼoeˇ naˇ, Pawˇluˆ yawˬ ha shaˬ zahˬ˗ahˇ ya puˬ ngeh saˇ jaˇ ziꞈ daˆ leꞈ naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ kʼawꞈ gʼaˬ ahˇ leˇ˗awˇ saˇ jaˇ ziꞈ daˆ leꞈ meh lehˇ siˬ nya˗eu meh. (Gawˇlawˇsehˇ 2:1, 2) Teu gaˇ duˇ ni Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ shaˬ zahˬ˗ahˇ kamˬ daˬ coeˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ luꞈ˗eu nga lehˇ mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ mawˇ leˇ naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ jiˇ gʼaˬ za˗eu meh.

13. Aˬ dui aˬ cawˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ nehˬ ngeh aˬ jeˬ ya jahˇ daˆ leꞈ˗eu nga?

¹³ Nui ma gʼawˬ mahˇ ni taˬ. Aˬ dui gʼaˬ baˬ luꞈ˗eu deuˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ dzeuˇ˗euˬ kʼawꞈ, aˬ yawꞈ maꞈ tiˬ poˆ tehꞈ˗ehˇ maˬ muiˬ daˆ laˇ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Jaˇliꞈ aˬ dui˗ahˇ ‘tiˬ gʼaˬ tiˇ gʼaˬ gʼaˬ biꞈ daˆ leꞈ˗awˬ’ lehˇ ehˇ˗eu meh. ‘Gʼaˬ biꞈ daˆ leꞈ˗awˬ’ lehˇ ehˇ gaˇ haw ngeh, gʼaˬ tiˬ poˆ tehꞈ˗ehˇ biꞈ˗awˇ neh maˬ jiˇ nga lehˇ siˬ laˇ˗eu meh. (1 Teˇsaˬloˇni 5:11) Teu miˇ neh noeˬ shaˬ noeˬ zahˬ luꞈ˗eu deuˬ˗ahˇ nui ma laˆ saˇ nehˬ˗awˇ gʼaˬ biꞈ nehˬ ngeh nui ma gʼawˬ mahˇ ni ya taˬ meh. (1 Teˇsaˬloˇni 5:14) Maˇ diˇ naˇ, aˬ dui yawˬ gʼaˬ na luꞈ tiˬ poˆ na gʼaˬ biꞈ nehˬ laꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ loˬ meh. Toˆ˗ehˇ naˇ, aˬ dui aˬ joˆ˗ehˇ ya jahˇ˗eu nga?

Nui saˇ biꞈ nehˬ laꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ loˬ ngeh

14-15. Aˬ dui noeˬ shaˬ kʼahˬ lahˇ ngeh aˬ jeˬ jahˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga?

¹⁴ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ. Nawˇ noeˬ shaˬ kʼahˬ lahˇ luꞈ ngeh nui ma saˇ laˇ ni caw ba nehˬ laꞈ lehˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ. (Ja ceuˬ 94:19) Nawˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh luꞈ nya lehˇ yawˬ jeˬ na luꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ ehˇ nehˬ jiˇ. (Ja ceuˬ 62:8) Nawˇ guiˬ lahˬ maˬ shaˇ mi na˗ehˇ nawˬ˗euˬ nui ma laꞈ kʼoeˇ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh luꞈ˗eu lehˇ Yeˬhawˇbaˬ siˬ nya˗eu nmˇ ngeuˇ meh. Ehˇ kʼawꞈ nawˇ nui ma laꞈ kʼoeˇ kʼaˇ pyeuꞈ luꞈ˗eu jeˬ ehˇ nehˬ˗eu heu naˇ, nui jah ahˇ˗eu lehˇ bi mawˇ laˇ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. Yeˬhawˇbaˬ nawˬ neh noeˬ˗euˬ loꞈ˗ehˇ caw ba nehˬ laꞈ˗eu maˬ ngeuˇ kʼawꞈ, nui jah ahˇ˗eu deuˬ˗euˬ guiˬ lahˬ shaˇ dawˬ˗ahˇ naˇ haˬ nehˬ˗eu yaw duˬ baw meh. (Maˬkuˆ 11:24) Piˇliˇpiˆ 4:6, 7-ahˇ “Naw maꞈ guiˬ lahˬ kʼaˇ shaˇ ngeh, naw maꞈ loˬ˗eu jeˬ Miˬyehˇ˗ahˇ shaˇ˗awˬ. . . . tsawˇ haˬ zaˬ maˬ noeˬ doˆ coeˇ˗eu Miˬyehˇ˗euˬ nui saˇ oꞈ˗eu jeˬ naw maꞈ˗ahˇ caw ba tehꞈ˗a” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh.

