Imagination World/stock.adobe.com
Odwokɔ Be Mɔɔ Ɩzʋ̃ Bayɩbʋlʋ Yɩ Nu—Anyɩnlɩlazʋ Mɔɔ Ɩwɔ Kɛnɩ Ɩma Bɛzabɛ Mɔɔ Kʋnɛ Anzɛnyɩɩ Asianɩ Azʋlɔtʋ Ti Bodu Wɔ Bo Twonwa Zʋ Nɩ!
Ɔlʋbɔ bela, mmenii sʋ̃maa tu wɔ bo twonwa zʋ kɔ twonwa fʋlɔ zʋ kɔpɩbɛ banɩwɔlɛ. Asʋ̃ bʋwabɩlɛ be mɔɔ ɩdɩ zɔ dʋ wʋ a? Sɛ ɔzɔ a, mɛyɩ nɩ nyia anwʋlazʋ kɛɛ ɩlɛ́kalɩ wʋzawʋ nkʋ̃. Nyamɩnlɩ ma yenyia anwʋlazʋ be mɔɔ ɩfalɩ ɛbɩlawɔlɛ baaba nwʋ mɔɔ sa ɔkʋla suma nwʋmɔ dɩyɛ wɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu.
“Bɛzabɛ mɔɔ kʋnɛ anzɛnyɩɩ asianɩ azʋlɔtʋ ti bodu wɔ bo twonwa zʋ nɩ, bɛáhyinyia yɛ mmʋwalɩyɛ wɔ mmɩlɩ mɔ asianɩ yɩ zi nɩ nkʋ̃ la, mfomi behyinyia anyɩnlɩlazʋ sʋ̃,” ɔzɔ yɛ Christos Stylianides mɔɔ nɩ ɩdɩ European Uniona bɛ ebani be hanlɩ a. Bɛzabɛ mɔɔ bɔwɔ anyɩnlɩlazʋ nɩ wɔ sianti baaba be ti mɔɔ ɩsɛ kɛɛ bekila ɔhʋanɩ kɛɛ be eɣile be kɛyɛ baaba. Naasʋ̃, mɔɔ ɩkɩnla nwʋ yɛ lɛ kɛɛ, bɛzabɛ mɔɔ kʋnɛ anzɛnyɩɩ asianɩ azʋlɔtʋ ti bodu wɔ bo twonwa zʋ nɩ hyinyia ɛɣɛɛlɛyɩkyɩlɛ na ama bɛahʋla bɛagyina mɔɔ boluwaa numɔ nɩ munwa.
“Mmɩlɩ mɔ nɩ ɩsɛ kɛɛ mʋzʋ̃ mɩ manlɩ yɩ nu mɩyɩ mʋ nwʋ nɩ, nɩ ɩ́la azɩ ɩma mɩ kʋlaa. Nɩ mu kunlu du, mɩ ɛɣɛɛlɛ wɔ na adwɩnɩndwɩnɩ hyɛ mʋ zʋ.”—Emmanuel, Haiti.
Asʋ̃ ɛtɩ nɣanlɩ zɔ a? Sɛ asianɩ ti ɩsɛ kɛɛ otu wɔ wʋ awudo a, mɛyɩ nɩ ehyinyia ɛɣɛɛlɛyɩkyɩlɛ nɩɩ anyɩnlɩlazʋ. Kɛ Nyamɩnlɩ yi Odwokɔ Bayɩbʋlʋ yɩ kɔhʋla kɔwʋwa wʋ keze a?
Ɛɣɛɛlɛyɩkyɩlɛ Ndwokɔ Mɔɔ Ɩwɔ Bayɩbʋlʋ Yɩ Nu
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Gyehovab dɔ ngyɛvʋlɔ.”—Ditilonɔmi 10:17, 18.
