Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga?

1. Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu jeˬ heu Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ ya dzaw dahˬ beh˗eu gaˇ kawˆ pyeuꞈ kʼawꞈ, aˇ yeˇ huiˬ˗eu lehˇ aˬ joˆ˗ehˇ siˬ laˇ˗eu nga?

Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu deuˬ˗ahˇ ya mawˇ ngeh, aˬ dui˗ahˇ laˬ kʼaˬ cehˇ laˇ dui dui˗eu meh. Nawˇ siˬ nya ma loˇ? Dahˬ beh˗euˬ Ka li zaˬ deuˬ jiˇ A.D. 33 Beˬdeˬgoˇdeˬ aˇ nah˗ahˇ, tsawˇ haˬ deuˬ iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ ya mawˇ ngeh, teu loꞈ˗ehˇ laˬ kʼaˬ cehˇ yaꞈ˗euˬ meh. Teu ngeh nah˗euˬ mehˬ bawˬ˗ahˇ Beˬtuˆluˆ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu gaˇ kawˆ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ, dawˬ mehˬ mehˬ˗euˬ meh. Teu naˇ Ka li zaˬ deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ, aˇ yeˇ huiˬ˗eu ya dzaw dahˬ beh˗eu gaˇ kawˆ pyeuꞈ meh. (Gʼaˬkʼehˇ 2:38, 40, 41) Gʼaˬ kʼehˇ Pawˇluˆ jiˇ ‘Ka li˗euˬ gaˇ kawˆ ya dzaw dahˬ beh˗eu’ laꞈ kʼoeˇ “iˇ cuꞈ shawˇ˗eu gaˇ kawˆ” heu jiˇ ahˇ meh lehˇ boꞈ taˬ˗euˬ meh. (Heˬbyehˇ 6:1, 2) Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu gaˇ kawˆ heu naˇ, Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ ya dzaw dahˬ beh˗eu gaˇ kawˆ pyeuꞈ gaˇ duˇ kʼawꞈ, aˬ dui gaˇ kawˆ heu˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ gʼoˆ shaw˗eu loˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh nga?

2. Aˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh yaw muiˬ˗ehˇ gʼoˆ shaw˗eu loˬ nga?

² Aˬ dui iˇ kahˇ tsoˆ ngeh dawˬ pehˬ ziꞈ dah ni gawˬ naˇ, iˇ kahˇ teu kahˇ ziꞈ dah ni gʼeh meh. Teu gaˇ duˇ ni aˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ duꞈ yawˇ ni gʼoˆ shaw naˇ, aˬ dui˗euˬ nui jah ziꞈ dah ni gʼeh˗eu meh. Aˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ˗eu lehˇ gʼeh˗eu deuˬ maˬ ehˇ, iˇ cuꞈ shawˇ˗euˬ myahˇ laˇ˗euˬ deuˬ maˬ ehˇ, gaˇ kawˆ heu˗ahˇ ya gʼoˆ shaw˗eu meh. Teu miˇ neh aˬ dui heu kawˆ laꞈ kʼoeˇ naˇ haˬ˗eu jeˬ smˬ kawˆ˗ahˇ ja sawˇ ma. Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga? Ka li zaˬ˗euˬ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu jeˬ aˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ˗eu nga? Aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh Aˬda Miˬyehˇ Zaˬ maˇ hawˇ˗eu muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ uˬ moˆ neh ya shawˇ˗eu nga?

Nawˬ˗euˬ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu jeˬ˗euˬ dawˬ tsuiꞈ

3. Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu jeˬ heu naˇ, aˬ jeˬ bi mawˇ˗eu jeˬ pyeuꞈ nga?

³ Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu heu naˇ, aˬ cawˬ˗ahˇ 1. Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ˗eu Yeˬsuˇ Ka li nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗eu yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ˗ahˇ ha geuꞈ˗eu, 2. iˬ baˇ˗ahˇ neh noeˬ poˆ noeˬ paˇ˗euˬ, 3. Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ mˇ˗eu gʼaˇ duˬ dehꞈ poˆ dehꞈ paˇ˗euˬ, 4. Yeˬsuˇ baˬ da neh ya buˬ ya lawˇ iˇ˗euˬ lehˇ ha geuꞈ˗eu, 5. nawˇ guiˬ lahˬ shaˇ˗awˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ a nehˬ˗awˇ, aˬ yawꞈ˗euˬ nui kʼahˇ hawˇ˗eu aˇ maꞈ aˇ muˇ˗euˬ nui kʼahˇ mˇ caw ma lehˇ saˇ jaˇ dzaˬ˗euˬ lehˇ mˇ mawˇ˗euˬ jeˬ pyeuꞈ meh. Nawˇ a nehˬ˗awˇ iˇ cuꞈ shawˇ dzeuˇ ngeh, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ˗eu jeˬ jaˆ˗eu gaˇ ma˗ahˇ cah dahˬ beh laˇ˗euˬ jeˬ pyeuꞈ meh.

4. Iˇ cuꞈ shawˇ ngeh, iˇ cuꞈ˗ahˇ dehˬ nuiꞈ˗eu heu˗euˬ dawˬ tsuiꞈ naˇ aˬ jeˬ nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

⁴ Nawˇ iˇ cuꞈ shawˇ ngeh, iˇ cuꞈ˗ahˇ ya bi dehˬ nuiꞈ gʼeh˗awˇ ya doˆ laˇ˗eu meh.a Teu naˇ, nawˇ bi baꞈ pahˬ˗awˇ ya gʼoꞈ dehꞈ laˇ˗euˬ gaˇ duˇ˗eu meh. (Gawˇlawˇsehˇ 2:12 nehˬ˗ehˇ sheu cehˆ.) Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu jeˬ heu naˇ, nawˇ huiˬ dui dui˗eu dehꞈ poˆ dehꞈ paˇ˗euˬ jeˬ mˇ˗euˬ lehˇ bi mawˇ˗euˬ jeˬ pyeuꞈ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh toˆ˗ehˇ sheu cehˆ˗eu tsaˬ leˇ˗eu nga? Nawˇ iˇ cuꞈ˗ahˇ bi dehˬ nuiꞈ ngeh, nawˇ dehꞈ jeˬ dehꞈ kawˆ yaw oeˇ jeˬ˗ahˇ byehˇ dzeh˗euˬ lehˇ bi mawˇ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. Nawˇ iˇ cuꞈ˗ahˇ neh doˆ laˇ ngeh naˇ, dehꞈ ziˇ yaw shuiꞈ beˬ paˇ˗euˬ meh. Teu naˇ Miˬyehˇ˗euˬ nui kʼahˇ dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ aˇ yeˇ kʼaˇ huiˬ˗eu jeˬ bi pyeuꞈ˗awˇ mˇ caw˗eu heu meh.

5. Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu gʼaˇ duˬ lehˬ hmˬ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ sheu cehˆ nya˗eu nga? Aˬ jeˬ miˇ neh? (1 Beˬtuˆluˆ 3:18-21)

⁵ 1 Beˬtuˆluˆ 3:18-21-ahˇ gui. Aˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ˗eu gʼaˇ duˬ lehˬ hmˬ˗eu jeˬ˗ahˇ Noˇaˬ saˇ baoˬ tsoˆ ngeh mˇ˗euˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ sheu cehˆ nya meh. Nawˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ nymˬ˗mˇ hawˇ˗eu ya dzaw˗euˬ naˇ, iˇ cuꞈ shawˇ nya˗eu gʼaˇ duˬ laˆ poˆ laˆ paˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu gʼawˬ mya jeˬ jaˆ gaˇ ya mawˇ˗eu kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Heu naˇ Noˇaˬ saˇ baoˬ tsoˆ ngeh shaˬ˗euˬ loꞈ˗ehˇ duˇ leˇ˗eu meh. Nawˬ˗ahˇ ‘Ngaˇ heu naˆ naˆ˗ehˇ ya jahˇ meh laˬ?’ lehˇ noeˬ laˇ˗eu paˬ. Euˬ, ya jahˇ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh toˆ˗ehˇ ehˇ nya˗eu nga? Yeˬhawˇbaˬ Noˇaˬ˗ahˇ saˇ baoˬ tsoˆ lehˇ ehˇ nehˬ ngeh noeˬ mawˇ haw sheˇ. Yeˬhawˇbaˬ saˇ baoˬ aˬ joˆ˗ehˇ ya tsoˆ˗eu lehˇ ehˇ˗eu gʼaˬ pyeuꞈ meh. Noˇaˬ naˇ, iˇ cuꞈ dahˬ bymˬ laˇ gaˇ neh ya buˬ˗iˇ˗eu gʼaˇ duˬ, Yeˬhawˇbaˬ neh kʼaˇ ehˇ˗euˬ loꞈ˗ehˇ ya mˇ caw˗eu meh. Noˇaˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ˗awˇ saˇ baoˬ tsoˆ gʼaˬ nya˗euˬ heu naˇ, aˬ yawꞈ nui jah ahˇ˗awˇ Yeˬhawˇbaˬ caw ba nehˬ˗euˬ miˇ neh meh. Teu miˇ neh nawˇ jiˇ ni “Miˬyehˇ neh kʼaˇ ehˇ nehˬ˗euˬ loꞈ˗ehˇ” mˇ nya˗eu yaw duˬ baw meh.—Aˇdahˬbeh˗eu 6:22.

6. Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu heu naˇ, ka kʼoꞈ˗eu jeˬ aˬ joˆ˗ehˇ bi za nya˗eu nga?

⁶ Gʼaˬ kʼehˇ Beˬtuˆluˆ yaw nyiˇ 21-ahˇ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu heu naˇ, “naw maꞈ ka kʼoꞈ˗eu jeˬ za nya ni” caw ba nehˬ˗eu meh lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ iˇ cuꞈ shawˇ˗awˇ neh tehꞈ˗ehˇ nawˇ ka kʼoꞈ˗eu jeˬ za˗awˇ, nawˬ˗euˬ iˬ baˇ˗ahˇ tsiˬ shawˇ nehˬ jiˇ˗euˬ lehˇ ehˇ mawꞈ˗eu maˬ ngeuˇ˗a. Yeˬsuˇ˗euˬ shiˬ neh tehꞈ˗ehˇ aˬ dui˗euˬ iˬ baˇ˗ahˇ tsiˬ shawˇ nehˬ nya meh. (1 Yoˇhaˬ 1:7) Toˆ˗ehˇ nga lehˇ˗aˬ, iˇ cuꞈ shawˇ˗eu heu naˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗ahˇ mˇ lehˇ ehˇ˗eu jeˬ pyeuꞈ˗eu miˇ neh aˇ yeˇ huiˬ˗eu meh. Kʼoeˇ naˇ “siˬ nya˗eu nui ma” shawˇ ni caw ba nehˬ laꞈ lehˇ Miˬyehˇ˗ahˇ shaˇ˗eu jeˬ jiˇ pyeuꞈ meh. Teu loꞈ˗ehˇ shaˇ gaˇ Yeˬhawˇbaˬ nui kʼahˇ shiˇ meh. Teu baˬ da neh iˇ cuꞈ shawˇ˗eu jeˬ “naw maꞈ ka kʼoꞈ˗eu jeˬ za nya ni” caw ba nehˬ meh.

Ka li zaˬ˗euˬ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu jeˬ, aˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ˗eu nga?

7. Iˇ cuꞈ aˬ joˆ˗ehˇ shawˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga?

⁷ Jaˇliꞈ˗ahˇ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu deuˬ˗ahˇ mawˇ do do lah ni iˇ cuꞈ˗ahˇ dehˬ nuiꞈ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu meh lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ yawˬ jeˬ yawˬ law nmˇ˗aˬ yaw duˬ duˬ lehˇ maˬ ehˇ taˬ˗aˬ. Toˆ˗ehˇ nga lehˇ˗aˬ, aˬ joˆ˗ehˇ jahˇ naˇ tsaˬ˗eu lehˇ bi siˬ laˇ˗eu Jaˇliꞈ aˇ deuˆ gʼawˬ mya deuˆ jaˆ˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu deuˬ mehˬ tsoeˬ aˬ joˇ joˆ˗ehˇ ya dm˗awˇ, iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ haw laˇ˗eu deuˬ aˬ joˇ joˆ˗ehˇ ya jahˇ˗eu lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ Jaˇliꞈ zahˇ jaˆ meh. (1 Gawˇliˬtu 14:40; 1 Tiˆmoˇseˬ 2:9) Nymˬ˗mˇ iˬ nah, aˬ myah myah naˇ aˇ muˇ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu deuˬ iˇ cuꞈ shawˇ nehˬ˗eu gʼaˬ pyeuꞈ meh. Aˬ dui gaˇ heu mˇ˗eu deuˬ˗ahˇ aˇ dzehˬ dzeuˇ ni aˇ yeˇ taˬ huiˬ paˬ˗ehˇ maˬ gʼeh˗a. (1 Gawˇliˬtu 1:14, 15) Kʼoeˇ naˇ, iˇ cuꞈ shawˇ gaˇ haw laˇ˗euˬ deuˬ yaw myaˬ yaw cuiˆ aˇ yeˇ maˬ huiˬ˗a.—Gʼaˬkʼehˇ 8:36.

8. Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu lehˇ gʼeh˗eu deuˬ aˬ jeˬ˗euˬ naˇ haˬ˗eu jeˬ nyiˬ kawˆ˗ahˇ dawˬ kʼoꞈ ya biꞈ˗eu nga? Aˬ jeˬ miˇ neh? (Gʼaˬkʼehˇ 2:38-42) (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

⁸ Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ aˬ dui jah˗eu jeˬ “kʼaˬ meh neh ehˇ doˆ naˇ˗aˬ, ka kʼoꞈ˗eu jeˬ za˗eu meh” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. (Loˇmaˆ 10:9, 10, Yaw shawˇ Yehˇboꞈ 2018) Teu miˇ neh aˬ dui iˇ cuꞈ shawˇ ngeh nah teu loꞈ˗ehˇ jahˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu meh. Teu naˇ aˬ dui ka kʼoꞈ˗eu jeˬ za ni caw ba nehˬ˗eu aˇ yeˇ huiˬ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. Iˇ cuꞈ shawˇ˗eu lehˇ gʼeh˗eu deuˬ, naˇ haˬ˗eu jeˬ heu nyiˬ kawˆ˗ahˇ dawˬ kʼoꞈ ya biꞈ˗eu meh. Tiꞈ, “Nawˇ yawˬ ha˗euˬ iˬ baˇ noeˬ poˆ noeˬ paˇ˗awˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ a nehˬ˗euˬ uˬ taꞈ, aˬ yawꞈ neh Yeˬsuˇ Ka li˗ahˇ neh nawˇ ya buˬ iˇ ni caw ba nehˬ laꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ nawˇ ha geuꞈ ma loˇ?” Naˇ haˬ˗eu jeˬ heu hmˬ naˇ, iˇ cuꞈ shawˇ˗eu lehˇ gʼeh˗eu deuˬ neh mˇ dzeuˇ laꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ kʼaˆ kʼaˆ ni ngehˬ keuˆ˗awˇ, Beˬdeˬgoˇdeˬ aˇ nah˗ahˇ Beˬtuˆluˆ neh tsawˇ haˬ aˇ maꞈ deuˬ˗ahˇ ngehˬ nehˬ˗eu dawˬ nehˬ˗ehˇ jiˇ duˇ leˇ˗eu meh. Naˇ haˬ˗eu jeˬ nyiˬ hmˬ aˬ yawꞈ hmˬ naˇ, “Nawˇ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu teu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ Saˇ kiˇ tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ laˇ˗awˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ aˇ maꞈ aˇ muˇ nehˬ˗ehˇ tiˬ kawˆ loꞈ˗ehˇ gaˇ mˇ laˇ˗eu lehˇ nawˇ gʼoˆ shaw maˬ loˇ?” lehˇ ehˇ˗eu heu meh. Naˇ haˬ˗eu jeˬ heu hmˬ naˇ, iˇ cuꞈ shawˇ˗eu lehˇ gʼeh˗eu deuˬ, ya mˇ˗eu jeˬ˗ahˇ kʼaˆ kʼaˆ ni ngehˬ keuˆ˗eu meh. Teu naˇ aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ aˇ maꞈ aˇ muˇ neh sheuˬ hehˇ nehˬ˗eu jeˬ˗ahˇ caw teh˗awˇ, mehˇ nmˇ deuˬ nehˬ˗ehˇ Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ tiˬ kawˆ loꞈ˗ehˇ mˇ ma lehˇ saˇ jaˇ dzaˬ˗eu jeˬ pyeuꞈ˗awˇ, dahˬ beh˗euˬ Ka li zaˬ deuˬ˗ahˇ jiˇ dzaw geuꞈ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. (Gʼaˬkʼehˇ 2:38-42-ahˇ gui.) Naˇ haˬ˗eu jeˬ heu nyiˬ hmˬ˗ahˇ Euˬ, lehˇ dawˬ kʼoꞈ biꞈ˗euˬ deuˬ iˇ cuꞈ shawˇ nya meh.