¹⁵ Aˬ cawˬ deuˬ˗ahˇ caw ba nehˬ laꞈ lehˇ shaˇ. Noeˬ dahˇ doe laˇ˗euˬ cawˬ deuˬ maˬ ngeuˇ naˇ nawˇ nui ma taˬ˗eu aˇ muˇ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu tiˬ gʼaˬ gʼaˬ˗ahˇ nawˬ˗euˬ nui ma laꞈ kʼoeˇ pyeuꞈ luꞈ˗eu jeˬ ja nehˬ. Maˇ diˇ naˇ, mehˇ nmˇ deuˬ jiˇ nawˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ nehˬ˗eu gʼaˇ duˬ lehˬ hmˬ deuˇ taˬ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ nawˇ loˬ˗eu jeˬ hawˇ˗eu nui ma laꞈ kʼoeˇ pyeuꞈ luꞈ˗eu jeˬ maˬ ehˇ nehˬ naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ jiˇ nawˬ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ ya caw ba˗eu lehˇ maˬ siˬ nya˗a. (Dawˬdaˬ 14:10) Nawˇ mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ nawˬ˗euˬ nui ma laꞈ kʼoeˇ pyeuꞈ luꞈ˗eu jeˬ dzawˇ gaˇ naˇ haˬ nehˬ laꞈ lehˇ shaˇ nya˗awˇ, nawˬ˗ahˇ gʼaˬ bi ahˇ laˇ˗eu Jaˇliꞈ aˇ deuˆ maˬ ngeuˇ naˇ gaˇ kawˆ tiˬ kawˆ na ehˇ nehˬ laꞈ lehˇ shaˇ nya meh.

16. Mehˇ nmˇ deuˬ nawˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ ngeh aˬ yawꞈ maꞈ aˬ jeˬ jahˇ nya˗eu nga? Aˬ dui aˬ jeˬ noeˬ taˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga?

¹⁶ Nui ma gʼawˬ mahˇ ni taˬ˗awˇ iˬ baˇ pyehˬ. Mehˇ nmˇ deuˬ nawˬ˗ahˇ gʼaˬ biꞈ˗eu leh jeh ngeh, aˬ yawꞈ maꞈ nawˬ˗ahˇ yaw beh naˆ maˬ tseˇ paˇ bi noeˬ shaˬ dzehˬ laˇ˗eu tiˬ jeˬ na˗ahˇ ngehˬ nya mˇ nya meh. Teu loꞈ˗ehˇ gʼeh naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ nui ma mahˇ nehˬ˗awˬ. (1 Gawˇliˬtu 13:4, 7) Yaˬkoˆ 3:2-ahˇ “Tsawˇ haˬ tiˬ gʼaˬ na ngehˬ lehˬ tmˇ lehˬ˗eu maˬ baw naˇ, byah˗eu loꞈ˗eu tsawˇ haˬ pyeuꞈ” meh lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. Mehˇ nmˇ deuˬ nawˬ˗ahˇ caw ba nehˬ mawꞈ˗eu lehˇ taˬ ngehˇ. Aˬ yawꞈ maꞈ “nui ma keuˆ kʼawꞈ, gʼawˇ mawˇ gʼaˬ baˬ meh.”—Maꞈtehˬ 26:41.

17. Aˬ dui aˬ jeˬ jahˇ daˆ leꞈ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga?

¹⁷ Aˬ dui yawˬ gʼaˬ na luꞈ nui ma laˆ saˇ nehˬ laꞈ˗eu jeˬ hawˇ˗eu gʼaˬ biꞈ nehˬ laꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ loˬ meh. Aˇ saˬ saˬ˗eu aˇ nah aˇ yamˬ ngehˬ˗ehˇ peh laˇ naˇ ngehˬ˗ehˇ shaˬ dzehˬ laˇ˗awˇ, Saˬdaˬ jiˇ aˬ dui˗ahˇ yaw beh naˆ maˬ tseˇ paˇ laˆ shaˬ laˇ˗eu meh. Teu miˇ neh aˬ dui kʼaˇ gʼeh nya gaˇ neh tiˬ gʼaˬ tiˇ gʼaˬ gʼaˬ biꞈ daˆ leꞈ kaˇ˗euˇ.