Eyi kile kɛɛ ɩlɛ́kalɩ wʋzawʋ nkʋ̃. Gyehova Nyamɩnlɩ mɔɔ ɩdɩ Bayɩbʋlʋ yɩ hɛlɛlɛvʋlɔ nɩ tɩ wʋ bʋwabɩlɛ yɩ tʋ, ɩdɔ wʋ na ɩdwɩnɩ wʋ nɣanlɩdɩlɛ nwʋ.
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Gyehova bike bɛzabɛ mɔɔ bɔfʋlɔ yɩ nɩ munwala.”—Ndwomi 145:18.
Eyi kile kɛɛ sɛ ɔbɔ mpayɩ a, Gyehova tiye wʋ. Ɩkɔhʋla kɔwʋwa yɛ ma yekenyia azʋ̃nudwolɩyɛ. Akʋ̃ sʋ̃, wɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɩ, ɩma yenyia nɣɛlɛbɛ ndwokɔ mɔɔ sa ɩkʋla ɩbʋwa wʋ ma ekyina wʋ bʋwabɩlɛ yɩ munwa.
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Ɩlɔ́kʋla kɛɣa kyɩ̃ kɛɛ nɔhʋanlɛ Nyamɩnlɩ yɩ kɛyɛ tanɩ. Nɩɩ Dɩyɛ munwala zʋ Tumivʋlɔ yɩ nɩ kɛɛ ikowu ndɛnɩ mɔɔ ɩkyɩyɩa.”—Dwoobu 34:10, 12.
Eyi kile kɛɛ kɛ Nyamɩnlɩ yɛ ɩma yɛnwʋ amanɩyɛ a. Sɛ ɛbɩlawɔlɛ nu yɛ sɩ ma wʋ po a, mɛyɩ iáhile kɛɛ Nyamɩnlɩ yɛ ɩtwɩ̃ɩ̃ wʋ azʋ̃ anzɛnyɩɩ itwee wʋ kehila a.
Anyɩnlɩlazʋ Ndwokɔ Mɔɔ Ɩwɔ Bayɩbʋlʋ Yɩ Nu
Bayɩbʋlʋ yɩ bʋwa yɛ ma yɛnwʋ mɔɔ Nyamɩnlɩ kɛyɛ kɛma yɛ wɔ eɣile be. Bɛmá yezunzu kezimɔ anyɩnlɩlazʋ eyi ɩbʋwaa bɛzabɛ mɔɔ bodu wɔ bɛ awudo nɩ nwʋ.
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “[Nyamɩnlɩ] kɛbɩba bɛ anyɩ tʋ mʋnlɩ munwatĩĩ. Owulo íni ɛkɛnɩ ebiyekʋ̃, ɛyɛkɛ nɩɩ mʋnlɩ béni ɛkɛnɩ ebiyekʋ̃, ozunɛ íni ɛkɛnɩ ebiyekʋ̃. Sianti yɛ lɛ kɛɛ, nninyeni dadampɔ nɩ bodua numɔ.”—Yikile 21:4.
Eyi kile kɛɛ sa yɛ nwʋ tɔ yɛ. Nyamɩnlɩ wɔ anʋhʋba kɛɛ ɩbayɩ ndwokɔzɩzɩbɛ mɔɔ ɩma yɛtɩ nɣanlɩ kɛɛ yéni anyɩnlɩlazʋ nɩ munwala wɔ kɛ.
“Ɩlɛ́kyɛ Nyamɩnlɩ kɛyɩ nsisi nɩɩ nninyeni tanɩ munwala wɔ kɛnɩ. Anyɩnlɩlazʋ eyi bʋwa mɩ ma mɩfa mɩ adwɩnɩ misiye eɣile be mɔɔ amanɩyɛnwʋnlɛ munwatĩĩ tʋ kodua nɩ zʋ.”—Karla, El Salvador.
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Na bɛlɛ́kakɛ nninyeni dadampɔ nɩ dɔkʋ̃, na ɩlɛ́ba ahʋnlɩnɩ nu ebiyekʋ̃.”—Ayɩzaya 65:17.