9. Miˬyehˇ nui kʼahˇ bi shiˇ˗eu gʼaˇ duˬ, aˬ dui yawˬ gʼaˬ na luꞈ aˬ jeˬ ya jahˇ˗eu nga?

⁹ Nawˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ maˬ dzaw laˇ˗euˬ siˬ ngeh, muiˬ˗eu tsawˇ haˬ tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ˗awˇ, huiˬ˗eu iˬ baˇ maˬ mˇ haw˗euˬ kʼawꞈ pyeuꞈ nya˗awˇ, Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ gaˬ ni mehˬ nehˬ laꞈ˗eu Saˇ kiˇ˗euˬ nymˇ jiˇ laꞈ kʼoeˇ huiˬ laˇ˗euˬ kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Toˆ˗ehˇ naˇ nawˇ Miˬyehˇ nui kʼahˇ bi shiˇ˗eu gʼaˇ duˬ, noeˬ poˆ noeˬ paˇ ya mˇ˗awˇ, iˇ cuꞈ shawˇ˗eu loˬ ngaˇ siˬ laˬ? Euˬ, loˬ meh. Aˬ jeˬ lehˇ gʼeh kʼawꞈ, aˬ dui yawˬ gʼaˬ na luꞈ iˬ baˇ zaˬ pyeuꞈ meh lehˇ ya ha geuꞈ˗eu meh. Iˬ baˇ teu naˇ aˬ dui˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ gaˇ mahˇ bi kaˬ iˇ˗eu meh. (Ja ceuˬ 51:5) Ehˇ kʼawꞈ, aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya laˇ ngeh dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ Yeˬhawˇbaˬ nui kʼahˇ shiˇ˗eu jeˬ˗ahˇ jeˬ hu taˬ ma lehˇ noeˬ tsehˆ˗euˬ ma. Teu miˇ neh, aˬ dui dehꞈ poˆ dehꞈ paˇ˗awˇ mˬ taˆ Aˬda nui kʼahˇ shiˇ˗eu jeˬ˗ehˇ dehꞈ dahˬ beh laˇ˗euˬ ma. Aˬ dui toˆ˗ehˇ jahˇ neh hawˇ˗eu iˇ cuꞈ shawˇ nya˗eu meh.—Gʼaˬkʼehˇ 3:19.

10. Nawˇ zahˇ yawˬ zahˇ yawˬ tawˬ ngeh iˇ cuꞈ shawˇ dzeuˇ˗euˬ kʼawꞈ, aˬ jeˬ jahˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga?

¹⁰ Nawˇ yawˬ zahˇ yawˬ tawˬ ngeh iˇ cuꞈ shawˇ dzeuˇ˗euˬ kʼawꞈ, Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ Saˇ kiˇ pyeuꞈ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ, iˇ cuꞈ tiˬ poˆ paˇ ya shawˇ˗eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh nga? Dzeuˇ yaꞈ ngeh nawˇ Yeˬhawˇbaˬ hawˇ˗eu Yeˬsuˇ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ, maˇ maˇ ni gʼeh˗eu jeˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ maˬ gʼoˆ shaw˗euˬ miˇ neh meh. Kʼoeˇ naˇ nawˇ teu ngeh, guiˬ lahˬ shaˇ˗awˇ Miˬyehˇ˗ahˇ aˬ nehˬ dzeuˇ˗euˬ kʼawꞈ, Miˬyehˇ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ maˇ maˇ ni gʼeh˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ maˬ gʼoˆ shaw˗euˬ miˇ neh meh. Pawˇluˆ Eˇpeˇsu meuˬ˗ahˇ jawˇ ngeh, iˇ cuꞈ shawˇ dzeuˇ˗euˬ tiˬ deuˬ˗ahˇ ya mawˇ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ maꞈ Ka li zaˬ mehˬ˗eu jeˬ˗ahˇ maˬ gʼoˆ shaw˗eu miˇ neh, Pawˇluˆ aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ iˇ cuꞈ tiˬ poˆ paˇ bi shawˇ˗euˬ meh.b (Gʼaˬkʼehˇ 19:1-5) Teu gaˇ duˇ ni nymˬ˗mˇ iˬ nah jiˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ neh noeˬ taˬ˗euˬ jeˬ nehˬ˗ehˇ taꞈ leˇ˗awˇ, maˇ maˇ ni gʼoˆ shaw˗euˬ laꞈ kʼoeˇ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu deuˬ˗ahˇ tehꞈ˗ehˇ ha geuꞈ˗eu meh.