Eyi kile kɛɛ yɛlɛ́kakɛ nninyeni mɔɔ ɩyɛ ɛyɛkɛ dɔkʋ̃. Nyamɩnlɩ lɛ́ma ekeli ɛyɛkɛ wɔ nninyeni tanɩ mɔɔ ɩdʋlɩ wʋ nɩ nwʋ dɔkʋ̃.
“Bayɩbʋlʋ yɩ bɔ anʋhʋba kɛɛ yɛlɛ́kakɛ yɛ ɛyɛkɛ nɩɩ yɛ amanɩyɛnwʋnlɛ dɔkʋ̃. Ɔzɔ anyɩnlɩlazʋ eyi bʋwa mɩ ma mʋkʋla mikyina bʋwabɩlɛ mɔɔ numɔ yɛ sɩ nɩ munwa iluwakɛɛ mizi kɛɛ ɩlɛ́kyɛ nninyeni kɛzɩnza.”—Natalia, Ukraine.
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Sʋlɔ Nyamɩnlɩ nɩ kebigyia Bulombunlililɛ be sʋlɔ na ikowuwu bulombunlililɛ azʋlɔtʋ yɩ munwala ma ɩkɛzã.”—Danɩyɛlɩ 2:44.
Eyi kile kɛɛ sʋlɔ aɣanɩ be mɔɔ idi munli keli azɩlɛ yɩ munwala zʋ. Ɩlɛ́kyɛ Nyamɩnlɩ kɛva yɩ sʋlɔ aɣanɩ yɩ nɩ kɛɣa keziye enii yɩ aɣanɩ munwala bɛ agyia nu. Aɣanɩ eyi kɛva azʋ̃nudwolɩyɛ nɩɩ banɩwɔlɛ mɔɔ idi munli nɩɩ pɛlɩpɛlɩlilɛ kɛɣɩlɛ ye munwala.—Mika 4:3, 4.
“Iluwakɛɛ mizi kɛɛ ɩlɛ́kyɛ Gyehova yi Bulombunli kɛyɩ ɔhawʋ be dɩkɛɛ nhyɛ, nyiyimi nɩɩ mɔɔ ɩkɩnlahɩnla nwʋmɔ wɔ kɛnɩ nɩ ti, ɩma minyia anwʋzɩzɩbɛ.”—Mustafa, Middle East.
Pɩbɛ ɛɣɛɛlɛyɩkyɩlɛ wɔ anyɩnlɩlazʋ ndwokɔ mɔɔ ɩwɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɩ nu
Nɣɛlɛbɛ Ndwokɔ Mɔɔ Ɩwɔ Bayɩbʋlʋ Yɩ Nu
Nɣɛlɛbɛ mɔɔ Bayɩbʋlʋ fa ma nɩ kɔhʋla kɔwʋwa wʋ ngyɩkɩ̃ɩ̃ ngyɩkɩ̃ɩ̃ ma ekeli ndwokɔ ɛzɩzɩbɛ mɔɔ ɩdʋ wʋ nɩ zʋ. Sɛ wʋ bʋwabɩlɛ sɩnza, dɩkɛɛ sɛ wu nninyeni fi wʋ sa a, sa ɩkʋla ɩbʋwa wʋ ma edi zʋ. Yɛ kezimɔ egyinalɛzʋ-ndwokɔ mɔɔ ilili zʋlɔ nɩ ɩbʋwaa bɛzabɛ mɔɔ asianɩ be ti bodu wɔ bo twonwa zʋ nɩ ndwɩ:
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Desanii yɩ nnwʋanlɩ íni nninyeni sʋ̃maa mɔɔ inyia nɩ nu.”—Luuku 12:15.