‘Aˬda Miˬyehˇ, Zaˬmaˇ hawˇ˗eu, muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ˗euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ’

11. ‘Aˬda Miˬyehˇ, Zaˬmaˇ hawˇ˗eu, muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ˗euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ’ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga? (Maꞈtehˬ 28:18-20)

¹¹ Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ˗euˬ zaˬ lahˇ deuˬ ‘Aˬda Miˬyehˇ, Zaˬmaˇ hawˇ˗eu, muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ˗euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ’ neh iˇ cuꞈ ya shawˇ meh lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. (Maꞈtehˬ 28:18-20-ahˇ gui.) Yeˬsuˇ aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga? Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ “tsawˇ myahˇ” lehˇ ehˇ˗eu heu dawˬ˗ahˇ aˬ myah myah naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ gʼaˬ gʼaˬ˗euˬ tsawˇ myahˇ doˆ˗eu jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu meh. Kʼoeˇ naˇ, tsawˇ haˬ teu gʼaˬ˗euˬ aˇ yaˬ hawˇ˗eu baoˬ˗ahˇ jiˇ ehˇ mawꞈ˗eu meh. Teu miˇ neh aˬ dui tiˬ gʼaˬ gʼaˬ˗euˬ, maˬ ngeuˇ naˇ tiˬ jeˬ jeˬ˗euˬ “tsawˇ myahˇ uˬ moˆ” neh mˇ naˇ, aˬ yawꞈ˗euˬ baoˬ˗ahˇ maˬ ngeuˇ naˇ teu˗ahˇ yaw zeu baw˗eu lehˇ mˇ mawˇ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. (Maꞈtehˬ 10:41 nehˬ˗ehˇ sheu cehˆ.) Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ hawˇ˗eu Yeˬsuˇ˗euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ neh iˇ cuꞈ shawˇ ngeh, aˬ yawꞈ nyaꞈ˗euˬ aˇ yaˬ hawˇ˗eu baoˬ˗ahˇ yaw zeu baw˗eu lehˇ ehˇ mawꞈ˗eu jeˬ pyeuꞈ˗awˇ, muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ˗euˬ tsawˇ mayhˇ uˬ moˆ neh iˇ cuꞈ shawˇ ngeh, muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ sheuˬ gʼeh˗eu mehˬ nah caw teh˗eu lehˇ ehˇ mawꞈ˗eu meh. Aˬ yawꞈ tsahˇ yawꞈ˗ahˇ haw kaˇ˗euˇ.

12. Aˬda Miˬyehˇ˗euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga? (Pah mehˬ˗eu 4:11) (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

¹² Aˬda Miˬyehˇ˗euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ. Heu naˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui˗euˬ mˬ taˆ Aˬda pyeuꞈ˗awˇ, dehꞈ ziˇ biꞈ˗eu gʼaˬ pyeuꞈ˗eu uˬ taꞈ, baoˬ huiˬ˗eu Miˬyehˇ pyeuꞈ˗awˇ, yawˬ jeˬ na luꞈ˗ahˇ beh˗euˬ yaw sahˇ pyeuꞈ˗eu lehˇ ha geuꞈ gaˇ ehˇ mawꞈ˗eu meh. (Pah mehˬ˗eu 4:11-ahˇ gui.) Kʼoeˇ naˇ aˬ yawꞈ aˬ dui˗euˬ guiˬ lahˬ shaˇ dawˬ˗ahˇ naˇ haˬ nehˬ laꞈ˗eu gʼaˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ ha geuꞈ gaˇ jiˇ ehˇ mawꞈ˗eu meh. Aˬ dui aˬ yawꞈ˗ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ ngeh hawˇ˗eu aˬ yawꞈ˗euˬ gaˇ kawˆ aˬ cawˬ˗ahˇ ja nehˬ ngeh, aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ myahˇ zmˬ nya kʼawꞈ yaw zeu baw˗eu laꞈ kʼoeˇ ya zmˬ˗eu meh. (Ja ceuˬ 65:2) Aˬda Miˬyehˇ˗euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu lehˇ ehˇ˗eu heu naˇ, teu myaˆ tehꞈ maˬ ngeuˇ˗a siˬ. A.D. 33 Beˬdeˬgoˇdeˬ aˇ nah˗ahˇ Beˬtuˆluˆ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ naˇ haˬ˗eu deuˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ siˬ nya luꞈ meh. Toˆ˗ehˇ kʼawꞈ aˬ yawꞈ maꞈ Yeˬhawˇbaˬ tiˬ gʼaˬ tehꞈ˗ehˇ Yeˬsuˇ paw neh aˬ yawꞈ maꞈ˗ahˇ ka kʼoꞈ nya˗awˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ˗eu jeˬ za ni caw ba nehˬ nya meh lehˇ ya ha geuꞈ˗eu meh.—Loˇmaˆ 5:8.

13. Zaˬmaˇ˗euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)

¹³ Zaˬmaˇ˗euˬ tsawˬ myahˇ uˬ moˆ. Heu naˇ aˬ dui Miˬyehˇ˗euˬ Zaˬmaˇ˗aˬ, Yeˬsuˇ tiˬ gʼaˬ tehꞈ meh lehˇ ha geuꞈ gaˇ ehˇ mawꞈ˗eu meh. Yeˬsuˇ tiˬ gʼaˬ tehˬ˗ehˇ aˬ dui˗ahˇ Miˬyehˇ nehˬ˗ehˇ gʼoeˇ leˇ nya ni caw ba nehˬ nya˗eu “gaˇ ma pyeuꞈ” meh. (Yoˇhaˬ 14:6) Yeˬsuˇ aˬ dui˗ahˇ ka kʼoꞈ˗eu gʼaˬ jiˇ pyeuꞈ meh. Aˬ dui dehꞈ˗eu jeˬ bi za˗eu gʼaˇ duˬ, aˬ yawꞈ˗euˬ dehꞈ ziˇ kamˇ shiˇ le˗euˬ meh. Gaˇ kawˆ teu˗ahˇ ya siˬ˗euˬ teu naˇ, aˬ dui˗ahˇ iˇ cuꞈ shawˇ ngeh nah tehꞈ˗ehˇ maˬ ngeuˇ˗eu yawˬ nah na luꞈ Yeˬsuˇ˗ahˇ dzaw geuꞈ ni laˆ noeˬ nehˬ laꞈ˗eu meh. (1 Yoˇhaˬ 2:6) Teu miˇ neh aˬ dui Yeˬsuˇ loꞈ˗ehˇ leh jeh˗awˇ tsaꞈ gaˬ˗eu ma. Gaˇ heu˗ahˇ tiˬ jeˬ gʼeh neh˗iˬ maˬ bi laˆ tsoeˬ. (Luˇkaꞈ 4:43) Kʼoeˇ naˇ Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ˗ahˇ saˇ jaˆ ziꞈ˗eu laꞈ kʼoeˇ mˇ daˆ leꞈ nya˗eu gʼaˇ duˬ, kʼehˬ laˇ kʼaˆ laˇ˗eu jeˬ˗ahˇ jiˇ daˬ˗eu ma. (2 Tiˆmoˇseˬ 3:12) Aˬ dui ‘Ka li zaˬ aˇ muˇ kʼoeˇ taˆ uˆ lahˇ˗eu baoˬ jaˆ˗eu’ Yeˬsuˇ˗ahˇ yaw zeu baw˗eu miˇ neh, aˬ yawꞈ˗euˬ zaˬ lahˇ deuˬ˗ahˇ bi ngehˬ gʼeh˗eu lehˇ Yeˬsuˇ neh kʼehˇ taˬ˗euˬ deuˬ˗ahˇ laꞈ daˬ˗eu ma.—Eˇpeˇsu 4:8, 11, 12; 5:23.