Kezimɔ nɣɛlɛbɛ ndwokɔ eyimmɔ kɔhʋla kɔwʋwa wʋ ma ekegyina pindinyii: Sa mɔɔ izili nɩ kʋla yɛ wʋ asibɔnwʋ na ekeli ɛyɛkɛ kɛɛ etiãã wʋ agyiapadɩ wɔ wʋ mɛda. Naasʋ̃ sɛ ɛdɩdagyɩ sunzu kezimɔ wʋ nnwʋanlɩ tʋ bʋlɔ nɩ nwʋ a, ɩlɛ́ma ekeli ɛyɛkɛ sʋ̃maa kɛɛ etiãã wu agyiapadɩ wɔ wʋ mɛda.
“Nnwʋanlɩ tʋ bʋlɔ kʋlaa tɛla nnwʋnlamɩ ɔfʋã nu nninyeni. Sɛ itwu dɩka be a, ozukua anzɛnyɩɩ anwʋnyia lɔ́kʋla kele wʋ.”—Natalia, Ukraine.
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Mákã kɛɛ, ‘Kɛ ɩbayɩ mɔɔ bɔmʋnlɩ yɩ dɩyɛnɛ tɛla kakɩ yɩ a?’”—Odwokɔhanlɛvʋlɔ 7:10.
Kezimɔ nɣɛlɛbɛ ndwokɔ eyimmɔ kɔhʋla kɔwʋwa wʋ ma ekegyina pindinyii: Bʋwabɩlɛ mɔɔ ɔwɔ numɔ nnɛ nɩ kɔhʋla kɛyɛ sɩ, naasʋ̃ sɛ wʋáfa tindiã bɔmʋnlɩ dɩyɛ yɩ nwʋ a, ɩkɛma wʋ nwʋ kɔdɔ wʋ.
“Sɛ mide bʋwabɩlɛ mɔɔ mʋwɔ numɔ nɩ mitiã nu a, ɩma minyia subanɩba.”—Eli, Rwanda.
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Sɛ yɛlɛ mɔɔ yedi nɩɩ mɔɔ yefiyia a, bɛmá ye kunlu idwoli nwʋmɔ.”—1 Timoti 6:8.
Kezimɔ nɣɛlɛbɛ ndwokɔ eyimmɔ kɔhʋla kɔwʋwa wʋ ma ekegyina pindinyii: Sɛ ɛlɛ nninyeni mɔɔ ihyinyia wɔ ɛbɩlawɔlɛ nu nɩ a, bɔ mmɔdɩnɩ ma wʋ anyɩ zɔ yɩ. Sɛ wʋ anyɩ sɔ mɔɔ ɛlɛ nɩ a, nninyeni lɛ́hyɛ wʋ zʋ, na ɩlɛ́ma ekeli ɛyɛkɛ sʋ̃maa.
“Bayɩbʋlʋ yɩ ɩbʋwaa mɩ ma mikenyia adwɩnɩba, ɩáma mɩfa mɩ adwɩnɩ misiye nninyeni mɔɔ ivi mɩ sa nɩ zʋ. Ɩyɛ mɩ nɩɩ mɩ yɩ fɛ paa kɛɛ yɛda nnwʋanlɩ nu na yɛlɛ banɩwɔlɛ wɔ dɩka mɔɔ yɛwɔ nɩ.”—Ivan, Ukraine.
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Meti dɩyɛ bela mɔɔ bɛpɛ kɛɛ abiyemmɔ bɛyɛ bɛma mʋnlʋmmɔ nɩ, bɛzabɛ sʋ̃ bɛyɛ́ ɔzɔ la bɛma bɛ.”—Matiyu 7:12.
Kezimɔ nɣɛlɛbɛ ndwokɔ eyimmɔ kɔhʋla kɔwʋwa wʋ ma ekegyina pindinyii: Sɛ ɔwɔ abʋtalɩ na wu kunlu dɩyɛnɛ a, ɩma ɔkʋla ɛ nɩɩ mmenii bɔ bʋwɔ paa. Sɛ ɛyɛ zɔ sʋ̃ a, ɩma mmenii nɩɩ wʋ di yi bʋwɔ na bolóbuwa wʋ ndɛnɩ iluwa dɩka mɔɔ ɔzʋ̃ ti, akʋ̃ sʋ̃ bede wʋ betiã nu.