14. (a) Muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ˗euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu heu naˇ, aˬ jeˬ˗ahˇ ehˇ mawꞈ˗eu nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.) (b) Tseˇ doˆ taˬ˗euˬ deuˬ iˇ cuꞈ dzaˇ˗i nui jeˬ lehˇ aˬ joˆ˗ehˇ paˇ shawˇ nga siˬ? (“Tseˇ doˆ taˬ˗euˬ deuˬ dzaˇ˗i nui jeˬ lehˇ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu jeˬ” lehˇ ehˇ˗eu oeˬ coeˇ oeˬ bawˬ˗ahˇ haw.)

¹⁴ Muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ˗euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ. Heu naˇ aˬ dui muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ heu naˇ, Miˬyehˇ tiˬ gʼaˬ maˬ ngeuˇ˗a. Smˇ gʼaˬ tiˬ poeˬ miˬyehˇ jiˇ maˬ ngeuˇ˗a. Ehˇ kʼawꞈ, boeˬ boeˬ luˆ luˆ˗ahˇ beh ngeh Miˬyehˇ neh zmˬ˗euˬ baoˬ pyeuꞈ˗eu lehˇ maˇ maˇ ni gʼeh˗eu gaˇ kawˆ heu deuˬ˗ahˇ ha geuꞈ gaˇ ehˇ mawꞈ˗eu meh. Kʼoeˇ naˇ aˬ dui muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ, bawˇlawˇpeh deuˬ hawˇ˗eu Jaˇliꞈ boꞈ˗eu deuˬ˗ahˇ sheuˬ gʼeh˗eu lehˇ ha geuꞈ˗eu miˇ neh, aˬ myah luꞈ Jaˇliꞈ gui˗awˇ mˇ caw˗eu ma. (2 Beˬtuˆluˆ 1:20, 21) Huiˬ˗eu iˬ baˇ mˇ˗eu heu naˇ, aˬ dui˗ahˇ muiˬ˗eu shawˇ˗eu yaw sahˇ maˬ bi za ni laˆ tsoeˬ˗eu tehꞈ˗ehˇ maˬ gʼaˬ ni, aˇ muˇ laꞈ kʼoeˇ jiˇ tiˬ byah tiˬ loꞈ maˬ bi za ni laˆ tsoeˬ˗eu jeˬ pyeuꞈ meh. Teu miˇ neh aˬ dui huiˬ˗eu iˬ baˇ maˬ mˇ.—Eˇpeˇsu 4:30.

15. Aˬ dui aˬ jeˬ jahˇ˗eu lehˇ noeˬ tsoˆ taˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga?

¹⁵ Nawˇ iˇ cuꞈ shawˇ dzeuˇ˗euˬ Ka li zaˬ tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ naˇ, “iˇ cuꞈ shawˇ˗eu gaˇ kawˆ”˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ gʼoˆ shaw laˇ ni leh jeh˗awˬ.c Kʼoeˇ naˇ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ a nehˬ˗awˇ iˇ cuꞈ shawˇ ngeh, dzaˬ taˬ˗euˬ saˇ jaˇ dawˬ˗ahˇ mˇ caw˗awˬ. Ehˇ kʼawꞈ nawˇ iˇ cuꞈ maˬ shawˇ˗euˬ siˬ naˇ tawˇ nehˬ? Nawˬ˗ahˇ iˇ cuꞈ maˬ bi shawˇ peuˬ ni gʼeu naˬ taˬ˗euˬ jeˬ jaˆ miˇ˗a laˬ? Nyaˆ taꞈ kawˆ˗ahˇ nawˇ iˇ cuꞈ shawˇ˗eu aˇ tiꞈ˗ahˇ laˇ keuˆ nya˗eu gʼaˇ duˬ, aˬ joˆ˗ehˇ ya jahˇ daˆ leꞈ˗eu nga lehˇ ja sawˇ ma.