“Mmenii sʋ̃maa anyɩ deli nwʋmɔ kɛɛ ɛ nɩɩ bɛ keli wɔ annidi, kunlumiba, nɩɩ ɔlɔlɛ nu. Eyi bʋwa ma ɛ nɩɩ mmenii mvʋlɔ nyia abusunwawɔlɛ baaba.”—Angelo, Sri Lanka.
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ: “Mfomi mʋnlʋmmɔ beziã Nyamɩnlɩ, na bozunzu bo odwokɔ behile yɩ wɔ dɩyɛ bela nu. Akʋ̃ sʋ̃ mʋnlʋmmɔ bɛlá yɩ asɩ. Sɛ mʋnlʋmmɔ bɛyɛ yɩ ɔzɔ a, Nyamɩnlɩ azʋ̃nudwolɩyɛ nɩ mɔɔ ɩtɛla enii yɩ ntɩyasɩ munwatĩĩ nɩ ɩkɛma mʋnlʋmmɔ bɛ ahʋnlɩnɩ nɩɩ bɛ adwɩnɩ ikegyina.”—Fɩlɩpɩmaa 4:6, 7.
Kezimɔ nɣɛlɛbɛ ndwokɔ eyimmɔ kɔhʋla kɔwʋwa wʋ ma ekegyina pindinyii: Bɔ wʋ nɣanlɩdɩlɛ, wʋ ahyinyiadɩ, wʋ bɔlɔ nɩɩ nninyeni mɔɔ ɩyɛ wʋ atɩɩtɩɩ nɩ nwʋ mpayɩ. Mpayɩ mɔɔ ɩdɩ zɔ kɔhʋla kɛyɩ adwɩnɩndwɩnɩ wɔ wʋ zʋ, na ɩlɛ́ma ndwokɔzɩzɩbɛ mɔɔ eyiyiaa nɩ kɛhyɛ wʋ zʋ.
“Mmɩlɩ bela mɔɔ miyiyiaa ndwokɔzɩzɩbɛ nɩ, mʋbɔ mpayɩ mikile Nyamɩnlɩ, na itiye mɩ. Na mɔɔ muzuma wɔ Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɩ wʋwa mɩ ma minyia azʋ̃nudwolɩyɛ.”—Yol, South Sudan.
“Fʋlɔdulɛ mɔɔ ɩzʋ̃ Bayɩbʋlʋ yɩ nu nɩ bʋwa mɩ ma minyia azʋ̃nudwolɩyɛ, na eyi bʋwa mɩ ma mʋkʋla mikyina mɩ ndwokɔzɩzɩbɛ munwa.”—Valentina, Ukraine.
“Gyehova wɔ eɣile baaba be nwʋ anʋhʋba. Na eyi mɔɔ mizi nɩ hyɛ mɩ ɛzɩzɩbɛ.”—Emmanuel, Haiti
Asʋ̃ ɛkɛbɛyɩ kɛɛ okozuma sʋ̃maa kɛvalɩ Bayɩbʋlʋ nu anʋhʋba mɔɔ ɩma ɛɣɛɛlɛyɩkyɩlɛ nɩɩ anyɩnlɩlazʋ, nɩɩ sianti mɔɔ ɔkɔhʋla kɛva wʋ nwʋ kediã zʋlɔ nɩ nwʋ dɩyɛ a? Ma Gyehova Dasɩvʋlɔ be ɣa igyela wʋ. Bɛ anyɩ kele kɛɛ bɔkɔwʋwa wʋ.
a European Union Commissioner for Humanitarian Aid and Crisis Management.
b Gyehova dɩ Nyamɩnlɩ yi dima ankasa. (Ndwomi 83:18) Kila odwokɔ mɔɔ ise “Aninyia Yɛ Lɛ Gyehova a?”